Φωτογραφία από την Πορτογαλία απεικονίζει την έκλειψη Ηλίου της 8ης Απριλίου 2024;

Με αφορμή την πρόσφατη ολική έκλειψη Ηλίου που σημειώθηκε στις 8 Απριλίου 2024, διαμοιράζεται μια φωτογραφία με εκατοντάδες αντιδράσεις και κοινοποιήσεις, η οποία υποτίθεται ότι απεικονίζει την έκλειψη όπως καταγράφηκε στην Πορτογαλία. Όπως θα δούμε παρακάτω, η συγκεκριμένη φωτογραφία δεν σχετίζεται με το γεγονός που προαναφέραμε ενώ, σύμφωνα με τα στοιχεία, καθίσταται αδύνατο η έκλειψη να έγινε ορατή από την Πορτογαλία. Ας δούμε τι ισχύει.

Παραδείγματα διάδοσης του ισχυρισμού σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Τι ισχύει

Όπως είχε ανακοινωθεί από τη NASA, στις 8 Απριλίου 2024 πραγματοποιήθηκε ολική έκλειψη Ηλίου, κατά την οποία η Σελήνη πέρασε ανάμεσα από τον Ήλιο και τη Γη, καλύπτοντας εντελώς την επιφάνεια του Ηλίου, γεγονός που ονομάζεται ολικότητα. Κατά την ολικότητα, είναι ορατό μόνο το στέμμα του Ηλίου, δηλαδή η εξωτερική ατμόσφαιρα του συγκεκριμένου άστρου, η οποία υπό κανονικές προϋποθέσεις γίνεται θεατή μόνο με τη χρήση ειδικών οργάνων. Ο λόγος που το στέμμα είναι δύσκολα παρατηρήσιμο, παρά τις υψηλές θερμοκρασίες που αναπτύσσονται εκεί, είναι η πυκνότητά του, η οποία είναι περίπου 10 εκατομμύρια φορές μικρότερη από την πυκνότητα της επιφάνειας του Ηλίου. Αυτή η διαφορά πυκνότητας είναι που κάνει το στέμμα πολύ λιγότερο φωτεινό από την ηλιακή επιφάνεια, η ισχυρή λάμψη της οποίας καλύπτει το φως του στέμματος.

Με αφορμή τα παραπάνω, αναπαράγεται σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης η ακόλουθη φωτογραφία:

Σε δημοσιεύσεις χρηστών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαβάζουμε:

Η σημερινή έκλειψη ηλίου στην Πορτογαλία. Κανονική νύχτα!

Ερευνώντας τη φωτογραφία με τη βοήθεια της αντίστροφης αναζήτησης εικόνας, γίνεται αντιληπτό ότι δεν μπορεί να σχετίζεται με την έκλειψη που επισημάναμε παραπάνω, καθώς βρίσκουμε αναπαραγωγές της από τον Ιούνιο του 2021. Για να μάθουμε περισσότερες πληροφορίες για τη φωτογραφία, συνεχίσαμε την έρευνα και βρήκαμε μια παρόμοια δημοσίευση στο Facebook προερχόμενη από τις 21 Δεκεμβρίου 2020. Όπως φαίνεται, η ευρύτερη περιοχή που λήφθηκαν οι δύο φωτογραφίες είναι ίδια. 

Στη δημοσίευση επισημαίνεται ότι η τοποθεσία λήψης είναι το San Sebastián, ή αλλιώς Donostia, όπως είναι το όνομά της στη γλώσσα των Βάσκων, μια βόρεια πόλη της Ισπανίας.

Με αυτές τις πληροφορίες καταφέραμε να επαληθεύσουμε το ακριβές σημείο της διαμοιραζόμενης φωτογραφίας και είναι πράγματι το San Sebastián:

