Ψευδής ο ισχυρισμός περί απαγόρευσης της μαστογραφίας στην Ελβετία

Τον τελευταίο καιρό εμφανίστηκε ο ισχυρισμός πως η Ελβετία γίνεται η πρώτη χώρα που απαγορεύει τη μαστογραφία και πως οι υπηρεσίες αυτές έχουν επίσης ανασταλεί σε τμήματα του Καναδά, της Ιταλίας, της Σκωτίας και της Αυστραλίας. Ο ισχυρισμός διαδόθηκε ευρέως στο εξωτερικό. Επί παραδείγματι, σχετική ανάρτηση στο X συγκέντρωσε 3,7 εκατομμύρια προβολές.

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Ας εξετάσουμε, ωστόσο, τι ισχύει.

Τι ισχύει

Το 2014 το Ελβετικό ιατρικό συμβούλιο (Swiss Medical Board), μία πρωτοβουλία που ξεκίνησε από την Ζυρίχη, συνέστησε στην Ελβετία να σταματήσει την εισαγωγή νέων προγραμμάτων μαστογραφικού ελέγχου και να καταργήσει σταδιακά τα υφιστάμενα προγράμματα. Στη συνέχεια, η ομάδα συνέστησε να αντικατασταθούν τα προγράμματα συστηματικού ελέγχου από συστηματική ενημέρωση για τον έλεγχο και οι γυναίκες να λαμβάνουν ατομικές αποφάσεις. Το ελβετικό ιατρικό συμβούλιο παρουσιάστηκε ως ανεξάρτητη πρωτοβουλία αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας και στα μέσα του 2022 διέκοψε τη λειτουργία του επειδή δεν πέτυχε συνέργεια με τις ομοσπονδιακές πολιτικές υγείας. Οι συστάσεις τους δεν ήταν «νομικά συνδεδεμένες».

Η επιτροπή δημοσιοποίησε αυτές τις συστάσεις στην Ελβετία τον Φεβρουάριο του 2014, προκαλώντας αναστάτωση και απορρίφθηκαν εντόνως από διάφορους Ελβετούς εμπειρογνώμονες για τον καρκίνο. Η σύνθεση αυτής της επιτροπής είναι ένα μεγάλο πρόβλημα, δήλωσε ένας Αμερικανός ακτινολόγος στον ιστότοπο Medscape, όταν του ζητήθηκε να σχολιάσει τις συστάσεις της ελβετικής ιατρικής επιτροπής. «Πρόκειται για ανθρώπους χωρίς γνώσεις», δήλωσε ο Daniel Kopans , καθηγητής ακτινολογίας στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ για το Medscape Medical News.

Αναζητώντας πληροφορίες σχετικά με τον εξεταζόμενο ισχυρισμό, παρατηρείται πως δεν προκύπτει από πουθενά απαγόρευση της μαστογραφίας στην Ελβετία. 

Επικοινωνήσαμε με διάφορους κρατικούς και υγειονομικούς φορείς της Ελβετίας και σε απάντηση που λάβαμε από το Υπουργείο Εσωτερικών της Ελβετίας, μας επισημάνθηκε:

«Σας ευχαριστώ για το αίτημά σας. Η Ελβετία δεν έχει απαγορεύσει τη μαστογραφία. Τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου δημιουργούνται από τα καντόνια».

Ως καντόνια στην Ελβετία ορίζονται οι διοικητικές υποδιαιρέσεις της Ελβετικής Συνομοσπονδίας.

Παράλληλα, σε κατάρριψη του ισχυρισμού από το τμήμα ελέγχου γεγονότων του AFP, τόσο το Ομοσπονδιακό Γραφείο Δημόσιας Υγείας της Ελβετίας όσο και η μη κερδοσκοπική Ελβετική Ένωση για τον Καρκίνο επιβεβαίωσαν με δηλώσεις τους τον Μάιο του 2024 ότι η χώρα συνεχίζει να προσφέρει κανονικά μαστογραφία.

«Αυτές οι φήμες είναι εντελώς ψευδείς. Στην Ελβετία, η μαστογραφία είναι σήμερα η κύρια μέθοδος για την ανίχνευση του καρκίνου του μαστού σε πρώιμο στάδιο», δήλωσε ο ελβετικός Σύνδεσμος για τον Καρκίνο.

Ρητή διάψευση του ισχυρισμού διαβάζουμε και σε ανακοίνωση από τις 18 Μαΐου 2024 της ινδικής ένωσης ακτινολόγων που ασχολούνται με τις μαστογραφικές εξετάσεις (Breast Imaging Society India) που θέλησε να μετριάσει την διάδοση του ψευδούς ισχυρισμού.

