Τι κάνουν οι χαμαιλέοντες;

Δεν αλλάζουν χρώμα ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται. Ποτέ δεν το έκαναν και ποτέ δεν θα το κάνουν. Πρόκειται απλώς για ένα μύθο. Ένα κατασκεύασμα. Ένα ψέμα.

Οι χαμαιλέοντες αλλάζουν χρώμα ανάλογα με τη συναισθηματική τους κατάσταση. Η εναρμόνισή τους με το περιβάλλον, όταν συμβαίνει, είναι εντελώς συμπτωματική.

Οι χαμαιλέοντες αλλάζουν χρώμα όταν φοβούνται, ή όταν κάποιος τους σηκώσει από το έδαφος ή όταν καταφέρουν να νικήσουν έναν άλλο χαμαιλέοντα. Αλλάζουν χρώμα όταν ένας εκπρόσωπος του αντίθετου φύλου μπει στ οπτικό τους πεδίο, ενώ μερικές φορές αλλάζουν χρώμα λόγω των αυξομειώσεων της θερμοκρασίας και του φωτός.

Στο δέρμα του χαμαιλέοντα υπάρχουν πολλές στιβάδες εξειδικευμένων κυττάρων που ονομάζονται χρωματοφόρα κύτταρα, καθένα εκ των οποίων περιέχει διαφορετική χρωστική ουσία. Όταν η ισορροπία ανάμεσα σε αυτές τις στιβάδες μεταβάλλεται, το δέρμα διαθλά διαφορετικά είδη φωτός, με αποτέλεσμα ο χαμαιλέοντας να μοιάζει με κινούμενη χρωματική παλέτα.

Είναι πραγματικά περίεργο πόσο ακλόνητη έχει παραμείνει η πεποίθηση ότι οι χαμαιλέοντες αλλάζουν χρώμα για να εναρμονιστούν με το περιβάλλον. Ο μύθος εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο έργο του ελάσσονα Έλληνα συγγραφέα Αντίγονου του Καρύστιου, ο οποίος έγραφε ψυχαγωγικές ιστορίες και εκλαϊκευμένες βιογραφίες γύρω στο 240 π.Χ. Ο Αριστοτέλης, ο οποίος ήταν μια πολύ πιο σημαντική προσωπικότητα και είχε προηγηθεί του Αντιγόνου κατά έναν αιώνα, συνέδεσε αρκετά σωστά την αλλαγή του χρώματος με το φόβο, ενώ κατά την περίοδο της Αναγέννησης η θεωρία της «εναρμόνισης» εγκαταλείφθηκε, για άλλη μια φορά, σχεδόν εξ ολοκλήρου. Ωστόσο έκτοτε έχει επανακάμψει δυναμικά και μέχρι σήμερα αποτελεί ίσως το μοναδικό πράγμα που οι περισσότεροι άνθρωποι νομίζουν ότι «ξέρουν» για τους χαμαιλέοντες.

Οι χαμαιλέοντες μπορούν να μείνουν απολύτως ακίνητοι για αρκετές ώρες κάθε φορά. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι τρώνε πολύ λίγο, έκανε τους ανθρώπους να πιστεύουν, για πολλούς αιώνες, ότι οι χαμαιλέοντες τρέφονται με αέρα. Φυσικά ούτε κι αυτό αληθεύει.

Η λέξη χαμαιλέοντας σημαίνει κυριολεκτικά «λιοντάρι που έρπει». Το μικρότερο είδος είναι το Brookesia minima, με μήκος 25 χιλιοστά·

το μεγαλύτερο είναι το Chaemaeleo parsonnii, με μήκος 610 χιλιοστά. Ο Κοινός Χαμαιλέων είναι ο ευτυχής κάτοχος του λατινικού ονόματος Chamaeleo chamaeleon, το οποίο ακούγεται σαν την εισαγωγή κάποιου τραγουδιού.

Οι χαμαιλέοντες έχουν την ικανότητα να περιστρέφουν και να εστιάζουν το κάθε μάτι ανεξάρτητα από το άλλο, με αποτέλεσμα να κοιτάζουν ταυτόχρονα προς δύο εντελώς διαφορετικές κατευθύνσεις. Είναι όμως εντελώς κουφοί.

Η Βίβλος μας απαγορεύει να τρώμε χαμαιλέοντες

Πληροφορίες από «το βιβλίο της ολικής άγνοιας» των Τζον Λουντ & Τζον Μίτσινσον

Γιώργος Γ. – Antichainletter