Βίντεο δεν δείχνει εμπόριο ανθρώπων στο Κονγκό

Τον Μάιο του 2024 κυκλοφόρησε ένα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τον ισχυρισμό πως δείχνει Αφρικανούς στο Κονγκό να πουλάνε ανθρώπους για να εργαστούν στα ορυχεία. Ωστόσο, στην πραγματικότητα το εξεταζόμενο βίντεο απεικονίζει κάτι αρκετά διαφορετικό. 

Αναπαραγωγές σε ιστοσελίδες: aftodioikisi.gr, syrostoday.gr

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: 

Το βίντεο 

Τι ισχύει 

Ανάρτηση του ισχυρισμού στο X συγκέντρωσε περίπου 85 χιλιάδες προβολές, αναφέροντας στη λεζάντα:

«Εικόνες ντροπής για την ανθρωπότητα! Αφρικανοί πουλάνε Αφρικανούς, στο Κονγκό για να εργαστούν στα ορυχεία, εν έτη 2024».

Η ανάρτηση προέρχεται από αναδημοσίευση ανάρτησης ξένου χρήστη του Χ, με το ψευδώνυμο “Cornbread Mafioso”, η οποία έχει λάβει τεράστια διάδοση με πάνω από 16 εκατομμύρια προβολές και 33 χιλιάδες κοινοποιήσεις. 

Το βίντεο με τον εξεταζόμενο ισχυρισμό εντοπίζεται δημοσιευμένο σε πολλές ακόμα γλώσσες, όπως γερμανικά, γαλλικά, ισπανικά, ιταλικά, πορτογαλικά και τουρκικά. 

Τι ισχύει

Η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ), παλαιότερα γνωστή ως Ζαΐρ, επλήγη πρόσφατα από απόπειρα πραξικοπήματος, που όμως απετράπη επιτυχώς, στις 19 Μαΐου 2024 (εδώ κι εδώ). Στο Κονγκό οι εξορύξεις αποτελούν βασικό κομμάτι της οικονομίας καθώς διαθέτει μεγάλα αποθέματα πολύτιμων μετάλλων, όπως κοβάλτιο, χαλκό, χρυσό, λίθιο, ταντάλιο, κασσίτερο και τιτάνιο (εδώ, εδώ κι εδώ). Ωστόσο, όπως έχει πολλές φορές αναφερθεί από διεθνείς οργανισμούς (εδώ, εδώ κι εδώ), στα ορυχεία αυτά επικρατούν άθλιες εργασιακές συνθήκες, εκμετάλλευση, καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων κλπ. Αξίζει να σημειωθεί πως, παρά τον ορυκτό της πλούτο, η χώρα είναι μια από τις φτωχότερες του πλανήτη ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το οποίο υπολογίζεται σε μόλις 695 δολάρια ΗΠΑ.

Στο επίμαχο βίντεο φαίνονται άντρες ημίγυμνοι και στριμωγμένοι σε χαντάκι, καλυμμένοι με λάσπη και περικυκλωμένοι από ένστολους άντρες. Προκειμένου να εντοπίσουμε την προέλευση του εξεταζόμενου βίντεο και να ελέγξουμε εάν όντως προέρχεται από το Κονγκό, πραγματοποιήσαμε αντίστροφη αναζήτησης εικόνας, χρησιμοποιώντας καρέ αυτού, και εντοπίσαμε το αυθεντικό βίντεο που δημοσιεύτηκε στο Tik Tok στις 17 Ιουνίου 2023. Η λεζάντα του βίντεο αναφέρει: «Αυτή η μέρα είναι πάντα μια αξέχαστη μέρα». 

Στη λεζάντα έχουν προστεθεί χρήστες με ετικέτα (tag), μεταξύ των οποίων μια σχολή αεροπορικών και ναυτικών σπουδών με έδρα το Λάγος της Νιγηρίας, ονόματι Institute of Transport and Management Technology (ITMT). Πρόκειται περί ακαδημίας που ακολουθεί πρότυπα στρατιωτικής εκπαίδευσης, με την οποία επικοινωνήσαμε ζητώντας πληροφορίες, και θα ενημερώσουμε σχετικά το άρθρο μόλις λάβουμε απάντηση. 

Σε κατάρριψη του ισχυρισμού από το τμήμα ελέγχου γεγονότων AFP (τόσο του αγγλικού όσο και του ελληνικού), η διευθύντρια του ITMT, Σίνθια Τσίντερα Αχαμεφούλε, απάντησε:

«Το βίντεο είναι από το ινστιτούτο μας, είναι αρκετά εκπληκτικό ότι πολλοί άνθρωποι έχουν μεγάλη άγνοια για τα πράγματα. Πρόκειται για μια άσκηση που ονομάζεται βάπτιση, για τους νέους δοκίμους που μόλις εισήχθησαν στη σχολή».

Έπειτα, διευκρίνισε πως το ετήσιο τελετουργικό αποτελεί μέρος της εισαγωγής των νεοσύλλεκτων στον «στρατιωτικό κόσμο». 

Μάλιστα, έστειλε φωτογραφίες στο AFP στις οποίες φαίνονται οι δόκιμοι να κάθονται μαζεμένοι με τις λευκές φορεσιές και τα κοντά παντελόνια καλυμμένοι με χώμα και οι ένστολοι εκπαιδευτές με τα μπλε πουκάμισα και τα μαύρα παντελόνια, όπως και στο διαμοιραζόμενο βίντεο. Οι φωτογραφίες είναι από τις 24 Μαΐου 2024, πριν και μετά από την τελετή “βάπτισης”.

Συμπέρασμα 

Ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Το βίντεο δείχνει τη διαδικασία “βάπτισης” δοκίμων ναυτικής και αεροπορικής ακαδημίας στο Λάγος της Νιγηρίας και όχι εμπόριο ανθρώπων στα ορυχεία του Κονγκό.