Ευαίσθητο περιεχόμενο
Ευαίσθητο περιεχόμενο
Ευαίσθητο περιεχόμενο
Ευαίσθητο περιεχόμενο
Ευαίσθητο περιεχόμενο
Σύμφωνα με άρθρα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα στην ελληνική γωνιά του διαδικτύου, υπάρχουν συγκεκριμένα παιδικά σνακ τα οποία προκαλούν καρκίνο. Αυτός ο ισχυρισμός είναι ψευδής.
Το είδαμε στα: mknews.eu (και παλαιότερα) aftodioikisi.gr, tilestwra.com, fe-mail.gr, diaforetiko.gr, olympia.gr
Η συγκεκριμένη «είδηση» ξεκίνησε από τον γνωστό πωλητή ψευδοεπιστημονικών θεραπειών David Wolfe μέσω άρθρου που έγραψε στη προσωπική του ιστοσελίδα το 2016. [πηγή]
Ο Wolfe είναι παγκοσμίως γνωστός για τις ψευδοεπιστημονικές του απόψεις με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πεποίθηση του ότι η βαρύτητα είναι “τοξίνη” η οποία μεταξύ άλλων προκαλεί αρθρίτιδα, την οποία μπορούμε να θεραπεύσουμε αν καθόμαστε ανάποδα.
Οι ψευδοεπιστημονικές απόψεις τις οποίες έχει εκφράσει ανά τα χρόνια περιλαμβάνουν επίσης υποστήριξη στο αντί-εμβολιαστικό κίνημα και σε «εναλλακτικές θεραπείες για τον καρκίνο» [πηγή 1][πηγή 2].
Το κείμενο το οποίο αναπαρήγαγαν οι ελληνικές ιστοσελίδες που παραθέσαμε είναι πρακτικά αυτούσια μετάφραση του αρχικού άρθρου που δημοσίευσε ο Wolfe το 2016. Δεδομένης της βαρύτητας των ισχυρισμών που γίνονται λοιπόν είναι σκόπιμο να εξετάσουμε αν οι ισχυρισμοί έχουν επιστημονική βάση.
Το μάρκετινγκ για τα παιδιά αποδίδει και το γεγονός είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία του μάρκετινγκ που απευθύνεται σε παιδιά είναι για τρόφιμα με χαμηλή θρεπτική ποιότητα που είναι δυνητικά επικίνδυνα για την υγεία τους.
Γνωρίζουμε ότι τα περισσότερα από τα προϊόντα αυτά εμπίπτουν στην κατηγορία ‘junk food’, αλλά πώς ακριβώς τα συστατικά σε αυτά τα σνακ επηρεάζουν την υγεία μας; Πολλά από τα δημοφιλή σνακ που αγαπούν τα παιδιά περιέχουν τεχνητές χρωστικές τροφίμων για να κάνουν το φαγητό να φαίνεται πιο ελκυστικό – που τους επιτρέπει να ‘δοκιμάσουν το ουράνιο τόξο’ και να παίξουν με το φαγητό τους.
Η Yellow 5 (ταρτραζίνη) και η Red 40 είναι δύο μόνο από τις συχνές χρωστικές τροφίμων που χρησιμοποιούνται στα τρόφιμα και που παράγονται από το πετρέλαιο για να ενισχύσουν προϊόντα, όπως τα χρωματιστά δημητριακά, τα ζελεδάκια,τα γλυφιτζούρια, τα Kool-Aid, τα ‘μακαρόνια’ και το ‘τυρί’, τα φρούτα roll-ups και οι Nutri-Grain μπάρες δημητριακών, για να αναφέρουμε μόνο μερικά.
Αυτές οι χρωστικές ουσίες έχουν συνδεθεί με σοβαρά προβλήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου, υπερδραστηριότητα, και αλλεργικές αντιδράσεις. Η Yellow 5 και η Red 40 είναι δύο από τις έξι χρωστικές τροφίμων που έχουν απαγορευτεί στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά οι εταιρείες των ΗΠΑ εξακολουθούν να τις χρησιμοποιούν ελεύθερα στα προϊόντα τους.
