Όχι, το ρομπότ του “Can’t Help Myself” δεν σχεδιάστηκε ώστε να «παλεύει» για την επιβίωση του

Σημαντική απήχηση γνωρίζουν σε ενημερωτικές ιστοσελίδες και σε αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα δημοσιεύματα σχετικά με το έργο τέχνης “Can’t Help Myself”, τα οποία ισχυρίζονται πως το ρομπότ που πρωταγωνιστεί σε αυτό ήταν «καταδικασμένο» να προσπαθεί να συγκρατεί το υγρό που διέρρεε από αυτό, αλλιώς θα «πέθαινε», αφού το υγρό ήταν σημαντικό για την επιβίωση του μηχανήματος. Οι εν λόγω ισχυρισμοί όμως δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Παραδείγματα: tanea.gr, in.gr, alphapatras.gr, monopoli.gr, olympia.gr,

Παραδείγματα αναρτήσεων στα κοινωνικά δίκτυα:

Στις υπό εξέταση αναρτήσεις διαβάζουμε τα εξής:

Ένα δυστοπικό έργο τέχνης που μας υπενθυμίζει την «τραγικότητα» της σύγχρονης ζωής

Ήταν καταδικασμένο να ζει τη μέρα της μαρμότας!

Viral έχει γίνει τις τελευταίες μέρες στο διαδίκτυο ένα έργο τέχνης, το οποίο δημιουργήθηκε με σκοπό να προβληματίσει. Και το κάνει όσο κανένα άλλο.

Το έργο ονομάζεται «Can’t Help Myself» και μπορεί να έχει «πεθάνει» από το 2019, ωστόσο πλέον είναι πολύ πιο διάσημο απ’ ότι ήταν όταν βρισκόταν εν ζωή.

Αποτελείται από έναν «βραχίονα ρομπότ». Δημιουργήθηκε προγραμματισμένο να προσπαθεί να συγκρατεί το υδραυλικό υγρό που διαρρέει συνεχώς και χρειάζεται για να συνεχίσει να λειτουργεί.

Εάν ξεφύγει πάρα πολύ υγρό, το οποίο μοιάζει με αίμα, θα πεθάνει… Οπότε προσπαθεί απεγνωσμένα να το τραβήξει πίσω. Όλα αυτά, μόνο και μόνο για να συνεχίσει να παλεύει για ακόμα μια μέρα…

Το πιο λυπηρό απ΄ όλα βέβαια είναι ότι στην αρχή, οι δημιουργοί του, Sun Yuan and Peng Yu, είχαν δώσει δώσει στο ρομπότ τη δυνατότητα να κάνει αυτούς τους «χαρούμενους χορούς» στους θεατές.

Όταν το έργο πρωτοκυκλοφόρησε, χόρευε περνώντας τον περισσότερο χρόνο του αλληλεπιδρώντας με το κόσμο, αφού μπορούσε να τραβήξει γρήγορα τη μικρή διαρροή.

Τρία χρόνια μετά όμως, το ρομπότ δείχνει «κουρασμένο» καθώς δεν υπάρχει πια αρκετός χρόνος για χορό. Προσπαθούσε απεγνωσμένα να μαζέψει το υγρό.

Το 2019, το μόνο που το «ένοιαζε» ήταν να κρατηθεί «ζωντανό», καθώς η ποσότητα του υδραυλικού υγρού που διέρρευσε γινόταν όλο και περισσότερο μη διαχειρίσιμη, επειδή η διαρροή μεγάλωνε με την πάροδο του χρόνου.

Το 2019 ξέμεινε τελικά από υδραυλικό υγρό, σταμάτησε σιγά σιγά και πέθανε…

Άλλωστε αυτή ήταν η μοίρα του μοίρα του, ανεξαρτήτως από το τι θα έκανε και το πόσο θα προσπάθησε. Δεν υπήρχε διαφυγή… Ήταν καταδικασμένο να ζει τη μέρα της μαρμότας.