Ωστόσο, ενώ η εικονιζόμενη τοποθεσία είναι το San Sebastian, στην φωτογραφία είναι βέβαιο πως η έκλειψη που εμφανίζεται στον ουρανό της πόλης δεν προέρχεται από την ηλιακή έκλειψη του Ιουνίου του 2021. Στις 10 Ιουνίου 2021 πραγματοποιήθηκε δακτυλιοειδής έκλειψη Ηλίου, η οποία ήταν ορατή κυρίως στις βόρειες αρκτικές περιοχές, από τον Καναδά έως την Σιβηρία. Όπως δείχνει και το παρόν γράφημα, η έκλειψη ήταν επίσης ορατή και σε πιο νότιες περιοχές, μόνο όμως ως μερική, με το ποσοστό κάλυψης του ηλιακού δίσκου να μειώνεται όσο πιο νότια πηγαίνουμε. Σύμφωνα με το γράφημα, η έκλειψη αυτή ήταν ορατή και από το San Sebastián αλλά, όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα, μόνο ένα πολύ μικρό μέρος του ηλιακού δίσκου καλύφθηκε, μόλις το 7,47% της επιφάνειάς του. Κατά συνέπεια, λαμβάνοντας υπόψιν πως η διαμοιραζόμενη εικόνα εμφανίζεται κατά παρόμοιο τρόπο σε ανάρτηση του Facebook, όπως αναφέραμε παραπάνω, ήδη από το 2020, έναν χρόνο πριν την δακτυλιοειδή έκλειψη της 10ης Ιουνίου 2021, είναι πολύ πιθανό η επίμαχη φωτογραφία να αποτελεί προϊόν σύνθεσης, ενδεχομένως αναπαράσταση της επερχόμενης ολικής ηλιακής έκλειψης της 12ης Αυγούστου 2026, η οποία θα ορατή μεν από το San Sebastian ως μερική αλλά με πολύ μεγάλο ποσοστό κάλυψης του ηλιακού δίσκου, 99,77%. Σημειώνεται πως το έτος 2020 έλαβε χώρα μια ολική ηλιακή έκλειψη, στις 14 Δεκεμβρίου, που όμως ήταν ορατή μόνο στην Χιλή και στην Αργεντινή.

Η ολική έκλειψη που πραγματοποιήθηκε στις 8 Απριλίου 2024, δεν ήταν πρακτικά ορατή στην ηπειρωτική Πορτογαλία, παρά μόνο ως μερική με ελάχιστο ποσοστό κάλυψης του ηλιακού δίσκου, μόλις 1,34%, στις βορειοδυτικές ηπειρωτικές περιοχές. Η έκλειψη ήταν ορατή, και πάλι μόνο ως μερική, σε μεγαλύτερο ποσοστό κάλυψης του ηλιακού δίσκου (67,65%, δηλαδή μόνο τα 2/3 του Ήλιου καλύφθηκαν) στις νήσους Αζόρες της Πορτογαλίας, στον βόρειο Ατλαντικό. Επομένως η φωτογραφία του ισχυρισμού, στην οποία ο ηλιακός δίσκος εμφανίζεται σχεδόν πλήρως καλυμμένος, είναι επίσης αδύνατο να προέρχεται και απ’ αυτό το γεγονός. Σε σχετικό πλαίσιο η NASA είχε ανακοινώσει, πριν την έκλειψη της 8ης Απριλίου 2024, ότι η ολικότητα θα ήταν παρατηρήσιμη από το Μεξικό, ορισμένες Πολιτείες της Αμερικής και τον Καναδά. Από το παρακάτω γράφημα προκύπτει πως η ηπειρωτική Πορτογαλία επηρεάστηκε απειροελάχιστα από την έκλειψη.

Τέλος, το συμβάν βιντεοσκοπήθηκε και μεταδόθηκε ζωντανά. Μπορείτε να το δείτε πατώντας εδώ.

Συμπέρασμα

Από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Η συγκεκριμένη φωτογραφία δεν σχετίζεται με την έκλειψη της 8ης Απριλίου 2024, αφού δεν είναι πρόσφατη, ούτε λήφθηκε στην Πορτογαλία. Συναντούμε αναπαραγωγές της από τον Ιούνιο του 2021, όταν και είχε πραγματοποιηθεί μερική έκλειψη Ηλίου, ενώ η τοποθεσία λήψης της είναι το San Sebastián της Ισπανίας, απ’ όπου όμως, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, δεν σημειώθηκε ολική έκλειψη κατά το 2021 αλλά πρόκειται να λάβει χώρα έκλειψη το έτος 2026, με αποτέλεσμα η εικόνα να αποτελεί πολύ πιθανώς προϊόν αναπαράστασης της επερχόμενης έκλειψης. Τέλος, η ολικότητα της έκλειψης της 8ης Απριλίου 2024 έγινε ορατή μόνο από ορισμένες περιοχές του Μεξικό, των ΗΠΑ και του Καναδά.