Παραπλανητική απόδοση του ονόματος της AstraZeneca στα λατινικά

Στα μέσα Μαΐου 2025, παρατηρήθηκε από χρήστες μέσων κοινωνικής δικτύωσης η ανακύκλωση ενός παλαιότερου ισχυρισμού, σύμφωνα με τον οποίο η φράση “a stra ze neca”, που παραπέμπει στο όνομα της φαρμακευτικής εταιρείας AstraZeneca, στα λατινικά σημαίνει “ένας δρόμος προς τον θάνατο”. Ερευνώντας τον ισχυρισμό, γίνεται αντιληπτό ότι αναπαράγεται στο διαδίκτυο τουλάχιστον από το 2021, ενώ στην πραγματικότητα η μετάφραση είναι εντελώς ανακριβής και αυθαίρετη. Εξάλλου, η εταιρεία βιοτεχνολογίας AstraZeneca, η οποία ανέπτυξε τα δικά της εμβόλια κατά της COVID-19, έχει αποσαφηνίσει την προέλευση του ονόματός της. Ας δούμε τι ισχύει.

Τι ισχύει

Παρατηρούμε χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να δημοσιεύουν στιγμιότυπα οθόνης από την αυτόματη μετάφραση της Google, όπως το παρακάτω:

Παράλληλα, σε αναρτήσεις διαβάζουμε:

Και όμως είναι αλήθεια…
Αν γράψεις a stra ze neca (AstraZeneca) κ πατήσεις μετάφραση από Λατινικά σε Ελληνικά ή αγγλικά ή μετάφραση λέει “Δρόμος προς τον Θάνατο”
Όταν λέμε ποιοι σατανάδες διοικούν την Ανθρωπότητα κάποιοι ακόμα κοροϊδεύουν ενώ τα εγκεφαλικά και οι καρκίνοι και μέσα στην οικογένεια μου αμέσως μετά τις 3 δόσεις είναι άπταιστη απόδειξη

Αρχικά, οφείλουμε να επισημάνουμε πως, πράγματι, αν πληκτρολογήσουμε την παραπάνω φράση στη μετάφραση της Google, και επιλέξουμε να μεταφραστεί από τα λατινικά στα ελληνικά, το εμφανιζόμενο αποτέλεσμα είναι το εικονιζόμενο, το οποίο όμως είναι εσφαλμένο, καθώς αυτός ο διαχωρισμός της λέξης AstraZeneca είναι εντελώς αυθαίρετος, με αποτέλεσμα η μετάφραση που προκύπτει να είναι λανθασμένη. Η λέξη “a” από μόνη της στα λατινικά δε φαίνεται να σημαίνει κάτι συγκεκριμένο. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ορισμένες παραλλαγές σαν πρόθεμα, όμως δε φαίνεται να έχει κάποια συγκεκριμένη σημασία ως αυτοτελής λέξη. Ομοίως, η λέξη “stra” δεν εντοπίζεται στο λατινικό λεξικό, όπως ακριβώς ούτε και η λέξη “ze”, η οποία σύμφωνα με τον Robert Griffiths, επικεφαλής του Τμήματος Γλωσσολογίας του κολεγίου St. Cuthbert’s του Όκλαντ, δεν υπάρχει στα λατινικά. Επιπλέον, σύμφωνα με τον ίδιο καθηγητή, η λέξη “neca” στα λατινικά, και συγκεκριμένα στην προστακτική, σημαίνει “σκότωσε” ενώ προέρχεται από το ρήμα neco, που σημαίνει “σκοτώνω”.

