Είναι η γύρη το νέο superfood; Όχι!

0

Η τάση να διογκώνονται στο βαθμό παραποίησης οι ιδιότητες συγκεκριμένων φυτικών προϊόντων είναι πλέον τετριμμένη και στη λίστα έρχεται να προστεθεί πλέον και η γύρη. Στη προκειμένη περίπτωση είδαμε τον ισχυρισμό πως η γύρη είναι «η νέα υπερτροφή που μπορεί να αλλάξει μαγικά την υγεία.»

Το είδαμε στη lifo.gr


Οι διατροφικές μόδες είναι μια κατηγορία ειδήσεων οι οποίες ανακυκλώνονται σταθερά ανά μερικά χρόνια άσχετα με το πόσες φορές μπορεί να έχουν καταρριφθεί. Ο λόγος είναι προφανώς η βραχεία μνήμη του αναγνωστικού κοινού και κυρίως η λογική πλάνη της επίκλησης στη φύση ή αλλιώς τη τάση μας να θεωρούμε πως κάθε προϊόν το οποίο δεν έχει υποστεί ανθρώπινη επεξεργασία και έρχεται κατευθείαν από κάποιο φυτό ή βότανο είναι εξ ορισμού καλύτερο για την υγεία. Αυτή είναι η βάση πολλών ισχυρισμών για την ανωτερότητα των superfoods. Σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν καλούμαστε να εξετάσουμε τους ισχυρισμούς για τις ευεργετικές ιδιότητες της γύρης όπως μας παρουσιάζονται στο εν λόγω άρθρο από τη σελίδα LIFO.

Στο άρθρο διαβάζουμε:


Θα με πίστευες αν σου έλεγα πως μια μόλις πρέζα από την trending νέα υπερτροφή μπορεί να αλλάξει μαγικά την υγεία σου; Κι όμως, αυτό ισχυρίζονται για τη γύρη οι ειδικοί στη διατροφή και την ευεξία!

Ναι, μιλάω για τη γύρη που συγκεντρώνουν οι μέλισσες από τα λουλούδια και που αποθηκεύουν μέσα στις κυψέλες τους. Όταν αυτή η γύρη των λουλουδιών αναμειχθεί με ένα μικρό ποσοστό του σάλιου και του μελιού τους, δημιουργούν ένα εξαιρετικά υψηλής διατροφικής αξίας τρόφιμο που για χάρη συντομίας ονομάζουμε «γύρη». Σύμφωνα με τους διατροφολόγους, η γύρη έχει δεκάδες ευεργετικές επιδράσεις στον οργανισμό σου, από το να σου χαρίζει υψηλή ενέργεια μέχρι να μειώνει τα συμπτώματα των εποχιακών αλλεργιών και του άσθματος.

Η γύρη είναι εκπληκτική υπερτροφή! Κάθε χρυσός κόκκος της εμπεριέχει περισσότερα από 250 βιοενεργά συστατικά και είναι πλούσια σε βιταμίνες, μέταλλα, αντιοξειδωτικά, ένζυμα, πρωτεΐνες και αμινοξέα!


Τόσο σε αυτό το σημείο όσο και στο υπόλοιπο άρθρο παρατηρούμε ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της μορφής δημοσιεύσεων, την αόριστη γλώσσα και την έλλειψη τεκμηρίωσης. Εκφράσεις όπως «σύμφωνα με τους διατροφολόγους» ή «χαρίζει υψηλή ενέργεια» δε μας προσφέρουν τη παραμικρή πληροφορία για το ποιοι διατροφολόγοι έχουν ασχοληθεί με το θέμα και ποια στοιχεία δείχνουν βελτίωση της υγείας με χρήση του εν λόγο προϊόντος.

Το πιο ενδιαφέρον σημείο ωστόσο είναι ένα μικρό κομμάτι το οποίο λέει το εξής:


Παρ’όλα αυτά, το πώς πολλά από αυτά απορροφούνται από τον οργανισμό σου δεν έχει εξακριβωθεί, οπότε μη βιαστείς να πιστέψεις τα όσα ισχυρίζεται κάθε εταιρεία που την εμπορεύεται.


