Γράφημα που κυκλοφορεί δείχνοντας τις απώλειες μισθοφόρων στο Κουρσκ είναι πλαστό

Χρήστες στα κοινωνικά δίκτυα διαμοιράζουν ένα υποτιθέμενο γράφημα της γερμανικής διαδικτυακής πλατφόρμας συλλογής και οπτικοποίησης δεδομένων Statista, το οποίο δήθεν παρουσιάζει τον αριθμό των ξένων μισθοφόρων στρατιωτών που σκοτώθηκαν στο ρωσικό Κουρσκ, κατά τη διάρκεια του Ρωσο-ουκρανικού πολέμου. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η εικόνα αυτή δημιουργήθηκε ψηφιακά με σκοπούς παραπληροφόρησης από ρωσικό δίκτυο παραγωγής ψευδών ισχυρισμών και αφηγημάτων.

Το εν λόγω γράφημα:

Αναπαραγωγές σε ιστοσελίδες: pronews.gr, iskra.gr

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: 

Τι ισχύει 

Αναζητώντας πληροφορίες για τον ισχυρισμό, διαπιστώσαμε πως αυτός κυκλοφορεί και αναπαράγεται σε ρωσικά προφίλ στο Telegram και στο X, καθώς και από τον ιστότοπο pravda που ανήκει στο ρωσικό δίκτυο παραπληροφόρησης pravda/Portal Kombat. Ισχυρισμοί προερχόμενοι από αυτό το δίκτυο έχουν καταρριφθεί ουκ ολίγες φορές παλαιότερα ως ψευδείς ή παραπλανητικοί (εδώ).

Το γράφημα που κυκλοφορεί περιέχει το λογότυπο της γερμανικής διαδικτυακής πλατφόρμας συλλογής και οπτικοποίησης δεδομένων Statista. Επίσης, περιλαμβάνει τίτλο και υπότιτλο που αναφέρουν:

Η εθνικότητα των μισθοφόρων των οποίων τα πτώματα βρέθηκαν στην περιοχή του Κουρσκ, στη Ρωσία

Ο αριθμός των πτωμάτων ξένων μισθοφόρων που πολέμησαν για την AFU που βρέθηκαν στη Ρωσία.

Σύμφωνα με το γράφημα, η Πολωνία, η Γεωργία και η Κολομβία φέρονται να έχουν τις περισσότερες αναφερθείσες απώλειες, ενώ άλλες εθνικότητες που αναφέρονται είναι αυτές της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Αυστραλίας και της Ιαπωνίας.

Επισκεπτόμενοι, όμως, τον ιστότοπο της Statista, δεν εντοπίσαμε κανένα σχετικό γράφημα ή καταμέτρηση. Παρομοίως, δεν βρήκαμε τίποτε σχετικό στο προφίλ της Statista στο X, αλλά ούτε και κάποιο σχετικό δημοσίευμα από οποιοδήποτε έγκυρο ειδησεογραφικό μέσο, που να αναφέρεται σε τέτοια μέτρηση της Statista. Βάσει αυτών, εγείρονται υποψίες πως πρόκειται για ένα ψεύτικο γράφημα. 

Από αντίστροφη αναζήτηση εικόνας του εξεταζόμενου γραφήματος, οδηγηθήκαμε σε αληθινό γράφημα της γερμανικής πλατφόρμας, χρονολογούμενο από τον Οκτώβρη του 2022, το οποίο είχε τον τίτλο:

Οι χώρες που συμβάλλουν στην παροχή βοήθειας στην Ουκρανία

Στο γράφημα παρατηρούνται σχετικά παρόμοια χαρακτηριστικά, όπως ο ουκρανικός χάρτης στο υπόβαθρο με ένα λευκό βέλος και ένα παρόμοιο στυλ μορφοποίησης με αυτό της εξεταζόμενης εικόνας, κάτι που δείχνει ότι η εικόνα κατασκευάστηκε ώστε να αντικατοπτρίζει τη μορφοποίηση που χρησιμοποιεί στα αυθεντικά της γραφήματα η εταιρεία.

