Δηλώσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σχετικά με το ρωσικό πετρέλαιο παρουσιάζονται παραπλανητικά

Περίπου στις αρχές Νοεμβρίου 2024 παρατηρήσαμε την ανακύκλωση ενός παλαιότερου ισχυρισμού, σύμφωνα με τον οποίο η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγκάζεται να αγοράσει ρωσικό πετρέλαιο ώστε ο Πούτιν να μην το πουλήσει αλλού σε υψηλότερη τιμή. Όπως θα δούμε στη συνέχεια, όμως, όσοι διαδίδουν τον ισχυρισμό στην πραγματικότητα παραφράζουν ένα απόσπασμα μιας συνέντευξης που παραχώρησε το 2022 η Φον ντερ Λάιεν στο αμερικανικό δίκτυο MSNBC, αποκρύπτοντας μάλιστα τη συνέχεια των δηλώσεών της. Ας δούμε τι ισχύει.

Παραδείγματα διάδοσης του ισχυρισμού σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Τι ισχύει

Από τις αρχές Νοεμβρίου 2024 παρατηρούμε σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης τη διάδοση ενός ισχυρισμού που, όπως διαπιστώθηκε κατόπιν έρευνας, αναπαράγεται από το 2022. Σύμφωνα με τον ισχυρισμό, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν φέρεται να δήλωσε ότι:

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγκάζεται να αγοράσει ρωσικό πετρέλαιο για να μην κερδίσει ο Πούτιν περισσότερα από κάπου αλλού.

Σε άλλες δημοσιεύσεις διαβάζουμε παραλλαγή του εν λόγω ισχυρισμού:

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγκάζεται να αγοράσει το πετρέλαιο από τη Ρωσία για να μην το αγοράσει κάποιος άλλος σε πιο ψηλή τιμή.

Για να εξακριβώσουμε εάν η φον ντερ Λάιεν προέβη όντως σε τέτοια δήλωση, ανατρέξαμε σε μηχανές αναζήτησης. Αρχικά, αξίζει να επισημάνουμε ότι κανένα από τα αποτελέσματα που πήραμε δεν προερχόταν από αξιόπιστη πηγή ή από έγκυρο Μέσο ενημέρωσης. Ανάμεσα στα εμφανιζόμενα αποτελέσματα ήταν μια ανάρτηση στο Χ από το 2022, η οποία μετέφερε αυτούσιο τον ισχυρισμό και παρέθετε αποσπασματικά μια συνέντευξη της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο αμερικανικό MSNBC, το λογότυπο του οποίου φαίνεται κάτω δεξιά.

Στη συνέχεια, προκειμένου να επαληθεύσουμε τι ακριβώς ειπώθηκε, παρακολουθήσαμε τη συνέντευξη, η οποία μεταδόθηκε στις 13 Μαΐου 2022 και μπορείτε να τη δείτε παρακάτω. Για να δώσουμε το ευρύτερο πλαίσιο της συζήτησης, θα εστιάσουμε στο τι προηγήθηκε πριν από την επίμαχη απάντηση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Μετάφραση: 
Δημοσιογράφος: Ο Βλαντιμίρ Πούτιν ένωσε το ΝΑΤΟ όσο ποτέ άλλοτε, ένωσε την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο ποτέ άλλοτε και ενέπνευσε όσο ποτέ άλλοτε την πράσινη επανάσταση.

Φον ντερ Λάιεν: Η βάναυση επιθετικότητά του πρέπει να είναι μια στρατηγική αποτυχία, και αυτό είναι που αποδεικνύουμε αυτή τη στιγμή.