Αυτό το σημείο είναι ενδιαφέρον γιατί ακριβώς μετά η αρθρογράφος συνεχίζει την ανάλυση του προϊόντος σαν να μην είπε ποτέ τα παραπάνω.


Αν ωστόσο θέλεις να δοκιμάσεις τη δύναμη της γύρης στον οργανισμό σου, ψάξε για ένα σκεύασμα που δεν περιέχει εντομοκτόνα. Καθώς οι μέλισσες ταξιδεύουν χιλιόμετρα μακριά για να τη συλλέξουν, καλό είναι να βεβαιωθείς πως η γύρη που θα καταναλώσεις προέρχεται από μία καθαρή περιοχή. Όταν λοιπόν βρεις το κατάλληλο για σένα σκεύασμα, ένταξέ την στην καθημερινή σου διατροφή και παρατήρησε όλα όσα θα αλλάξουν.


Και το άρθρο συνεχίζει κάνοντας μικρές περιγραφές των όσων θα αλλάξουν με την ενσωμάτωση της γύρης στη διατροφή μας. Θα δούμε το κάθε ισχυρισμό ξεχωριστά γιατί κάθε σημείο έχει σημασία.


Βελτιωμένο ανοσοποιητικό

Η γύρη θεωρείται ενισχυτική για το ανοσοποιητικό σύστημα ενώ η γύρη τοπικής προέλευσης μπορεί ακόμα να μειώσει τις ισταμίνες, βοηθώντας στην καταπολέμηση των εποχιακών αλλεργιών. Μια έρευνα που διενέργησε το Food and Chemical Toxicology το 2014 ανακάλυψε πως η γύρη έχει και αντιμικροβιακή δράση, κάτι που παίζει ρόλο στην άμεση καταπολέμηση του κρυολογήματος και των ιώσεων.


Δεδομένου του ότι το άρθρο δε παρέχει κανένα σύνδεσμο με πηγές για τους ισχυρισμούς που γίνονται, ούτε κάποιο τίτλο μελέτης, έπρεπε να ψάξουμε όσες μελέτες δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Food and Chemical Toxicology το 2014 σχετικά με τη γύρη.

Η μελέτη στην οποία αναφέρεται η αρθρογράφος είναι η παρακάτω με τίτλο «Biological activities of commercial bee pollens: antimicrobial, antimutagenic, antioxidant and anti-inflammatory».



Το βασικό σημείο προσοχής είναι πως τόσο αυτή, όσο και η συντριπτική πλειονότητα των μελετών που έχουν γίνει για να εξακριβωθούν οι πιθανές θεραπευτικές ιδιότητες της γύρης έχουν γίνει είτε σε μεμονωμένες χημικές ενώσεις, είτε σε πειραματόζωα. Οι κλινικές δοκιμές, δηλαδή η δοκιμή προϊόντων σε ανθρώπους είναι ελάχιστες και κάθε άλλο παρά πολλά υποσχόμενες.

Η συγκεκριμένη μελέτη εξετάζει τις εξής παραμέτρους: α) αντί-φλεγμονώδη, αντί-μικροβιακή, αντί-μεταλλαξογώνο και αντί-οξειδωτική δράση.

Χωρίς να πλατιάσουμε αναλύοντας σε βάθος τα προβλήματα με κάθε τομέα ξεχωριστά, αρκεί να αναφέρουμε πως κάθε παράμετρος εξετάστηκε σε καθαρά εργαστηριακό όχι κλινικό πλαίσιο. Οι παραπάνω παράγοντες εξετάστηκαν σε απομονωμένα ένζυμα και μικροοργανισμούς, όχι σε πειραματόζωα ούτε σε ανθρώπους.