Ωστόσο, στην προσπάθεια μίμησης των γραφημάτων, υπάρχουν ορισμένες αστοχίες που μαρτυρούν τη μη αυθεντικότητα του διαδιδόμενου γραφήματος.

1. Η γερμανική σημαία στο εξεταζόμενο γράφημα εμφανίζεται με τον ομοσπονδιακό αετό, ενώ αντίθετα, σε πρόσφατα γραφήματα (εδώ) της Statista όπου εμφανίζεται η σημαία της Γερμανίας, βλέπουμε πως δεν περιλαμβάνεται ο ομοσπονδιακός αετός αλλά μόνο τα χρώματα (μαύρο, κόκκινο κίτρινο).

2. Η αμερικανική σημαία στην εικόνα που εξετάζουμε μοιάζει με τη σημαία της Λιβερίας και όχι με την επίσημη σημαία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Επικοινωνήσαμε με τη γερμανική πλατφόρμα Statista και στην απάντησή της, μας ανέφερε:

Πρόκειται για ψευδείς ειδήσεις/κατασκευασμένα δεδομένα. Η Statista δεν έχει μοιραστεί ποτέ ένα τέτοιο γράφημα.

Σε κατάρριψη του παρόντος ισχυρισμού από την ιστοσελίδα ελέγχου γεγονότων Logically Facts, η Laura Schüler-Ottens, υπεύθυνη επικοινωνίας της Statista, επιβεβαίωσε, επίσης, ότι το γράφημα του ισχυρισμού είναι πλαστό.

«Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι το γράφημα που κυκλοφορεί στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ψεύτικο. Αυτό το γράφημα δεν δημιουργήθηκε από την Statista και σε καμία περίπτωση δεν συνδεόμαστε με τα δεδομένα που παρουσιάζονται σε αυτό».

Παρομοίως, η γερμανική εταιρεία σημείωσε και στο τμήμα ελέγχου του ισπανικού ιστότοπου Maldita ότι το διάγραμμα που κυκλοφορεί «είναι ψεύτικο» και «δεν δημιουργήθηκε από την Statista», προσθέτοντας παράλληλα ότι «σε καμία περίπτωση δεν συνδέονται «με τα στοιχεία που παρουσιάζονται σε αυτό».

Τέλος, τον ισχυρισμό κατέρριψαν και άλλοι οργανισμοί διασταύρωσης ειδήσεων διεθνώς (εδώ, εδώ κι εδώ).

Συμπέρασμα 

Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω στοιχεία, ο ισχυρισμός είναι ψευδής και το γράφημα αποτελεί επιτηδευμένη προσπάθεια μίμησης των αληθινών γραφημάτων της εταιρείας Statista. Από επισκόπηση στην επίσημη ιστοσελίδα και τα κοινωνικά δίκτυα της Statista, δεν προκύπτει κάποιο διάγραμμα που να απεικονίζει τις εθνικότητες των ατόμων που φέρονται να σκοτώθηκαν ενώ πολεμούσαν για την Ουκρανία στην περιοχή του Κουρσκ στη Ρωσία. Εκπρόσωπος της εταιρείας, μιλώντας στα Ellinika Hoaxes και σε διεθνείς ιστοσελίδες, διέψευσε ρητά τον ισχυρισμό και διαχώρισε απόλυτα τη θέση της εταιρείας από το διακινούμενο γράφημα.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/no-statista-didnt-publish-a-graph-on-foreign-mercenaries-killed-in-kursk
2.https://www.statista.com/
3.https://x.com/search?q=from%3AStatistaCharts%20mercenaries%20Kursk%20region%2C%20Russia&src=typed_query&f=top
4.https://www.bundestag.de/en/parliament/symbols/eagle
5.https://cpd.gov.ua/en/international-threats-en/europe/fake-about-the-alleged-number-of-foreign-mercenaries-of-the-afu-killed-in-kursk-region/
6.https://www.facebook.com/Statista.Inc/posts/pfbid02EQUDnGUmNSEron7jPAS8b5udidMKpZzrKcCyGRGNg6M5VrozasqazEoAJWg4jQwTl