ΤΕΜΠΗ – Τεχνικός σύμβουλος δημοσίευσε εικόνα ΑΙ από τον τόπο του δυστυχήματος

Στις 4 Νοεμβρίου 2025, ο Χρήστος Ροδόπουλος, τεχνικός σύμβουλος της οικογένειας Τηλκερίδη, όπως δηλώνει ο ίδιος, δημοσίευσε μια ανάρτηση στον λογαριασμό του στο Facebook, ανακοινώνοντας τη δημιουργία μιας νέας ομάδας στο Facebook με τίτλο “Ομάδα Εγκληματολογικής και Τεχνικής Υποστήριξης Θυμάτων Τεμπών”. Στην ανάρτησή του χρησιμοποίησε μια εικόνα ΑΙ που υποτίθεται ότι αποτυπώνει τον τόπο του δυστυχήματος των Τεμπών. Η συγκεκριμένη φωτογραφία σε καμία περίπτωση δεν απεικονίζει σκηνή από το δυστύχημα των Τεμπών, καθώς έχει κατασκευαστεί με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, όπως και ο ίδιος επιβεβαιώνει χωρίς, ωστόσο, να το επισημαίνει ρητά εξαρχής.

Η επίμαχη φωτογραφία φέρει υδατογράφημα του PhotoApp, μιας εφαρμογής δημιουργίας εικόνων μέσω τεχνητής νοημοσύνης και βελτίωσης της ποιότητας των εικόνων, που γίνεται καλύτερα εμφανές όταν κανείς πατήσει πάνω στη φωτογραφία και την ανοίξει. Εκτός αυτού, η ανάρτηση δεν περιέχει καμία άλλη απολύτως ενημέρωση ότι πρόκειται για εικόνα ΑΙ.

Τα Ellinika Hoaxes επικοινώνησαν με τον κ. Ροδόπουλο, ο οποίος μας επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για εικόνα ΑΙ.

“Ε ναι είναι ΑΙ, κακό είναι;” είπε χαρακτηριστικά, συμπληρώνοντας πως η εικόνα δημιουργήθηκε για να εξυπηρετεί τις ανάγκες της νέας ομάδας που έφτιαξε στο Facebook, τοποθετώντας τη, μάλιστα, και ως εικόνα εξωφύλλου.

Κι όμως, όσο πιο ρεαλιστικές είναι οι φωτογραφίες που έχουν κατασκευαστεί ψηφιακά, τόσο πιο εύκολο είναι να παραπλανήσουν, αν δεν επισημανθούν ως τέτοιες, αναφέρει η ΜΕΤΑ, η εταιρεία που θέτει τους όρους λειτουργίας του Facebook. Συγκεκριμένα, στο Κέντρο Διαφάνειας (Transparency Center), στο οποίο η META παραθέτει μία σειρά διαβαθμισμένων κανόνων για την προστασία των χρηστών από την Παραπληροφόρηση, αναφέρει τα ακόλουθα στην κατηγορία της “Χειραγώγησης των Μέσων”:

Για το ακόλουθο περιεχόμενο, περιλαμβάνουμε μια ενημερωτική σήμανση:

Χειραγώγηση των Μέσων

Τα μέσα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο επεξεργασίας με διάφορους τρόπους. Σε πολλές περιπτώσεις, οι αλλαγές αυτές είναι καλοήθεις, όπως η περικοπή ή η σύντμηση περιεχομένου για καλλιτεχνικούς λόγους ή η προσθήκη μουσικής. Σε άλλες περιπτώσεις, η χειραγώγηση δεν είναι εμφανής και θα μπορούσε να παραπλανήσει.

