Δεν υπάρχουν αποδείξεις για την ύπαρξη αμερικανικών εργαστηρίων βιολογικών όπλων στην Ουκρανία

Λίγες ημέρες μετά την εισβολή των Ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία, στα τέλη Φεβρουαρίου του 2022, σε δημοσιεύσεις ιστολογίων καθώς και σε λογαριασμούς στο Facebook, ξεκίνησε διαδίδεται ο ισχυρισμός πως 9 αμερικανικά υπόγεια εργαστήρια βιολογικών όπλων στη χώρα καταστράφηκαν από ρωσικούς πυραύλους «Iskander». Ωστόσο, δεν υπάρχουν αποδείξεις πως στην Ουκρανία υπάρχουν τέτοιου είδους εργαστήρια.

Παραδείγματα: katohika.gr, dimpenews.com, taxidromos.gr, gegonotstomikroskpio.com, triklopodia.gr

Παραδείγματα αναρτήσεων στο Facebook:

Στα υπό εξέταση δημοσιεύματα διαβάζουμε τα εξής:

9 υπόγεια εργαστήρια αμερικανικών βιολογικών όπλων στην Ουκρανία καταστράφηκαν από ρωσικούς πυραύλους Iskander!

Πληροφορίες που φέρονται επιβεβαιωμένες σημειώνουν ότι 9 υπόγεια εργαστήρια αμερικανικών βιολογικών όπλων στην Ουκρανία καταστράφηκαν από ρωσικούς πυραύλους Iskander.

Δεν υπάρχει επιβεβαίωση για το στάτους των 4 άλλων εργαστηρίων.

Boύλγαροι δημοσιογράφοι δημοσιοποίησαν χάρτη με τις θέσεις των εργαστηρίων αυτών στην Ουκρανία.

Τα εν λόγω δημοσιεύματα παρουσιάζουν επίσης και χάρτη με τις τοποθεσίες των εργαστηρίων:

Τι ισχύει

Αρχικά, όπως εξηγεί ο οργανισμός ελέγχου γεγονότων Politifact, η παραπληροφόρηση της ρωσικής κυβέρνησης σχετικά με τη χρήση και ανάπτυξη βιολογικών όπλων από τις ΗΠΑ δεν είναι νέο φαινόμενο. Επιπροσθέτως, από τις αρχές Φεβρουαρίου του 2022, ενώ οι στρατιωτικές δυνάμεις της χώρας παρατάσσονταν κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία, ρωσικά μέσα ενημέρωσης είχαν ήδη ξεκινήσει να μεταφέρουν ισχυρισμούς σχετικά με την ύπαρξη αμερικανικών βιολογικών όπλων στη χώρα.

Μια από τις πρώτες αναφορές του υπό εξέταση ισχυρισμού στο διαδίκτυο έγινε στο Twitter από τον χρήστη WarClandestine, ο οποίος στις 24 Φεβρουαρίου, βασιζόμενος στο γεγονός πως ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντιμίρ Ζελένσκι, δήλωσε πως πλήττονται κυρίως «στρατιωτικοί στόχοι», υπέθεσε πως στις τοποθεσίες που στόχευε η Ρωσία μπορεί να βρίσκονταν βιολογικά εργαστήρια. Ο λογαριασμός του στο Twitter τέθηκε σε αναστολή, ωστόσο άλλοι λογαριασμοί πρόλαβαν να κοινοποιήσουν την ανάρτηση, προσθέτοντας το hashtag #USbiolabs.

Την ίδια ημέρα, αναρτήσεις χρηστών του Facebook προέβαλαν τους ισχυρισμούς πως στην Ουκρανία υπάρχουν βιολογικά εργαστήρια χρηματοδοτούμενα από το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ, καθώς και πως ρωσικοί πύραυλοι κατέστρεψαν επτά από αυτά. Στη δεύτερη ανάρτηση, συγκεκριμένα, εμφανίζεται για πρώτη φορά ο χάρτης που παρουσιάζουν τα υπό εξέταση δημοσιεύματα:

Αξίζει να σημειωθεί πως καμία από τις ανωτέρω αναρτήσεις δεν αναφέρει την ύπαρξη «εργαστηρίων βιολογικών όπλων», αλλά βιολογικών εργαστηρίων.