Ενδεικτικά αξίζει να αναφέρουμε τον ισχυρισμό περί αντί-φλεγμονώδους δράσης και ενίσχυσης του ανοσοποιητικού συστήματος. Ακόμα και αν υπήρχε όντως εδραιωμένη αντιφλεγμονώδης δράση αυτό σίγουρα δε μεταφράζεται σε ενίσχυση του ανοσοποιητικού καθώς για να κατασταλεί η φλεγμονώδης αντίδραση πρέπει να ανασταλούν μηχανισμοί του ανοσοποιητικού συστήματος.

Επιπρόσθετα, ακόμα και αν κάνουμε τη γενναιόδωρη παραδοχή ότι η γύρη έχει όντως ενδιαφέρον για κλινικές εφαρμογές αυτό που θα χρειαζόμασταν για να εξετάσουμε την αποτελεσματικότητα της θα ήταν οι ενεργές χημικές ουσίες που τη απαρτίζουν. Η μελέτη αυτών όμως απαιτεί καθαρισμό και απομόνωση τους όχι χρήση της πρώτης ύλης (γύρη) ως φαρμακευτικό παράγοντα.

Οι ίδιοι οι ερευνητές, παρά την χρήση ενθουσιώδους γλώσσας και μερικών αλμάτων λογικής σε ορισμένα σημεία της μελέτης, τονίζουν την ανάγκη διεξαγωγής κλινικών πειραμάτων ώστε να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την επίδραση στην ανθρώπινη υγεία. Από αυτό το σημείο και μόνο εγείρεται το λογικό ερώτημα «πως η αρθρογράγος κατέληξε στην απόφαση προώθησης αυτού του προϊόντος για ανθρώπινη κατανάλωση»;

Το άρθρο συνεχίζει:


Αυξημένη ενέργεια

Η γύρη είναι πλούσια σε πρωτεΐνες. Μάλιστα περιέχει και τα 22 βασικά αμινοξέα, γεγονός που την καθιστά πλήρη ως πρωτεΐνη. Επιπλέον, ένα γραμμάριο γύρης περιέχει πολύ περισσότερη πρωτεΐνη από κάθε άλλη ζωική τροφή. Μισή από αυτή την πρωτεΐνη είναι σε μορφή ελευθέρων αμινοξέων, που απορροφούνται πολύ πιο εύκολα από τον ανθρώπινο οργανισμό και είναι άμεσα διαθέσιμες προς χρήση. Να γιατί η γύρη λειτουργεί τόσο άμεσα και ευεργετικά στην ενίσχυση της ενέργειας. Βάλε μια κουταλιά στο πρωινό σου smoothie και θα αντιληφθείς αμέσως τη διαφορά.


Αυτό το κομμάτι δείχνει ότι η αρθρογράφος δε γνωρίζει βασικά σημεία του θέματος που αναλύει, γεγονός το οποίο δε δικαιολογείται γιατί όπως θα δούμε παρακάτω η κατανάλωση γύρης δεν είναι πλήρως ασφαλής.

Αρχικά να αναφέρουμε ότι στη φύση μπορούμε να βρούμε συνολικά 500 αμινοξέα, από αυτά μόνο τα 22 συμμετέχουν στο σχηματισμό πρωτεϊνών και ο ανθρώπινος οργανισμός χρησιμοποιεί μόνο τα 20 για να συνθέσει πρωτεΐνες. Επομένως ακόμα και αν η γύρη περιείχε 22 αμινοξέα αυτό θα ήταν παντελώς άχρηστο για εμάς. Επιπρόσθετα πρέπει να προσδιορίσουμε για ποια γύρη μιλάμε. Ψάχνοντας σχετική βιβλιογραφία για διάφορες ποικιλίες γύρης δε βρέθηκε κάποια ποικιλία με αυτή τη σύσταση αμινοξέων. Σε μια μόνο μελέτη βρέθηκε σύσταση 18 αμινοξέων, 8 βασικών και 10 μη-βασικών.



