Παραπληροφόρηση σχετικά με νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ανώτατα όρια συναλλαγών με μετρητά

Χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ιστοσελίδες ξεκίνησαν πρόσφατα να αναρτούν πως η Ευρωπαϊκή Ένωση “νομοθέτησε το τέλος της οικονομικής ελευθερίας”, “κάθε ευρώ άνω των 10.000 ευρώ γίνεται παράνομη πληρωμή” και πως “από το 2027, η αγορά αυτοκινήτου με μετρητά γίνεται έγκλημα”. Στην πραγματικότητα, όμως, το μέτρο, που υπάρχει ήδη από τον Μάιο του 2024, έχει αρκετά μικρότερο και περιορισμένο εύρος, χωρίς φιλοδοξίες “κατάργησης” των μετρητών, ενώ δεν επηρεάζει την Ελλάδα όπως ίσως φαίνεται αρχικά.

Παραδείγματα αναπαραγωγών στο διαδίκτυο: focusfm.gr, voicenews.gr, alfeiospotamos.gr 

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Παρόμοιες δηλώσεις περί κατάργησης μετρητών έκανε και ο Ευρωβουλευτής Νίκος Αναδιώτης, εκλεγμένος με το κόμμα “ΝΙΚΗ”, από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 26 Νοεμβρίου 2025, σε συζήτηση με θέμα “Προστασία του δικαιώματος των πολιτών να πραγματοποιούν πληρωμές σε μετρητά και διασφάλιση της χρηματοοικονομικής ένταξης”.

Τι ισχύει

Οι αλλαγές αυτές δεν είναι νέες αλλά υπογράφηκαν τον Μάιο του 2024, λίγο πριν τις τελευταίες Ευρωεκλογές. Παρομοίως, το διαμοιραζόμενο κείμενο, σε μερικές από τις αναπαραγωγές, είναι πιθανότατα παλαιότερο, αφού αναφέρει πως “τα μετρητά πεθαίνουν σε 847 μέρες”, δηλαδή από τις 6 Σεπτεμβρίου 2024 μέχρι την 1 Ιανουαρίου 2027.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει το δικαίωμα να νομοθετήσει στο ζήτημα, το οποίο εμπίπτει στην εσωτερική αγορά, που ανήκει στις συντρέχουσες αρμοδιότητες της ΕΕ. Στις 31 Μαΐου 2024, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, υιοθέτησε τον Κανονισμό 2024/1624 “σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας”, που απαρτίζεται από συνολικά 111 σελίδες νομικού κειμένου.

Το χωρίο που αφορά τον ισχυρισμό βρίσκεται στο άρθρο 80 της νομοθεσίας (σελ. 93). Εκεί, στην παράγραφο 1 αναφέρεται:

Τα πρόσωπα που εμπορεύονται αγαθά ή παρέχουν υπηρεσίες μπορούν να εισπράττουν ή να καταβάλλουν πληρωμή σε ρευστά διαθέσιμα μόνο έως του ποσού των 10 000 EUR ή του ισόποσου σε εθνικό ή ξένο νόμισμα, ανεξαρτήτως του αν η συναλλαγή διενεργείται με μία και μόνη πράξη ή με περισσότερες της μιας πράξεις που φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους.

Από μόνη της, αυτή η παράγραφος αφήνει περιθώρια για παρερμηνεία. Παρακάτω όμως, στην παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου, διαβάζουμε:

Το όριο της παραγράφου 1 δεν ισχύει για:
α) πληρωμές μεταξύ φυσικών προσώπων τα οποία δεν ενεργούν υπό επαγγελματική ιδιότητα·
β) πληρωμές ή καταθέσεις που πραγματοποιούνται στους χώρους πιστωτικών ιδρυμάτων, εκδοτών ηλεκτρονικού χρήματος όπως ορίζονται στο άρθρο 2 σημείο 3) της οδηγίας 2009/110/ΕΚ και παρόχων υπηρεσιών πληρωμών όπως ορίζονται στο άρθρο 4 σημείο 11) της οδηγίας (ΕΕ) 2015/2366.

Προκύπτει επομένως πως ο επερχόμενος περιορισμός αφορά μόνο τις συναλλαγές όπου εμπλέκονται επιχειρήσεις, επομένως π.χ. ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο αξίας δέκα χιλιάδων ευρώ και άνω θα συνεχίσει να μπορεί να μεταβιβάζεται μεταξύ ιδιωτών με μετρητά. Είναι επίσης αυτονόητο πως οποιαδήποτε συναλλαγή με μετρητά κάτω των δέκα χιλιάδων ευρώ παραμένει πλήρως ανεπηρέαστη, οπότε δεν δύναται να στέκει ο ισχυρισμός πως “η Ευρωπαϊκή Ένωση σκοτώνει τα μετρητά”. Η ίδια νομοθεσία προβλέπει και άλλα μέτρα, όπως τη θέσπιση μιας νέας ευρωπαϊκής αρχής για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (AMLA). Τέλος, δεν ισχύει ούτε η 1η Ιανουαρίου 2027 ως ημερομηνία εφαρμογής του νόμου. Στο 90ο και τελευταίο άρθρο του νόμου (σελ. 96-97), διαβάζουμε:

