Αληθεύει ότι μαθητές σχολείου στην ουκρανική Βίνιτσα σχημάτισαν τη ναζιστική σβάστικα;

Μία φωτογραφία που φέρεται να δείχνει παιδιά σχολείου στην Ουκρανία, τα οποία βρίσκονται σε σχηματισμό αγκυλωτού σταυρού, κυκλοφόρησε τον Μάιο και τον Ιούνιο, με τον ισχυρισμό να τονίζει ότι έχουν σχηματίσει το σύμβολο της σβάστικας που χρησιμοποιήθηκε από τους ναζί στη Γερμανία. Όπως θα εξετάσουμε στο παρόν άρθρο, η πραγματικότητα διαφέρει από τον ισχυρισμό, ο οποίος παρουσιάζεται με ελλιπές θεματικό περιεχόμενο.

Η φωτογραφία:

Αναπαραγωγές σε ιστοσελίδες: press-gr.com

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: 

Τι ισχύει 

Αρχικά προχωρήσαμε σε αντίστροφη αναζήτηση της επίμαχης φωτογραφίας προκειμένου να εντοπίσουμε την προέλευσή της. Η αναζήτηση μας επέστρεψε αναρτήσεις ρωσόφωνων προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που αναπαρήγαγαν τον ισχυρισμό (εδώ). Όπως βλέπουμε, αρκετοί χρήστες αναφέρουν πως η τοποθεσία λήψης της φωτογραφίας είναι η ουκρανική πόλη Βίνιτσα.

Από περαιτέρω αναζήτηση οδηγούμαστε σε Δελτίο Τύπου του Τεχνικού Επαγγελματικού Κολεγίου της Βίνιτσα από τις 21 Μαΐου 2026, με τίτλο: Ουκρανικό κέντημα – για την ειρήνη, την ελευθερία και μια ευτυχισμένη μοίρα!

Όπως αναφέρεται εντός του κειμένου, επρόκειτο για την γιορτή της Ημέρας της Βισιβάνκα που γιορτάζεται την τρίτη Πέμπτη του Μαΐου κάθε έτους στην Ουκρανία και έχει ως στόχο τη διατήρηση των ουκρανικών λαϊκών παραδόσεων της πλέξης και χρήσης παραδοσιακών κεντημένων ενδυμάτων, γνωστών ως βισιβάνκα. Μάλιστα η μέρα αυτή γιορτάζεται και διεθνώς σε χώρες όπου υπάρχει σημαντικό ποσοστό ουκρανικής διασποράς, όπως για παράδειγμα η Ελλάδα.

Πιο συγκεκριμένα το Δελτίο Τύπου του κολεγίου ανέφερε:

Ένα λαμπερό, συγκινητικό και εντυπωσιακό flash mob για την Ημέρα της Βισιβάνκα πραγματοποιήθηκε στο κολέγιό μας! Σχεδόν 200 συμμετέχοντες μετέτρεψαν τον χώρο μπροστά από την κεντρική είσοδο σε ένα «ζωντανό» διακοσμητικό στοιχείο — ένα σύμβολο της ενότητας των γενεών, της δύναμης και της αδάμαστης ψυχής του λαού, που οι Ουκρανές έχουν αποτυπώσει στα κεντημένα μοτίβα από αμνημονεύτων χρόνων.

«Από αμνημονεύτων χρόνων, οι Ουκρανοί τιμούν το τραγούδι, το ψωμί στο τραπέζι και το κεντημένο πουκάμισο. Σήμερα, η βισιβάνκα μας βρίσκεται μέσα σε ένα αλεξίσφαιρο γιλέκο, αλλά από κάτω χτυπά ακόμα πιο δυνατά η μεγάλη και γενναία καρδιά του αδάμαστου ουκρανικού λαού. Σίγουρα θα βγάλουμε το αλεξίσφαιρο γιλέκο και η Ουκρανία σίγουρα θα ανθίσει με τα χρώματα της ελευθερίας, της ειρήνης και της ευημερίας», – η διευθύντρια Σβιτλάνα Βασίλιουκ συνεχάρη την κοινότητα του κολεγίου για την εορτή. 