Σύμφωνα με τον Andy Weber, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ελέγχου Όπλων και πρώην βοηθό του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ σε προγράμματα πυρηνικής, χημικής και βιολογικής άμυνας, δεν υπάρχουν στρατιωτικά βιολογικά εργαστήρια στην Ουκρανία.

Ο Weber, μιλώντας στο Politifact, δήλωσε πως οι εν λόγω ισχυρισμοί περί ύπαρξης τέτοιων εργαστηρίων πιθανότατα παρερμηνεύουν μια συνθήκη μεταξύ των ΗΠΑ και της Ουκρανίας που έχει ακριβώς τον αντίθετο σκοπό, δηλαδή την πρόληψη βιολογικών απειλών:

Συγκεκριμένα, το «Συνεργατικό Πρόγραμμα Μείωσης Απειλών» του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ παρέχει τεχνική υποστήριξη στο Ουκρανικό Υπουργείο Υγείας από το 2005 για τη βελτίωση των εργαστηρίων δημόσιας υγείας, η αποστολή των οποίων είναι ανάλογη με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ. Αυτά τα εργαστήρια έπαιξαν πρόσφατα σημαντικό ρόλο στην αναχαίτιση της εξάπλωσης της COVID-19.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στη συνθήκη, η οποία υπεγράφη στο Κίεβο στις 29 Αυγούστου του 2005, μεταξύ του Υπουργείου Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και του Υπουργείου Υγείας της Ουκρανίας, η συμφωνία προβλέπει, μεταξύ άλλων, την αποτροπή της διάδοσης της τεχνολογίας, των παθογόνων, και της τεχνογνωσίας που βρίσκονται σε εγκαταστάσεις στην Ουκρανία και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη βιολογικών όπλων (Άρθρο 1, Παράγραφος 2).

Επιπροσθέτως, προβλέπει τη συνεργατική βιολογική έρευνα, την ανίχνευση και την έγκαιρη απόκριση σε βιολογικές απειλές, στη βελτίωση της προστασίας βιολογικού υλικού, και στον έλεγχο και την υπευθυνότητα με σκοπό να μειωθεί το ρίσκο κλοπής ή μη εξουσιοδοτημένης χρήσης επικίνδυνων παθογόνων (Άρθρο 3, Παράγραφος 2).

Τέλος, η συνθήκη καθιστά σαφές πως για να διασφαλιστεί η κοινή προσπάθεια των δύο χωρών για την αποτροπή επικίνδυνων παθογόνων και την ελαχιστοποίηση απειλών, τυχόν παθογόνοι οργανισμοί θα ερευνώνται από κοινού τόσο σε ερευνητικά εργαστήρια στην Ουκρανία όσο και σε εργαστήρια στις ΗΠΑ, για προληπτικούς, προστατευτικούς, ή άλλους ειρηνικούς σκοπούς (Άρθρο 4, Παράγραφος 5).

Όπως αναφέρει το Center for Arms Control and Non-Proliferation, ένας μη κομματικός και μη κερδοσκοπικός οργανισμός αφιερωμένος στη μείωση και την εξάλειψη των απειλών που θέτουν τα πυρηνικά, τα χημικά και τα βιολογικά όπλα, το Συνεργατικό Πρόγραμμα Μείωσης Απειλών θεσπίστηκε αμέσως μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, το 1991, με σκοπό την εξασφάλιση και την καταστροφή όπλων μαζικής καταστροφής και σχετικών υποδομών στα πρώην κράτη της Σοβιετικής Ένωσης. Είναι επίσης γνωστό ως το «Πρόγραμμα Nunn-Lugar», που πήρε το όνομά του από τους γερουσιαστές που ψήφισαν το νόμο για τη μείωση της Σοβιετικής Πυρηνικής Απειλής, και στεγάζεται στην Υπηρεσία Μείωσης Απειλών του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ.

Συμπέρασμα

Από τα ανωτέρω καθίσταται σαφές πως δεν υπάρχει καμία απόδειξη πως στην Ουκρανία υπάρχουν αμερικανικά εργαστήρια «βιολογικών όπλων». Συνθήκη μεταξύ των ΗΠΑ και της Ουκρανίας που υπεγράφη το 2005 προέβλεπε τη συνεργασία των δύο χωρών όχι για την κατασκευή βιολογικών όπλων, αλλά για την έρευνα, πρόληψη, και αποτροπή βιολογικών απειλών.