«Στην Ελβετία, η μαστογραφία δεν έχει απαγορευτεί με κανέναν τρόπο και χρησιμοποιείται ευρέως στον έλεγχο και τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού- ως πληθυσμιακός έλεγχος σε περισσότερα από τα μισά καντόνια, ή ως ευκαιριακή εξέταση στις υπόλοιπες περιοχές. Η Εταιρεία Απεικόνισης Μαστού της Ινδίας (BISI) θα ήθελε να δώσει μια απάντηση στο ξαφνικό κύμα μηνυμάτων που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τις υποτιθέμενες βλάβες της μαστογραφίας και μια ψευδή δήλωση απαγόρευσης της μαστογραφίας από την Ελβετία. Η διαγνωστική μαστογραφία είναι μια παγκόσμια πρακτική σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου για την έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού, σώζει ζωές και προσφέρει περιθώρια για λιγότερο επιθετική θεραπεία».

Στον ίδιο ισχυρισμό, αναφέρεται πως τέσσερις ακόμα χώρες, ξεκινούν να αναστέλλουν τις μαστογραφίες, ονομάζοντας τον Καναδά, την Αυστραλία, την Ιταλία και τη Σκωτία. Ωστόσο, οι αναφερόμενες χώρες συνεχίζουν να χορηγούν κανονικά μαστογραφίες.

Αρχής γενομένης από τον Καναδά, στην κυβερνητική ιστοσελίδα της χώρας για την υγεία, αναφέρεται το εξής: 

«Η μαστογραφία είναι η μόνη τεχνική που έχει αποδειχθεί ότι είναι ασφαλής και αποτελεσματική στον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού και ο εξοπλισμός μαστογραφίας είναι η μόνη τεχνική απεικόνισης που έχει αδειοδοτηθεί από τη Health Canada για τον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού».

Έπειτα, προσθέτει:

«Ο Καναδάς ρυθμίζει την εισαγωγή και την πώληση ιατρικών συσκευών και συσκευών εκπομπής ακτινοβολίας στον Καναδά, μέσω του νόμου για τα τρόφιμα και τα φάρμακα, του νόμου για τις συσκευές εκπομπής ακτινοβολίας και των κανονισμών για τα ιατρικά προϊόντα. Οι εν λόγω νόμοι και κανονισμοί διασφαλίζουν την ασφάλεια, την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των ιατροτεχνολογικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του εξοπλισμού μαστογραφίας, όταν χρησιμοποιούνται για τον εγκεκριμένο σκοπό τους. Η Υγεία του Καναδά παρέχει επίσης καθοδήγηση στις εγκαταστάσεις μαστογραφίας μέσω των προτύπων προστασίας από την ακτινοβολία και ποιότητας στη μαστογραφία. Διαδικασίες ασφαλείας για την εγκατάσταση, τη χρήση και τον έλεγχο του ακτινογραφικού εξοπλισμού μαστογραφίας: Κώδικας ασφαλείας 36».

Η Καναδική Αντικαρκινική Εταιρεία αναφέρει στην ιστοσελίδα της πως οι μαστογραφίες χορηγούνται κανονικά. Η Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας του Καναδά σε απάντηση που μας έστειλε, επισήμανε:

«Οι ισχυρισμοί ότι ο Καναδάς έχει αναστείλει τις υπηρεσίες μαστογραφικού ελέγχου είναι ψευδείς. Υπάρχουν πολλά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η έγκαιρη ανίχνευση και θεραπεία του καρκίνου του μαστού σώζει ζωές. Όλες οι γυναίκες θα πρέπει να συζητούν με τον γιατρό τους για τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού σε πρώιμο στάδιο- αν αυτή είναι η περίπτωσή σας, μπορεί να επωφεληθείτε από τη διενέργεια μαστογραφιών, καθώς και από γενετικό έλεγχο. Τα άτομα που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του μαστού μέσω μαστογραφικού ελέγχου συνήθως εντοπίζουν τον καρκίνο τους νωρίτερα στην εξέλιξη της νόσου σε σχέση με εκείνα που διαγιγνώσκονται με άλλα μέσα. Ως αποτέλεσμα, τείνουν να επωφελούνται περισσότερο από τη θεραπεία και έχουν μειωμένο κίνδυνο θανάτου από τη διάγνωσή τους. Επισκεφθείτε την ιστοσελίδα: Μαστογραφία. Σημειώστε ότι στον Καναδά, οι επαρχίες και τα εδάφη είναι υπεύθυνες για την παροχή υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένων των μαστογραφιών, στους κατοίκους εντός της δικαιοδοσίας τους. Για να μάθετε περισσότερα: Το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης του Καναδά και βρείτε ένα πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού στην επαρχία ή την επικράτειά σας».

