Αυτά τα αποκόμματα αποτελεσμάτων rapid tests στην Κύπρο ΔΕΝ αποδεικνύουν αναξιοπιστία και συνωμοσία εξαπάτησης

Χιλιάδες κοινοποιήσεις φωτογραφιών με δύο αποκόμματα αποτελεσμάτων ταχέων τεστ αντιγόνου, με διαφορετικό αποτέλεσμα εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, παρατηρούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις αρχές Απριλίου του 2021. Ωστόσο, δεν αποτελούν ένδειξη σοβαρής αναξιοπιστίας των διαγνωστικών εργαλείων που χρησιμοποιούνται για επιδημιολογικούς σκοπούς ή άλλης απάτης σχετικά με την πανδημία της COVID-19.

Παραδείγματα στο Facebook:

Τι ισχύει;

Η αρχική ανάρτηση της φωτογραφίας έγινε από χρήστη του Facebook που ισχυρίζεται ότι ήταν το πρόσωπο στο οποίο έγιναν τα δύο τεστ, τα αποτελέσματα των οποίων η ίδια δημοσίευσε με σχόλια στη ρουμανική γλώσσα.

Σημειώνεται ότι τα αποκόμματα δεν αφορούν rapid test που διενεργεί ο ΕΟΔΥ ή άλλος φορέας στην Ελλάδα, αλλά πρόκειται για αποτελέσματα σε συνεργεία-κέντρα διενέργειας ταχέων τεστ αντιγόνων που διεξάγονται στην Κύπρο. Χαρακτηριστικό το έμβλημα του Υπουργείου Υγείας της Κυπριακής Δημοκρατίας που διακρίνεται στο πάνω μέρος τρεις φορές.

Συναφές με το πλαίσιο αναφοράς μέσα στο οποίο κυκλοφόρησε η φωτογραφία (δηλαδή ως απόδειξη απάτης, συνωμοσίας, σοβαρής αναξιοπιστίας των τεστ) είναι και τα σχόλια της ίδιας της γυναίκας που το ανήρτησε.

Για παράδειγμα, ένας χρήστης αποστέλλει φωτογραφία με συσκευασίες rapid test της εταιρίας Abbott που έχουν την ένδειξη «Positive Control» και «Negative Control», και η αναρτήσασα τον ευχαριστεί για την «εξήγηση των αποτελεσμάτων».

Ωστόσο, αυτό είναι εντελώς παραπλανητικό: όπως είχαμε εξηγήσει σε προηγούμενο άρθρο μας, τα εικονιζόμενα αντικείμενα αποτελούν δύο εκ των συνολικά 104 εξαρτημάτων που συμπεριλαμβάνονται στη συσκευασία ενός σετ εξοπλισμού για διαγνωστικό τεστ αντιγόνου της εταιρείας Abbott. Πρόκειται για δύο επιπρόσθετους στυλεούς ελέγχου και δεν χρησιμοποιούνται για τη λήψη δείγματος ή τη διεξαγωγή τεστ σε υποψήφιο ασθενή, αλλά για ποιοτικό έλεγχο της ορθής λειτουργίας του εξοπλισμού. Τα διαγνωστικά τεστ ΔΕΝ είναι προκαθορισμένα θετικά ή αρνητικά.

Για το υπό εξέταση θέμα των αποτελεσμάτων των rapid test, ήρθαμε σε τηλεφωνική επικοινωνία στις 07 Απριλίου 2021 με την κα. Άντρη Θεοδοσίου, Διευθύντρια της -κατονομαζόμενης στα αποκόμματα- A.S.P.I. VIOIATRIKA ERGASTIRIA – Neogenesis Lab, ένα από τα ιδιωτικά κλινικά εργαστήρια που συγκαταλέγονται στον εκδοθέντα από το Υπουργείο Υγείας [ενν. της Κυπριακής Δημοκρατίας] «κατάλογο κλινικών εργαστηρίων που διενεργούν rapid test αντιγόνου COVID-19 για τα οποία δεν απαιτείται επαλήθευση με μοριακή μέθοδο». Όπως σημειώνεται από το Υπουργείο, «τα εργαστήρια αυτά χρησιμοποιούν τεστ αντιγόνου SARS-CoV-2 που πληρούν συγκεκριμένες προδιαγραφές που έχει θέσει το Υπουργείο Υγείας και συνάδουν με τις συστάσεις του ECDC και του ΠΟΥ». Όπως μας εξήγησε η κα. Θεοδοσίου, διενεργούν σε τακτική βάση ταχέα τεστ αντιγόνου, σε συνεργασία με το Υπουργείο και χρησιμοποιώντας τεστ που τους παραχωρεί αυτό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το κλινικό εργαστήριο συμμετείχε σε διάφορα σημεία δειγματοληψίας και διενέργειας rapid test στη Λεμεσό, κατά την 03/04/2021.

