Σλοβακία: Τι ισχύει για τα τρένα που συγκρούστηκαν μετωπικά και ποιες οι διαφορές από τα Τέμπη

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Σλοβακικής Εταιρείας Σιδηροδρόμων (ZSSK), το πρωί της 13ης Οκτωβρίου 2025, δύο τρένα ταχείας κυκλοφορίας, τα R 913 και R 914 GEMERAN, συγκρούστηκαν μετωπικά μπροστά από ένα τούνελ κοντά στο χωριό Γιαμπλόνοβ ναντ Τούρνου στη νοτιοανατολική Σλοβακία. Το ατύχημα σημειώθηκε σε τμήμα του δικτύου όπου η διπλή γραμμή συγκλίνει με τη μονή γραμμή.

Πολλοί χρήστες στην Ελλάδα έσπευσαν να συγκρίνουν το ατύχημα της Σλοβακίας με αυτό των Τεμπών, σχολιάζοντας δεικτικά το γεγονός ότι δεν υπήρξε κάποια έκρηξη ή πυρόσφαιρα από τις δύο μηχανές που συγκρούστηκαν. “Τι διάβολο έλαια σιλικόνης χρησιμοποιούν”, αναρωτήθηκε μία χρήστης του Facebook. “Πολύ παράξενα τρένα έχουν στην Σλοβακία. Μετωπική τρένων ταχείας κυκλοφορίας σήμερα με ηλεκτράμαξες που διαλύθηκαν χωρίς ούτε σπίθα φωτιάς”, έγραψε άλλος χρήστης. “Καλα ποσο τυχεροι ητανε, τρενα με ελαια σιλικονης συγκρουστηκαν μετωπικα και δεν ξεσπασε ουτε απλη φωτια”, αναρωτιέται άλλος χρήστης.

Ωστόσο, το ότι έλαβε χώρα μία μετωπική σύγκρουση δύο τρένων δεν καθιστά αυτομάτως συγκρίσιμο το συμβάν με αυτό του δυστυχήματος των Τεμπών. Όπως θα διαπιστώσουμε στο παρόν άρθρο, η παραγωγή ισχύος των μηχανών έλξης που συγκρούστηκαν μετωπικά στη Σλοβακία γίνεται με εντελώς διαφορετικό τρόπο σε σχέση με αυτές που ενεπλάκησαν στο δυστύχημα των Τεμπών, ενώ οι διαφορετικές συνθήκες που επικράτησαν στις δύο περιπτώσεις καθιστούν άτοπη οποιαδήποτε σύγκριση μεταξύ τους.

Τι ισχύει για τις μηχανές των τρένων που συγκρούστηκαν στη Σλοβακία;

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, φωτογραφικά τεκμήρια του δυστυχήματος από την τοπική αστυνομία αλλά και ανεξάρτητα πρακτορεία ειδήσεων, οι δύο μηχανές των τρένων είναι οι 757 005 για το R 913 που κατευθυνόταν από Ζβόλεν προς Κόσιτσε και η 757 006 για το R 914 που κατευθυνόταν από Κόσιτσε προς Σβόλεν.

Πρόκειται για τις ντιζελοηλεκτρικές μηχανές ZSSK της σειράς 757, οι οποίες παράγουν ηλεκτρικό ρεύμα μέσω γεννήτριας, η οποία λειτουργεί καίγοντας πετρέλαιο, και στη συνέχεια μεταδίδεται η παραγόμενη ισχύς στους ηλεκτρικούς κινητήρες των τροχών της μηχανής. Οι μηχανές αυτές ανακατασκευάστηκαν την περίοδο 2010-2015 από τη σλοβακική εταιρεία Σιδηροδρομικών Επισκευών και Τεχνικών Έργων Zvolen (ŽOS Zvolen).

Στην επίσημη ιστοσελίδα της κατασκευάστριας εταιρείας ŽOS Zvolen διαβάζουμε περισσότερες τεχνικές πληροφορίες για τη σειρά μηχανών 757. Σύμφωνα με το εγχειρίδιο ανακατασκευής των μηχανών 757:

Η μηχανή έλξης του μοντέλου 757 είναι μια μηχανή έλξης τετραξονικού σχεδιασμού με κινητήρα ντίζελ, με μετάδοση ισχύος από εναλλασσόμενο σε συνεχές ρεύμα, και συνολικό βάρος 74.000 kg, βασισμένη σε τροποποιημένο σχεδιασμό της αρχικής μηχανής έλξης του μοντέλου 750 (T 478.0) ή του μοντέλου 754 (T 478.4).