Εκτιμάται ότι οι κατασκευαστές στις ΗΠΑ κερδίζουν περίπου 15 εκατομμύρια λίρες από οκτώ διαφορετικές συνθετικές χρωστικές ουσίες στα τρόφιμα μας κάθε χρόνο. Ενώ ο U.S. Food and Drug Administration αναγνωρίζει ότι οι χρωστικές ύλες τροφίμων μπορεί να επηρεάσουν τη συμπεριφορά μερικών παιδιών, δεν έχει κάνει τίποτα για να τις αφαιρέσει από τα τρόφιμα.
Και οι δυο χρωστικές που αναφέρει το άρθρο έχουν εξεταστεί από τις ίδιες μελέτες ανά τα χρόνια στο πλαίσιο ανάλυσης των τεχνητών χρωστικών για τις πιθανές επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία. Η Yellow 5 ή αλλιώς ταρτραζίνη είναι συνθετική χρωστική η οποία μεταξύ άλλων χρησιμοποιείται σε ποτά και ζαχαρώδη προϊόντα και δίνει το χαρακτηριστικό τους κίτρινο χρώμα. Αναλύοντας τους ισχυρισμούς του άρθρου ξεχωριστά:
- Καρκίνος: Όσες μελέτες έχουν γίνει μέχρι στιγμής πάνω στην ταρτραζίνη δεν έχουν βρει σύνδεση καρκινογένεσης με την ουσία. [πηγή 1][πηγή 2][πηγή 3][πηγή 4]
- Υπερκινητικότητα: Η ιδέα ότι οι τεχνητές χρωστικές τροφίμων προκαλούν υπερκινητικότητα στα παιδιά ξεκίνησε από το 1920 και συνεχίστηκε μέχρι το 1973 όπου ο Benjamine Feingold εστίασε σε συγκεκριμένες χρωστικές και τρόφιμα όπου σύμφωνα με τον ίδιο περιείχαν ουσίες που οδηγούσαν στην εμφάνιση υπερκινητικότητας. [πηγή]
Το 2001 οι Ardern και Ram έκαναν ανασκόπηση 18 σχετικών μελετών σε ανθρώπους από τις οποίες κατέληξαν στο ότι δεν υπήρχε σαφής σύνδεση μεταξύ ταρτραζίνης και υπερκινητικότητας. [πηγή]
Υπήρχαν και μελέτες όπως η μετά-ανάλυση των Schab και Trinh το 2004 στην οποία προσπάθησαν να δείξουν σαφή σύνδεση μεταξύ κατανάλωσης τεχνητών χρωστικών τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της ταρτραζίνης, και αλλαγές συμπεριφοράς σε παιδιά. Ωστόσο η μετά-ανάλυση ήταν ελλιπής όσων αφορά την εξέταση αντικειμενικών δεικτών συμπεριφοράς όπως κλινικές/ψυχολογικές αξιολογήσεις και τεστ προσωπικότητας. Επιπλέον η μελέτη δέχτηκε δριμεία κριτική από πλειάδα ερευνητών για την υπερβολική έμφαση που έδωσε την υποκειμενική αξιολόγηση των γονέων και καθηγητών σχετικά με τη συμπεριφορά των παιδιών. [πηγή 1][πηγή 2]
Εν τέλει τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ασφάλειας Τροφίμων όσο και ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων των Η.Π.Α. δεν βρήκε σύνδεση μεταξύ των τεχνητών χρωστικών όπως η τερτραζίνη και της υπερκινητικότητας σε παιδιά. [πηγή 1][πηγή 2] - Αλλεργικές αντιδράσεις: Μέχρι στιγμής δεν έχει αποδειχθεί σύνδεση της εν λόγω ουσίας με αλλεργικές αντιδράσεις ούτε επιδείνωση της κατάστασης αλλεργικών ατόμων όταν έρχονται σε επαφή με αυτή. [πηγή 1][πηγή 2]
Τα ίδια συμπεράσματα προκύπτουν και για τη Red 40 καθώς δεν υπάρχουν αποδείξεις περί καρκινογένεσης, σύνδεσης της με υπερκινητικότητα σε παιδιά ή αλλεργικές αντιδράσεις. Οι μελέτες τεκμηριώνουν αυτό τον ισχυρισμό είναι οι προαναφερθείσες οι οποίες εξέτασαν και την Yellow 5.