«Στραβός χορός», ήλιος, σταυρός, αστέρι, τρίαινα και δυναμικό σβάργκα – σε συνεχή κίνηση, οι φοιτητές αναπαράστησαν με τη σειρά τους παραδοσιακά σύμβολα της φωτιάς στην ουκρανική κεντητική. Η μουσική συνοδεία πρόσθεσε μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα και απίστευτο ενθουσιασμό στο flash mob. Οι ταλαντούχοι καθηγητές μας και οι νέοι τραγουδιστές του συγκροτήματος «Perfomance» ερμήνευσαν με έμπνευση το «Beyond the Night» από το ρεπερτόριο του θεάτρου «Gerdan».

Γιατί σήμερα, το κέντημα για τους Ουκρανούς δεν αφορά μόνο την παράδοση ή την ομορφιά. Αφορά τη μνήμη της οικογένειας, τη δύναμη του έθνους και την πεποίθηση ότι μετά τη σκοτεινότερη νύχτα, η αυγή θα έρθει σίγουρα!  

Προκειμένου να επιβεβαιώσουμε ότι η φωτογραφία προέρχεται πράγματι από το εν λόγω κολέγιο, το αναζητήσαμε μέσω των χαρτών της Google και, όπως διαπιστώνεται, η δορυφορική απεικόνιση ταιριάζει με την εικόνα του ισχυρισμού.

Το κολέγιο δημοσίευσε πληθώρα φωτογραφιών από την εκδήλωση με φοιτητές/σπουδαστές και καθηγητές της σχολής – και όχι μαθητές σχολείου – να φορούν παραδοσιακές φορεσιές. Αντίστοιχες αναρτήσεις με φωτογραφικό υλικό βρίσκουμε και στα κοινωνικά δίκτυα του κολεγίου (εδώ κι εδώ). Μάλιστα η εκδήλωση καλύφθηκε εκτενώς και από τοπικά μέσα ενημέρωσης (εδώ κι εδώ).  Στα πλάνα τους φαίνεται η αυλή του κολεγίου και τα άτομα που εμφανίζονται στη φωτογραφία.

Μετά τη διάδοση της φωτογραφίας με τον ισχυρισμό περί σχηματισμού ναζιστικής σβάστικας, το κολέγιο προέβη σε διάψευση στις 2 Ιουνίου 2026, σημειώνοντας:

Αγαπητή κοινότητα!

Σχετικά με τις πληροφορίες που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα, σας ενημερώνουμε ότι οι πληροφορίες αυτές είναι ψευδείς και έχουν δημιουργηθεί από τεχνητή νοημοσύνη. Υποθέτουμε ότι στη δημιουργία τους συνέβαλαν οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες με σκοπό να δυσφημίσουν την εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Τεχνικό Επαγγελματικό Κολέγιο του Βίνιτσα με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Βισιβάνκα.     

Όπως διαπιστώσαμε από την έρευνα, ωστόσο, η επίμαχη διαμοιραζόμενη φωτογραφία δεν φέρει ενδείξεις ότι προήλθε από εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης, ωστόσο ξεκαθαρίζεται ότι η εκδήλωση έγινε με αφορμή την Ημέρα της Βισιβάνκα. Αυτό εξηγεί και την χρήση του συμβόλου σβάργκα, το οποίο αναφέρεται στο αρχικό δελτίο Τύπου, δεδομένου ότι το συγκεκριμένο σύμβολο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεωμετρικά μοτίβα προστασίας και ηλιακής ενέργειας που κεντώνται και αποτυπώνονται στα ρούχα της ουκρανικής λαϊκής παράδοσης (εδώ). 

Περίπου 200 από τους φοιτητές του κολεγίου λοιπόν, σύμφωνα με τις αναφορές των τοπικών μέσων (εδώ κι εδώ), δημιούργησαν στον χώρο μπροστά από την κεντρική είσοδο ένα «ζωντανό στολίδι» — με τις μορφές του ήλιου, του σταυρού, του αστεριού και του συμβόλου σβάργκα, τις οποίες οι γυναίκες της χώρας κεντούν στα παραδοσιακά μοτίβα των βισιβάνκα τους εδώ και αιώνες.  Όπως φαίνεται και από την περιγραφή των ίδιων των διοργανωτών, πρόκειται για ένα εθνογραφικό σύνολο λαϊκών συμβόλων και όχι για ναζιστική εικονογραφία/αποτύπωση.   

