Όχι, το βίντεο ΔΕΝ δείχνει μαχητή του ISIS που πολεμά υπέρ της Ουκρανίας

Κατά το μήνα Φεβρουάριο του έτους 2023, κυκλοφόρησε σε ιστοσελίδες και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο ισχυρισμός πως σε βίντεο καταγράφηκε μαχητής του «Ισλαμικού Κράτους» που πολεμά με τον Ουκρανικό Στρατό κατά της Ρωσίας. Αυτό, όμως, δεν αληθεύει.

Παραδείγματα: el.gr, katohika.gr

Παραδείγματα αναρτήσεων στο Twitter:

Το θέμα αναπαρήγαγε και ο δημοσιογράφος Θανάσης Αυγερινός μέσω Twitter:

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τον ισχυρισμό αναπαρήγαγε και η Πρεσβεία της Ρωσίας στη Δανία, μέσω του Twitter, και έγινε retweet και από άλλους κρατικούς φορείς της χώρας, όπως το Υπουργείο Εξωτερικών.

Τι ισχύει

Στις υπό εξέταση αναρτήσεις παρατίθενται, ως τεκμήρια, ένα βίντεο του δανέζικου τηλεοπτικού δικτύου DRTV, από εκπομπή με τον τίτλο “Ekstra Bladet” με πλάνα από το Associated Press (AP), καθώς και στιγμιότυπα από αυτό. Το απόσπασμα, στο οποίο εμφανίζεται το επίμαχο ασπρόμαυρο διακριτικό στον αριστερό βραχίονα ενός ένοπλου άνδρα, είναι το εξής:

Επίσης, χρησιμοποιήθηκε ως απόδειξη και μια φωτογραφία του Εβγκένι Μαλοτιέκα (Evgeniy Maloteka) για λογαριασμό του πρακτορείου AP, που μπορείτε να δείτε παρακάτω και απεικονίζει τον ίδιο άνδρα.

Άλλη μια φωτογραφία του Μαλοτιέκα που απεικονίζει τον ίδιο άνδρα, και αναρτήθηκε στον ιστότοπο meduza.io, επίσης κυκλοφόρησε στο πλαίσιο υποστήριξης του εξεταζόμενου ισχυρισμού.

Τέλος, χρήστες του Twitter έχουν χρησιμοποιήσει, για την υποστήριξη του ισχυρισμού, και ένα άλλο βίντεο του πρακτορείου AP, στο οποίο εμφανίζεται ο ίδιος άνδρας με το ίδιο διακριτικό σηματάκι τύπου «χρατς» στον αριστερό βραχίονα.

Όλα τα ανωτέρω ψηφιακά μέσα (φωτογραφίες, βίντεο) των πρωτογενών ειδησεογραφικών πηγών, αναφέρονται στον εικονιζόμενο άνδρα ως τον διοικητή μονάδας του Ουκρανικού Στρατού με το προσωνύμιο «Κουρτ». Το προσωνύμιο “Κουρτ” συνδέεται προφανώς με τον ίδιο τον άνδρα αλλά και συνεκδοχικά με την ίδια τη μονάδα του.

O στρατιωτικός αυτός σχηματισμός συνδέεται διοικητικά με την 28η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία (28 ОМБр) του Ουκρανικού Στρατού.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι σε λογαριασμό στο TikTok που συνδέεται με τη μονάδα αναφέρονται ως “company group” ή підрозділ στα Ουκρανικά, και υπογράφουν βλήματα ως “Kurt & company“, μπορούμε να θεωρήσουμε το σχηματισμό ως κάποια μορφή υπομονάδας, όπως «τακτική ομάδα μάχης». Για πρακτικούς λόγους, θα αναφέρεται ως εξής απλώς ως «μονάδα».

Σύμφωνα με ανάρτηση στο Instagram εξ ονόματος της μονάδας, συστήθηκε το 2017 και αποτελείται από στελέχη πολλά από τα οποία έχουν εμπειρία πρώτης γραμμής από το 2014.

Η μονάδα έχει στο έμβλημά της μία νεκροκεφαλή σε φόντο μπαστουνιού, τη φράση Lex Talionis (στα λατινικά σημαίνει «νόμος της ανταπόδοσης», δηλαδή το βιβλικό «οφθαλμόν αντί οφθαλμού»), και τους αριθμούς 13 28, που παραπέμπουν στην Καινή Διαθήκη, και συγκεκριμένα στο Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο, κεφάλαιο 13 εδάφιο 28.

