Παραπλανητικός ισχυρισμός για εκτυπωμένα κρέατα από ισραηλινή εταιρεία στην Ολλανδία

Ένας ισχυρισμός έκανε την εμφάνισή του στα ελληνικά κοινωνικά δίκτυα, αναφέροντας πως η εταιρεία εναλλακτικής παραγωγής κρέατος, Redefine Meat, παράγει τυπωμένο κρέας κάνοντας βιοψία σε μια παρτίδα ζωικών βλαστοκυττάρων βασισμένων στον επιθυμητό τύπο κρέατος – βοδινό, χοιρινό, πουλερικά. Στο παρελθόν έχουμε καταρρίψει παραπλανητικό ισχυρισμό αναφορικά με την ίδια εταιρεία.

Αναπαραγωγές σε ιστοσελίδες/ιστολόγια: oparlapipas.gr

Αναπαραγωγές σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης: 

Πλαίσιο

Τα τελευταία χρόνια, η παραγωγή υποκατάστατων κρέατος με τη χρήση φυτικών προϊόντων έχει αυξηθεί (πηγή 1, πηγή 2) ενώ κάποιες φορές χρησιμοποιείται και η 3D (τρισδιάστατη) εκτύπωση, προκειμένου να δοθεί το κατάλληλο σχήμα στο προϊόν και να μοιάζει με κρέας. Τα προϊόντα κρέατος με βάση τα φυτά μιμούνται τις ιδιότητες που υπάρχουν στα φυσικά κρέατα και θεωρούνται υποκατάστατα κρέατος. Παρασκευάζονται, έχοντας ως πρώτη ύλη φυτικά και άλλα μη ζωικά προϊόντα, με σκοπό να μοιάζουν, να έχουν τη γεύση και την υφή και να αφήνουν την αίσθηση προϊόντων κρέατος (εδώ). 

Το προϊόν που παράγεται από την ισραηλινή εταιρία Redefine Meat παρουσιάζεται, ψευδώς, στον διαμοιραζόμενο ισχυρισμό ως εργαστηριακό κρέας, που είναι γνωστό και ως κρέας κυτταροκαλλιέργειας ή συνθετικό κρέας. Το εργαστηριακό κρέας παράγεται με τη χρήση ζωικών κυττάρων, τα οποία μπορούν να ληφθούν χωρίς τη θανάτωση του ζώου (εδώ, εδώ κι εδώ). Πρόκειται, συνεπώς, για καλλιέργειες μυϊκού ιστού (κρέατος) που δημιουργούνται από ζωικά κύτταρα και θρεπτικά διαλύματα. Η τρισδιάστατη εκτύπωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε αυτή την περίπτωση για να δώσει μορφή στο προϊόν.

Στον ισχυρισμό αναφέρεται πως η εταιρεία Redefine Meat προμηθεύει πολλά γερμανικά εστιατόρια με το κρέας που παράγει, ωστόσο σε πολλές από τις εξεταζόμενες αναρτήσεις παραλείπεται να αναφερθεί πως, στην πραγματικότητα, πρόκειται για υποκατάστατο κρέατος, προϊόν προερχόμενο από φυτικά συστατικά στοιχεία, και όχι συνθετικό κρέας, ενώ σε άλλες αναρτήσεις υποστηρίζεται ρητά πως χρησιμοποιούνται ζωικά κύτταρα.

Η Redefine Meat εδρεύει στο Τελ Αβίβ του Ισραήλ και ιδρύθηκε το 2018 από τους Adam Lahav και Eshchar Ben-Shitrit. Συνδυάζει την τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης, την ψηφιακή μοντελοποίηση κρέατος και τις συνθέσεις τροφίμων για την παραγωγή φυτικών, χωρίς ζωικά κύτταρα, εναλλακτικών προϊόντων (υποκατάστατων) κρέατος που μιμούνται την εμφάνιση, την υφή και τη γεύση του ζωικού μυϊκού κρέατος. Τα προϊόντα της εταιρείας παρασκευάζονται από τα συνηθισμένα φυτικά συστατικά όπως το μπιζέλι, η σόγια, το σιτάρι, το ρύζι ή η καρύδα (εδώ).

Τι ισχύει

Όπως αναφέρθηκε σε άρθρο της γερμανικής ιστοσελίδας Wirtschaftswoche, τον Ιανουάριο του 2023 και όχι μόνο, πράγματι, εργοστάσιο της εταιρείας Redefine Meat στην Ολλανδία μπορούσε να παράγει 500 τόνους (υποκατάστατου) κρέατος τον μήνα και ήδη πουλούσε το εναλλακτικό της κρέας σε 110 γερμανικά εστιατόρια. 