Όσον αφορά την Αυστραλία, στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Υγείας και φροντίδας ηλικιωμένων αναφέρεται πως:

«Το BreastScreen Australia είναι μια κοινή πρωτοβουλία της αυστραλιανής κυβέρνησης και των κυβερνήσεων των πολιτειών και εδαφών και αποσκοπεί στη μείωση των ασθενειών και των θανάτων από καρκίνο του μαστού με την έγκαιρη ανίχνευση της νόσου. Οι γυναίκες άνω των 40 ετών μπορούν να κάνουν δωρεάν μαστογραφία κάθε 2 χρόνια και προσκαλούμε ενεργά τις γυναίκες ηλικίας 50 έως 74 ετών να κάνουν μαστογραφία».

Στην Ιταλία, επίσης βλέπουμε πως η μαστογραφία παρέχεται κανονικά και δεν υπάρχει αναφορά σε περιορισμούς ή αναστολές:

«Ο προσυμπτωματικός έλεγχος για την έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού απευθύνεται σε γυναίκες ηλικίας μεταξύ 50 και 69 ετών και πραγματοποιείται με μαστογραφία κάθε 2 χρόνια».

Έπειτα, ούτε στη Σκωτία έχει ανασταλεί η μαστογραφία ως διαδικασία ελέγχου για καρκίνο του μαστού, με το κράτος να παρέχει κανονικά τέτοιου είδους υπηρεσίες και προγράμματα σε άτομα άνω των 50 ετών και μέχρι τα 70 τους ανά τρία χρόνια. Σχετική αναζήτηση για απαγόρευση ή αναστολή τέτοιου είδους υπηρεσιών από τις αναφερόμενες χώρες δεν έφερε πίσω σχετικά αποτελέσματα. 

Ταυτόχρονα, στις δημοσιεύσεις του ισχυρισμού αναφέρεται πως πολλοί από τους ελέγχους μαστογραφίας που βγαίνουν θετικοί, αποδεικνύεται τελικά ότι είναι λανθασμένοι. Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι «το 50-60% των θετικών αποτελεσμάτων είναι ψευδή», πρέπει να αναφερθεί ότι μια μελέτη που διεξήχθη από την πανεπιστημιακή κλινική Davis Health στην Καλιφόρνια διαπίστωσε ότι οι μισές από όλες τις γυναίκες θα εμφανίσουν τουλάχιστον μία ψευδώς θετική μαστογραφία κατά τη διάρκεια μιας δεκαετίας ετήσιου ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού με ψηφιακή τομοσύνθεση (3D μαστογραφία). Ο κίνδυνος ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων μετά από 10 χρόνια προσυμπτωματικού ελέγχου είναι σημαντικά χαμηλότερος στις γυναίκες που υποβάλλονται σε προσυμπτωματικό έλεγχο κάθε δύο χρόνια. Ψευδώς θετικό αποτέλεσμα είναι όταν μια μαστογραφία χαρακτηρίζεται ως μη φυσιολογική, αλλά δεν υπάρχει καρκίνος του μαστού.

Ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα, υπογραμμίζει η μελέτη, είναι μια θετική μαστογραφική αξιολόγηση που οδηγεί σε πρόσθετες διαγνωστικές εξετάσεις, αλλά όχι σε διάγνωση καρκίνου του μαστού. Όταν εντοπίζονται ανωμαλίες στη μαστογραφία, η ασθενής παραπέμπεται για πρόσθετες εξετάσεις. Εάν στο τέλος της διαγνωστικής αξιολόγησης και ένα έτος μετά την ανάκληση διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχει καρκίνος, η ασθενής θεωρείται ότι έλαβε ψευδώς θετικό αποτέλεσμα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέστησε το 2022 να μειωθεί το όριο ηλικίας για τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου του μαστού στα 45 έτη, ώστε να εντοπιστούν περισσότερα πρώιμα περιστατικά, ενώ στον Καναδά γίνονται εκστρατείες για τον ορισμό της ηλικίας αυτής στα 40 έτη. 

Στην ιστοσελίδα του εθνικού Ινστιτούτου καρκίνου των ΗΠΑ αναφέρεται ότι:

«Τα οφέλη της μαστογραφίας σχεδόν πάντα υπερτερούν της πιθανής βλάβης από την έκθεση στην ακτινοβολία. Η μαστογραφία απαιτεί πολύ μικρές δόσεις ακτινοβολίας. Ο κίνδυνος βλάβης από αυτή την έκθεση σε ακτινοβολία είναι εξαιρετικά χαμηλός. Η έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού με τη μαστογραφία προσυμπτωματικού ελέγχου σημαίνει ότι η θεραπεία μπορεί να ξεκινήσει νωρίτερα στην πορεία της νόσου, ενδεχομένως πριν αυτή εξαπλωθεί. Τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές και άλλες μελέτες δείχνουν ότι η προληπτική μαστογραφία μπορεί να συμβάλει στη μείωση των θανάτων από καρκίνο του μαστού σε γυναίκες ηλικίας 40 έως 74 ετών με μέσο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού, με τα στοιχεία για το όφελος να είναι ισχυρότερα για τις γυναίκες ηλικίας 50 έως 69 ετών (1, 2). Ωστόσο, καμία μελέτη μέχρι σήμερα δεν έχει δείξει όφελος από την τακτική μαστογραφία προσυμπτωματικού ελέγχου σε γυναίκες κάτω των 40 ετών ή από τις βασικές μαστογραφίες προσυμπτωματικού ελέγχου (μαστογραφίες που χρησιμοποιούνται για σύγκριση) που λαμβάνονται πριν από την ηλικία των 40 ετών».