Κατά Μάρκον, 13:28 :
«᾿Απὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν παραβολήν. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ φύλλα, γινώσκετε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν».

Σε μετάφραση:
«Πάρτε μάθημα από τη συκιά: όταν πια μαλακώσουν τα κλαδιά της και βγάλουν φύλλα, καταλαβαίνετε ότι πλησιάζει το καλοκαίρι».

Πρόκειται για γνωστό σημείο όπου ο Ιησούς, μιλώντας στους μαθητές του στο Όρος των Ελαιών, τους εξηγεί τα σημάδια για τον ερχομό του «τέλους του κόσμου» και επισημαίνει την ανάγκη για εγρήγορση. Η ίδια φράση παρατίθεται και στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, στο κεφάλαιο 24 εδάφιο 32.

Μάλιστα, εικονιζόμενος είχε δώσει συνέντευξη σε ουκρανικό ενημερωτικό ιστότοπο το 2021 συστηνόμενος ως ελεύθερος σκοπευτής, με το προσωνύμιο «Κουρτ» (Курт, από το τουρκ. kurt, που σημαίνει «λύκος», σύμφωνα με τη συνέντευξη).

Αναφερόταν σε αυτήν ότι

Ο άνδρας με το “διακριτικό του ISIS” απεικονίστηκε στις ίδιες φωτογραφίες και βίντεο να φέρει το έμβλημα της μονάδας, για το οποίο έγινε λόγος παραπάνω, στο δεξιό του βραχίονα.

Ο ίδιος άνδρας είχε δώσει συνέντευξη και τον Απρίλιο του 2022 σε ουκρανικό μέσο ενημέρωσης, ωστόσο δεν έφερε κάποιο διακριτικό σήμα του ISIS. Δεν είχε κάποιο τέτοιο διακριτικό ούτε σε φωτογραφία και βίντεο που κυκλοφόρησαν το Νοέμβριο του 2022, ούτε και σε φωτογραφία που φέρεται να είχε ληφθεί το Μάρτιο του 2022.

Στα τέλη Νοεμβρίου 2022, είχε επίσης καταγραφεί ο άνδρας αυτός σε πλάνα του AP, κατά τα οποία, ωστόσο, δεν φορούσε το «σήμα του ISIS».

Σε βίντεο που είχε αναρτήσει στο λογαριασμό που σχετίζεται με τη μονάδα στο TikTok το Δεκέμβριο του 2022, και σε σημείο όπου διακρίνεται ο αριστερός του βραχίονας, επίσης δεν προκύπτει να φορά το εξεταζόμενο σήμα, αλλά είναι ορατό το έμβλημα της μονάδας.

Στον ίδιο λογαριασμό εντοπίστηκε και ανάρτηση από το Φεβρουάριο του 2023 (15/02/2023) όπου τότε μόνον διακρίνεται το επίμαχο σήμα. Δεν κατέστη δυνατόν να εντοπίσουμε άλλη δημόσια εμφάνιση του «σήματος του ISIS» πριν το Φεβρουάριο σε αυτό το κανάλι.

Παρομοίως, και η ομάδα διασταύρωσης ειδήσεων του France 24 – Les Observateurs δεν είχε εντοπίσει δημόσια εμφάνιση του εν λόγω “patch” πριν τις 10 Φεβρουαρίου 2023.

Μετά τις υπό εξέταση αναρτήσεις, ο «Κουρτ» ανάρτησε το εξής βίντεο:

«Καλησπέρα, το όνομά μου είναι Κουρτ και καταγράφω αυτό το βίντεο σχετικά με αυτό το “patch” που χρησιμοποιήθηκε από τα Ρωσικά ΜΜΕ μαζικά για την προπαγάνδα τους σχετικά με τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας. Αυτό το σήμα ειδώθηκε στη στολή μου. Το φόρεσα αφότου καταλάβαμε εχθρικές θέσεις, και το απέκτησα [συγκεκριμένα] σε θέσεις [που κατείχαν ένοπλοι] της Βάγκνερ (Wagner PMC). Δεν είμαι μέλος του ISIS, είμαι Χριστιανός, και υπηρετώ στις ΕΔ της Ουκρανίας από την αρχή του πολέμου», ανέφερε σε αυτό.

