Εκτός θεματικού πλαισίου παρουσιάζεται βίντεο από αγορά της Γερμανίας

Στο πλαίσιο γενικότερης παραπληροφόρησης που αναπαράγεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τις χριστουγεννιάτικες αγορές της Γερμανίας, ένα βίντεο, που απεικονίζει ομιλία μουσουλμάνου σε αγορά της Γερμανίας, εμφανίστηκε και αναπαράχθηκε στα social media από χρήστες αυτών, παρουσιαζόμενο ωστόσο με βασικές ελλείψεις. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ανακύκλωση παλαιότερου υλικού το οποίο, παρόλο που αποτυπώνει θρησκευτικό κάλεσμα από ιμάμη, δε σχετίζεται με ένα γενικευμένο φαινόμενο, όπως άφησαν να εννοηθεί οι εντοπισμένες αναπαραγωγές. Το πλαίσιο στο οποίο το βίντεο εκτυλίχθηκε είναι πολύ συγκεκριμένο και θα αναλυθεί στη συνέχεια. Οι σχετικές αναρτήσεις συγκέντρωσαν εκατοντάδες αντιδράσεις και κοινοποιήσεις.

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Τι ισχύει

Οι σχετικές με τον ισχυρισμό αναρτήσεις στα social media άρχισαν να εμφανίζονται στις αρχές Δεκεμβρίου 2025 από διάφορους χρήστες, με αφορμή τις χριστουγεννιάτικες αγορές της Γερμανίας και το γενικότερο κύμα παραπληροφόρησης που υπάρχει γύρω από αυτές. Σε άρθρα μας (εδώ, εδώ) έχουμε ήδη καταρρίψει ισχυρισμούς σχετιζόμενους με αυτές. Σύμφωνα με τις παραπάνω αναρτήσεις, το βίντεο που αναδημοσιεύεται αφορά ισλαμικό κάλεσμα για προσευχή μέσα στους χώρους των χριστουγεννιάτικων αγορών της Γερμανίας. Χρησιμοποιήθηκαν παραπλανητικές φράσεις όπως “στις χριστουγεννιάτικες αγορές στη Γερμανία” ή “τα μεγάφωνα, 5 φορές την ημέρα, παίζουν ισλαμικό κάλεσμα για προσευχή“, αφήνοντας να εννοηθεί ότι πρόκειται για γενικευμένη συνθήκη σε όλες τις αγορές. Ως απόδειξη στον ισχυρισμό αυτό, χρησιμοποιήθηκε ένα βίντεο το οποίο πλαισιώθηκε παραπλανητικά ώστε να εξυπηρετεί πρόσφατα αφηγήματα που σχετίζονται με τους μουσουλμάνους και τις χριστουγεννιάτικες αγορές.

Εξετάζοντάς το, ωστόσο, γίνεται γρήγορα αντιληπτό ότι δεν είναι πρόσφατο. Η ταυτοποίηση έγινε κυρίως μέσω αντίστροφης αναζήτησης εικόνων (reverse image search), η οποία αποκάλυψε ότι η ίδια σκηνή είχε αναρτηθεί στο διαδίκτυο σε παλαιότερη ημερομηνία. Η σύγκριση του αποσπάσματος αποδεικνύει ότι πρόκειται για ανακύκλωση οπτικού υλικού.

Ακολουθεί το εξεταζόμενο βίντεο:

Το βίντεο που εξετάζουμε εντοπίζεται σε αναρτήσεις ήδη από το 2023 (εδώ, εδώ) με επίκεντρο την αγορά Andreasmarkt που διοργανώθηκε στην πόλη Κάρλσταντ της Γερμανίας, στις 26 Νοεμβρίου 2023.

Πράγματι, μετά από απομαγνητοφώνηση του συγκεκριμένου αποσπάσματος, γίνεται φανερό ότι πρόκειται για απαγγελία της ισλαμικής ομολογίας πίστης (Σαχάντα).  