Η εταιρεία Redefine Meat, που αναφέρεται στις εξεταζόμενες αναρτήσεις, παράγει και εμπορεύεται υποκατάστατο κρέατος αποκλειστικά φυτικής προελεύσεως και δεν προβαίνει σε χρήση ζωικών κυττάρων. Όπως αναφέρει και στην ιστοσελίδα της, η εταιρεία δημιουργεί κρέας χωρίς να χρησιμοποιεί ζωικά στοιχεία.

Στην κατηγορία “Σχετικά με εμάς” της ιστοσελίδας, αναφέρεται το εξής: 

Στη Redefine Meat, αγαπάμε το κρέας. Πραγματικά, αγαπάμε το κρέας. Πιστεύουμε ότι ο κόσμος αξίζει νέο κρέας, φυτικής προέλευσης, που δεν είναι μόνο καλό για το περιβάλλον, αλλά είναι επίσης ευγενικό με τα ζώα. Έχοντας μελετήσει το ζωικό κρέας μέχρι τα πιο μικροσκοπικά συστατικά του και τελειοποιώντας τις τελευταίες, προηγμένες τεχνολογίες, το Redefine Meat παρέχει μια μεγάλη γκάμα προϊόντων υψηλής ποιότητας που είναι εξίσου νόστιμα με το κρέας που ήδη γνωρίζετε και αγαπάτε. Το νέο κρέας προσφέρει μια ασυμβίβαστη και εξαιρετική γαστρονομική εμπειρία με τη γεύση, την υφή και το άρωμά του.

Μέσω της ιστοσελίδας της, η εταιρεία απαντάει εν συντομία σε μερικές πολύ συχνές ερωτήσεις χρηστών και καταναλωτών. Στην πρώτη εξ αυτών, αναφέρει: 

Είμαστε ηγέτες στην επανάσταση της τεχνολογίας τροφίμων που επιδιώκει να αντικαταστήσει τις ξεπερασμένες και απαιτητικές σε πόρους διαδικασίες παραγωγής της βιομηχανίας κρέατος με προηγμένες τεχνολογίες και βιώσιμα συστατικά. Η Redefine Meat, που ιδρύθηκε το 2018, αναπτύσσει τεχνολογία και διαδικασίες που αναπαράγουν την υφή, τη γεύση και την εμπειρία της κατανάλωσης παραδοσιακού κρέατος, αλλά χωρίς τη χρήση ζωικών συστατικών. Αυτό το ονομάζουμε “νέο κρέας”.

Μάλιστα, η εταιρεία προσφάτως (6 Φεβρουαρίου 2024) δημοσίευσε επιστημονικό άρθρο με το οποίο εξηγεί τον τρόπο παραγωγής αυτού του υποκατάστατου. Μέσω αυτού, παρουσιάζει μια νέα προσέγγιση μηχανικής ιστών με βάση τις φυτικής προέλευσης πρώτες ύλες, η οποία αξιοποιεί τις αρχές της μηχανικής ιστών και της προηγμένης παρασκευής τροφίμων για την αναδημιουργία της πολύπλοκης δομής ολόκληρων “μυϊκών κομματιών κρέατος”. Στις 4 Μαρτίου 2024, εκπρόσωπος της αναφερόμενης εταιρείας χαρακτήρισε ψευδή τον εξεταζόμενο ισχυρισμό μετά από ερώτηση που αποστείλαμε, αναφέροντας χαρακτηριστικά:

«Ο ισχυρισμός που συναντήσατε είναι ψευδής και τον διερευνούμε, καθώς εμφανίστηκε πριν από μερικές εβδομάδες. Τα προϊόντα μας παρασκευάζονται από φυτικά συστατικά και δεν χρησιμοποιούνται βλαστοκύτταρα κατά τη διαδικασία παρασκευής των προϊόντων μας».

Παρακάτω παραθέτουμε δύο βίντεο, στα οποία εξηγείται εν συντομία η δραστηριότητα της εταιρείας και ο τρόπος που δουλεύει σε αυτές τις νέες τεχνολογίες. Το πρώτο προέρχεται από το κανάλι της εταιρείας στο You Tube, δημοσιευμένο στις 29 Ιουλίου 2021.