Προχωρώντας παρακάτω, η φράση «πλήρης πρωτεΐνη» δε περιγράφει μια πρωτεΐνη η οποία περιέχει όλα τα αμινοξέα που χρησιμοποιούμε για σύνθεση πρωτεϊνών, περιγράφει μια πρωτεΐνη η οποία περιέχει επαρκείς ποσότητες των 9 βασικών αμινοξέων. Βασικά αμινοξέα είναι αυτά τα οποία ένας οργανισμός δε μπορεί να συνθέσει de novo (απ την αρχή ή πλήρως δηλαδή). Στον άνθρωπο αυτά τα αμινοξέα είναι τα εξής 9: φαινυλαλανίνη, βαλίνη, θρεονίνη, τρυπτοφάνη, μεθειονίνη, λευκίνη, ισολευκίνη, λυσίνη και ιστιδίνη. Τα υπόλοιπα αμινοξέα τα συνθέτει ο οργανισμός μας από μόνος του.

Το σημείο «μισή από αυτή την πρωτεΐνη είναι σε μορφή ελευθέρων αμινοξέων» δε βγάζει απολύτως κανένα νόημα καθώς αν τα αμινοξέα δεν είναι συνδεδεμένα με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη σειρά δεν υφίσταται πρωτεΐνη. Είναι διαφορετικό να πούμε ότι η γύρη περιέχει ελεύθερα τα συγκεκριμένα αμινοξέα και άλλο να πούμε ότι περιέχει πρωτεΐνες με ελεύθερα αμινοξέα. Η τελευταία πρόταση είναι λάθος.

Ας δούμε όμως και τον ισχυρισμό. Έχει τεκμηριωθεί ότι η κατανάλωση γύρης η πιο συγκεκριμένα η κατανάλωση αμινοξέων μας δίνει ενέργεια; Ο οργανισμός μας παίρνει το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας του μεταβολίζοντας υδατάνθρακες. Οι βιοχημικές διεργασίες οι οποίες αξιοποιούν ελεύθερα αμινοξέα για τη παραγωγή ενέργειας δεν είναι ιδιαίτερα αποδοτικοί. Επομένως ο ισχυρισμός πως η εισαγωγή της γύρης στο πρωινό χυμό θα δώσει ενεργειακή ώθηση στον οργανισμό μας είναι κατ’ ελάχιστο αμφισβητήσιμη. Επιπρόσθετα, μετά από ανασκόπηση της βιβλιογραφίας δε βρέθηκε κάποια μελέτη που να δείχνει ότι η γύρη μπορεί να δώσει αυτή την ώθηση.


Πιο λαμπερό δέρμα

Τα αντιοξειδωτικά και τα αντιμικροβιακά συστατικά που εμπεριέχονται στη γύρη κάνουν το δέρμα σου να λάμπει από μέσα προς τα έξω αφού το κάνει άτρωτο απέναντι στο οξειδωτικό στρες και την περιβαλλοντική ρύπανση. Επιπλέον, οι ίδιες ουσίες χαρίζουν βελτιωμένη ελαστικότητα και υφή στο δέρμα σου ενώ παράλληλα βοηθούν στην αντιμετώπιση της ακμής.


Προσπερνώντας το γεγονός ότι οι ισχυρισμοί περί λαμπερού ή έστω πιο υγιούς δέρματος με χρήση γύρης δε τεκμηριώνεται πουθενά στη βιβλιογραφία, είναι καλό να εστιάσουμε λίγο στο θέμα του οξειδωτικού στρες. Εδώ γίνεται σαφής ισχυρισμός ότι το εν λόγω προϊόν μπορεί να προστατεύσει το δέρμα από την οξείδωση. Η λέξη «άτρωτο» δεν είναι λεπτομέρεια, ιδιαίτερα όταν δε γίνεται σαφές πουθενά στο άρθρο αν πρόκειται για διαφήμιση ή όχι. Το γεγονός ότι ένα άτομο με ακμή μπορεί να πάρει στα σοβαρά αυτές τις γενικολογίες και να ενσωματώσει τη γύρη στο καθημερινό του πρόγραμμα χωρίς να γνωρίζει τις πιθανές παρενέργειες που μπορεί να έχει αυτή η κίνηση στην υγεία του καθιστά το άρθρο επικίνδυνο. Σε αυτό το σημείο θα έπρεπε να υπάρχει κατ’ ελάχιστο μια υποσημείωση πως άτομα με ακμή θα έπρεπε να συμβουλευτούν το δερματολόγο τους πριν αποφασίσουν να κάνουν προσθήκες αυτού του είδους στη διατροφή τους.