Επιπροσθέτως, ο εικονιζόμενος άνδρας έδωσε συνέντευξη στην ιστοσελίδα ελέγχου γεγονότων polygraph.info, εξηγώντας, όπως και στην ανωτέρω ανάρτηση, ότι το σήμα το πήρε ως «λάφυρο» από εχθρικές θέσεις που κατείχαν ένοπλοι της Βάγκνερ.

Μεταξύ άλλων, δήλωσε τα εξής:

«[Στις εχθρικές θέσεις που καταλάβαμε] βρήκαμε έναν νεκρό μαχητή της Βάγκνερ. Πήρα το patch από εκείνον ως τρόπαιο. Συλλέγω διάφορα σήματα, και ως τρόπαια (…)

Από εδώ το έμβλημα της μονάδας μου. Βλέπετε; Η βιβλική ρήση «οφθαλμόν αντί οφθαλμού»! Αν ήμουν ισλαμιστής ή μουσουλμάνος, θα φορούσα και ρήσεις της Βίβλου;»

Αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες για τον εικονιζόμενο άνδρα, κατέστη δυνατόν να εντοπίσουμε το προσωπικό του προφίλ στο Instagram, με όνομα λογαριασμού @vkuashev, που παραμένει ενεργός, πλην όμως ιδιωτικός, λογαριασμός (αναρτήσεις από το 2018 και εξής). Κατέστη δυνατό να αποκτήσουμε πρόσβαση στο υλικό που δημοσιεύει κατόπιν αποδοχής του αιτήματος ακολούθησης, και διαπιστώσαμε ότι γενικά οι αναρτήσεις του βρίσκονται σε συμφωνία με τις συνεντεύξεις που έχει δώσει, ιδίως με εκείνη του 2021 που είχε συστηθεί ως “Κουρτ”.

Πολλές αναρτήσεις περιέχουν φωτογραφίες από προπονήσεις ή υλικό από τη δράση του στις ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας. Δεν εντοπίστηκαν στοιχεία υπέρ του Ισλάμ ούτε ενδείξεις για πολεμική εμπειρία σε πεδία μαχών όπου εμπλέκεται το Ισλαμικό Κράτος (ISIS). Υπάρχει στο Facebook δημόσια ανάρτηση με αναφορά (mention) του συγκεκριμένου λογαριασμού Instagram το 2020, σχετική με προπονητική δραστηριότητα του εικονιζόμενου άνδρα.

Δόθηκε και η δυνατότητα διασταύρωσης του ότι ο Κουρτ του 2022-23 είναι ο ίδιος με τον Κουρτ της συνέντευξης του 2021, αφού βρέθηκαν αναρτήσεις με το ίδιο κάλυμμα προσώπου με σχέδιο νεκροκεφαλής.

Ελέγχοντας τις αναρτήσεις στον προσωπικό του λογαριασμό, δεν εντοπίσαμε, ομοίως με τα παραπάνω, καμία απεικόνιση του επίμαχου «σκρατς» στο βραχίονά του πριν τον Φεβρουάριο του 2023.

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει σε σειρά αναρτήσεων στα τέλη Δεκεμβρίου του 2022 και αρχές Ιανουαρίου του 2023:

Σε βίντεο που αναρτήθηκε στις 25/12/2022 έχει καταγραφεί ο “Κουρτ” να βάλει κατά φερόμενων θέσεων της Βάγκνερ. Στο εν λόγω βίντεο λείπει το επίμαχο έμβλημα από το, ίδιας απόχρωσης με το πρόσφατο οπτικοακουστικό υλικό, μπουφάν του. Στον δεξιό του βραχίονα επίσης δεν έχει κάποιο εμφανές σήμα.

Στις 02/01/2023, σε ανάρτηση ενός βίντεο, πάλι διακρίνεται παρόμοιο μπουφάν και στον αριστερό βραχίονα φαίνεται κάτι που μοιάζει με το έμβλημα της μονάδας του (σε συμφωνία με άλλο βίντεο από το Δεκέμβριο για το οποίο έγινε λόγος παραπάνω). Στο δεξιό του βραχίονα, ωστόσο, εμφανίζεται ένα σήμα σε πράσινο χρώμα και λευκά αραβικά γράμματα μαζί με ένα ασπρόμαυρο έμβλημα της μονάδας. Στο κράνος φαίνεται ένα έμβλημα της μεραρχίας των SS Dirlewanger, με την οποία έχει παρομοιαστεί η Wagner PMC.