Ψηφιακά Δημιουργημένο ή Τροποποιημένο Περιεχόμενο που Μπορεί να Παραπλανήσει. Για περιεχόμενο που δεν παραβιάζει κατά τα άλλα τα Κοινοτικά Πρότυπα, ενδέχεται να τοποθετήσουμε ενημερωτική ετικέτα στην όψη του περιεχομένου – ή να απορρίψουμε περιεχόμενο που υποβάλλεται ως διαφήμιση – όταν το περιεχόμενο είναι φωτορεαλιστική εικόνα ή βίντεο ή ρεαλιστικός ήχος, που δημιουργήθηκε ψηφιακά ή τροποποιήθηκε και δημιουργεί ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο ουσιαστικής παραπλάνησης του κοινού σε θέμα δημόσιας σημασίας.

Στην προκειμένη περίπτωση, η εικόνα του κ. Ροδόπουλου εμπίπτει στην κατηγορία της “φωτορεαλιστικής εικόνας που δημιουργήθηκε ψηφιακά ή τροποποιήθηκε και δημιουργεί ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο ουσιαστικής παραπλάνησης του κοινού σε θέμα δημόσιας σημασίας”. Σύμφωνα με τους κανόνες της ΜΕΤΑ, τέτοιες εικόνες λαμβάνουν ενημερωτική επισήμανση αυτόματα από το σύστημα. Κάτι τέτοιο δεν συνέβη, όμως, αποδεικνύοντας ότι διέφυγε του αλγόριθμου.

Επιπλέον, το Facebook δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να δηλώνουν το περιεχόμενο που είναι κατασκευασμένο με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, όταν αναρτούν μέσω των κινητών τους τηλεφώνων. Σε περιπτώσεις που αυτό δεν είναι εφικτό, είναι στην αποκλειστική διάκριση και ευχέρεια των χρηστών να ενημερώνουν το κοινό τους για να αποφευχθεί η σύγχυση ή και η παραπλάνηση.

“Η επισήμανση του δημιουργημένου ή τροποποιημένου μέσω AI περιεχομένου βοηθά στη θεμελίωση της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης”, αναφέρει η ΜΕΤΑ στο σχετικό λήμμα του Κέντρου Βοήθειας (Help Center).

Ο κ. Ροδόπουλος, σε μεταγενέστερο σχόλιο στην ανάρτησή του υποστήριξε ότι “δεν κρύψαμε ότι είναι ΑΙ”, κάτι που δεν ισχύει καθώς η ανάρτηση δεν είχε απολύτως καμία ρητή επισήμανση ότι πλαισιώνεται από εικόνα ΑΙ, δεδομένου ότι το λογότυπο της εφαρμογής είναι αρκετά δυσδιάκριτο και αχνό.

Επιπλέον, τόσο κατά την τηλεφωνική μας επικοινωνία όσο και με νεότερη ανάρτησή του, που ακολούθησε της επικοινωνίας μας, ο κ. Ροδόπουλος ισχυρίστηκε ότι η συγκεκριμένη εικόνα ΑΙ “πρόκειται για μίξη 5 φωτογραφιών απο την δικογραφία”.

Εξετάζοντας, όμως, προσεκτικά την εικόνα διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν μεμονωμένα στοιχεία που δεν αντιστοιχούν σε αυθεντικές εικόνες από το δυστύχημα των Τεμπών. Για παράδειγμα, στην εικόνα ΑΙ βλέπουμε μία άσπρη αναδιπλωμένη λαμαρίνα, κοντά στον τοίχο αντιστήριξης που φαίνεται στον φόντο (σημείο στο οποίο κατέληξαν τα συντρίμμια της εμπορικής).

Στην πραγματικότητα, η αναδιπλωμένη λαμαρίνα, που εντοπίστηκε κοντά στον τοίχο αντιστήριξης, έχει διαφορετική απόχρωση, πιο σκούρα, και διαφορετική παραμόρφωση από αυτή στην εικόνα ΑΙ. Στο φόντο βρίσκεται η δεύτερη μηχανή της εμπορικής αμαξοστοιχίας (120-012), με τον τοίχο αντιστήριξης να βρίσκεται στα δεξιά και οριακά εκτός πλάνου.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι στην εικόνα ΑΙ υπάρχουν διάσπαρτα κίτρινα καρτελάκια, σαν αυτά που χρησιμοποιούνται στους τόπους εγκλημάτων για να μαρκαριστούν τα διάφορα τεκμήρια.

