Υποχρεούνται οι πολίτες της ΕΕ να διαθέτουν πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας;

Πρόσφατα διακινήθηκε σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο ισχυρισμός ότι ο κανονισμός eIDAS 2.0 της ΕΕ καθιστά υποχρεωτική την κατοχή ευρωπαϊκού πορτοφολιού ψηφιακής ταυτότητας (EUDI Wallet) για όλους τους πολίτες της Ένωσης, αρχής γενομένης από το 2026. Παράλληλα, υποστηρίζεται ότι η πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πλατφόρμες ροής βίντεο, εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, υπηρεσίες αποθήκευσης στο cloud και γενικότερα σε μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες θα επιτρέπεται αποκλειστικά μέσω του εν λόγω ψηφιακού πορτοφολιού.

Ας δούμε τι ισχύει.

Ενδεικτικό παράδειγμα αναπαραγωγής του ισχυρισμού:

Πλαίσιο

Με στόχο την ανάπτυξη ψηφιακών τεχνολογιών και την ενίσχυση του ψηφιακού μετασχηματισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης έως το 2030, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ θέσπισαν το πρόγραμμα πολιτικής «Ψηφιακή Δεκαετία» με την Απόφαση (ΕΕ) 2022/2481. Το πρόγραμμα αυτό στην ουσία λειτουργεί ως ένα στρατηγικό πλαίσιο, μέσω του οποίου τα κράτη μέλη καλούνται να συντονίσουν τις δράσεις τους για την υλοποίηση πολυκρατικών έργων στον ψηφιακό τομέα.

Στο πλαίσιο αυτό, όπως προβλέπεται ρητά στην παράγραφο 4 του άρθρου 4 της παραπάνω Απόφασης, ένας από τους βασικούς στόχους του προγράμματος αποτελεί η ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών.

Ειδικότερα, έως το 2030 επιδιώκεται:

• (α) η δυνατότητα πλήρους διαδικτυακής παροχής βασικών δημόσιων υπηρεσιών,
• (β) η πρόσβαση όλων των πολιτών στα ηλεκτρονικά μητρώα υγείας τους, καθώς και
• (γ) η καθολική πρόσβαση σε ασφαλή και διασυνοριακά αναγνωρισμένα μέσα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης (ηλεκτρονική ταυτότητα*).

*Τι είναι η ηλεκτρονική ταυτότητα;

Η ηλεκτρονική ταυτοποίηση (eID) είναι ένα σύνολο υπηρεσιών που παρέχονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να καταστεί δυνατή η αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών συστημάτων ηλεκτρονικής ταυτοποίησης πέρα ​​από τα σύνορα. Επιτρέπει στους Ευρωπαίους πολίτες να χρησιμοποιούν τις εθνικές τους ηλεκτρονικές ταυτότητες κατά την πρόσβαση σε ηλεκτρονικές υπηρεσίες από άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Σημειώνεται, ωστόσο, ότι στην αιτιολογική σκέψη (18) της ίδιας Απόφασης επισημαίνεται πως η διαδικτυακή προσβασιμότητα των βασικών δημόσιων υπηρεσιών προβλέπεται σε εθελοντική βάση, ενώ επίσης τονίζεται ότι η μη ψηφιακή πρόσβαση οφείλει να διατηρηθεί. Αν και το συγκεκριμένο χωρίο δεν επαρκεί από μόνο του για την πλήρη αξιολόγηση του υπό εξέταση ισχυρισμού, καταδεικνύει ότι, ήδη από το επίπεδο του στρατηγικού σχεδιασμού, η ηλεκτρονική ταυτοποίηση και η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών αντιμετωπίζονται ως προαιρετικά εργαλεία.

Τι ισχύει

Ο ισχυρισμός ότι κάθε πολίτης και κάτοικος της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα υποχρεούται να διαθέτει Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας* και ότι αυτό θα αποτελεί προϋπόθεση για την πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πλατφόρμες ροής βίντεο, εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, υπηρεσίες αποθήκευσης στο cloud και γενικότερα σε μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες είναι ψευδής.

*Τι είναι τα Ευρωπαϊκά Ψηφιακά Πορτοφόλια Ταυτότητας

Τα ευρωπαϊκά ψηφιακά πορτοφόλια ταυτότητας θα επιτρέπουν στους πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη να ταυτοποιούνται με ασφάλεια κατά την πρόσβασή τους σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, καθώς και να αποθηκεύουν και να προβάλλουν ψηφιακά επίσημα έγγραφα, όπως άδειες οδήγησης και εκπαιδευτικά διαπιστευτήρια, απευθείας από τα κινητά τους τηλέφωνα. [πηγή]

Αναρτήσεις που αναπαρήγαγαν τον υπό εξέταση ισχυρισμό υποστήριξαν ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε την υποχρεωτική χρήση της ψηφιακής ταυτότητας με την έγκριση του κανονισμού eIDAS 2.0.

Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν προκύπτει ούτε από το περιεχόμενο του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1183, ούτε από τις δηλώσεις Εκπροσώπου Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μετά από σχετική επικοινωνία μας.