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από τις 10 Ιουλίου 2027, με εξαίρεση τις υπόχρεες οντότητες που αναφέρονται στο άρθρο 3 σημείο 3) στοιχεία ιδ) και ιε), για τις οποίες εφαρμόζεται από τις 10 Ιουλίου 2029.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Γραπτή γνώμη με το ίδιο περιεχόμενο και αναφορά στο άρθρο 80 έδωσε στις 29 Νοεμβρίου 2024 η Mairead McGuinness, τότε Επίτροπος Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Επισημαίνουμε πως, όπως αναγράφεται και στην παράγραφο 2 του άρθρου 80 παραπάνω, οι εθνικές κυβερνήσεις διατηρούν το δικαίωμα να θέσουν ακόμη χαμηλότερα όρια στα ποσά που μπορούν να διακινηθούν με μετρητά, ακόμη και μεταξύ ιδιωτών. Στην Ιταλία, το όριο αυτό είναι στις 5.000 ευρώ, αν και το κόμμα της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι προσπαθεί να το αυξήσει στις 10.000 ευρώ.

Πολύ πιο ενδιαφέρον όμως είναι το στοιχείο πως στην Ελλάδα υπάρχει ήδη ανώτατο όριο πληρωμών. Ο νόμος 5073/2023 θέτει όριο πολύ χαμηλότερο από το υπό θέσπιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στα 500€, δηλαδή μόλις το 5% του Ευρωπαϊκού ορίου, και με πρόστιμο διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής. Όπως και με την νέα Ευρωπαϊκή νομοθεσία, έτσι κι ο ελληνικός νόμος, αφορά μόνο συναλλαγές με επιχειρήσεις (καθώς γίνεται αναφορά σε λιανική πώληση).

Τα μετρητά παραμένουν μέχρι και σήμερα ο πιο δημοφιλής τρόπος πληρωμής στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αυτό το άρθρο του Euronews, με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, διαβάζουμε πως ο μέσος όρος όλων των κρατών-μελών της ΕΕ για πληρωμές με μετρητά, εκ του συνόλου των πληρωμών, βρίσκεται στο 52%, με την Ελλάδα λίγο παραπάνω στο 54%. Όσον αφορά την αξία αυτών των πληρωμών εκ του συνόλου του διακινούμενου χρήματος, ο μέσος όρος της ΕΕ είναι στο 39% και της Ελλάδας στο 42%. Αυτό δείχνει πως ενώ περισσότερες πληρωμές γίνονται με μετρητά, τα περισσότερα χρήματα διακινούνται με άλλους τρόπους, δηλαδή τα μετρητά χρησιμοποιούνται για πληρωμές μικρότερης χρηματικής αξίας. Στην ίδια έρευνα, ο πιο δημοφιλής λόγος προτίμησης των μετρητών είναι η ανωνυμία κι η προστασία της ιδιωτικότητας, ωστόσο μόλις το 18% των ερωτηθέντων απάντησε πως τα μετρητά είναι ασφαλέστερος τρόπος πληρωμής.

Προσπαθώντας να βρούμε στοιχεία για την μέση χρηματική αξία των συναλλαγών με μετρητά, βρήκαμε αυτή την έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας από το 2017, στη σελίδα 21 της οποίας αναφέρεται πως, κατά μέσο όρο, κάθε συναλλαγή μετρητών στην Ευρωζώνη υπολογίζεται πως αξίζει 12,38€, δηλαδή μόλις στο 0,12% του ορίου που εισάγεται από την ΕΕ το καλοκαίρι του 2027, με όποια επιφύλαξη για μετατόπιση αυτού του αριθμού ακόμη πιο χαμηλά στα χρόνια που ακολούθησαν, όσο η χρήση καρτών και ανέπαφων συναλλαγών έγιναν όλο και πιο δημοφιλείς.

Συμπέρασμα

Το Ευρωκοινοβούλιο μαζί με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησαν Κανονισμό ανώτατου ορίου πληρωμών με μετρητά τον Μάιο του 2024 και προγραμματισμένη ημερομηνία εφαρμογής τον Ιούλιο του 2027. Μεταξύ άλλων, αυτό απαγορεύει τις πληρωμές ποσών πάνω από δέκα χιλιάδες ευρώ σε μετρητά, μόνο όμως όπου εμπλέκονται επιχειρήσεις. Σκοπός της νομοθεσίας είναι η καταπολέμηση του ξεπλύματος μαύρου χρήματος. Τόσο η κατοχή όσο και η πληρωμή ποσών άνω των δέκα χιλιάδων ευρώ παραμένει νόμιμη μεταξύ ιδιωτών. Για την Ελλάδα ωστόσο δεν αλλάζει τίποτα, αφού έχει ήδη θεσμοθετηθεί εντός συνόρων όριο συναλλαγών σε επιχειρήσεις με μετρητά στα 500€.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/el/ALL/?uri=oj:L_202401624
2. https://www.taxheaven.gr/law/5073/2023
3. https://www.euronews.com/business/2025/10/05/keeping-cash-across-europe-which-countries-use-the-most
4. https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/scpops/ecb.op201.en.pdf
5. https://coinlaw.io/contactless-payment-statistics/