Τι ισχύει

Είναι σημαντικό να τονίσουμε πως η τέχνη πολλές φορές είναι επίτηδες ασαφής, με αποτέλεσμα ένα έργο τέχνης να επιδέχεται πολλών ερμηνειών από τους παρατηρητές, ιδιαίτερα όταν έχουμε να κάνουμε με έργα κοινωνικού σχολιασμού. Κάτι τέτοιο σαφώς και δεν θεωρείται απαραίτητα μεμπτό, ακόμα και αν ο συμβολισμός του έργου, όπως εμπνεύστηκε από τους δημιουργούς του, είναι ήδη γνωστός.

Εντούτοις, στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα υπό εξέταση δημοσιεύματα προβαίνουν σε ισχυρισμούς σχετικά με το σχεδιασμό του ρομπότ και τη λειτουργία του οι οποίοι δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Το έργο τέχνης με όνομα “Can’t Help Myself“, το οποίο κατασκευάστηκε από τους καλλιτέχνες Sun Yuan και Peng Yu, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2016, στο μουσείο Guggenheim στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της έκθεσης “Tales of our Time” η οποία έλαβε χώρα στο μουσείο από τον Νοέμβριο του 2016 έως τον Μάρτιο του 2017. Πρόκειται για ένα ρομπότ το οποίο είναι σχεδιασμένο να «σκουπίζει» ένα αγνώστου είδους υγρό, ώστε να μην το αφήνει να απομακρύνεται από αυτό. Λίγο μετά την παρουσίαση του το μουσείο ανέβασε στη σελίδα του στο YouTube ένα time-lapse video που παρουσιάζει το συγκεκριμένο ρομπότ και τη λειτουργία του.

Στην ιστοσελίδα του μουσείου σχετικά με το “Can’t Help Myself” στην παρουσίαση του έργου από τη Xiaoyu Weng, η οποία τότε εργαζόταν στο τμήμα τέχνης του μουσείου, διαβάζουμε το σκεπτικό πίσω από τη δημιουργία του έργου:

Σε αυτό το έργο που ανατέθηκε για το Μουσείο Guggenheim, οι Sun Yuan & Peng Yu χρησιμοποιούν ένα βιομηχανικό ρομπότ, με αισθητήρες οπτικής αναγνώρισης και συστήματα λογισμικού, για να εξετάσουν την ολοένα και πιο αυτοματοποιημένη παγκόσμια πραγματικότητα, στην οποία οι περιοχές ελέγχονται μηχανικά και η σχέση μεταξύ ανθρώπων και μηχανών αλλάζει γρήγορα. Τοποθετημένο πίσω από διαφανείς ακρυλικούς τοίχους, το ρομπότ τους έχει ένα συγκεκριμένο καθήκον, να περιορίζει ένα παχύρρευστο, βαθύ κόκκινο υγρό σε μια προκαθορισμένη περιοχή. Όταν οι αισθητήρες ανιχνεύσουν ότι το υγρό έχει παρεκκλίνει πολύ [σσ: από την προσχεδιασμένη περιοχή], ο βραχίονας το φτυαρίζει μανιωδώς στη θέση του, αφήνοντας μουτζούρες στο έδαφος και πιτσιλιές στους γύρω τοίχους.