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισημαίνει:

«The EU Digital Identity Wallet will be a voluntary, privacy-preserving tool for citizens who choose to use it. It will allow users to prove their identity and access public and private services with their electronic ID.

Under the Digital Services Act, Very Large Online Platforms would be required to accept the use of eID upon request of the user, for example to prove their age. Websites with age restricted content that are not VLOPs could be encouraged to accept the use of the European Digital Identity Wallet as a means for the provision of proof of age».

Η μετάφραση της απάντησης έχει ως εξής:

«Το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι Ταυτότητας θα είναι ένα προαιρετικό εργαλείο, σχεδιασμένο με σεβασμό στην ιδιωτικότητα των πολιτών που επιλέγουν να το χρησιμοποιήσουν. Θα επιτρέπει στους χρήστες να αποδεικνύουν την ταυτότητά τους και να έχουν πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες μέσω της ηλεκτρονικής τους ταυτότητας.

Στο πλαίσιο του Digital Services Act, οι Πολύ Μεγάλες Διαδικτυακές Πλατφόρμες θα υποχρεούνται να αποδέχονται τη χρήση ηλεκτρονικής ταυτοποίησης κατόπιν αιτήματος του χρήστη, για παράδειγμα για την απόδειξη της ηλικίας του. Ιστότοποι με περιεχόμενο περιορισμένης πρόσβασης λόγω ηλικίας, που δεν θεωρούνται Πολύ Μεγάλες Διαδικτυακές Πλατφόρμες, θα μπορούσαν να ενθαρρύνονται να αποδέχονται τη χρήση του Ευρωπαϊκού Ψηφιακού Πορτοφολιού Ταυτότητας ως μέσου απόδειξης ηλικίας».

Συνεπώς, τα παραπάνω έρχονται να διαψεύσουν τους ισχυρισμούς που κυκλοφορούν ευρέως σχετικά με την υποχρεωτική εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Ψηφιακού Πορτοφολιού Ταυτότητας. Άλλωστε, κάτι τέτοιο δεν προκύπτει ούτε από το περιεχόμενο του ίδιου του κανονισμού (2024/1183). Αντιθέτως, από το άρθρο 5α παράγραφος 15 καθίσταται σαφές ότι:

Η χρήση των ευρωπαϊκών πορτοφολιών ψηφιακής ταυτότητας είναι εθελοντική. Με κανέναν τρόπο δεν περιορίζεται ούτε αποθαρρύνεται η πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, η πρόσβαση στην αγορά εργασίας και η επιχειρηματική ελευθερία για τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δεν χρησιμοποιούν ευρωπαϊκά πορτοφόλια ψηφιακής ταυτότητας. Παραμένει δυνατή η πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες με άλλα υφιστάμενα μέσα ταυτοποίησης και επαλήθευσης ταυτότητας.

Σύμφωνα με αιτιολογική σκέψη του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1183:

Όλοι οι πολίτες και οι κάτοικοι της Ένωσης θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αποκτούν ψηφιακή ταυτότητα, η οποία τελεί υπό τον αποκλειστικό τους έλεγχο και τους επιτρέπει να ασκούν τα δικαιώματά τους στο ψηφιακό περιβάλλον και να συμμετέχουν στην ψηφιακή οικονομία. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, προβλέπεται η θέσπιση ενός ευρωπαϊκού πλαισίου ψηφιακής ταυτότητας, το οποίο θα επιτρέπει την πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές, επιγραμμικές και μη επιγραμμικές υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ένωση.

Η διατύπωση αυτή καταδεικνύει ότι ο κανονισμός κατοχυρώνει την καθολική δυνατότητα, όχι υποχρέωση, πρόσβασης στην απόκτηση ψηφιακής ταυτότητας για όλους τους πολίτες και κατοίκους της ΕΕ. Η χρήση της ψηφιακής ταυτότητας, ωστόσο, παραμένει ζήτημα επιλογής του ίδιου του χρήστη και δεν προβλέπεται ως υποχρεωτική.

Τέλος, δεν προκύπτει από κανένα άλλο άρθρο του Κανονισμού ότι η χρήση του Ευρωπαϊκού Πορτοφολιού Ψηφιακής Ταυτότητας συνδέεται υποχρεωτικά με την πρόσβαση σε κοινωνικά δίκτυα ή άλλες μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες.

Συμπέρασμα

Το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι Ταυτότητας προβλέπεται ως ένα προαιρετικό εργαλείο, χωρίς να καθιερώνεται υποχρεωτική χρήση του ούτε για τους πολίτες ούτε για το σύνολο των διαδικτυακών υπηρεσιών.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για τη συγγραφή του άρθρου:

1. https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/12/%CE%A8%CE%B7%CF%86%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%9C%CE%B5%CF%84%CE%B1%CF%83%CF%87%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82.pdf
2. https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/12/OJ_L_202401183_EL_TXT.pdf
3. https://ec.europa.eu/digital-building-blocks/sites/spaces/DIGITAL/pages/467109253/eID