Βίντεο από το Ιράκ ψευδώς παρουσιάζεται ως σχετικό με επίθεση στο Αφγανιστάν

Στο πλαίσιο της τρέχουσας κρίσης ανάμεσα στο Πακιστάν και το Αφγανιστάν, ένα βίντεο, το οποίο αποτυπώνει έντονη έκρηξη, εμφανίστηκε και αναπαράχθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρουσιαζόμενο, ωστόσο, με βασικές ελλείψεις και σημαντικές στρεβλώσεις. Οι ισχυρισμοί που το συνόδευσαν άφησαν να εννοηθεί ότι παρουσιάζει επίθεση του Πακιστάν σε αρχηγείο των Ταλιμπάν στην πρωτεύουσα του Αφγανιστάν, στα τέλη Φεβρουαρίου 2026. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για ανακύκλωση οπτικού υλικού, με το εξεταζόμενο βίντεο να αποτυπώνει παλαιότερη επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράκ. Οι σχετικές με τον ισχυρισμό αναρτήσεις αναπαράχθηκαν έντονα, αφού πρόκειται για ζήτημα που απασχολεί την επικαιρότητα.

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Τι ισχύει

Οι σχετικές με τον ισχυρισμό αναρτήσεις στα social media άρχισαν να εμφανίζονται τον Φεβρουάριο του 2026, μετά την κλιμάκωση της κρίσης στις σχέσεις Πακιστάν και Αφγανιστάν και τις ακόλουθες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, στις 27 Φεβρουαρίου 2026, το Πακιστάν έπληξε με αεροπορικές επιθέσεις στόχους στην Καμπούλ και σε άλλες αφγανικές πόλεις, με τον Πακιστανό Υπουργό Άμυνας, Khawaja Asif, να δηλώνει ότι οι δύο χώρες βρίσκονται πλέον σε ‘ανοιχτό πόλεμο’. Το Πακιστάν κατηγόρησε την αφγανική κυβέρνηση ότι παρέχει καταφύγιο σε ένοπλες ομάδες, όπως οι Ταλιμπάν του Πακιστάν (TTP), οι οποίες και πραγματοποιούν επιθέσεις σε πακιστανικό έδαφος. Από την πλευρά τους, οι αρχές του Αφγανιστάν αρνήθηκαν τις κατηγορίες, ενώ απάντησαν με επιθέσεις κατά μήκος της Γραμμής Durand, η οποία αποτελεί αμφισβητούμενο σύνορο από την εποχή της  βρετανικής αποικιοκρατίας και σημείο συγκρούσεων. Παράλληλα, έχουν υπάρξει αναφορές για δεκάδες θύματα και από τις δύο πλευρές, ενώ γειτονικά κράτη, όπως η Ρωσία και η Κίνα, έχουν κάνει έκκληση για τη χρήση διπλωματικών μέσων στην επίλυση της σύγκρουσης.

Στο πλαίσιο αυτό και σύμφωνα με τις παραπάνω αναρτήσεις, το επίμαχο βίντεο αναδημοσιεύεται συνοδεία του ισχυρισμού πως παρουσιάζει επίθεση του Πακιστάν στην Καμπούλ. Χρησιμοποιούνται παραπλανητικές φράσεις, όπως ‘το Πακιστάν βομβάρδισε την Καμπούλ του Αφγανιστάν’ ή ‘η Πολεμική Αεροπορία του Πακιστάν βομβάρδισε αρχηγείο των Ταλιμπάν’, αφήνοντας να εννοηθεί ότι όχι μόνο πρόκειται για πρόσφατη επίθεση αλλά και ότι ο στόχος της επίθεσης, και το μέρος που αποτυπώνεται στο βίντεο, είναι η Καμπούλ. Μάλιστα, δημοσιεύσεις χρησιμοποιούν εικόνα-στιγμιότυπο από το επίμαχο βίντεο, ενώ ιστοσελίδες όπως: Alldaynews και iefimerida, χρησιμοποιούν είτε το βίντεο είτε στιγμιότυπο αυτού, προκειμένου να πλαισιώσουν τα άρθρα τους. Παρόλα αυτά, η τρέχουσα πραγματικότητα είναι διαφορετική ενώ το βίντεο, που χρησιμοποιείται ως υποτιθέμενη απόδειξη, αποτυπώνει διαφορετικό περιστατικό.

Εξετάζοντας το εν λόγω βίντεο, διαπιστώσαμε ότι δεν είναι πρόσφατο. Μέσω αντίστροφης αναζήτησης εικόνων (reverse image search), χρησιμοποιώντας στιγμιότυπα αυτού, προκύπτει ότι το ίδιο βίντεο είχε αναρτηθεί στο διαδίκτυο σε παλαιότερη ημερομηνία. Η σύγκριση του αποσπάσματος αποδεικνύει ότι πρόκειται για ανακύκλωση οπτικού υλικού.

