Δεν έχει καταργηθεί η υποχρεωτικότητα της μαντήλας στο Ιράν

Στις αρχές του Οκτωβρίου 2025 διαδόθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο ισχυρισμός ότι «στο Ιράν δεν είναι πλέον υποχρεωτική η χρήση της μαντήλας από τις γυναίκες». Στην πραγματικότητα, όμως, το άρθρο 638 του Ισλαμικού Ποινικού Κώδικα, το οποίο ορίζει τις ποινές στην περίπτωση μη χρήσης μαντήλας, παραμένει ακόμα σε ισχύ. Οι αναρτήσεις που εντοπίστηκαν, κυρίως από χρήστες του διαδικτύου, παρουσίασαν τον ισχυρισμό αυτό ως τετελεσμένο γεγονός ενώ αναπαρήγαγαν την είδηση με ελλείψεις, με τις σχετικές αναρτήσεις και τα δημοσιεύματα να συγκεντρώνουν εκατοντάδες αντιδράσεις και κοινοποιήσεις.

Ενδεικτικά ακολουθούν ορισμένες από τις σχετικές αναρτήσεις στο Facebook:

Τι ισχύει

Οι σχετικές με τον ισχυρισμό αναρτήσεις στα social media εμφανίστηκαν στις αρχές Οκτωβρίου του 2025 από διάφορους χρήστες, σύμφωνα με τους οποίους οι μαντήλες έπαψαν να είναι υποχρεωτικές στο Ιράν. Χρησιμοποιηθήκαν λέξεις και φράσεις απόλυτες και με οριστικό χαρακτήρα, όπως ‘κατάργηση’, ‘τέλος η υποχρεωτικότητα, ‘ανατρεπτική απόφαση’, αφήνοντας να εννοηθεί ότι πάρθηκε αντίστοιχη τελική απόφαση από την κυβέρνηση της χώρας.

Ο ισχυρισμός αυτός άρχισε να διαδίδεται με αφορμή δηλώσεις του Προέδρου του Ιράν, Masoud Pezeshkian, αλλά και του Mohammad-Reza Bahonar, ο οποίος είναι Ανώτερο Μέλος του Συμβουλίου για τη Διάγνωση της Σκοπιμότητας του Συστήματος. Σύμφωνα με δημοσιεύματα από τις 3 Οκτωβρίου, ο Bahonar ανέφερε ότι:

«Ο νόμος Χιτζάμπ και Αγνότητας δεν μπορεί πλέον να εκτελεστεί νομικά. Τα παραδείγματα της Ισλαμικής Δημοκρατίας αλλάζουν σταδιακά και ήπια. Δεν υπάρχει επί του παρόντος δεσμευτικός ή σε ισχύ νόμος σχετικά με το χιτζάμπ. Η γενική απόφαση του συστήματος είναι ότι δεν υπάρχει υποχρεωτικός νόμος σε ισχύ για το χιτζάμπ».

Πηγή δήλωσης: Iran International

Είχαν προηγηθεί δηλώσεις του Προέδρου του Ιράν, στις 26 και 27 Σεπτεμβρίου 2025, στα αμερικανικά ειδησεογραφικά δίκτυα Fox News και NBC News, στα οποία είχε επιβεβαιώσει την αντίθεσή του λέγοντας ότι:

«Δεν πιστεύω στον εξαναγκασμό των γυναικών ώστε να φορούν χιτζάμπ».

Πηγή δήλωσης: Iran International

Ακολουθεί απόσπασμα από τη συνέντευξή του στο ειδησεογραφικό κανάλι Fox News: (αρχειοθετημένος σύνδεσμος: https://archive.ph/uI6AW)

Πηγή αποσπάσματος: Fox News

Οι δηλώσεις του Προέδρου του Ιράν ήταν οι ακόλουθες:

«Οι γυναίκες στο Ιράν σήμερα απολαμβάνουν περισσότερες ελευθερίες και στη σημερινή μας κυβέρνηση υπάρχουν πέντε ενεργές γυναίκες. Θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε τις θέσεις μας για ίσα δικαιώματα για όλους, συμπεριλαμβάνοντας τις γυναίκες. Πρέπει να πιστεύουμε στους κανόνες και στις παραδόσεις της κοινωνίας μας. Η πρόοδος δε σημαίνει ότι μπορώ να επιβάλλω τις επιθυμίες μου σε άλλους και επίσης ούτε μέσω της βίας μπορώ να επιβάλλω τις επιθυμίες μου σε άλλους».

Το αρχικό αγγλικό απόσπασμα ήταν το εξής:

«In Iran today women enjoy much more freedom and in our government, in our administration, there are five of our sisters, who are active members. We will continue defending our positions for equal rights, including women. We must believe in the norms and traditions of the society. Progress doesn’t mean that I can do what I wish and impose my wish and will in others and also not to pick fights with one and other to impose are wills and take turns at it».

Στη συνέντευξή του στο NBC ανέφερε ότι:

«Όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα στην επιλογή».

Πηγή δήλωσης: NBC NEWS

Με αφορμή τις παραπάνω δηλώσεις, οι οποίες αμφισβητούν την επιβολή της μαντήλας, χρήστες των social media διέδωσαν τις παραπλανητικές πληροφορίες ότι οι νόμοι σχετικά με τη μαντήλα δεν είναι σε ισχύ και ότι οι γυναίκες στο Ιράν δεν είναι υποχρεωμένες να τη φορούν και μπορούν, πλέον, να δρουν ελεύθερα.