Αυτοματοποιημένη μετάφραση: «Μαρτυρώ ότι δεν υπάρχει θεός παρά μόνο ο Αλλάχ»

Η συγκεκριμένη φράση αποτελεί τον πυρήνα της ισλαμικής ομολογίας πίστης. Η παρουσία της στο βίντεο δείχνει ότι γίνεται χρήση μιας θρησκευτικής φράσης, χωρίς όμως από μόνη της να τεκμηριώνει ότι τελείται πλήρης τυπική προσευχή ή κάποια ιδιαίτερη τελετή στο χώρο της αγοράς. Με βάση αυτό το πλαίσιο, άρχισε να αναπαράγεται ο ισχυρισμός ότι “στις χριστουγεννιάτικες αγορές στη Γερμανία, τα μεγάφωνα ηχούν ισλαμικό κάλεσμα για προσευχή“.

Εξετάζοντας περισσότερο τον συγκεκριμένο ισχυρισμό και το βίντεο που τον συνοδεύει διαπιστώνεται ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Η αγορά, η οποία αποτυπώνεται στο βίντεο, είναι η αγορά Andreasmarkt στην πόλη Κάρλσταντ της Γερμανίας. Η συγκεκριμένη αγορά δε θεωρείται χριστουγεννιάτικη. Αντίθετα, είναι μια μονοήμερη ανοιχτή αγορά η οποία, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της διοργανώτριας ομάδας της αγοράς, εκείνη τη χρονιά είχε ως θέμα ‘η Ανατολή συναντά τη Δύση’ και ήταν η τελευταία του έτους.

Απόσπασμα από την επίσημη ανακοίνωση:

Αυτοματοποιημένη μετάφραση: «Την επόμενη Κυριακή, 26 Νοεμβρίου, θα πραγματοποιηθεί η τελευταία αγορά της χρονιάς, η Andreasmarkt, υπό το σύνθημα ‘Η Ανατολή συναντά τη Δύση’».

Αναλύοντας περισσότερο τις επίσημες ανακοινώσεις, αποδεικνύεται ότι το θέμα της αγοράς είχε εκπαιδευτικό χαρακτήρα, προσφέροντας σύμφωνα με τους διοργανωτές μια ευκαιρία σύνδεσης με τον μουσουλμανικό πληθυσμό, με τον οποίο η πόλη διατηρεί καλές σχέσεις τα τελευταία 50 χρόνια.

Απόσπασμα από την επίσημη ανακοίνωση:

Αυτοματοποιημένη μετάφραση: «Πάνω από 50 χρόνια, υπάρχει μια καλή συνεργασία με τους κατοίκους της μουσουλμανικής πίστης στο Karlstadt. Στη φετινή αγορά Andreasmarkt, υπάρχει τώρα η ευκαιρία να μάθει κανείς περισσότερα για τον πολιτισμό, τη θρησκεία και την απόλαυση. Τα δύο τζαμί, το Diyanet Ditib Moschee, το Τουρκικό Ισλαμικό Σωματείο και το Τζαμί Σουλτάν Σουλεϊμάν, η Πολιτιστική και Εκπαιδευτική Ένωση Karlstadt e.V., παρουσιάζουν τη δική τους ποικιλία στην αγορά».

Επομένως, τόσο το συγκεκριμένο θέμα όσο και η απαγγελία της σαχάντα, τελέσθηκαν στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης αγοράς πριν μερικά χρόνια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελούν κάτι γενικευμένο στη Γερμανία. Μάλιστα, δεν υπάρχουν επίσημες αναφορές ή ρεπορτάζ ειδησεογραφικών πρακτορείων σε αντίστοιχα φαινόμενα.