Το άρθρο συνεχίζει:
Εδώ είναι τα top 5 δημοφιλή παιδικά σνακ στον κόσμο που γίνονται με συστατικά που έχουν βάση το πετρέλαιο.
Τάρτες Pop και παρόμοια σνακ με τέτοια υφή.
Η πιο δημοφιλής γεύση της τάρτας ποπ, η Φράουλα, περιλαμβάνει συστατικά όπως το σιρόπι καλαμποκιού, δεξτρόζη, ζάχαρη και σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης, όλα από τα οποία έχουν συνδεθεί με προβλήματα εθισμού στην ζάχαρη, τον διαβήτη και το ήπαρ στα παιδιά . Αυτά τα γλυκά έχουν επίσης ΤΒΗQ, ένα προϊόν με βάση το πετρέλαιο που προκαλεί κυτταρική δυσλειτουργία. Σε πειραματόζωα βρέθηκε ότι προκαλεί όγκους, απώλεια της όρασης, διόγκωση του ήπατος,σπασμούς και παράλυση.
Η tert-Βουτυλυδροκινόνη ή t-BHQ είναι μια συνθετική οργανική ένωση η οποία χρησιμοποιείται ως πρόσθετο σε διάφορα τρόφιμα, κυρίως για να παρατείνει το χρόνο ραφιού στο εκάστοτε προϊόν. Ως ουσία εμφανίζει αντιοξειδωτική δράση και έχει εξεταστεί εκτενώς για την ασφάλεια της.
Παρότι υπάρχουν ορισμένες μελέτες σε πειραματόζωα οι οποίες έχουν δείξει πιθανή σύνδεση της ουσίας και καρκινογένεσης οι ερευνητές είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στις διατυπώσεις τους καθώς δεν εδραιώνουν συγκεκριμένο μηχανισμό με τον οποίο η ουσία επάγει το συγκεκριμένο αποτέλεσμα.
Μάλιστα στη μελέτη “tert–Butylhydroquinone is a novel aryl hydrocarbon receptor ligand” αναφέρεται ότι το t-BHQ φαίνεται να ενεργοποιεί ένα γονίδιο το οποίο κωδικοποιεί μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη, η οποία μπορεί να μεταβολίσει κάποιες ουσίες με τρόπο ο οποίος δυνητικά οδηγεί σε ανάπτυξη καρκινογένεσης. Με απλά λόγια οι μηχανισμοί τους οποίους προσπαθούν να περιγράψουν αυτές οι μελέτες είναι κάθε άλλο παρά σαφείς, πόσο μάλλον επαρκείς για να δικαιολογήσουν δηλώσει του τύπου “το t-BHQ είναι καρκινογόνο για τους ανθρώπους”. [πηγή]
Στην πιο αναλυτική εξέταση των δεδομένων που έγινε από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) το συμπέρασμα ήταν πως δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για εδραίωση σύνδεσης της ουσίας με καρκινογένεση στα πειραματόζωα που μελετήθηκαν. [πηγή]
Σε κάθε περίπτωση το μεγαλύτερο μέρος της δημοσιευμένης βιβλιογραφίας όχι μόνο δεν παρουσιάζει το t-BHQ ως καρκινογόνο, αλλά το ακριβώς αντίθετο. Τόσο πιο παλιές μελέτες όσο και πιο πρόσφατες δείχνουν αντί-καρκινικές ιδιότητες του t-BHQ σε μελέτες που έγιναν σε ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα και πειραματόζωα. [πηγή 1][πηγή 2][πηγή 3][πηγή 4][πηγή 5]
Φυσικά κάθε τέτοια μελέτη η οποία αφορά πειραματόζωα ή καρκινικά κύτταρα, παρότι είναι μια ιδιαίτερα πολύτιμη πηγή δεδομένων, δε μας επιτρέπει να χρησιμοποιούμε αυτά τα δεδομένα για να ισχυριστούμε ότι τα ίδια αποτελέσματα εφαρμόζονται και στους ανθρώπους. Για την εξαγωγή τέτοιων συμπερασμάτων χρειαζόμαστε επιδημιολογικές μελέτες.
