Τζων Κυριάκου: ο USAID πλήρωσε τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο

Ιδιαίτερη διάδοση γνώρισε ο ισχυρισμός που θέλει τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο να λαμβάνει 20 εκατομμύρια δολάρια μέσω του USAID και ότι η υποτιθέμενη αυτή συναλλαγή αποτέλεσε προσφορά της Χίλαρι Κλίντον, με αντάλλαγμα ο Πατριάρχης να αναγνωρίσει την αυτοκεφαλία (ανεξαρτησία) της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, αποσπώντας την από τη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Μόσχας. Ωστόσο, όπως θα δούμε παρακάτω, κάτι τέτοιο δεν ισχύει.

Τον ισχυρισμό διέδωσε η ιστοσελίδα romioitispolis.

Παραδείγματα του παραπλανητικού αφηγήματος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Τις εξεταζόμενες αναρτήσεις συνοδεύει το παρακάτω βίντεο:

Θεματικό πλαίσιο

Ο ισχυρισμός προήλθε από μια συνέντευξη του Τζων Κυριάκου, πρώην πράκτορα της CIA και νυν whistleblower, στο podcast του Julian Dorey. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης ο Κυριάκου διηγήθηκε μια ανέκδοτη ιστορία, σύμφωνα με την οποία ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος έλαβε 20 εκατομμύρια δολάρια μέσω του USAID για να αναγνωρίσει την αυτοκεφαλία της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Η εν λόγω ιστορία αποτελεί την τελευταία προσθήκη στο κύμα παραπληροφόρησης γύρω από τον Οργανισμό Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID). Ειδικότερα, ο USAID έχει λανθασμένα κατηγορηθεί για διαφθορά, στον απόηχο της διάλυσής του από την προεδρία Τραμπ, μέσω του DOGE, του οποίου ηγείται ο Ίλον Μάσκ. Έχουμε καταρρίψει πληθώρα ψευδών ειδήσεων σχετικά με τον USAID στο παρελθόν [Άρθρο 1][Άρθρο 2][Άρθρο 3][Άρθρο 4].

Τι ισχύει

Το απόσπασμα που διακινείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προέρχεται από το επεισόδιο 279 του podcast (αρχειοθετημένο εδώ) του Julian Dorey, που δημοσιεύθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2025. Ωστόσο, στις 12 Μαρτίου 2025, ο Κυριάκου, μέσω Facebook, ανακάλεσε τις δηλώσεις του λέγοντας πως η ιστορία είναι ψευδής.

Μετάφραση από Ellinikahoaxes
«Πριν από μερικές εβδομάδες έδωσα μια συνέντευξη στον φίλο μου Julian Dorey, κατά τη διάρκεια της οποίας συζητήσαμε για τη διαφθορά στην Ουκρανία. Στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης, του είπα μια ιστορία που είχα ακούσει το 2010, όταν ήμουν ανώτερος ερευνητής στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας. Η ιστορία ήταν ότι η τότε Υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον είχε προσφέρει στον Οικουμενικό Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίο 20 εκατομμύρια δολάρια για να αναγνωρίσει τον αυτοκέφαλο, ή αυτοδιοικούμενο, χαρακτήρα της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία ήταν υπό τη δικαιοδοσία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας για αιώνες. Είπα ότι τα χρήματα στάλθηκαν μέσω ουκρανικών τραπεζών και ότι όταν τελικά έφτασαν στην Κωνσταντινούπολη, τους έλειπαν 5 εκατομμύρια δολάρια. Άκουσα αυτή την ιστορία από έναν αξιωματούχο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος ισχυρίζονταν πως είχε άμεση γνώση της κατάστασης.

Έμαθα, ωστόσο, ότι η ιστορία είναι ψευδής. Καμία τέτοια συναλλαγή δεν έλαβε χώρα.