Η μέγιστη λειτουργική ταχύτητα της μηχανής έλξης είναι 100 χλμ. ανά ώρα. Είναι εξοπλισμένη με πηγή ενέργειας για την τροφοδοσία των συνδεδεμένων σιδηροδρομικών βαγονιών συνολικής ισχύος 400 kW και ονομαστικής συνεχούς τάσης 3.000 V.

Η μηχανή έλξης είναι επίσης εξοπλισμένη με μια μονάδα μετάδοσης που αποτελείται από τον κινητήρα ντίζελ Caterpillar μοντέλου 3512CHD με εγκατεστημένη ισχύ εξόδου 1.550 kW στις 1800 rpm, τον εναλλάκτη έλξης Siemens 1FC2 631-6 και τον βοηθητικό εναλλάκτη έλξης Siemens 1FW4 630-10.

Ποιες οι διαφορές τους με τις ηλεκτρομηχανές που ενεπλάκησαν στο δυστύχημα των Τεμπών;

Ο τρόπος λειτουργίας των σλοβακικών ντιζελομηχανών 757 είναι εντελώς διαφορετικός από τις ηλεκτρομηχανές της σειράς 120, που ενεπλάκησαν στο δυστύχημα των Τεμπών. Οι ηλεκτρομηχανές 120 (Siemens Hellas Sprinter) δεν χρησιμοποιούν καύσιμο για να κινηθούν και βασίζουν την παραγωγή ισχύος τους αποκλειστικά στο εξωτερικό ηλεκτρικό δίκτυο, ενώ έχουν μέγιστη ταχύτητα τα 200 χλμ/ώρα.

Συγκεκριμένα, οι ηλεκτρομηχανές 120 αντλούν την ισχύ τους από τα υπερκείμενα εναέρια καλώδια ηλεκτρικού ρεύματος εναλλασσόμενης τάσης 25KV, με τα οποία συνδέονται μέσω παντογράφου. Στο εσωτερικό τους διαθέτουν εγκατεστημένο μετασχηματιστή, ο οποίος μειώνει την τάση και στη συνέχεια τροφοδοτεί με ισχύ τον κινητήρα. Ο μετασχηματιστής διαθέτει δοχείο ψύξης με έλαιο σιλικόνης (Baysilone M50 EL της Bayer).

Από όλα τα παραπάνω και σύμφωνα με το τεχνικό εγχειρίδιο της κατασκευάστριας εταιρείας, γίνεται ξεκάθαρο ότι οι ντιζελομηχανές των σλοβακικών τρένων δεν περιέχουν μετασχηματιστές με έλαια σιλικόνης και δεν τροφοδοτούνται από ενάερια καλώδια ηλεκτρικού ρεύματος, όπως οι ηλεκτρομηχανές που ενεπλάκησαν στο δυστύχημα των Τεμπών.

Γιατί δεν είδαμε φωτιά ή πυρόσφαιρα στην περίπτωση της Σλοβακίας;

Το δυστύχημα των Τεμπών παρουσιάζει βασικές και θεμελιώδεις διαφορές από αυτό της Σλοβακίας, που σχετίζονται άμεσα με το εντελώς διαφορετικό σύστημα παραγωγής ισχύος των μηχανών έλξης αλλά και με τις εντελώς μοναδικές συνθήκες, όπως την εξαιρετικά βίαιη σύγκρουση στην περίπτωση των Τεμπών. Tα επίσημα δικαστικά έγγραφα περιγράφουν το δυστύχημα των Τεμπών ως:

“τη σφοδρή και ιδιαίτερα βίαιη αυτή μετωπική σύγκρουση των δύο (2) αμαξοστοιχιών [σύμφωνα με την από 19-6-2023 έκθεση πραγματογνωμοσύνης των δικαστικών πραγματογνωμόνων η στιγμιαία ταχύτητα της επιβατικής αμαξοστοιχίας πριν ακριβώς από τη σύγκρουση υπολογίζεται σε 148,7 χλμ./ώρα και της εμπορικής αντίστοιχα σε 100,8 χλμ./ώρα, ενώ η ταχύτητα πρόσκρουσης είναι 148,7 χλμ./ ώρα της επιβατικής αμαξοστοιχίας και 95 χλμ./ώρα της εμπορικής] και την προκληθείσα εξ αυτής βιαία παραμόρφωση των μαζών των εμπρόσθιων μερών τους, όπου και οι ηλεκτρομηχανές των αμαξοστοιχιών και την συνεπεία αυτής προκληθείσα ισχυρή ανάφλεξη σε συνδυασμό με τις προσκληθείσες ηλεκτρικές εκκενώσεις, να προκληθεί πυρκαγιά και συνεπεία όλων των ανωτέρω: Α) να προκληθεί ο θάνατος πενήντα επτά (57) ανθρώπων που επέβαιναν στις ως άνω αμαξοστοιχίες”.