Με βάση όλα τα δεδομένα που υπάρχουν από τοξικολογικές μελέτες πάνω στην ουσία θεσπίστηκαν και τα σχετικά όρια ασφάλειας από οργανισμούς όπως o EFSA και ο FDA σύμφωνα με τους οποίους η t-BHQ εντός των εν λόγω ορίων είναι πλήρως ασφαλής. Επομένως ο ισχυρισμός ότι η κατανάλωση του συγκεκριμένου σνακ αποτελεί κίνδυνο καρκινογένεσης λόγω της παρουσίας t-BHQ δεν έχει στέρεη επιστημονική βάση. [πηγή 1][πηγή 2]
Φρούτα-ζελεδάκια και παρόμοια ζελεδάκια
Το χρώμα των τροφίμων που χρησιμοποιούνται πιο συχνά σε αυτά τα αρωματισμένα σνακ ‘φρούτα’,είναι το Red 3 ή ερυθροσίνη, ένα προϊόν πετρελαίου που έχει απαγορευθεί για χρήση στα καλλυντικά λόγω της σύνδεσης του με όγκους του θυρεοειδούς. Είναι μη ασφαλές να το χρησιμοποιήσετε στο δέρμα σας αλλά στο φαγητό δεν είναι πρόβλημα; Αποφύγετε την ζελέ εκδοχή τους.
Σύμφωνα με αναφορά της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Ασφάλειας Τροφίμων η οποία εξέτασε τη σχετική βιβλιογραφία πάνω στο θέμα, ο όγκος των δεδομένων οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η ερυθροσίνη δεν εμφανίζει γενοτοξικότητα και πως τα δεδομένα από έρευνες σε ποντικούς, παρότι χρήσιμα, δε μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εδραίωση σχέσης μεταξύ της ουσίας και της ανθρώπινης υγείας. Επιπρόσθετα, όπως τονίζει και η αναφορά, σε αυτές τις μελέτες χρησιμοποιούνται συγκεντρώσεις των εξεταζόμενων ουσιών οι οποίες είτε είναι ίσες με τα θεσμοθετημένα ασφαλή όρια έκθεσης ή μεγαλύτερες. [πηγή]
Σε αυτό το σημείο πρέπει να σημειώσουμε ότι το σχόλιο του άρθρου σχετικά με την απαγόρευση της ερυθροσίνης για χρήση σε καλλυντικά δεν έχει καμία σχέση με τα δεδομένα που αφορούν τη χρήση της σε τρόφιμα. Μιλάμε για διαφορετικές μελέτες, με διαφορετική μεθολογία και φυσικά διαφορετικούς συνδυασμούς ουσιών σε διαφορετικές συγκεντρώσεις. Μια ουσία μπορεί να μην είναι κατάλληλη για χρήση σε καλλυντικά αλλά αυτό δε σημαίνει ότι οι συγκεντρώσεις και η μορφή με την οποία χρησιμοποιείται σε τρόφιμα δεν είναι ασφαλή. [πηγή]
Σοκολατένιες καραμέλες
Πολλές καραμέλες κακής ποιότητας περιέχουν πολύ περισσότερα από την σοκολάτα, συμπεριλαμβανομένων, του Blue 1 που μπορεί να προκαλέσει την ανάπτυξη των κακοήθων όγκων, του Βlue 2, το οποίο μπορεί να αυξήσει την υπερκινητικότητα και έχει συνδεθεί με όγκους στον εγκέφαλο, του Red 40, το οποίο μπορεί να βλάψει το DNA και των Yellow 5 και 6 που έχουν συνδεθεί με τον καρκίνο.
Έχουμε μιλήσει ήδη για τις χρωστικές Yellow 5 και Red 40 επομένως σε αυτό το σημείο θα εστιάσουμε στις Blue 1 και 2 καθώς και στην Yellow 6.