Η ιδέα να χρησιμοποιήσουν ένα ρομπότ προήλθε από την αρχική επιθυμία των καλλιτεχνών να δοκιμάσουν τι θα μπορούσε ενδεχομένως να αντικαταστήσει τη θέληση ενός καλλιτέχνη στη δημιουργία ενός έργου και πώς θα μπορούσαν να το κάνουν με μια μηχανή. Τροποποίησαν έναν ρομποτικό βραχίονα, που βλέπουμε συχνά σε γραμμές παραγωγής, όπως αυτές της αυτοκινητοβιομηχανίας, τοποθετώντας ένα ειδικά σχεδιασμένο φτυάρι στο μπροστινό μέρος του. Σε συνεργασία με δύο μηχανικούς ρομποτικής, οι Sun Yuan & Peng Yu σχεδίασαν μια σειρά από τριανταδύο κινήσεις για την εκτέλεση του μηχανήματος. Τα ονόματά τους για αυτές τις κινήσεις, όπως «scratch an itch», «bow and shake» και «ass shake», αντικατοπτρίζουν την πρόθεση των καλλιτεχνών να εμψυχώσουν μια μηχανή. Μέσα από τα ακρυλικά χωρίσματα που μοιάζουν με κλουβί που την απομονώνουν στον χώρο της γκαλερί, η μηχανή φαίνεται να αποκτά συνείδηση ​​και να μεταμορφώνεται σε μια μορφή ζωής που έχει συλληφθεί και περιοριστεί στο χώρο. Ταυτόχρονα, για τους θεατές η δυνητικά απόκοσμη ικανοποίηση της παρακολούθησης της συνεχούς δράσης του ρομπότ προκαλεί μια αίσθηση ηδονοβλεψίας και ενθουσιασμού, σε αντίθεση με συγκινήσεις ή σασπένς. Σε αυτή την περίπτωση, ποιος είναι πιο ευάλωτος: ο άνθρωπος που κατασκεύασε τη μηχανή ή η μηχανή που ελέγχεται από έναν άνθρωπο;

Αυτός ο προβληματισμός εκφράζεται και από τους ίδιους τους καλλιτέχνες, σε βίντεο που ανέβασε το μουσείο στο YouTube. Σε αυτό, οι καλλιτέχνες αναλύουν το σκεπτικό τους για τον τρόπο κατασκευής του ρομπότ. Αν και στην αρχή αναφέρονται σε χαρακτηριστικά όπως την ανάγκη των ανθρώπων για υλικά αγαθά και την προσκόλληση τους σε αυτά, οι Yuan και Yu εκφράζουν επίσης την οπτική τους για την κύρια διαφορά ανθρώπων και μηχανών:

Στο σημείο 3:47 του βίντεο οι καλλιτέχνες αναφέρουν τα εξής:

Σε αυτόν τον κόσμο, είτε οι σχέσεις είναι μεταξύ ανθρώπων και ανθρώπων, ανθρώπων και εθνών, εθνών και εθνών, ανθρώπων και αντικειμένων, ή ανθρώπων και ζώων – είναι όλες πολιτικές. Οι άνθρωποι είναι κοινωνικά ζώα, οι κοινωνικές και ζωώδεις ιδιότητες μας, με άλλα λόγια οι κοινωνικές τάξεις και η ανθρώπινη φύση, μονίμως παλεύουν μεταξύ τους. Eίναι εγγενώς δύο αντικρουόμενα πράγματα. Η διαφορά μεταξύ μηχανών και ανθρώπων είναι πως ακόμα και αν οι μηχανές αναπτύξουν νέα δυνατότητα υπολογισμών που υπερβαίνει τις αρχικές τους ρυθμίσεις, αυτοί οι υπολογισμοί θα βασίζονται και πάλι στη λογική που έχει προγραμματιστεί [σσ: στις μηχανές] από τους ανθρώπους. Είναι ανίκανες να εκτελέσουν οποιαδήποτε εργασία που είναι πέρα ​​από την ανθρώπινη εμπειρία.

Προτού εξετάσουμε περαιτέρω τον συμβολισμό που έδωσαν οι δημιουργοί του στο έργο, θα ρίξουμε μια ματιά στους ισχυρισμούς σχετικά με τη λειτουργία του.

Στα υπό εξέταση δημοσιεύματα διαβάζουμε πως το ρομπότ ήταν προγραμματισμένο να προσπαθεί να συγκρατεί το «υδραυλικό» υγρό επειδή αυτό διέρρεε από την κατασκευή του, και ήταν κρίσιμο για τη λειτουργία του. Οι εν λόγω ισχυρισμοί εμφανίστηκαν για πρώτη φορά σε ανάρτηση του ιδιοκτήτη δισκογραφικής εταιρεία James Kricked Par στο Instagram, και από τότε ξεκίνησαν να διαδίδονται στα κοινωνικά δίκτυα.

