Αυτή η φωτογραφία ΔΕΝ δείχνει ένα κορίτσι να προστατεύει το σύντροφό της

Φωτογραφία η οποία κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απεικονίζει μια κοπέλα να στοχεύει με όπλο, συνοδευόμενη από τον ισχυρισμό ότι προστατεύει τον τραυματισμένο σύντροφό της. Ο εν λόγω ισχυρισμός ωστόσο είναι ψευδής.

Η εικόνα προωθείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με αγγλική λεζάντα τουλάχιστον από τα τέλη του 2019.

Τι ισχύει;

Όπως σημειώνει στο σχετικό άρθρο του ο ιστορικός Dieter Reinisch, η φωτογραφία (εδώ σε υψηλή ευκρίνεια) τραβήχτηκε το 1973 από το γνωστό ιρλανδικό φωτογράφο Colman Doyle. Το ιστορικό υπόβαθρο της αφορά μια εθνικιστική σύγκρουση στη Βόρεια Ιρλανδία από τα τέλη του 1960 έως και το 1998, η οποία ονομάστηκε The Troubles. Στη μία πλευρά της σύγκρουσης βρισκόταν ο Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός (IRA), και την εποχή λήψης της φωτογραφίας ένα από τα κυριαρχικά παρακλάδια του ήταν ο Προσωρινός Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός (Provisional IRA), με τον οποίο και εμφανίζεται να μάχεται η κοπέλα της φωτογραφίας.

Ο Reinisch παραθέτει την εξιστόρηση του Doyle για το συμβάν που οδήγησε στη λήψη:

[κατευθυνόμενος προς το κέντρο του Μπέλφαστ,] άκουσα κάποιον να πυροβολεί και μετά είδα αυτήν τη γυναίκα. Στεκόταν πίσω από μια γωνία, ακόμα κρατώντας το όπλο αλλά κατάφερα να τραβήξω τη λήψη αφού είχε πυροβολήσει.

Στη συνέντευξή του με το Snopes, ο Doyle δήλωσε επίσης ότι ποτέ δε γνώρισε την ταυτότητα της κοπέλας, ότι το περιστατικό κράτησε λιγότερο από ενάμιση λεπτό, και ότι έπειτα η κοπέλα απλά εξαφανίστηκε.

Ιστορικοί και ο ίδιος ο Doyle δήλωσαν στο Snopes ότι ολόκληρο το επίμαχο αφήγημα, αναφορικά με την προστασία του συντρόφου της κοπέλας, είναι κατασκευασμένο, πολύ μεταγενέστερο του περιστατικού και όχι από το Ιρλανδικό Δημοκρατικό κίνημα.

Ήταν η λήψη αυθόρμητη;

Ο Doyle αρνείται ότι η λήψη ήταν σκηνοθετημένη. Όμως ο ιστορικός Niall Gilmartin δήλωσε βέβαιος ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο για ένα τρικ δημοσιότητας, μετά από επικοινωνία με παλιότερα μέλη του κινήματος που δεν αναγνώρισαν λεπτομέρειες στη φωτογραφία, και από εξέταση παρόμοιων φωτογραφιών του κινήματος.

Ένα μέλος που ήταν ενεργό στο Μπέλφαστ δήλωσε ότι:

Αν διεξάγονται μια επιχείρηση, θα υπήρχαν τρίτοι που θα κάλυπταν τον πυροβολητή, και δεν θα επιτρεπόταν ποτέ σε ένα ξένο να τραβήξει τη φωτογραφία. Η κάμερά του θα κατάσχονταν αν προσπαθούσε.

Ο ίδιος ο Doyle παραδέχεται τη στενή σχέση του με το κίνημα. Πριν τη λήψη, δήλωσε ότι επέστρεφε από μια συνάντηση με τον Martin Meehan, τότε διοικητή του κινήματος, ο οποίος του είχε επιτρέψει φωτογραφίες μελών. Πέρα από το εκτενές φωτογραφικό του υλικό σε ζώνες απαγορευμένες για τους περισσότερους, ενδεικτική είναι μια ολοσέλιδη διαφήμιση του σε ένα φυλλάδιο εκδήλωσης του 1979 για την υποστήριξη φυλακισμένων μελών του κινήματος.

Ο ιστορικός John O’Neill, ειδικός στην ιστορία του κινήματος στο Μπέλφαστ, παρείχε το εξής σκανάρισμα προπαγανδιστικού δημοσιεύματος του 1974, όπου στα δεξιά απεικονίζεται η ίδια κοπέλα με αυτήν της επίμαχης φωτογραφίας:

Στην υπόθεση της σκηνοθεσίας συνηγορεί και το πνεύμα του 2ου κύματος φεμινισμού της περιόδου: σε μια εποχή που η σχέση των γυναικών με τα όπλα αποτελούσε ταμπού, το παράρτημα του κινήματος “Cumann na mBan” στο οποίο ανήκε η εικονιζομένη γυναίκα, προχωρούσε σε ανοιχτές εκκλήσεις προς περισσότερες γυναίκες. Παρακάτω μια σχετική αφίσα στρατολόγησης:

Η επίμαχη φωτογραφία χρησιμοποίηθηκε και αυτή προπαγανδιστικά, και ο Reinisch την έχει εντοπίσει σε καρτ-ποστάλ, μπλουζάκια, και κούπες καφέ.

Ωστόσο, παρότι ορισμένοι από τους ιστορικούς που ρωτήθηκαν θεωρούν την υπόθεση σκηνοθεσίας την πλέον εύλογη, ο Reinisch σημειώνει ότι δεν θα υπάρξει βεβαιότητα έως ότου η εικονιζόμενη γυναίκα μιλήσει ανοιχτά, κάτι που δεν είναι διατεθειμένη να κάνει όπως του μετέφερε ένας φίλος της οικογένειάς της.

Συμπέρασμα

Με βάση όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, ο ισχυρισμός ότι στην επίμαχη φωτογραφία βλέπουμε μια γυναίκα να υπερασπίζεται τον πληγωμένο σύντροφό της είναι ψευδής. Στην πραγματικότητα, το αφήγημα κατασκευάστηκε δεκαετίες μετά τη λήψη. Κατά το φωτογράφο, η κοπέλα πυροβόλησε μόνη της προτού εξαφανιστεί, ενώ πολλά στοιχεία συνηγορούν στην υπόθεση ότι η λήψη αποτελεί προϊόν σκηνοθεσίας.