Τι είναι το σβάργκα και γιατί δεν ταυτίζεται νοηματικά με την ναζιστική σβάστικα;

Το σβάργκα (Swarga ή Svarga), μοιάζει με τη γνωστή σβάστικα και θεωρείται ως ένας σταυρός σε κίνηση. Οι ρίζες του ανάγονται χιλιάδες χρόνια πίσω, σε προϊστορικούς πολιτισμούς της περιοχής (όπως ο πολιτισμός Τρυπίλια). Πριν από την πολιτική εκμετάλλευση του συμβόλου από τους ναζί στη Γερμανία τον 20ο αιώνα (εδώ, εδώ κι εδώ), το σβάργκα ήταν σύμβολο λατρείας του ήλιου, που πολλοί αρχαίοι λαοί σεβόταν. Στην αρχαία ουκρανική ιστορία, συνδεόταν με την εστία, το σπίτι και την οικογενειακή ευημερία. Το σβάργκα μπορεί να έχει διαφορετικές σημασίες ανάλογα με την κατεύθυνσή του. Ένα σβάργκα που κοιτάει προς τα δεξιά (όπως κοιτάει και η ναζιστική σβάστικα) αναφέρεται στην κίνηση του ήλιου, συμβολίζοντας παράλληλα τη ζωή, την κίνηση προς τα εμπρός και την οικογενειακή εστία. Ενώ ένα σβάργκα που κοιτάζει προς τα αριστερά (δηλ. αντίθετα από τη σβάστικα) θεωρείται ότι συμβολίζει μια πνευματική φλόγα (εδώ κι εδώ). Πολύ συχνά στα ουκρανικά κεντήματα (ειδικά στη δεξιά όχθη του Δνείπερου) βλέπουμε τη λεγόμενη πλήρη σβάργκα (μια σβάστικα που στρέφεται προς τα αριστερά επάνω σε μια άλλη που στρέφεται προς τα δεξιά). Στην ουκρανική λαϊκή παράδοση ονομάζεται «κρουτορίζκα» (στριμμένο κέρατο) – ένα σύμβολο αρμονίας που δημιουργείται από δύο ίσες ρέουσες γραμμές. Στα ουκρανικά κεντήματα είναι γνωστό ως «κολιάδνικ», ένα σύμβολο ενότητας με την προγονική σοφία. Καταληκτικά, το σβάργκα χρησιμοποιείται από πολύ παλιά ως σύμβολο δύναμης και ενέργειας.   

Επομένως, το σύμβολο αυτό δεν έχει καμία σχέση με τον ναζισμό καθώς προηγείται αυτού κατά αιώνες. Σημειώνεται πως και το σύμβολο της σβάστικας είναι ένα από τα αρχαιότερα σύμβολα που έχουν χρησιμοποιήσει οι άνθρωποι και έχει βρεθεί σχεδόν σε κάθε γωνιά του κόσμου, πολύ πριν το οικειοποιηθεί η ναζιστική Γερμανία του Χίτλερ (εδώ). 

Το σβάργκα χρησιμοποιούνταν σε διάφορες παραλλαγές από τους σλαβικούς λαούς, μεταξύ άλλων και στα μοτίβα της βισιβάνκα. Ήδη από το 1876, πολύ πριν την άφιξη του ναζισμού στη νεώτερη ιστορία, η συγγραφέας και εθνογράφος Olena Pchilka συμπεριέλαβε τέτοια σύμβολα στο βιβλίο της «Ukrainian Patterns». 

Όπως προαναφέρθηκε:

• Το δεξιόστροφο σβάργκα (μοιάζει με τη σβάστικα) και αφορά τον ήλιο, συμβολίζοντας την οικογενειακή ευτυχία.
• Το αριστερόστροφο (κινείται αντίστροφα της σβάστικας) συμβολίζει την προστατευτική πνευματική φλόγα.