Στις 05/01/2023, είχε αναρτηθεί ένα άλλο βίντεο όπου φαίνεται ο «Κουρτ» να φορά στον αριστερό του βραχίονα ένα σήμα της γερμανικής εταιρίας υπηρεσιών ασφαλείας Wodan (εμφανίζεται και στα βίντεο-φωτογραφίες των υπό εξέταση αναρτήσεων στο ίδιο σημείο) καθώς και ένα πράσινο σήμα με αραβικά γράμματα. Παρόμοιο φορά και ένας συμπολεμιστής του.

Στις 12/01/2023 εντοπίστηκε βίντεο-ανάρτηση όπου φαίνεται να φορά μόνον το σήμα της Wodan. Το συγκεκριμένο βίντεο κυκλοφόρησε έκτοτε δημόσια και έχει ταυτοποιηθεί γεωγραφικά στα περίχωρα του Μπάχμουτ. Ομοίως, και στις 17/01/2023 φορούσε πάλι μόνον το σήμα Wodan.

Στις παραπάνω αναρτήσεις, που προηγούνται χρονικά των φωτογραφιών και βίντεο με το επίμαχο σκρατς, γίνεται κατανοητό ότι το συγκεκριμένο σήμα δεν είναι κάτι που φορούσε γενικά ο «Κουρτ», και δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι το είχε χρησιμοποιήσει πριν τον Ιανουάριο ή Φεβρουάριο του 2023. Υπάρχουν οι ενδείξεις ότι, ευρισκόμενοι στο μέτωπο, οι μαχητές της μονάδας περιστασιακά χρησιμοποίησαν σύμβολα ή εμβλήματα άσχετα προς τα δικά τους, εν είδει τροπαίων ή λαφύρων.

Σε ανάρτηση μεταλλίων που του απονεμήθηκαν το 2019 και πρόσφατα, αποκαλύφθηκε και το πλήρες ονοματεπώνυμό του, Куашев Володимир Миколайович (Κουάσεβ Βολοντίμιρ Μικολάιοβιτς), που ταιριάζει και με το όνομα του λογαριασμού του στο Instagram (vkuashev). Σύμφωνα με ρωσικές σελίδες, φέρονταν ως κάτοικος της επαρχίας Ντιπροπετρόφσκ. Ούτε με το όνομα αυτό εντοπίζεται κάποια σχέση του με το ISIS ή παρεμφερείς χώρους.

Σε παλαιότερο (ενεργό έως το 2013) λογαριασμό στην πλατφόρμα VKontakte που πιθανώς συνδέεται με το ίδιο πρόσωπο, βρέθηκαν καταχωρημένες κυρίως αθλητικές προτιμήσεις.

Στην ανάλυση του France 24 – Les Observateurs, επισημάνθηκε, τέλος, ότι το εικονιζόμενο έμβλημα δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο του ISIS. Πρόκειται για το «έμβλημα του Προφήτη» που έχουν χρησιμοποιήσει διάφορες ισλαμιστικές ή ισλαμικές ένοπλες ομάδες. Μουσουλμανικές ομάδες ή μαχητές ή με εμπειρία στη Συρία (συμπεριλαμβανομένης και της Βάγκνερ) έχουν εμφανιστεί στην περιοχή των συρράξεων στην Ουκρανία κατά καιρούς.

Συμπέρασμα

Συνοψίζοντας, ενώ δεν υπάρχει απόλυτη επιβεβαίωση του λόγου χρήσης του εν λόγω εμβλήματος από τον άνδρα των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας, όλα τα διαθέσιμα στοιχεία αντικρούουν τον ισχυρισμό ότι ο “Κουρτ” έχει κάποια σχέση με το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος. Ο ίδιος έχει δημόσια επαναλάβει ότι πρόκειται για λάφυρο από μαχητή της Βάγκνερ, κατά την κατάληψη εχθρικών θέσεων.

Επιπλέον, δημόσια διαθέσιμες πηγές υποδεικνύουν ότι το επίμαχο σήμα είναι νέα προσθήκη στον εξοπλισμό του μαχητή με το προσωνύμιο “Κουρτ”. Το οπτικοακουστικό υλικό που βρίσκεται αναρτημένο σε ενεργούς ή ανενεργούς, δημόσιους ή ιδιωτικούς λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βρίσκεται σε συνάφεια με όσα έχει δηλώσει σε παλαιότερες συνεντεύξεις του, και δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι είχε πολεμική εμπειρία πέραν του από 2014 πολέμου στην Ουκρανία, και μάλιστα στον ISIS ή άλλη ισλαμιστική οργάνωση.