1. Στο δυστύχημα των Τεμπών η ταχύτητα σύγκρουσης ήταν αθροιστικά περίπου 250 χλμ/ώρα (πόρισμα ΕΟΔΑΣΑΑΜ, σελ. 14 και 119, Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης Μπατζόπουλου και Βασιλάκου, σελ. 35-36).

2. Εξαιτίας της σφοδρότητας της σύγκρουσης, οι κολώνες μέσης τάσης ρεύματος κατέρρευσαν και προκλήθηκαν δύο ηλεκτρικά τόξα (ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΥΤΟΨΙΑΣ – ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΙΤΙΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ, σελ. 17, Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης Μπατζόπουλου και Βασιλάκου, σελ. 54, πόρισμα ΕΟΔΑΣΑΑΜ, σελ. 28, 129).

3. Ως αποτέλεσμα των ηλεκτρικών εκκενώσεων, η εξωτερική θερμοκρασία αυξήθηκε σε χιλιάδες βαθμούς Κελσίου (Έκθεση πραγματογνωμοσύνης Μπατζόπουλου και Βασιλάκου, σελ. 87, ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΥΤΟΨΙΑΣ – ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΙΤΙΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ, σελ. 17-18, Τεχνική Έκθεση Yves Carton, σελ. 16).

4. Ταυτόχρονα, προκλήθηκε “τεράστια ποσότητα σπινθήρων” λόγω φρεναρίσματος (πόρισμα ΕΟΔΑΣΑΑΜ, σελ. 129, Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης Μπατζόπουλου και Βασιλάκου, σελ. 36).

5. Επιπλέον, εξαιτίας της σφοδρότητας της σύγκρουσης και των παραπάνω συνθηκών, διαρρήχθηκαν πολλά τμήματα των μηχανών από τα οποία εκλύθηκε υγρό (ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΥΤΟΨΙΑΣ – ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΙΤΙΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ, σελ. 5, 6, 8, 9, 11), το οποίο μετατράπηκε σε εύφλεκτη ύλη και ανεφλέγη.

Στην περίπτωση της Σλοβακίας:

1. Η αθροιστική ταχύτητα σύγκρουσης, αν και δεν έχει δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής, δεν θα μπορούσε να υπερβαίνει τα 100 χλμ/ώρα, μέγιστη ταχύτητα που μπορεί να φτάσει μια μηχανή 757. Και αυτό διότι το ένα από τα δύο τρένα είχε μηδενική ταχύτητα καθώς ήταν ακινητοποιημένο. [πηγή1] [πηγή2] Πιθανότατα, η πραγματική ταχύτητα του συγκεκριμένου τρένου ήταν αρκετά μικρότερη, καθώς πλησίαζε προς τη σήραγγα και βρισκόταν ήδη σε μονή γραμμή.

2. Δεν υπάρχει απολύτως καμία αναφορά από τις επίσημες αρχές για πρόσκληση σπινθήρων, κατάσβεση φωτιάς, ύπαρξης εξωτερικής πηγής θερμότητας ή διαρροής του πετρελαίου, του καυσίμου που διαθέτουν οι σλοβακικές μηχανές, το οποίο αντλήθηκε υποχρεωτικά, σύμφωνα με ανακοίνωση της Πυροσβεστικής, κατά τις επιχειρήσεις ανάσυρσης των κατεστραμμένων βαγονιών.

Συνεπώς, στην περίπτωση της Σλοβακίας, αφενός η σύγκρουση δεν είχε την ίδια σφοδρότητα όπως στην περίπτωση των Τεμπών, αφετέρου δεν υπήρχαν αντίστοιχες ή όμοιες συνθήκες με αυτές στα Τέμπη που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στον σχηματισμό φωτιάς ή και πυρόσφαιρας.