Δεδομένου ότι η εκδήλωση του κολεγίου είχε προγραμματιστεί την Ημέρα της Βισιβάνκα, είναι εύλογο και πιθανό οι διοργανωτές να θέλησαν να παρουσιάσουν αυτό το σχέδιο στην εκδήλωση. 

Πώς παραποιήθηκε και χρησιμοποιήθηκε η φωτογραφία;

Παρατηρώντας και συγκρίνοντας τα σταθερά στοιχεία του προαύλιου χώρου της σχολής, όπως φαίνονται στην επίμαχη φωτογραφία και όπως διακρίνονται στο πλούσιο φωτογραφικό και βιντεοληπτικό υλικό του κολεγίου και των τοπικών ΜΜΕ, διακρίνεται η εξής ανακολουθία.

Όλα τα σταθερά στοιχεία εμφανίζονται αντεστραμμένα. Για παράδειγμα, το κόκκινο παγκάκι, το καπάκι του φρεατίου και η μεταλλική στέγη βρίσκονται στην αντίθετη πλευρά. Επομένως η εικόνα έχει αναστραφεί οριζοντίως, σαν καθρέφτισμα.

Στο ορατό κόκκινο παγκάκι υπάρχει ένα κολλημένο χαρτί με οδηγίες και έναν κωδικό QR, όπως βλέπουμε από παλαιότερη ανάρτηση του Κολεγίου στις 16 Απριλίου. Στη φωτογραφία του ισχυρισμού, το χαρτί αυτό βρίσκεται στην αντίστροφη μεριά από αυτή που βρίσκεται κανονικά.

Κατά συνέπεια, ακόμα κι αν η φωτογραφία με το σχέδιο που μοιάζει με σβάστικα είναι αυθεντική, έχει υποστεί επεξεργασία, καθώς έχει γίνει οριζόντια αναστροφή (καθρέφτισμα) πριν δημοσιευθεί, προκαλώντας σύγχυση ανάμεσα στο σύμβολο swarga που προαναφέραμε και τη ναζιστική σβάστικα.

Στη συνέχεια της έρευνας παρατηρείται πως, κατά τη διάρκεια βίντεο του τοπικού τηλεοπτικού μέσου Vita και ενώ οι φοιτητές προσπαθούν να σχηματίσουν έναν σταυρό, σχηματίζεται προσωρινά κάτι σαν σβάστικα. Από την ανάλυση των καρέ διαπιστώνεται ότι πρόκειται μάλλον για μια ομαλή μετάβαση από έναν κύκλο (τον ήλιο) σε έναν σταυρό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο «κινούμενος σταυρός» είναι ευρέως γνωστός και στη ρωσική και εν γένει σλαβική κουλτούρα και ιστορία. Με τις ονομασίες «Γιάργκα» και «Κολόβρατ» (η περιστροφή του ήλιου) οι Ρώσοι περιγράφουν αυτά τα σύμβολα. Η απαγόρευση της σβάστικας στη Σοβιετική Ένωση οδήγησε στην καταστροφή πολλών από τα δείγματα της λαϊκής παράδοσης της χώρας, αν και μερικά έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα.

Τέλος, τον ισχυρισμό διέψευσαν διεθνείς οργανισμοί ελέγχου γεγονότων όπως το Delfi, το Open και το Myth Detector. Ο ιταλικός οργανισμός διασταύρωσης ειδήσεων, Open, σημείωσε πως στη Μεγάλη Ρωσική Εγκυκλοπαίδεια (Большая российская энциклопедия), που αποτελεί την κρατική εγκυκλοπαίδεια της Ρωσικής Ομοσπονδίας, η σβάστικα φαίνεται να αναγνωρίζεται ως παραδοσιακό ρωσικό διακοσμητικό στοιχείο, ενώ στο τελευταίο τμήμα του κειμένου διευκρινίζεται ότι το σύμβολο συνδέθηκε αργότερα με τον γερμανικό ναζισμό.