Εξετάζοντας περισσότερο τον συγκεκριμένο ισχυρισμό διαπιστώνεται ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Ο νόμος Χιτζάμπ και Αγνότητας, στον οποίο αναφέρθηκε στις δηλώσεις του ο Mohammad-Reza Bahonar, εγκρίθηκε τον Σεπτέμβριο 2024 από το Νομικό Σώμα του Ιράν. Ενοποιούσε πολλά ισχύοντα μέτρα για την επιβολή της υποχρεωτικής χιτζάμπ και επέβαλλε πρόσθετες αυστηρές ποινές όπως πρόστιμα, φυλάκιση καθώς και περιορισμούς στην απασχόληση και στις ευκαιρίες για εκπαίδευση. Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, ωστόσο, παρενέβη και πάγωσε την υλοποίηση τμήματος του νομοσχεδίου τον Δεκέμβριο του 2024, με αποτέλεσμα η διαδικασία καθολικής εφαρμογής του να βρίσκεται σε αναστολή. Οι δηλώσεις, συνεπώς, του Mohammad- Reza Bahonar σχετικά με το νόμο Χιτζάμπ και Αγνότητας, δε βασίζονται σε πρόσφατες εξελίξεις.

Μετάφραση: «Ο νόμος για την Αγνότητα και τη Χιτζάμπ, με επίσημο τίτλο «Το νομοσχέδιο για την υποστήριξη των οικογενειών μέσω της προώθησης της κουλτούρας της αγνότητας και του χιτζάμπ», τελικά εγκρίθηκε μετά από πολλά στάδια επανεξέτασης και τροποποίησης μεταξύ της Ισλαμικής Συμβουλευτικής Συνέλευσης και το Συμβούλιο των Φρουρών. Ο Mohammad Baqer Ghalibaf, Πρόεδρος της Συνέλευσης, ανακοίνωσε ότι ο νόμος κοινοποιήθηκε για εφαρμογή στις 13 Δεκεμβρίου 2024. Ωστόσο, λόγω δημόσιας διαμαρτυρίας και δυσαρέσκειας από κοινωνικούς φορείς, μέρος αυτού του νομοσχεδίου δεν έχει εφαρμοστεί».

Παρά την υποτιθέμενη αναστολή εφαρμογής ενός μέρους μόνο του παραπάνω νόμου, ο Mohammad-Reza Bahonar στις δηλώσεις του υποστήριξε ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κανένας νόμος σε ισχύ που να υποχρεώνει τις γυναίκες στη χρήση μαντήλας. Ωστόσο, το Άρθρο 638 του Ποινικού Κώδικα του Ιράν, που ορίζει ποινές για τις γυναίκες που δε φορούν χιτζάμπ, παραμένει σε ισχύ.

Μετάφραση: «Άρθρο 638-Όποιος παραβιάζει ρητά οποιοδήποτε θρησκευτικό ταμπού σε δημόσιο χώρο εκτός από την τιμωρία για την πράξη του, θα πρέπει, επίσης, να φυλακιστεί από 10 ημέρες έως 2 μήνες ή να μαστιγωθεί (74 μαστιγώματα). Σημείωση – Γυναίκες που εμφανίζονται στο δημόσιο χώρο χωρίς σωστό χιτζάμπ πρέπει να τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης από 10 ημέρες έως 2 μήνες ή πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ριάλ».

Εξετάζοντας και τις δηλώσεις του Προέδρου του Ιράν σχετικά με τον εξαναγκασμό των γυναικών, στα ειδησεογραφικά δίκτυα Fox News και NBC News, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Masoud Pezeshkian δε συγκεντρώνει όλες τις εξουσίες της χώρας. Ανώτατος ηγέτης του Ιράν είναι ο Ayatollah Ali Khamenei, ο οποίος είναι υπεύθυνος και για ζητήματα ηθικής και έχει στον έλεγχό του την αντίστοιχη αστυνομία.

Πρόσφατα παραδείγματα επιβεβαιώνουν ότι η χρήση του χιτζάμπ στο Ιράν παραμένει υποχρεωτική και, παρά τις προφορικές δηλώσεις περί κατάργησης ή αναστολής των περιορισμών, οι Αρχές συνεχίζουν να εφαρμόζουν αυστηρούς ελέγχους, αξιοποιώντας πλέον κάμερες παρακολούθησης, drones και τεχνολογίες αναγνώρισης προσώπου για τον εντοπισμό γυναικών που δεν τηρούν τον ενδυματολογικό κώδικα. Η επιβολή έχει συνοδευτεί από προειδοποιήσεις, πρόστιμα και ποινικές κυρώσεις, δείχνοντας πως το νομικό πλαίσιο της υποχρεωτικής μαντήλας είναι ακόμα ενεργό.

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός ότι καταργήθηκε η υποχρεωτικότητα της μαντήλας στο Ιράν είναι παραπλανητικός. Βασίζεται σε πρόσφατες δηλώσεις πολιτικών προσώπων που παρερμηνεύθηκαν στα social media και δε συνιστούν νομική κατάργηση. Το Άρθρο 638 του Ποινικού Κώδικα, που ορίζει ποινές για τις γυναίκες στις περιπτώσεις παραβίασης της σωστής χρήσης του χιτζάμπ, βρίσκεται ακόμα σε ισχύ.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://news.un.org/en/story/2024/12/1158171
2.https://www.hrw.org/news/2024/10/14/iran-new-hijab-law-adds-restrictions-and-punishments
3.https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/10/10.15337-suhfd.1642295-4620514.pdf
4.https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/10/ThePenalCode_03.pdf
5.https://www.iranintl.com/en/202510068611
6.https://www.bbc.com/news/world-middle-east-57260831
7.https://www.theguardian.com/global-development/2025/mar/24/iran-police-women-surveillance-hijab-drones-dress-code-law
8.https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/10/a-hrc-58-63-AV.pdf