Στατιστικά στοιχεία για τους βιασμούς στο Ηνωμένο Βασίλειο διαδίδονται εκτός πλαισίου

Αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρουσιάζουν, με ελλιπές θεματικό πλαίσιο, δεδομένα που δείχνουν το Ηνωμένο Βασίλειο ως τη χώρα με τους περισσότερους κατά κεφαλήν βιασμούς σε όλη την Ευρώπη, με την εν λόγω κατάσταση ακολούθως να αποδίδεται, από διάφορους χρήστες, αυθαίρετα στην παράνομη μετανάστευση. Ωστόσο, η πηγή των δεδομένων αυτών τονίζει ότι οι διαφορές στις καταγραφές του εγκλήματος ενδεχομένως να οφείλονται στο νομικό ορισμό που επιλέγει η εκάστοτε χώρα για την πράξη του βιασμού καθώς και σε ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας.

Παραδείγματα διάδοσης του ισχυρισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Τι ισχύει

Αρχικά, παρατηρήσαμε ότι μια από τις εξεταζόμενες αναρτήσεις αναφέρει ως πηγή των δεδομένων την ιστοσελίδα World Population Review. Έτσι, μέσω αναζήτησης με λέξεις-κλειδιά, εντοπίσαμε τα επίμαχα στατιστικά στοιχεία για τους βιασμούς που καταγράφηκαν το 2022 ανά 100.000 πολίτες, τα οποία αντλήθηκαν από το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα.

Στατιστικά στοιχεία βιασμών 2022

Σημαντικό θεματικό πλαίσιο

Η σύγκριση χωρών, σύμφωνα με την ιστοσελίδα που δημοσίευσε τα στατιστικά, δεν συνίσταται, γιατί αφενός το νομικό πλαίσιο γύρω από την πράξη του βιασμού διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα και αφετέρου σε πολλά κράτη υπάρχουν πολιτισμικά φράγματα αναφορικά με την καταγγελία του εγκλήματος. Πιο αναλυτικά, η ιστοσελίδα World Population Review υπογραμμίζει πως κάποιες χώρες κατηγοριοποιούν ως βιασμό οποιαδήποτε σεξουαλική πράξη που έχει λάβει χώρα χωρίς συγκατάθεση ενώ άλλες προκειμένου να θεωρήσουν μια πράξη ως βιασμό, θα πρέπει να έχει υπερβεί κάποιο όριο χρήσης βίας ή απειλής.

Το διαφωτιστικό παράδειγμα της Σουηδίας

Ένα διαφωτιστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της Σουηδίας, όπου το 2020 οι καταδίκες για σεξουαλικά εγκλήματα αυξήθηκαν κατά 75%. Ωστόσο, αυτό δεν συνεπάγεται αύξηση των περιπτώσεων βιασμού, καθώς οφείλεται στο γεγονός ότι η Σουηδία είχε προβεί, δύο χρόνια νωρίτερα, σε τροποποίηση του νομικού ορισμού του εγκλήματος του βιασμού ως μιας σεξουαλικής πράξης χωρίς συγκατάθεση, χωρίς να απαιτείται η απόδειξη χρήσης βίας εκ μέρους του δράστη.

Νομικό πλαίσιο Ηνωμένου Βασιλείου

Επιπλέον, αξίζει να υπογραμμιστεί πως το Ηνωμένο Βασίλειο χρησιμοποιεί νομικό ορισμό που βασίζεται στη συγκατάθεση για το έγκλημα του βιασμού, όπως αυτό σκιαγραφείται στον Νόμο περί Σεξουαλικών Εγκλμάτων του 2003. Αντίθετα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, για παράδειγμα, που βρίσκονται τρεις θέσεις πριν το τέλος του διαγράμματος με μόλις 0,58 καταγεγραμμένους βιασμούς ανά 100.000 κατοίκους, χρησιμοποιούν νομικό ορισμό που εστιάζει αποκλειστικά στη μεταχείριση βίας από τον δράστη ως προϋπόθεση για να συντρέχει το συγκεκριμένο έγκλημα. Αξίζει, μάλιστα, να σημειωθεί πως το αδίκημα του βιασμού στο ποινικό δίκαιο των ΗΑΕ ορίζεται πως μπορεί να τελεστεί μόνο κατά γυναίκας, ενώ η αντίστοιχη πράξη που τελείται σε βάρος άνδρα καταγράφεται σε χωριστό αδίκημα, την “ατίμωση” (Άρθρο 407). Συγκεκριμένα, ο βιασμός ορίζεται στο Άρθρο 406 του ομοσπονδιακού Ποινικού Κώδικα των ΗΑΕ ως εξής:

Κεφάλαιο Πέμπτο: Εγκλήματα κατά της τιμής
Μέρος Πρώτο: Βιασμός, Ατίμωση και Συνουσία Με Συναίνεση.