Δημοσιογράφος: Άρα, πίσω τότε σε ένα εμπάργκο. Δεν υπάρχει περίπτωση για ένα πλήρες εμπάργκο, γιατί αυτός δε θα ήταν ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να του επιβληθεί ότι έχει διαπράξει μια στρατηγική αποτυχία;

Φον ντερ Λάιεν: Λοιπόν, αυτό που πρέπει πάντα να κάνουμε είναι να βρούμε τη σωστή ισορροπία μεταξύ του να μην πληγώσουμε πάρα πολύ την οικονομία μας, γιατί αυτός είναι ο ισχυρότερος μοχλός που έχουμε απέναντι στην επιθετικότητα του Πούτιν. Παίρνω το παράδειγμα του πετρελαίου. Εκεί που πρέπει να είμαστε προσεκτικοί είναι ότι, αν κόψουμε εντελώς αμέσως, από σήμερα, το πετρέλαιο, μπορεί να μπορέσει να πάρει το πετρέλαιο που δεν πουλάει στην Ευρωπαϊκή Ένωση στην παγκόσμια αγορά όπου οι τιμές θα αυξηθούν και να το πουλήσει ακριβότερα και να γεμίσει το πολεμικό του ταμείο. Επομένως, πρέπει να είμαστε πολύ στρατηγικοί στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε αυτό το θέμα, και ως εκ τούτου είναι επίσης τόσο σημαντικό να συγκαλέσουμε τον υπόλοιπο κόσμο για να διασφαλίσουμε πραγματικά ότι θα εξαντλήσουμε το πολεμικό του θησαυροφυλάκιο. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό που κάνουμε είναι να απαλλαγούμε από τη συνολική εξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, και τα τρία, και να μην ξαναγυρίσουμε ποτέ πίσω.

Όπως προκύπτει από σχετική έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τον Ιούνιο του 2022 έχει άλλωστε επιβληθεί απαγόρευση της αγοράς, εισαγωγής και μεταφοράς θαλάσσιου αργού πετρελαίου και ορισμένων προϊόντων πετρελαίου από τη Ρωσία προς την ΕΕ, που αγγίζει το 90% των εισαγομένων υλών. Το χρονικό των κυρώσεων που έχει επιβάλλει η Ευρώπη στη Ρωσία την τελευταία δεκαετία, μπορείτε να δείτε εδώ. Το γεγονός ότι οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Ρωσίας έχουν υποβαθμιστεί σημαντικά από την έναρξη του πολέμου, σημειώνει και η ανεξάρτητη δεξαμενή σκέψης Bruegel. Η ΕΕ στράφηκε προς άλλες αγορές για την κάλυψη των αναγκών ενέργειας ενώ, για τον λόγο αυτό, η Ρωσία αναγκάστηκε να ανακατευθύνει τις εξαγωγές της προς την Ασία, χωρίς όμως να μπορέσει να αντικαταστήσει την αγορά της Ευρώπης.

Στα παρακάτω γραφήματα αποτυπώνεται η πτωτική πορεία των εισαγομένων ρωσικών καυσίμων και φυσικών πόρων στην Ευρώπη:

Συμπέρασμα

Με βάση τα παραπάνω, ο ισχυρισμός δρα παραπλανητικά καθώς παρουσιάζει αποσπασματικά και αλλοιωμένα ένα μέρος μόνο από δηλώσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η παραποιημένη δήλωση προέρχεται από μια συνέντευξη που παραχώρησε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο αμερικανικό δίκτυο MSNBC. Κατά τη διάρκειά της εξήγησε πως η Ευρώπη πρέπει να δράσει στρατηγικά με την εισαγωγή ρωσικού πετρελαίου, προκειμένου να αποδυναμωθεί σταδιακά η ρωσική οικονομία, ενώ στη συνέχεια της δήλωσής της τόνισε πως απώτερος στόχος είναι τελικά η ανεξαρτητοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Όπως φαίνεται από έκθεση της ΕΕ, αλλά και από ανεξάρτητους ερευνητές, η Ευρώπη έχει μειώσει κατά 90% το εμπόριο ενέργειας από τη Ρωσία, στρεφόμενη σε άλλες αγορές.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://x.com/politblogme/status/1530788428773740545
2. https://www.msnbc.com/morning-joe/watch/putin-pushing-europe-in-direction-of-renewable-clean-energy-says-european-commission-president-140631109686
3. https://www.consilium.europa.eu/en/policies/sanctions-against-russia-explained/#sanctions
4. https://www.consilium.europa.eu/en/policies/sanctions-against-russia/timeline-sanctions-against-russia/
5. https://www.bruegel.org/analysis/european-union-russia-energy-divorce-state-play