Εξετάζοντάς το περισσότερο, εντοπίσαμε άρθρα από Fact Checking οργανισμούς, το 2023 και το 2024, οι οποίοι εξέτασαν παρόμοιους ισχυρισμούς με αφορμή τη συγκεκριμένη αγορά. Με βάση πληροφορίες από τα άρθρα τους αλλά και πληροφορίες από αξιόπιστο γερμανικό μέσο ενημέρωσης, τα δύο τζαμιά που συμμετείχαν ήταν και τα μόνα που δήλωσαν συμμετοχή για το πρόγραμμα της σκηνής εκείνη τη χρονιά.

Συγκεντρώνοντας όλες τις παραπάνω πληροφορίες, γίνεται ξεκάθαρο ότι το συγκεκριμένο γεγονός έγινε σε ένα πλαίσιο συνεργασίας ανάμεσα στη γερμανική πόλη Karlstadt και τον μουσουλμανικό πληθυσμό της περιοχής, ο οποίος ουσιαστικά εκπροσωπούνταν από τα δύο τζαμιά που δήλωσαν συμμετοχή.

Συμπέρασμα

Το βίντεο που κυκλοφόρησε και συνοδεύτηκε με τον ισχυρισμό ότι στις Χριστουγεννιάτικες αγορές στη Γερμανία τα μεγάφωνα ηχούν το ισλαμικό κάλεσμα για προσευχή, έχει παραπλανητικά αναπαραχθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για υλικό από την αγορά Andreasmarkt στην πόλη Karlstadt, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2023 και είχε ως θεματική «Η Ανατολή συναντά τη Δύση». Μάλιστα, η αγορά αυτή δε θεωρείται χριστουγεννιάτικη. Το συγκεκριμένο άκουσμα (Σαχάντα) και η παρουσίαση στη σκηνή είχε εκπαιδευτικό χαρακτήρα και διοργανώθηκε σε συνεργασία της πόλης με δύο τζαμιά. Δεν αφορά ένα γενικευμένο φαινόμενο σε όλες τις γερμανικές αγορές. Η εκδήλωση αυτή είχε σκοπό την προώθηση της πολιτισμικής κατανόησης και δε συνιστά κάτι το συνηθισμένο ή διαδεδομένο σε άλλες αγορές της χώρας. Η διάδοση αυτού του βίντεο χωρίς το απαραίτητο πλαίσιο δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις και ενισχύει τη σύγχυση γύρω από τις χριστουγεννιάτικες αγορές της Γερμανίας.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://www.ellinikahoaxes.gr/2025/11/29/vinteo-den-apeikonizei-mousoulmanous-na-diamartyrontai-exo-apo-christougenniatiki-agora-tis-germanias-kata-tis-christianikis-paradosis/
2.https://www.ellinikahoaxes.gr/2025/11/11/den-akyrothikan-christougenniatikes-agores-sti-germania-exaitias-tou-fovou-islamistikon-tromokratikon-epitheseon/
3.https://www.facebook.com/watch/?v=659985026012562
4.https://www.facebook.com/watch/?v=790796356185970
5.https://www.br.de/nachrichten/bayern/beleidigungen-und-fake-news-nach-andreasmarkt-in-karlstadt,Txe9l2p
6.https://magyar.leadstories.com/hoax-alert/2024/01/fact-check-muezzin-did-not-sing-at-2023-christmas-market-in-berlin.html
7.https://dpa-factchecking.com/germany/231207-99-215253/
8.https://www.facebook.com/stadtmarketingkarlstadt/posts/pfbid02jW7PfpqsFU1TAmrEH4DRQabqdrutLRFBAdHwUEwicZLe2PaRNidJmi9Aye41eriEl
9.https://www.facebook.com/stadtmarketingkarlstadt/posts/pfbid0ThHyvtP8reV6m9fTtzjCZuouYaTgsEBmikh2vKWLbsnXiDyE4ye1UMpGZQcNDhUFl
10.https://www.dw.com/en/erdogan-in-germany-what-you-need-to-know-about-ditib-mosque-association/a-45676937