Αντίστοιχα, στο Breastcancer.org αναφέρεται:

«Οι μαστογραφίες δεν προλαμβάνουν τον καρκίνο του μαστού, αλλά σώζουν ζωές, καθώς εντοπίζουν τον καρκίνο του μαστού όσο το δυνατόν νωρίτερα. Μπορούν να σας σώσουν τη ζωή. Η έγκαιρη ανεύρεση του καρκίνου του μαστού μειώνει τον κίνδυνο θανάτου από τη νόσο κατά 25-30% ή και περισσότερο. Οι γυναίκες θα πρέπει να αρχίσουν να κάνουν μαστογραφία κάθε χρόνο στην ηλικία των 40 ετών ή νωρίτερα εάν διατρέχουν υψηλό κίνδυνο. Μη φοβάστε. Η μαστογραφία είναι μια γρήγορη διαδικασία (περίπου 20 λεπτά) και η δυσφορία είναι ελάχιστη για τις περισσότερες γυναίκες. Η διαδικασία είναι ασφαλής: υπάρχει μόνο μια πολύ μικρή ποσότητα έκθεσης σε ακτινοβολία από μια μαστογραφία. Για να ανακουφιστείτε από το άγχος της αναμονής των αποτελεσμάτων, πηγαίνετε σε ένα κέντρο που θα σας δώσει τα αποτελέσματα πριν φύγετε. 

Ο κύριος κίνδυνος των μαστογραφιών είναι ότι δεν είναι τέλειες. Ο φυσιολογικός ιστός του μαστού μπορεί να κρύψει έναν καρκίνο του μαστού, ώστε να μην φαίνεται στη μαστογραφία. Αυτό ονομάζεται ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα. Και η μαστογραφία μπορεί να εντοπίσει μια ανωμαλία που μοιάζει με καρκίνο, αλλά αποδεικνύεται φυσιολογική. Αυτός ο ψευδής συναγερμός ονομάζεται ψευδώς θετικός. Εκτός από την ανησυχία για τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού, ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα σημαίνει περισσότερες εξετάσεις και επισκέψεις παρακολούθησης, οι οποίες μπορεί να είναι αγχωτικές. Για να αντισταθμιστούν αυτοί οι περιορισμοί, συχνά απαιτείται κάτι περισσότερο από τη μαστογραφία. Οι γυναίκες πρέπει επίσης να εξασκούνται στην αυτοεξέταση του μαστού, να υποβάλλονται σε τακτικές εξετάσεις μαστού από έμπειρο επαγγελματία υγείας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να υποβάλλονται και σε άλλη μορφή απεικόνισης του μαστού, όπως μαγνητική τομογραφία μαστού ή υπερηχογράφημα. Ορισμένες γυναίκες αναρωτιούνται για τους κινδύνους έκθεσης σε ακτινοβολία λόγω της μαστογραφίας. Η σύγχρονη μαστογραφία περιλαμβάνει μόνο μια μικρή ποσότητα ακτινοβολίας – ακόμη και λιγότερη από μια τυπική ακτινογραφία θώρακος».

Περισσότερα σχετικά με τις μαστογραφίες αναλύθηκαν από το ελληνικό AFP το 2023 σε κατάρριψη ισχυρισμού που υποστήριζε πως η μαστογραφία είναι απάτη και οργανωμένο έγκλημα κατά των γυναικών. Τον ισχυρισμό περί απαγόρευσης της μαστογραφίας στην Ελβετία κατέρριψε και η κροατική ιστοσελίδα ελέγχου γεγονότων faktograf.hr.

Συμπέρασμα

Όπως επαληθεύεται από τις δηλώσεις κρατικών και μη φορέων της Ελβετίας από τον χώρο της υγείας και όχι μόνο, ο ισχυρισμός περί απαγόρευσης της μαστογραφίας είναι ψευδής. Παράλληλα, ψευδής κρίνεται και ο ισχυρισμός πως σε τέσσερις ακόμα χώρες (Καναδά, Αυστραλία, Ιταλία, Σκωτία) αναστέλλονται οι μαστογραφίες.