Ακολουθεί το εξεταζόμενο βίντεο:

Μεγαλύτερο μέρος του βίντεο εντοπίζεται αναρτημένο στο Facebook από το 2023, με ημερομηνία δημοσίευσης την 21 Μαρτίου 2023. Το συγκεκριμένο βίντεο δημοσιεύθηκε ως αρχειακό υλικό από το ITN Archive, το ιστορικό αρχείο, δηλαδή, τηλεοπτικών ειδήσεων του βρετανικού οργανισμού ITN. Παρά τη δημοσίευσή του 2023, η περιγραφή παραπέμπει σε γεγονότα που έλαβαν χώρα στο Ιράκ στις 21 Μαρτίου 2003. Επομένως, η πρωτότυπη αναπαραγωγή του συνέβη το 2003. Μάλιστα, το ίδιο βίντεο το έχουν αναρτήσει και στον επίσημο λογαριασμό τους στο YouTube. (αρχειοθετημένος σύνδεσμος εδώ)

Ακολουθεί απόσπασμα από την ανάρτηση με την συνοδευόμενη περιγραφή:

Αυτοματοποιημένη μετάφραση: «Στις 21 Μαρτίου 2003, ο John Irvine του ITN έστειλε ρεπορτάζ από την ιρακινή πρωτεύουσα Βαγδάτη, καθώς ξεκινούσε η φάση «σοκ και δέος» της αεροπορικής εκστρατείας υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Αν και οι βομβαρδισμοί της Βαγδάτης από τις ΗΠΑ είχαν ξεκινήσει στις 19 Μαρτίου, στην πραγματικότητα επρόκειτο για σχετικά περιορισμένες επιθέσεις που στοχεύαν τον Σαντάμ Χουσεΐν, ανώτερους αξιωματούχους του καθεστώτος και άλλους συγκεκριμένους στόχους. Στις 17:00 UTC της 21ης Μαρτίου, η αεροπορική εκστρατεία πέρασε στην επόμενη φάση. Σε μία νύχτα, 504 πύραυλοι κρουζ εκτοξεύθηκαν στην κυβερνητική περιοχή της Βαγδάτης. Οι εικόνες που κατέγραψαν οι κάμερες του ITN εκείνη τη νύχτα θεωρούνται μέχρι σήμερα οι εικόνες που χαρακτήρισαν την εισβολή του 2003 και τον πόλεμο του Ιράκ στο σύνολό του».

Επίσης, φωτογραφία από το περιστατικό, που παραπέμπει και στο εξεταζόμενο βίντεο, έχει δημοσιευθεί και από τον οργανισμό AFP, με περιγραφή που αναφέρει ότι το περιστατικό έλαβε χώρα στις 21 Μαρτίου 2003, στη Βαγδάτη.

Συγκρίνοντας τα δύο αποσπάσματα, διαπιστώνονται τα κοινά τους σημεία, κυρίως στις φλόγες και την μορφή του καπνού.

Σύγκριση βίντεο:

Αναζητώντας πληροφορίες για την περίοδο εκείνη, τον Μάρτιο του 2003, πράγματι η στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράκ, ξεκίνησε επίσημα στις 20 Μαρτίου με την επιχείρηση ‘Iraqi Freedom’, ενώ στις 21 Μαρτίου διαδραματίστηκε η μεγάλη αεροπορική εκστρατεία ‘Shock and Awe’ (Σοκ και Δέος). Η επιχείρηση αυτή περιλάμβανε διαδοχικά κύματα επιθέσεων με πυραύλους κρουζ και αεροπορικούς βομβαρδισμούς εναντίον στρατηγικών κέντρων και συμβόλων της εξουσίας του Saddam Hussein στη Βαγδάτη, με στόχο την παράλυση του τότε καθεστώτος. Κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης, το προεδρικό συγκρότημα στη δυτική όχθη του ποταμού Τίγρη ισοπεδώθηκε σε διάστημα μόλις δέκα λεπτών, ενώ παράλληλα πραγματοποιούνταν χερσαίες επιχειρήσεις από Αμερικανούς και Βρετανούς στρατιώτες με σκοπό την κατάληψη της πόλης Basra. Παρόλο που η πτώση της Βαγδάτης συνέβη στις 9 Απριλίου του 2003, η απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου οδήγησε σε γενικευμένο χάος, καθώς και σε μια μεγάλη περίοδο αστάθειας. Σύμφωνα με απολογισμούς που ακολούθησαν, τη ζωή τους έχασαν περίπου 400.000 Ιρακινοί, ενώ ακολούθησε μια μακρά περίοδος βίας και συγκρούσεων. Από τα παραπάνω, γίνεται αντιληπτό, ότι οι πληροφορίες που πλαισιώνουν τις αρχικές αναπαραγωγές του εξεταζόμενου βίντεο, επιβεβαιώνονται.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι και άλλοι Fact-checking οργανισμοί, έχουν καταρρίψει τον ίδιο ισχυρισμό, συνοδευόμενο με το εξεταζόμενο βίντεο, σε αντίστοιχα άρθρα τους (εδώ, εδώ).

Συμπέρασμα

Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, ο ισχυρισμός ότι το βίντεο δείχνει επίθεση του Πακιστάν στην Καμπούλ, τον Φεβρουάριο του 2026, είναι ψευδής. Το οπτικό υλικό καταγράφει τους βομβαρδισμούς της επιχείρησης «Shock and Awe» από τις ΗΠΑ στη Βαγδάτη, στις 21 Μαρτίου 2003, όπως δημοσιεύθηκε και από το αρχείο του ITN. Πρόκειται για ανακύκλωση οπτικού υλικού που χρησιμοποιείται παραπλανητικά στο πλαίσιο της τρέχουσας κρίσης ανάμεσα στο Πακιστάν και το Αφγανιστάν.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://www.facebook.com/watch/?v=160378103200944
2.https://www.youtube.com/watch?v=m8KimNtB9HI
3.https://www.afpforum.com/AFPForum/Search/ViewMedia.aspx?mui=1&hid=F620C1975FB44BEF7DAB5069B4CDC879240362330B78B2818DC3F2BBD5F97300D00C4F359BF28EF7
4.https://factcheck.afp.com/doc.afp.com.99646NQ
5.https://www.reuters.com/fact-check/video-2003-assault-iraq-miscaptioned-afghanistan-2026-2026-02-27/