Κατά δήλωση της κας. Θεοδοσίου, η συγκεκριμένη γυναίκα «προσήλθε σε μονάδα μας για τεστ και βγήκε θετική με επαναλαμβανόμενο τεστ της εταιρείας Αbbott. Eνημερώθηκε ότι είναι θετική να παραμείνει στο σπίτι της σε καραντίνα, και ότι θα επικοινωνήσει μαζί της η επιδημιολογική ομάδα [σ.σ. Μονάδα Επιδημιολογικής Επιτήρησης] για περαιτέρω οδηγίες.

Στην συνέχεια μετέβη σε άλλη μονάδα και το τεστ της διενεργήθηκε με άλλης εταιρίας τεστ (ProGnosis Biotech), στο οποίο στα 15 λεπτά που προνοεί το πρωτόκολλο ήταν αρνητικό. Στα 20 λεπτά είχε σχηματιστεί μια ελαφριά θετικότητα, και η επικεφαλής της ομάδας κάλεσε την κυρία να προσέλθει για επανέλεγχο. Δεν ήρθε ποτέ για επανεξέταση».

Στην ίδια την ανάρτηση της γυναίκας που ανήρτησε τα αποτελέσματα διαβάσαμε αρκετά σχόλια με τα οποία επιβεβαιώνει ότι μετέβη και σε δεύτερο σημείο δειγματοληψίας.

Η συμπεριφορά της αυτή εξηγεί τη μεγάλη διαφορά σε αύξοντα αριθμό μεταξύ των αριθμημένων αποκομμάτων που αποτυπώνουν το αποτέλεσμα των τεστ, παρά το σύντομο χρόνο που μεσολάβησε (αρ. 2732733, 3023356).

Επιπλέον, τα αναφερόμενα από την κα. Θεοδοσίου τεστ εντοπίζουμε πράγματι στη λίστα των προσφορών-προμηθειών που είχε διεξαγάγει το Υπουργείο Υγείας. [πηγή]

Τις οδηγίες χρήσης και τα ποσοστά ακρίβειας και ευαισθησίας για τα τεστ «ProGnosis Biotech Rapid Test Ag 2019-nCoV, V1310/V1330» και «Panbio™ COVID-19 Ag Rapid Test Device» μπορείτε να δείτε εδώ και εδώ.

Σημειώνεται ότι, σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος (σ.σ. ότι στο πρώτο σημείο δειγματοληψίας, σύμφωνα με το κλινικό εργαστήριο, είχε γίνει επαναλαμβανόμενο τεστ) σε rapid test αντιγόνων από αυτά του καταλόγου που αναφέρθηκε παραπάνω, όπως ίσχυε ήδη και ήταν γνωστό νωρίτερα από τον Απρίλιο του 2021, ο διαγνωσθείς θα πρέπει άμεσα να απομονώνεται, και δεν απαιτείται επανέλεγχος με μοριακό test. Όπως αναφέρει ανακοίνωση υπενθύμισης του Υπουργείου, «τα άτομα με θετικό αποτέλεσμα που προκύπτει είτε μέσω PCR εξέτασης είτε μέσω rapid test αντιγόνου, θεωρούνται επιβεβαιωμένα κρούσματα COVID-19, οφείλουν να παραμένουν σε περιορισμό και να ενημερώνουν άμεσα τις στενές επαφές τους».

Το αίτημα για επανάληψη της εξέτασης λόγω ασθενούς θετικότητας που προέκυψε σε σύντομο χρόνο μετά τα 15′, δεν έρχεται σε αντίθεση με τις οδηγίες του συγκεκριμένου τεστ που έγινε στην περίπτωση του ασαφώς αρνητικού αποτελέσματος. Συγκεκριμένα, το τεστ έχει αξιολογηθεί για την αξιοπιστία, ευαισθησία και ειδικότητά του με βάση το ορατό αποτέλεσμα (χρωματισμός, συνήθως, κάποιων γραμμών) στο συγκεκριμένο χρόνο (των 15 λεπτών), και όχι σε άλλους χρόνους. Εύλογα, δηλαδή, θα μπορούσε να απαιτηθεί επανάληψη της δειγματοληψίας.

Στην αρχική ανάρτηση, εντοπίσαμε εκ των υστέρων και την εξής στιχομυθία μεταξύ της «υπεύθυνης της οργάνωσης του προγράμματος» της εταιρίας -όπως μας διευκρίνισε η κα. Θεοδοσίου- και της γυναίκας που ανήρτησε τα αποκόμματα, χωρίς η δεύτερη να αντικρούει επί της ουσίας όσα ανέφερε η πρώτη, και χωρίς να αρνείται ότι είχε πράγματι βρεθεί θετική στο αμέσως προηγούμενο τεστ.