Μελέτη με τίτλο «Μοτίβα σβάστικας στην υφαντική του ρωσικού Βορρά» («Мотивы свастики в ткачестве Русского Севера») της καθηγήτριας στο Παιδικό Σχολείο Λαϊκών Τεχνών της ρωσικής πόλης Αρχάγγελσκ, Anna Bednarchik (Анна Беднарчик), αναλύει τη βαθιά πολιτισμική σημασία και τη διακοσμητική χρήση της σβάστικας στη λαϊκή παράδοση του ρωσικού Βορρά, όπου περιγράφεται ως αρχαίο σύμβολο ήλιου που συνδέεται με την τύχη και την προστασία. 

Όπως αποκάλυψε το Open και ο εσθονικός fact-checking οργανισμός Delfi, η φωτογραφία ξεκίνησε να εμφανίζεται σε ουκρανικά κανάλια στο Telegram στα τέλη Μαΐου, όπως το “Positronic Political Memes” προτού ληφθεί τελικά από φιλορωσικά προφίλ και αναστραφεί ώστε να μοιάζει περισσότερο με ναζιστικό σύμβολο και να πλαισιωθεί με τον ισχυρισμό ότι “στα ουκρανικά σχολεία προωθείται ο ναζισμός”. 

Αντίστοιχα παραδείγματα παραπλανητικών ισχυρισμών που διακινήθηκαν με σκοπό τη σύνδεση των Ουκρανών με τη ναζιστική ιδεολογία έχουμε συναντήσει και στο παρελθόν (εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ κι εδώ). 

Συμπέρασμα

Η φωτογραφία με τους Ουκρανούς φοιτητές, που κατηγορήθηκαν ότι σχηματίζουν ναζιστική σβάστικα, είναι αφενός προϊόν επεξεργασίας, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στα πλαίσια παραπληροφόρησης, αφετέρου διακινείται με ελλιπές θεματικό περιεχόμενο. Στην πραγματικότητα, η εικόνα έχει υποστεί οριζόντια αναστροφή (καθρέφτισμα) και έχει αποκοπεί εντελώς από το πραγματικό της πλαίσιο.    