Άρθρο (406)

Όποιος έχει δια της βίας σεξουαλική συνουσία με γυναίκα τιμωρείται με ισόβια κάθειρξη. Η ποινή θα είναι θάνατος εάν το θύμα δεν είναι άνω των (18) δεκαοκτώ ετών, ή η βούλησή της δεν αναγνωρίζεται για οποιονδήποτε λόγο, ή εάν έχει σωματική αναπηρία, ή πάσχει από πάθηση που την καθιστά ανίκανη να αντισταθεί, ή εάν ο δράστης είναι ένας από τους ανιόντες ή τους συγγενείς που δεν επιτρέπεται να παντρευτεί το θύμα, ένας από εκείνους που την ανατρέφουν ή την φροντίζουν ή εκείνους που έχουν εξουσία επάνω της, ή εάν ο δράστης είναι υπηρέτης του θύματος ή οποιουδήποτε από τα προαναφερθέντα πρόσωπα, ή εάν οι δράστες είναι δύο ή περισσότερα πρόσωπα.

Πέραν των νομικών ορισμών, ένας ακόμη παράγοντας που καθιστά αναξιόπιστη τη σύγκριση ανάμεσα στις χώρες σχετίζεται με τα πολιτισμικά φράγματα που ενδεχομένως υπάρχουν από κράτος σε κράτος, ωθώντας τα θύματα βιασμού, με μεγαλύτερη συχνότητα σε κάποιες χώρες από ότι σε άλλες, να μην αναφέρουν το γεγονός στις αρμόδιες Αρχές.

Πολιτισμικά φράγματα

Πιο συγκεκριμένα, το δημοσίευμα του World Population Review χρησιμοποιεί ως παράδειγμα τη Σαουδική Αραβία, όπου οι γυναίκες θύματα βιασμού που καταγγέλλουν το συμβάν διαπομπεύονται δημοσίως, επειδή προέβησαν σε σεξουαλική πράξη εκτός γάμου. Ένα ακόμη παράδειγμα πολιτισμικών φραγμάτων παρατηρείται στην Ινδονησία όπου, σύμφωνα με διαδικτυακή έρευνα του 2016, το 90% των περιπτώσεων βιασμού δεν καταγράφονται, από φόβο των θυμάτων για τις επιπτώσεις που θα έχει η αναφορά του συμβάντος.

Η απάντηση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών

Για τις ανάγκες κατάρριψης του εν λόγω ισχυρισμού, ο ειδησεογραφικός οργανισμός Reuters επικοινώνησε με το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα, δηλαδή τον οργανισμό που δημοσίευσε πρώτος τα επίμαχα στατιστικά στοιχεία. Έτσι, εκπρόσωπος του ανωτέρω γραφείου ανέφερε πως οι λόγοι που δίνονται από το World Population Review καθιστούν αναξιόπιστη τη σύγκριση χωρών βάσει των παραπάνω δεδομένων, ενώ ταυτόχρονα υπογράμμισε δύο ακόμη παραμέτρους. Παρακάτω παρατίθεται μέρος της απάντησης.

«Οι χώρες έχουν επίσης διαφορετικές πρακτικές καταγραφής και στατιστικές δυνατότητες για την παραγωγή ακριβών δεδομένων σχετικά με την εγκληματικότητα. Σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, για παράδειγμα, οι υποθέσεις ενδέχεται να μην καταγράφονται απλώς λόγω της έλλειψης αξιόπιστων συστημάτων παραγωγής δεδομένων σχετικά με την εγκληματικότητα. Τέλος, οι χώρες ενδέχεται να έχουν πολύ διαφορετικά επίπεδα ευαισθητοποίησης ή ευαισθησίας όσον αφορά το τι συνιστά βιασμό, γεγονός που επηρεάζει τον αριθμό των θυμάτων που αναφέρουν τη θυματοποίησή τους στην αστυνομία ή σε άλλες αρμόδιες Αρχές».

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός βασίζεται σε στοιχεία που ερμηνεύονται εκτός πλαισίου. Πρόκειται για στατιστικά δεδομένα που, λόγω της ιδιαίτερης και σύνθετης φύσεως του εγκλήματος του βιασμού, δεν είναι κατάλληλα για σύγκριση ανάμεσα σε χώρες. Αρχικά,το νομικό πλαίσιο για τον χαρακτηρισμό μιας πράξης ως βιασμό διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα, δημιουργώντας την παραπλανητική εντύπωση πως τα ποσοστά βιασμών σε κάποιες χώρες είναι σημαντικά μεγαλύτερα από άλλες. Περαιτέρω, σε ορισμένες χώρες παρατηρούνται ιδιαίτερα πολιτισμικά φράγματα που αποτρέπουν τα θύματα βιασμού από το να καταγγείλουν το συμβάν και άρα αυτό να καταγραφεί στα στατιστικά στοιχεία.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://www.reuters.com/fact-check/claim-uk-has-highest-rape-rate-developed-world-misses-key-context-2025-09-17/
2.https://worldpopulationreview.com/country-rankings/rape-statistics-by-country
3.https://worldpopulationreview.com/country-rankings/rape-statistics-by-country
4.https://www.thelocal.se/20200616/how-swedens-new-consent-law-led-to-a-75-rise-in-rape-convictions
5.https://www.cps.gov.uk/legal-guidance/rape-and-sexual-offences-chapter-6-consent
6.https://www.cbc.ca/news/world/saudi-court-punishes-rape-victim-with-200-lashes-1.670113
7.https://www.reuters.com/article/world/over-90-percent-rape-cases-go-unreported-in-indonesia-poll-idUSKCN1051S1/
8.https://womenlobby.org/ewl-observatory-analysis-of-definitions-of-rape-in-the-eu-the-added-value-of/