Κάτι τέτοιο όμως δεν ισχύει, αφού το υγρό δεν είχε καμία σχέση με τη λειτουργία του ρομπότ, ούτε με τη δυνατότητα του να εκτελεί τις προγραμματισμένες εντολές, και φυσικά δεν διέρρεε από αυτό. Στο βίντεο της παρουσίασης των καλλιτεχνών από το μουσείο Guggenheim μάλιστα, στο σημείο 5:01 βλέπουμε έναν από τους καλλιτέχνες να ρίχνει το υγρό στο χώρο του ρομπότ προτού αυτό ξεκινήσει τη λειτουργία του:

Στη συνέχεια, τα δημοσιεύματα προβάλλουν τον ισχυρισμό πως το 2019 το ρομπότ «πέθανε», αφού η ποσότητα του υδραυλικού υγρού που διέρρεε ήταν «μη διαχειρίσιμη για την «επιβίωση του». Ωστόσο, η έκθεση “Tales of Our Time” τελείωσε τον Μάρτιο του 2017 και το ρομπότ αποσύρθηκε. Δύο χρόνια αργότερα, εμφανίστηκε και πάλι στην έκθεση σύγχρονης τέχνης “May you Live in Interesting Times” η οποία διεξήχθη από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο του 2019 στη La Biennale di Venezia στη Βενετία:

Μπορεί μετά τη λήξη της έκθεσης το έργο να αποσύρθηκε από αυτή, αυτό όμως δε σημαίνει τον «θάνατό» του επειδή ξέμεινε από υγρό. Μάλιστα οι ίδιοι οι καλλιτέχνες που το ανέπτυξαν, το προσφέρουν σε δημοπρασία σε ανάρτηση τους στην ιστοσελίδα δημοπρασιών έργων τέχνης Artsy.

Συνοπτικά, το υγρό γύρω από το ρομπότ αποτελούσε μέσο του συμβολισμού που απέδωσαν οι δημιουργοί του στο συγκεκριμένο έργο τέχνης, και δεν είχε καμία σχέση με την επιβίωση, τη λειτουργία, ή τον «θάνατο» του ρομπότ.

Τέλος, όπως αναφέραμε και στην αρχή του άρθρου, η ερμηνεία της τέχνης πολλές φορές βασίζεται στην εκάστοτε διαφορετική ερμηνεία του περιεχομένου της από τον θεατή. Κάτι τέτοιο όχι μόνο δεν είναι μεμπτό, αλλά σε πολλές περιπτώσεις είναι ο σκοπός του καλλιτέχνη. Εντούτοις, αξίζει να αναφερθούμε όμως στην ερμηνεία που οι ίδιοι οι δημιουργοί του έργου ήθελαν να αποδώσουν σε αυτό. Σύμφωνα με την παρουσίαση του έργου στο μουσείο Guggenheim, σκοπός των Sun Yuan και Peng Yu ήταν να καυτηριάσουν το θέμα της χρήσης της τεχνολογίας στη σύγχρονη εποχή, στο πλαίσιο ζητημάτων όπως η μετανάστευση, ο έλεγχος των συνόρων, αλλά και η σχέση μεταξύ ανθρώπων και μηχανών:

Οι Sun Yuan και Peng Yu είναι γνωστοί για τη χρήση σκοτεινού χιούμορ για την αντιμετώπιση αμφιλεγόμενων θεμάτων και ο ατελείωτος, επαναλαμβανόμενος χορός του ρομπότ παρουσιάζει μια παράλογη, Σισύφεια άποψη για τα σύγχρονα ζητήματα που αφορούν τη μετανάστευση και την κυριαρχία. Ωστόσο, τα σημάδια που μοιάζουν με κηλίδες αίματος που συσσωρεύονται γύρω του φέρνουν στο μυαλό τη βία που προκύπτει από την επιτήρηση και τη φύλαξη των συνοριακών ζωνών. Τέτοιες σπλαχνικές ενώσεις εφιστούν την προσοχή στις συνέπειες του αυταρχισμού που καθοδηγείται από ορισμένες πολιτικές ατζέντες που επιδιώκουν να χαράξουν περισσότερα σύνορα μεταξύ τόπων και πολιτισμών και στην αυξανόμενη χρήση της τεχνολογίας για την παρακολούθηση του περιβάλλοντος μας.

