Fact check: Η ιστορία με τον πελεκάνο και τον τραυματισμό του για να σώσει τους νεοσσούς

Πρόσφατα κυκλοφόρησε σε ιστολόγια και μέσα κοινωνικής δικτύωσης μία συμβολική ιστορία με τον πελεκάνο και τους νεοσσούς του, η οποία παρουσιάζεται λανθασμένα ως πραγματικό γεγονός.

Παραδείγματα: press4dogs.com, ksipnistere.com, cityvibes.gr

Η υπό εξέταση ιστορία αναφέρει τα εξής:

Όταν ο πελεκάνος αισθάνεται ότι το νεοσσό του έχει δαγκωθεί από φίδι χτυπά το στήθος του με το ράμφος του μέχρι να αιμορραγήσει και στη συνέχεια αφήνει το μικρό να τραφεί με σταγόνες αίματος του που περιέχουν το αντίδοτο του φιδιού… αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα φίδια αποτελούν μέρος της διατροφής του πελεκάνου και ως εκ τούτου καθίστανται άνοσα στο δηλητήριο….

Στις ακόλουθες εικόνες μπορείτε να δείτε στιγμιότυπα από κοινοποιήσεις με μεγάλη διάδοση σε σελίδες και προσωπικούς λογαριασμούς στο Facebook.

Τι ισχύει

Σε επικοινωνία που είχαμε με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία μας δήλωσαν ότι η κίνηση με τον τραυματισμό του πτηνού είναι ψευδής. Τόνισαν ότι δεν είναι πρακτική που συναντάται στα πουλιά.

Ο συμβολικός ρόλος του πελεκάνου καταγράφεται από τα αρχαία αιγυπτιακά χρόνια. Συγκεκριμένα, όπως διαβάζουμε και στο βιβλίο του George Hart “The Routledge Dictionary of Egyptian” (σελ. 143) απεικονίσεις των πελεκάνων υπάρχουν σε τάφους και κτίσματα από την εποχή των πυραμίδων, ως προστατευτικό σύμβολο κατά των φιδιών.

Η ιστορία ότι τα μικρά των πελεκάνων αναγεννώνται με το αίμα της μητέρας τους εντοπίζεται σε κείμενα των πρώτων χριστιανικών χρόνων. Συγκεκριμένα, στο διδακτικό χριστιανικό κείμενο Physiologus, το οποίο θεωρείται ότι γράφτηκε στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, εντοπίζεται μία συμβολική ιστορία με το εν λόγω πτηνό. Σύμφωνα με αυτήν, οι νεοσσοί θανατώνονται από τους γονείς τους καθώς δεν υπέδειξαν υπακοή. Την τρίτη ημέρα, η μητέρα τραυματίζει τα πλευρά της και περιλούζει τα σώματα των νεκρών νεοσσών με το αίμα της, το οποίο τα επαναφέρει στη ζωή.

Στο βιβλίο του Geoffroy Linocier, Histoire des plantes, που εκδόθηκε 1584, εντοπίζεται μία ιστορία μέρος της οποίας είναι ίδια με αυτήν του υπό εξέταση ισχυρισμού. Στο παράρτημα του βιβλίου υπάρχει ένα σκίτσο ενός πελεκάνου με τέσσερις νεοσσούς. Στο κείμενο που το συνοδεύει αναγράφεται ότι ο εικονιζόμενος πελεκάνος ζει κοντά στον ποταμό Νείλο και στα έλη της Αιγύπτου. Αγαπά τα μικρά του τόσο πολύ που όταν τα φίδια τα σκοτώνουν, χτυπάει τα πλευρά του μέχρι να βγει αίμα για να τα ξαναζωντανέψει με αυτό.

Περιδέραιο με το ίδιο σκίτσο εντοπίζεται σε πορτρέτο της Ελισάβετ Α’ το οποίο πιθανόν να φιλοτεχνήθηκε από τον Nicholas Hilliard. Το κόσμημα με τους πελεκάνους αναπαριστά την αυταπάρνηση και συνδέεται με το ρόλο της Ελισάβετ ως μητέρας του έθνους.

Συμπέρασμα

Η ιστορία με τον πελεκάνο ο οποίος έχει δεχτεί δάγκωμα από φίδι δεν βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα αλλά αποτελεί συμβολική ιστορία η οποία κυκλοφορεί εδώ και αιώνες. Οι πελεκάνοι τρέφονται κυρίως με ψάρια. Η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία μας ενημέρωσε ότι η κίνηση με τον τραυματισμό του πτηνού είναι ψευδής και δεν συναντάται σε πουλιά.