Ωστόσο, τέτοια καρτελάκια δεν φαίνεται να έχουν τοποθετηθεί στον τόπο του δυστυχήματος των Τεμπών, ενώ με μια πιο προσεκτική ματιά, διαπιστώνουμε ότι τα εικονιζόμενα καρτελάκια φέρουν ίχνη παραμόρφωσης που παραπέμπουν σε ψηφιακή επεξεργασία.

Συμπερασματικά, εξετάζοντας τον ισχυρισμό του κ. Ροδόπουλου ότι η εικόνα ΑΙ του δυστυχήματος των Τεμπών αποτελεί μίξη πέντε φωτογραφιών της δικογραφίας, διαπιστώσαμε την ύπαρξη τουλάχιστον δύο σημείων, τα οποία δεν θα μπορούσαν να προέρχονται από αυθεντικές φωτογραφίες του δυστυχήματος που βρίσκονται στη δικογραφία. Ακόμα, όμως, και στην περίπτωση που πράγματι η εικόνα ΑΙ προέρχεται από πέντε αυθεντικές φωτογραφίες του δυστυχήματος, αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι η συγκεκριμένη εικόνα είναι απολύτως ψευδής.

Τέλος, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι ο κ. Ροδόπουλος στην ανάρτησή του, αναφέρει την εκκίνηση της συνεργασίας του με την επαγγελματία φωτογράφο κ. Ελισάβετ Ανθοπούλου.

Επικοινωνήσαμε με την κ. Ανθοπούλου αρχικά ρωτώντας την εάν γνωρίζει για τη συγκεκριμένη ανάρτηση και εάν μέσω της ιδιότητάς της έχει οποιαδήποτε σχέση με την υπόθεση των Τεμπών.

Η κ. Ανθοπούλου, μας ξεκαθάρισε ότι αγνοούσε την ανάρτηση του κυρίου Ροδόπουλου και εξέφρασε τη έντονη δυσαρέσκειά της που το όνομά της χρησιμοποιήθηκε σε ανάρτηση με φωτογραφία AI. Όπως μας δήλωσε, μόλις την προηγούμενη ημέρα έλαβε τηλεφώνημα από τον κ. Ροδόπουλο, κατά το οποίο της πρότεινε να συνεργαστεί με τον Σύλλογο των Τεμπών. Η ίδια μας ξεκαθάρισε ότι δεν έχει απολύτως καμία σχέση με την υπόθεση.

Συμπέρασμα

Τεχνικός σύμβουλος οικογενειών προχώρησε στη δημοσίευση μιας εικόνας ΑΙ στον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook, χωρίς καμία ρητή επισήμανση ότι πρόκειται για ψηφιακά κατασκευασμένη εικόνα. Σε επικοινωνία που είχαμε μαζί του παραδέχθηκε ότι πρόκειται για ΑΙ, χωρίς να αντιλαμβάνεται τη σπουδαιότητα να επισημαίνεται ρητά περιεχόμενο που είναι ψηφιακά τροποποιημένο, αλλά και τους κινδύνους παραπλάνησης. Επιπλέον, ισχυρίστηκε ότι η εικόνα αποτελεί μίξη πέντε διαφορετικών φωτογραφιών που βρίσκονται στη δικογραφία. Από την εξέταση της εικόνας, εντοπίσαμε τουλάχιστον δύο σημεία τα οποία δεν απηχούν την πραγματικότητα του σκηνικού στον τόπο του δυστυχήματος, συνθέτοντας μία εντελώς ψευδή εικόνα.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://transparency.meta.com/policies/community-standards/misinformation/
2. https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=ebc9db035a474b1f97b0ed52a337b3f0&mediatype=photo
3. https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/rescuers-and-firefighters-operate-next-to-debris-of-a-train-news-photo/1247610688?adppopup=true