Πώς έγινε το ατύχημα στη Σλοβακία;

Τα δύο τρένα κινούνταν με αντίθετη κατεύθυνση πάνω στη γραμμή που συνδέει το Ζβόλεν (πόλη στα δυτικά) με το Κόσιτσε (πόλη στα ανατολικά). Σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, το τρένο από το Κόσιτσε (R 914) με κατεύθυνση προς το Ζβόλεν ήταν ακινητοποιημένο. Πρόκειται για το τρένο που είχε περάσει το σημείο όπου συγκλίνουν οι δύο γραμμές σε μία και επρόκειτο να εισέλθει στη σήραγγα. Εκείνη τη στιγμή, το τρένο από το Ζβόλεν (R 913) εξήλθε από τη σήραγγα κι έπεσε πάνω στο ακινητοποιημένο R 914 τρένο με πλήρη ταχύτητα, με αποτέλεσμα να το σπρώξει πολλά μέτρα πίσω. Το τρένο από το Ζβόλεν εκτροχιάστηκε, με τμήμα του να κρέμεται στον γκρεμό.

Πιθανά αίτια, συνέπειες και διώξεις

Οι Σλοβακικοί Σιδηρόδρομοι (ŽSR) αναφέρουν στην επίσημη ανακοίνωσή τους ότι “ένα από τα τρένα ταχείας κυκλοφορίας βρισκόταν περίπου 100 μέτρα πιο μπροστά από το σημείο στο οποίο θα έπρεπε να βρίσκεται”, συμπληρώνοντας ότι “[τ]ο εάν αυτό ήταν αποτέλεσμα τεχνικής δυσλειτουργίας, ανθρώπινου λάθους ή άλλου παράγοντα θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω έρευνας“.

Με βάση τα προκαταρκτικά στοιχεία, όπως μεταδίδουν τα σλοβακικά μέσα, μία από τις πιθανές αιτίες της σύγκρουσης ήταν ότι ο μηχανοδηγός του τρένου από το Κόσιτσε (R 914) δεν τήρησε το σήμα στάσης, συνεχίζοντας με το τρένο προς τη σήραγγα, εκεί όπου η κυκλοφορία αλλάζει από διπλή σε μονή γραμμή. Εκείνη την ώρα, το τρένο από το Ζβόλεν ταξίδευε από την αντίθετη κατεύθυνση και τα δύο τρένα συγκρούστηκαν μετωπικά βρισκόμενα πάνω στην ίδια γραμμή. [πηγή 1] [πηγή 2]

Σύμφωνα με την αστυνομία, για το ατύχημα έχει ξεκινήσει ποινική έρευνα για έκθεση σε κίνδυνο της δημόσιας υγείας. Στο πλαίσιο της διερεύνησης, συνελήφθη ο μηχανοδηγός του R 914, ο οποίος υποβλήθηκε σε αλκοτέστ, με αρνητικά αποτελέσματα, κρατήθηκε στο αστυνομικό τμήμα και στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερος, ενώ ο μηχανοδηγός του R 913 νοσηλεύεται. [πηγή 1] [πηγή 2] [πηγή 3] Συνολικά επέβαιναν περίπου 100 άτομα, τα οποία διασώθηκαν και πολλά εξ αυτών νοσηλεύονται με μέτρια έως σοβαρά τραύματα, όπως ανακοίνωσε η αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία. Το αρχικό κόστος των υλικών ζημιών στα δύο τρένα υπολογίζεται στα 2 εκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με τον αρμόδιο φορέα ZSSK.

Μέχρι το μεσημέρι της 15ης Οκτωβρίου 2025, τα δύο τελευταία οχήματα που είχαν εκτροχιαστεί απομακρύνθηκαν και η κυκλοφορία αποκαταστάθηκε πλήρως στη γραμμή του δικτύου, με προσωρινό όριο ταχύτητας τα 50 χλμ/ώρα, σύμφωνα με ανακοίνωση των Σλοβακικών Σιδηροδρόμων (ŽSR).