Λιγότερες αλλεργίες

Ήξερες πως η απάντηση στην αλλεργία σου ίσως και να κρύβεται στο ίδιο το αλλεργιογόνο που σε ενοχλεί; Κι όμως, υπάρχουν έρευνες που υποστηρίζουν πως η γύρη διαθέτει αντι-αλλεργιογόνες ουσίες που ανακουφίζουν από τα συμπτώματα. Αν ωστόσο είσαι αλλεργικός στη γύρη, θα πρέπει να ξεκινήσεις λαμβάνοντας μονάχα έναν κόκκο και να αυξήσεις σταδιακά την ποσότητα, αν όλα πάνε καλά.


Και εδώ περνάμε στο επικίνδυνο κομμάτι. Σε αυτό το σημείο η γύρη παρουσιάζεται σαν πιθανό αντί-αλλεργιογόνο. Κι όμως είναι γνωστό από τα μέχρι τώρα δεδομένα πως η γύρη αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά αλλεργιογόνα. Μάλιστα πέρα από την ίδια τη γύρη βακτήρια, μύκητες μικρά τμήματα από σώμα εντόμων έχουν βρεθεί σε μικρές ποσότητες σε συμπληρώματα γύρης.



Δυστυχώς δεν υπάρχουν μεγάλες μετά-αναλύσεις ή ανασκοπήσεις μελετών ώστε να παρουσιάσουμε δεδομένα από αρκετά μεγάλο δείγμα, ωστόσο οι περισσότερες μελέτες που έχουν γίνει μέχρι στιγμής, οι περισσότερες εκ των οποίων ήταν μελέτες περιπτώσεων έχουν δείξει την έντονη αντίδραση που έχουν ασθενείς με ιστορικό αλλεργιών στη γύρη. Το πιο ενδιαφέρον σημείο ωστόσο είναι ότι ακόμα και άτομα με μηδενικό ιστορικό αλλεργιών έχουν εμφανίσει αλλεργικές αντιδράσεις όταν έρχονταν σε συχνή επαφή με τη γύρη ή προϊόντα που την περιείχαν ως συστατικό.

Ίσως το πιο ασφαλές συμπέρασμα που μπορούμε να βγάλουμε εξετάζοντας τη περίπτωση της γύρης είναι πως η δημοσιευμένη βιβλιογραφία δε μας δίνει καμία απολύτως βάση για την προτείνουμε ως ευεργετικό συμπλήρωμα διατροφής. Κανένας από τους ισχυρισμούς στο άρθρο που εξετάσαμε δεν έχει στέρεη βάση και η έλλειψη τεκμηρίωσης των ισχυρισμών τόσο του συγκεκριμένου όσο και κάθε άρθρου που επιστρατεύει αυτή τη μέθοδο αρθρογραφίας οφείλει να μας προβληματίσει πριν καν μπούμε στη διαδικασία να εξακριβώσουμε τα γραφόμενα.

Αυτό που μπορούμε να πούμε ωστόσο είναι πως με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα η χρήση γύρης στη διατροφή μας ως συμπλήρωμα ή ως προϊόν για το δέρμα είναι δυνητικά επικίνδυνη κυρίως αν δεν έχουμε ξεκάθαρη εικόνα για το ιστορικό αλλεργιών μας.

Άρθρα όπως το συγκεκριμένο είναι ξεκάθαρα παραδείγματα του πως η επιπόλαιη ενασχόληση με θέματα επιστημονικού ενδιαφέροντος χωρίς την ανάλογη επένδυση χρόνου μπορεί να γίνει εύκολα επικίνδυνη.