To δεύτερο αναρτήθηκε από το Reuters στις 13 Οκτωβρίου 2022 μετά την εξάπλωση των δραστηριοτήτων της εταιρείας Redefine Meat στην Ευρώπη, λόγω της συνεργασίας της με τον μεγαλύτερο εισαγωγέα τροφίμων στην Ευρώπη, Giraudi Meats.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, δήλωσε στο AFP πως δεν έχει λάβει αίτηση ώστε να αξιολογήσει τρόφιμα ζωικής προέλευσης που προέρχονται από καλλιέργειες ζωικών κυττάρων:

«Από τις σχεδόν 300 αιτήσεις νέων τροφίμων που έχουμε λάβει για αξιολόγηση ασφάλειας από την εφαρμογή του Κανονισμού το 2018, δεν έχουμε λάβει ακόμη καμία αίτηση για την αξιολόγηση κινδύνου τροφίμων ζωικής προέλευσης που προέρχονται από καλλιέργειες κυττάρων».

Μία ακόμα κρίσιμη και αξιοσημείωτη παράμετρος, είναι ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το κρέας κυτταροκαλλιέργειας εμπίπτει στον κανονισμό για τα νέα τρόφιμα και δεν έχει εγκριθεί για πώληση μέχρι σήμερα. 

Υπάρχουν αυστηρές δικλείδες ασφαλείας για να εγκριθούν τέτοια προϊόντα από την Ευρωπαϊκή Ένωση (εδώ κι εδώ). Πιο συγκεκριμένα, προαπαιτείται έλεγχος ασφαλείας από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) προκειμένου να δοθεί έγκριση και εν συνεχεία, αφού αυτή χορηγηθεί, τα εκάστοτε προϊόντα μπαίνουν σε μία λίστα νέων τροφίμων.

Όπως διαβάζουμε σε έκθεση (εδώ, σελ. 2, παρ. 4) του ερευνητικού ινστιτούτου δημόσιας πολιτικής του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών [Congressional Research Service (CRS)] από τις 19 Σεπτεμβρίου 2023, το εργαστηριακό κρέας, παραγόμενο από αντιγραφή ζωικών κυττάρων, πωλείται αποκλειστικά στις ΗΠΑ και τη Σιγκαπούρη.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σιγκαπούρη είναι οι μόνες χώρες που επιτρέπουν την πώληση προϊόντων κρέατος από κυτταρική καλλιέργεια στους καταναλωτές.

Εσχάτως, μόλις στα μέσα Ιανουαρίου του 2024, το Υπουργείο Υγείας του Ισραήλ, χορήγησε την πρώτη κανονιστική έγκριση του είδους του στην Aleph Farms, μια εταιρεία κυτταρικής γεωργίας που δραστηριοποιείται στον τομέα της τεχνολογίας τροφίμων, καθιστώντας το Ισραήλ την πρώτη χώρα στον κόσμο που εγκρίνει την κατανάλωση καλλιεργημένου βοείου κρέατος, μετά την έγκριση των ΗΠΑ και της Σιγκαπούρης για προϊόντα καλλιεργημένου κοτόπουλου (εδώ, εδώ, εδώ κι εδώ). Όπως δήλωσε η Dr. Ziva Hamama, Επικεφαλής του Τμήματος Διαχείρισης Κινδύνου Τροφίμων στο Ισραήλ:

«Η έγκριση αυτή καθιστά το Ισραήλ την πρώτη χώρα στον κόσμο που εγκρίνει την καλλιέργεια κυττάρων βοοειδών ως τρόφιμο και αποτελεί παγκόσμιο ηγέτη στον τομέα αυτό, διασφαλίζοντας παράλληλα τη δημόσια υγεία».

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός είναι παραπλανητικός και παρουσιάζεται εκτός θεματικού πλαισίου. Η εταιρεία Redefine Meat πράγματι πουλάει το εναλλακτικό της κρέας σε γερμανικά εστιατόρια, ωστόσο αυτό δεν προέρχεται από ζωικά αλλά από φυτικά κύτταρα. Στην ιστοσελίδα της εταιρείας περιγράφεται ο τρόπος παραγωγής αυτών των υποκατάστατων κρέατος, ενώ σε απάντηση εκπροσώπου της μας ξεκαθάρισε ότι δεν χρησιμοποιούν ζωικά κύτταρα. Τέλος, σε καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν επιτρέπεται η πώληση συνθετικού κρέατος που κατασκευάστηκε με ζωικά κύτταρα.