Επιπροσθέτως, στην ιστοσελίδα των καλλιτεχνών, είναι εμφανής η σύνδεση του προβληματισμού τους για της μηχανές και την τεχνολογία, όπως αυτή παρουσιάζεται σε έντυπο της έκθεσης Tales of Our Time:

Εξετάζοντας μια όλο και πιο μηχανοποιημένη και αυτοματοποιημένη παγκόσμια πραγματικότητα μέσω της ανάπτυξης τεχνολογιών και δικτύων. Η νέα δουλειά των Sun Yuan & Peng Yu, Can’t Help Myself (2016), εμπλέκει τη ρομποτική τεχνητής νοημοσύνης και ένα σύστημα ελέγχου οπτικού αισθητήρα. Στον εκθεσιακό χώρο, βρίσκουμε έναν μεγάλο ρομποτικό βραχίονα με ένα φτυάρι στην κορυφή μιας βάσης. Το μηχάνημα περιστρέφεται και φτυαρίζει πίσω ένα μη αναγνωρίσιμο παχύρρευστο βαθύ κόκκινο υγρό που απλώνεται από κάτω και γύρω από τη βάση. Με την πάροδο του χρόνου, το επαναλαμβανόμενο φτυάρι αφήνει σημάδια και υπολείμματα που μοιάζουν με κηλίδες αίματος, προκαλώντας την ιδέα της επιτήρησης και του πολέμου γύρω από τον έλεγχο των συνόρων και τις διενέξεις εδαφών (σσ: μεταξύ κρατών). Μοιάζει με την πραγματική ζωή, τα σύνορα που αναδύονται και εξαφανίζονται. Πέρα από το αίμα και τις ζωές που θυσιάστηκαν σε συνοριακές συγκρούσεις και πολέμους, αυτοί οι μηχανισμοί ασφαλείας επηρεάζουν την καθημερινότητα, από κάμερες παρακολούθησης σε αστικές περιοχές έως smartphone που μας επιτρέπουν να τεκμηριώνουμε και να μοιραζόμαστε στιγμές της ζωής μας, ενώ παρακολουθούν και ελέγχουν τη συμπεριφορά μας. Αυτά τα πολλαπλά επίπεδα επιτήρησης δείχνουν τη σχέση μεταξύ ανθρώπων και μηχανών. Καθώς δημιουργούμε μηχανές και σχεδιάζουμε προγράμματα για τον έλεγχό τους, γινόμαστε άθελά μας υποκείμενα της παρακολούθησής τους.

Συμπέρασμα

Με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, οι ισχυρισμοί πως το ρομπότ ήταν προγραμματισμένο και καταδικασμένο να προσπαθεί να επιβιώσει, συλλέγοντας υγρό που διέρρεε από αυτό, είναι ψευδείς. Το υγρό γύρω από το έργο τέχνης δεν έχει καμία σχέση με τη λειτουργία ή την επιβίωση του ρομπότ, ούτε διαρρέει από αυτό ώστε να έχει ανάγκη να το συλλέξει για να επιβιώσει. Αποτελεί μέρος του συμβολισμού που απέδωσαν οι δημιουργοί του στο συγκεκριμένο έργο τέχνης. Επιπροσθέτως, το ρομπότ δεν «πέθανε» το 2019 επειδή δεν μπορούσε να σταματήσει τη διαρροή του υγρού, αλλά αποσύρθηκε με το τέλος της έκθεσης στην οποία είχε τοποθετηθεί. Υπάρχει ακόμα, με τους δημιουργούς του να το προσφέρουν σε πλειστηριασμό σε ιστοσελίδα έργων τέχνης.