Σε ό,τι αφορά την ονομασία της AstraZeneca, η εταιρεία εξήγησε το 2019, με μια σειρά από αναρτήσεις στο Χ (τότε Twitter), την προέλευση της εμπορικής επωνυμίας. Στην πραγματικότητα, η εταιρεία, όπως είναι γνωστή σήμερα, προέκυψε από τη συγχώνευση δύο διαφορετικών ομίλων. Η Astra AB, εμπνευσμένη από την ελληνική λέξη “άστρο”, ιδρύθηκε το 1913 στο Södertälje της Σουηδίας, ενώ η βρετανική εταιρεία Zeneca με έδρα το Λονδίνο δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 1993, μετά την απόσχιση ορισμένων επιχειρήσεων από τον όμιλο Imperial Chemical Industries. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1999, λήφθηκε απόφαση συγχώνευσης, ύψους 67 δισ. δολαρίων, μεταξύ της σουηδικής και της βρετανικής εταιρείας, δημιουργώντας την AstraZeneca. Η εν λόγω συμφωνία χαρακτηρίστηκε ως μία από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές συγχωνεύσεις που έγιναν ποτέ. Ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της βρετανικής εταιρείας, David Barnes, είχε αποσαφηνίσει με συνέντευξη του στον ειδησεογραφικό οργανισμό The Telegraph πώς προέκυψε η λέξη “Zeneca”. Συγκεκριμένα ανέφερε: 

Ζήτησα από την Interbrand να βρει ένα όνομα που να απομνημονεύεται φωνητικά, να μην υπερβαίνει τις τρεις συλλαβές και να μη σημαίνει κάτι ανόητο, αστείο ή αγενές σε άλλες γλώσσες.

Το ίδιο υποστήριξε μερικά χρόνια αργότερα και η AstraZeneca με ανάρτησή της στο Χ:

Μετάφραση: Το “Zeneca” είναι ένα επινοημένο όνομα, που δημιουργήθηκε από μια υπηρεσία στην οποία δόθηκε εντολή να βρει ένα όνομα που να αρχίζει με ένα γράμμα είτε από την κορυφή είτε από το τέλος του αλφαβήτου, να είναι φωνητικά απομνημονεύσιμο, να μην υπερβαίνει τις τρεις συλλαβές και να μην έχει προσβλητική σημασία σε καμία γλώσσα.

Συμπέρασμα

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο ισχυρισμός είναι παραπλανητικός. Η υπό εξέταση φράση δεν έχει κάποια συγκεκριμένη ερμηνεία στα λατινικά, αφού πέρα από τη λέξη “neca”, οι υπόλοιπες λέξεις δε συναντώνται στη λατινική γλώσσα. Σε κάθε περίπτωση, όποια συσχέτιση γίνεται με τη φαρμακευτική εταιρεία AstraZeneca, είναι εντελώς αυθαίρετη, αφού η εταιρεία έχει εξηγήσει πως έμπνευση για την ονοματοδοσία της αποτέλεσε η ελληνική λέξη “άστρο”, ενώ η λέξη “Zeneca” αποτελεί επινόηση.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1) https://en.wikipedia.org/wiki/AstraZeneca
2) https://www.online-latin-dictionary.com/latin-english-dictionary.php?lemma=A100
3) https://www.online-latin-dictionary.com/latin-english-dictionary.php?parola=stra
4) https://www.online-latin-dictionary.com/latin-english-dictionary.php?parola=ze
5) https://www.aap.com.au/factcheck/astrazeneca-latin-meaning-loses-something-in-translation/
6) https://www.rnz.co.nz/national/programmes/sunday/audio/2018738510/3mm-robert-griffiths-on-keeping-latin-alive
7) https://www.online-latin-dictionary.com/latin-english-dictionary.php?parola=neca
8) https://x.com/AstraZeneca/status/1184743333605847040
9) https://en.wikipedia.org/wiki/Zeneca
10) https://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_Chemical_Industries
11) https://news.cision.com/astra/r/astrazeneca-merger—closing-timetable-etc,e7685
12) https://ideas.repec.org/h/spr/mgmchp/978-3-030-02363-8_37.html
13) https://www.theguardian.com/business/2020/apr/23/sir-david-barnes-obituary
14) https://www.telegraph.co.uk/finance/personalfinance/comment/4478124/The-name-game.html
15) https://x.com/AstraZeneca/status/1184743483904610304