Συμπέρασμα

Τόσο οι μηχανές έλξης των τρένων που συγκρούστηκαν στη Σλοβακία όσο και οι συνθήκες της σύγκρουσης των δύο τρένων διαφέρουν σημαντικά από την περίπτωση του δυστυχήματος των Τεμπών και δεν μπορούν να συγκριθούν. Οι ντιζελοηλεκτρικές μηχανές των σλοβακικών τρένων δεν διαθέτουν μετασχηματιστές ελαίων σιλικόνης και καίνε πετρέλαιο ώστε, μέσω γεννήτριας, να παράξουν ισχύ για τους ηλεκτρικούς κινητήρες των τροχών. Η ταχύτητα σύγκρουσης των δύο τρένων στη Σλοβακία ήταν κατά πολύ μικρότερη αυτής του δυστυχήματος των Τεμπών, η οποία διακρίθηκε από εξαιρετική σφοδρότητα. Εξαιτίας αυτής της σφοδρότητας της σύγκρουσης στα Τέμπη, ακολούθησαν αλυσιδωτές συνέπειες που οδήγησαν σε ανάφλεξη, πυρόσφαιρα και φωτιά. Κάτι τέτοιο δεν παρατηρήθηκε ούτε αναφέρθηκε από τις επίσημες αρχές στην περίπτωση της Σλοβακίας. Για το ατύχημα αυτό δεν υπάρχει απολύτως καμία αναφορά για ύπαρξη εξωτερικών πηγών θερμότητας, σπινθήρων ή διαρροής εύφλεκτου μίγματος που θα μπορούσε να παραπέμπει στις συνθήκες του δυστυχήματος των Τεμπών. Οι μόνες ζημιές που έχουν αναφερθεί μέχρι στιγμής περιορίζονται σε υλικές καταστροφές.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://www.zssk.sk/aktuality/aktualizovane-stanovisko-k-zrazke-rychlikov-gemeran-v-useku-lipovnik-vyhybna-tunel/
2. https://spravy.pravda.sk/regiony/clanok/770652-na-vychode-slovenska-sa-zrazili-dva-rychliky-bolo-v-nich-velke-mnozstvo-cestujucich/
3. https://www.railpage.net/fotografie/pri-jablonove-nad-turnou-sa-zrazili-dva-osobne-vlaky/
4. https://spravy.pravda.sk/regiony/clanok/770652-na-vychode-slovenska-sa-zrazili-dva-rychliky-bolo-v-nich-velke-mnozstvo-cestujucich/
5. https://www.aktuality.sk/clanok/rV1sJDZ/ako-zrazku-rychlikov-na-vychode-slovenska-opisuju-svedkovia/
6. https://spravy.stvr.sk/2025/10/zrazka-rychlikov-jeden-z-cestujucich-opisal-momenty-nehody/
7. https://www.facebook.com/prezidiumhazz/posts/pfbid02kosi3sC9mDFt2L8rRyA6bJDSYCvoQ5A8PZmJEDRDtTQLnecSt6RP3eaezSXchh69l
8. https://spisgemer.korzar.sme.sk/c/23556809/ludi-vymrstilo-zo-sedadiel-batozina-lietala-co-hovoria-cestujuci-po-zrazke-vlakov.html?ref=av-center
9. https://www.zsr.sk/pre-media/vyjadrenie-media/2025/oktober/obnova-zeleznicnej-dopravy-useku-lipovnik-vyh-tunel-aktualny-stav.html
10. https://zemplin.korzar.sme.sk/c/23557355/podla-zelezniciarov-sa-jeden-z-rychlikov-nachadzal-priblizne-o-100-metrov-dalej-nez-mal.html
11. https://www.facebook.com/KRPZKE/posts/pfbid026fAjcNsLE9k4fMGiDkmenMhiAyVnE11CwsQC75SFfqF1LfEhWQ3hiS51ihPsPdABl
12. Εγχειρίδιο ανακατασκευής μηχανών 757, https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/10/Dieselelectric_lokomotive_757.pdf
13. Εγχειρίδιο εκσυγχρονισμού μηχανών 757, https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/10/757-PL-vsetky-strany.pdf
14. https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/10/%CE%9C%CE%95%CE%A4%CE%91%CE%A6%CE%A1%CE%91%CE%A3%CE%97-%CE%A3%CE%A4%CE%91-%CE%95%CE%9B%CE%9B%CE%97%CE%9D%CE%99%CE%9A%CE%91-%CE%A0%CE%9F%CE%A1%CE%99%CE%A3%CE%9C%CE%91%CE%A4%CE%9F%CE%A3-%CE%A4%CE%95%CE%9C%CE%A0%CE%A9%CE%9D-signed.pdf
15. https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/10/EKTHESI.pdf
16. https://www.zssk.sk/aktuality/zssk-pokracuje-odstranovanie-nasledkov-nehody-vlakov-gemeran-trat-zostava-uzavreta/
17. https://www.facebook.com/prezidiumhazz/posts/pfbid0hGEX8hZnv1Wu4Vr7rVDAioH5WVAw4WJkGykqD3jd1gY9sxE5GGD21nKYpjfzqzoEl
18. https://www.facebook.com/prezidiumhazz/posts/pfbid033TcwdHxHBDu5JkgtdDPqnE6Rb5BNUsbYQMErWH1d5xSFDpRXLQS5NN3vTcBLQXFPl
19. https://www.zsr.sk/pre-media/vyjadrenie-media/2025/oktober/zeleznicna-doprava-useku-lipovnik-vyh-tunel-je-obnovena-po-oboch-kolajach.html