Το σχήμα που αποτυπώθηκε από φοιτητές στην ουκρανική πόλη Βίνιτσα είναι το «σβάργκα» (svarga), ένα αρχαίο ηλιακό σύμβολο που συναντάται στα παραδοσιακά ουκρανικά κεντήματα, όπως ανέφερε στο Δελτίο Τύπου του το Τεχνικό Κολέγιο της πόλης. Η δράση αυτή έγινε στο πλαίσιο ενός δρώμενου για την Ημέρα της Vyshyvanka (του παραδοσιακού ουκρανικού ενδύματος), που γιορτάζεται κάθε χρόνο την τρίτη Πέμπτη του Μαΐου. Το κολέγιο εξέδωσε μάλιστα ανακοίνωση διάψευσης του διαδιδόμενου ισχυρισμού. Όπως φαίνεται από βιντεοληπτικό υλικό τοπικών μέσων, οι συμμετέχοντες σχημάτισαν κι άλλα σύμβολα όπως έναν ήλιο, έναν σταυρό, ένα αστέρι και έναν παραδοσιακό χορό.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://stanislavs.org/the-use-of-swastika-in-the-pre-revolution-russia-and-the-early-ussr-before-it-was-defiled-by-the-nazi-germany/
2.https://mythdetector.com/ru/shkoly-v-g-vinnitsa-izobrazili-svastiku/?utm_source=facebook&utm_medium=see-why&utm_campaign=mythdetector-factchecking&fbclid=IwY2xjawSWQXNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFRU2FES1B1Mkk0UFlYdVZXc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHu9g7oLwPVoWSMEEmvawC-jRlj8aM7uakfe282JHjh6fVMJGuu6aaCocoQsF_aem_AJcO9Q5ApUHiHqfBL1RREg
3.https://starapravda.com.ua/en/blog/ukrayinska-vyshyvka-istoriya-symvolika-ta-osoblyvosti/
4.https://euromaidanpress.com/2016/05/19/secret-ancestral-codes-12-main-symbols-in-ukrainian-embroidery/
5.https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4yxxgY681Y097kTTq0hVbVj/10-different-uses-of-the-swastika-none-of-them-nazi
6.https://vtc.vn.ua/
7.https://www.instagram.com/p/DYmhEmuDAfy/?utm_source=ig_web_button_share_sheet&img_index=4
8.https://www.youtube.com/watch?v=-j_4KSJing0
9.https://rus.delfi.ee/statja/120588917/pravda-li-chto-v-vinnice-shkolniki-vystroilis-v-svastiku?fbclid=IwY2xjawSWQXFleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFRU2FES1B1Mkk0UFlYdVZXc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHuj7TSSzWGqHESINc-cgiKIKrfgZACfQjYvx-u0xLDgxCZnZAeFGft9hoNvQ_aem_3JnlXdkWSVS2lD_Hnz5NRw
10.https://spadok.org.ua/symvoly/svastya-narodnyy-oberig
11.https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Nazi_Swastika.svg
12.https://huxley.media/en/being-a-pchilka/#:~:text=published%20them%20in%20a%20book%20titled%20%C2%ABUkrainian%20Folk%20Ornament%C2%BB
13.https://nv.ua/ukraine/events/kakimi-byli-traditsionnye-ukrainskie-vyshivanki-drevnie-magicheskie-simvoly-skrytye-v-uzorah-1159977.html
14.https://vtc.vn.ua/article/show/?id=3717
15.https://nv.ua/ukraine/events/den-vyshivanki-2023-istoriya-maloizvestnye-fakty-karta-obrazcov-vyshivki-po-regionam-i-skrytye-simvoly-50325285.html
16.https://vtc.vn.ua/article/show/?id=3707#
17.https://www.youtube.com/watch?v=A4E8Oee0EbY
18.https://www.facebook.com/reel/1023327660366514?locale=ru_RU
19.https://www.hroniky.com/news/view/19314-pro-shcho-hovoryt-vyshyvanka-ornamenty-ta-ikhni-znachennia
20.https://www.magnific.com/premium-vector/seamless-traditional-ukrainian-embroidery-pattern-with-red-black-swarga-swastika-solar-symbols_422495296.htm
21.https://www.open.online/2026/06/02/svastica-scuola-ucraina-specchiata-fact-check/
22.https://www.booksite.ru/folk/data/svastika.pdf
23.https://old.bigenc.ru/ethnology/text/3539594
24.https://spadok.org.ua/narodna-vyshyvka-i-vbrannya/symvoly-ukrayinskoyi-vyshyvky#:~:text=%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D1%96%D1%87%D0%BD%D0%B8%D0%B9%20%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%B2%D0%BE%D0%BB%20%D0%97%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%96.-,%D0%A1%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0,-%D0%92%D1%96%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D1%96%D0%B4%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D1%8E
25.https://www.instagram.com/p/DXMZmMxjC0_/?img_index=1
26.https://www.google.com/maps/place/Vinnytsia+Technical+College/@49.2341514,28.4138707,3a,75y,90t/data=!3m7!1e2!3m5!1sCIABIhAYuwK1r21AJVXbZDIS7JHo!2e10!3e12!7i5967!8i3750!4m15!1m5!8m4!1e2!2s103257017826557906835!3m1!1e1!3m8!1s0x472d5c5ec1a9253d:0x3119ab273ec209b3!8m2!3d49.2339578!4d28.4137816!10e5!14m1!1BCgIgARICEAE!16s%2Fg%2F1hc0gw9xd?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYwMy4xIKXMDSoASAFQAw%3D%3D
27.https://gr.euronews.com/2022/05/23/imera-tis-visivanka-giortasan-oi-oukranoi-stin-ellada
28.https://en.wikipedia.org/wiki/Vyshyvanka_Day
29.https://www.ukrainian-embroidery.com.au/2932656_swargas
30.https://vyshyvanka.store/?srsltid=AfmBOooWRNSWA0WERdUTUphovjvrD2Z_skT7BSTHYoSYy48LNqP52i44
31.https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2026/06/file.pdf
32.https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2026/06/svastika.pdf