Μαζί με τα αποκόμματα των αποτελεσμάτων διακρίνονται πίσω από αυτά κάποια έντυπα, που επιβεβαιώσαμε ότι πρόκειται για το καταρτισθέν από το Υπουργείο Υγείας της Κυπριακής Δημοκρατίας ενημερωτικό έντυπο που χορηγείται σε όσους προσέρχονται για rapid test. Σε αυτό, αναγράφονται σαφείς οδηγίες για άμεσο αυτοπεριορισμό αυτού που λαμβάνει θετικό αποτέλεσμα, και συνοπτικές οδηγίες ερμηνείας ενός αρνητικού αποτελέσματος.

Δηλαδή, η γυναίκα αυτή φαίνεται πως είχε ενημερωθεί (και επιπλέον με μήνυμα, σύμφωνα με την κα. Άντρη Θεοδοσίου) για το θετικό αποτέλεσμα και τις οδηγίες που όφειλε να ακολουθήσει, ωστόσο προσήλθε και σε διαφορετικό σημείο δειγματοληψίας με άλλο τεστ.

Ποια είναι, όμως, η διαγνωστική αξία των αποτελεσμάτων των rapid test αντιγόνων;

Σε γενικές γραμμές, όπως έχουμε σημειώσει σε προηγούμενα άρθρα μας, θα πρέπει να τονιστεί ότι τα ταχέα τεστ αντιγόνου χρησιμοποιούνται κυρίως για επιδημιολογικούς και πρακτικούς σκοπούς (ως μέρος της επιδημιολογικής μελέτης της διασποράς του ιού σε περιοχές ή ομάδες του πληθυσμού, για άμεσα αποτελέσματα, για άμεση ιχνηλάτηση κοκ), ενώ για την ακριβή διάγνωση παραμένει «gold standard» ο μοριακός έλεγχος (RT-PCR), και το ECDC παρατηρεί πως:

«Οι γρήγορες δοκιμές αντιγόνων είναι εύχρηστες και προσφέρουν γρήγορα αποτελέσματα με χαμηλό κόστος, αλλά δείχνουν χαμηλότερη ευαισθησία».

Με απλά λόγια, ενώ η ειδικότητα είναι πολύ υψηλή (δηλαδή είναι ικανό ώστε να μην δίνει θετικό αποτέλεσμα σε άλλους ιούς), η ευαισθησία συνήθως είναι μικρότερη από αυτήν των μοριακών τεστ, δηλαδή τα ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα να είναι περισσότερα σε σχέση με τα PCR. Αυτός είναι πρακτικά και ο λόγος που συστήθηκε, πέραν της επανάληψης του τεστ αντιγόνου λόγω του ασαφούς αποτελέσματος, να γίνει μοριακή εξέταση από τη γυναίκα για πλήρη επαλήθευση. Αντίστοιχα, σε θετικό αποτέλεσμα δεν συνιστάται πλέον στην Κύπρο επιβεβαίωση με μοριακό τεστ «λόγω της υψηλής θετικής προγνωστικής αξίας της ταχείας εξέτασης αντιγόνου» που έχουν τα διαθέσιμα τεστ.

Επί του παρόντος η ίδια που ανήρτησε τις φωτογραφίες δεν έχει διευκρινίσει δημόσια εάν προσήλθε σε ύστερο χρόνο για διενέργεια νέου rapid test ή PCR, και δεν έχει δώσει καμία απάντηση σε ερωτήματα που της έχουμε απευθύνει μέσω Facebook.

Συνολικά, η φωτογραφία με αποκόμματα δύο διαφορετικών αποτελεσμάτων ταχέων τεστ αντιγόνου για τον SARS-CoV-2 στην Κύπρο έχει λογική εξήγηση, και δεν αποτελεί απόδειξη συνωμοσίας, απάτης ή άλλης σοβαρής αναξιοπιστίας.

Σύμφωνα με το ιδιωτικό κλινικό εργαστήριο που διενήργησε τα τεστ, και όσα έμμεσα επιβεβαιώνονται από τη χρήστη του Facebook που ανήρτησε τη φωτογραφία, είχε προσέλθει σε ένα σημείο δειγματοληψίας στη Λεμεσό, όπου με επαναλαμβανόμενο τεστ βρέθηκε θετική, και παρά την υποχρέωσή της για άμεσο αυτοπεριορισμό, προσήλθε σε άλλο σημείο δειγματοληψίας, όπου διενεργήθηκε νέο τεστ, διαφορετικής εταιρίας. Το δε αρνητικό (στα 15 λεπτά) αποτέλεσμα χρειάστηκε να επαναληφθεί, σύμφωνα με το εργαστήριο, λόγω ασθενούς θετικότητας που προέκυπτε στα αμέσως επόμενα λεπτά, ωστόσο η συγκεκριμένη γυναίκα δεν επανήλθε, ούτε προκύπτει να προχώρησε σε μοριακό διαγνωστικό έλεγχο. Σε γενικές γραμμές, δεν αποκλείεται να εμφανίζονται ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα σε αυτά τα rapid test (περισσότερα εν συγκρίσει προς τα PCR), δηλαδή ένα αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι συχνότερο και δεν αποκλείει το πρόσωπο που εξετάζεται να είναι στην πραγματικότητα φορέας του ιού.