Σύμφωνα με την σχετική αξιολόγηση του IARC, με βάση τις μελέτες που έχουν γίνει μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για σύνδεση της HC Blue No. 1 με καρκινογένεση σε ανθρώπους, ενώ υπάρχουν στοιχεία για καρκινογένεση σε μελέτες που έχουν γίνει σε πειραματόζωα, γεγονός που κατατάσσει την ουσία στην κατηγορία 2Β. [πηγή 1][πηγή 2]
Αυτό φυσικά, όπως έχουμε αναφέρει και σε άρθρο σχετικά με την ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων, πρακτικά σημαίνει ότι η ουσία είναι ασφαλής για τους ανθρώπους. Στη κατηγορία 2Β κατατάσσονται όλες οι ουσίες για τις οποίες μπορεί να υπάρχει ακόμα και αμυδρή υποψία για καρκινογένεση σε πειραματόζωα ακόμα και αν δεν υπάρχει εδραιωμένος μηχανισμός με τον οποίο ο εκάστοτε παράγοντας μπορεί να οδηγεί σε αυτό το αποτέλεσμα. [πηγή]
Η χρωστική Yellow 6 ή αλλιώς “Sunset Yellow FCF” εξετάστηκε από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας τροφίμων σε αναφορά του 2009. [πηγή]
Η αναφορά εξέτασε την σχετική βιβλιογραφία πάνω στο θέμα και κατέληξε πως δεν υπάρχει απόδειξης ότι η Yellow 6 είναι καρκινογόνος.
Cheetos και πολλά άλλα γαριδάκια με παρόμοια υφή.
Η τεχνητή χρωστική σε αυτό το σνακ είναι κατασκευασμένη από Yellow 6 η οποία προέρχεται από πετρέλαιο, όπως είναι και το ‘τυρί’ γεύση η οποία περιλαμβάνει μεθύλιο βενζοϊκό και μεθυλφαινιδάτη αιθυλεστέρα.
Το σωστό όνομα της πρώτης ένωσης είναι βενζοϊκός μεθυλεστέρας και μεταξύ άλλων χρησιμοποιείται σαν πρόσθετο γεύσης σε διάφορα σνακ. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη περί σύνδεσης της ουσίας με καρκινογένεση σε ανθρώπους.
Η άλλη ένωση που αναφέρεται είναι γραμμένη με λάθος τρόπο και αναφέρεται είτε στο χημικό όνομα του φαρμάκου Ριταλίνη (μεθυλφαινιδάτη) ή σε μια παράγωγη ένωση της, την αίθυλφαινυδάτη. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο δεν υπάρχει καμία μελέτη ή αναφορά επίσημου φορέα η οποία να κάνει λόγο για εύρεση οποιασδήποτε συγκέντρωσης Ριταλίνης σε παιδικά σνακ, πόσο μάλλον να κάνει σύνδεση της ουσίας με καρκινογένεση.
Δημητριακά Teddy Grahams και διάφορα άλλα δημητριακά παρόμοιου τύπου και υλικών
Αυτά τα μικροσκοπικά αρκουδάκια περιέχουν TBHQ, που έχει επίσης αποδειχθεί ότι προκαλεί καρκίνο του στομάχου στους αρουραίους του εργαστηρίου, επιδρούν στο DNA και προκαλούν βλάβη στον ανθρώπινο πνεύμονα και τα ομφάλια κύτταρα. Στα παιδιά , μπορεί να προκαλέσει άγχος, ανησυχία και να εντείνουν τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ.
Όπως αναφέραμε ήδη το t-BHQ έχει εξεταστεί ήδη για σύνδεση με καρκινογένεση και έχει βρεθεί ασφαλές, ενώ δεν υπάρχει μελέτη που να τεκμηριώνει ότι η συγκεκριμένη ένωση είναι υπεύθυνη για υπερκινητικότητα σε παιδιά.
Με βάση όλα τα δεδομένα που εξετάσαμε για κάθε ισχυρισμό που γίνεται στο συγκεκριμένο άρθρο καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι οι πληροφορίες που παραθέτονται στερούνται επιστημονικής τεκμηρίωσης και δεν μπορούν να θεωρηθούν αξιόπιστες. Κατά συνέπεια ο ισχυρισμός ότι τα 5 παιδικά σνακ που αναφέρονται στο άρθρο προκαλούν καρκίνο κρίνεται ψευδής και καταρρίπτεται.