Για να γίνουν τα πράγματα χειρότερα, η επανάληψη αυτής της ιστορίας από εμένα μπορεί να έθεσε σε κίνδυνο τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Ήδη έχει γίνει αντικείμενο εγκληματικών και τρομοκρατικών επιθέσεων από Τούρκους εθνικιστές, επιθέσεις που έχουν τεκμηριωθεί καλά στα μέσα ενημέρωσης και στο ειδησεογραφικό πρόγραμμα 60 Minutes.
Όσοι με γνωρίζετε προσωπικά, γνωρίζετε πόσο σημαντική είναι για μένα η ορθόδοξη πίστη μου. Και εκτός αυτού, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος είναι προσωπικός μου ήρωας. Είναι γνωστός ως «ο Πράσινος Πατριάρχης» λόγω της ουσιαστικής και μακροχρόνιας υποστήριξής του για την προστασία του περιβάλλοντος και είναι υπέρμαχος της ειρήνης σε όλο τον κόσμο. Κυριολεκτικά το τελευταίο πράγμα που θα ήθελα να κάνω είναι να τον θέσω σε κίνδυνο ή να θέσω σε κίνδυνο το σημαντικό έργο που επιτελεί.

Επομένως, επιτρέψτε μου να επαναλάβω: Η ιστορία που είπα στον Julian Dorey δεν είναι αληθινή. Και θα έπρεπε να είχα επιβεβαιώσει τα γεγονότα πριν την επαναλάβω».

Παρά την διορθωτική κίνηση του ελληνοαμερικανού, πληθώρα χρηστών στα κοινωνικά δίκτυα διαμοίρασε το παραπλανητικό αφήγημα. Επομένως, σε πρωταρχικό επίπεδο, πραγματοποιήσαμε αναζήτηση με λέξεις κλειδιά, χωρίς όμως να προκύπτει κάποιο ασφαλές ειδησεογραφικό αποτέλεσμα.

Χρηματοδότηση USAID

Επιπλέον, βάσει νόμου απαγορεύεται ο USAID να χρηματοδοτεί απευθείας θρησκευτικούς θεσμούς, όπως το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Συγκεκριμένα, ανατρέξαμε στον Κώδικα Ομοσπονδιακών Κανονισμών και εντοπίσαμε τους κανονισμούς υπό τους οποίους λειτουργεί ο USAID. Συγκεκριμένα, στον Τίτλο 22, Κεφάλαιο II, Μέρος 205, αναγράφεται το εξής:

«Organizations that receive direct Federal financial assistance from USAID under any USAID award or subaward may not engage in explicitly religious activities».

Μετάφραση από Ellinikahoaxes

«Οι οργανώσεις που λαμβάνουν άμεση ομοσπονδιακή οικονομική βοήθεια από τον USAID στο πλαίσιο οποιασδήποτε ανάθεσης ή υποανάθεσης του USAID δεν μπορούν να συμμετέχουν σε ρητά θρησκευτικές δραστηριότητες».

Κάτι τέτοιο σημαίνει πως απαγορευόταν ο Οργανισμός Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ να αποστείλει χρήματα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Περαιτέρω, συμβουλευτήκαμε την αμερικανική κυβερνητική ιστοσελίδα usaspending, στην οποία καταχωρούνται τα ποσά των δαπανών της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ. Πραγματοποιήσαμε αναζήτηση για μια συναλλαγή των 20 εκατομμυρίων προς την Ουκρανία κατά την περίοδο 2009-2013, όταν η Χίλαρι Κλίντον διατέλεσε Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ. Δεν προέκυψε κανένα σχετικό αποτέλεσμα που να εμπλέκει το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και κατ’ επέκταση τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Για την ακρίβεια, καμία συναλλαγή που δόθηκε στην Ουκρανία στο συγκεκριμένο χρονικό εύρος δεν αγγίζει τα 20 εκατομμύρια δολάρια.

Τέλος, επικοινωνήσαμε με το γραφείο Τύπου του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Στην περίπτωση λήψης απάντησης το άρθρο θα ενημερωθεί.

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Προέρχεται από δηλώσεις του Τζών Κυριάκου, τις οποίες στη συνέχεια ανακάλεσε, αναφέροντας πως επρόκειτο για μια ιστορία που είχε ακούσει και η οποία τελικά αποδείχθηκε ψευδής. Πρόκειται για μια υποτιθέμενη συναλλαγή του USAID που δεν εντοπίζεται καταγεγραμμένη στα διαθέσιμα ψηφιακά αρχεία κυβερνητικών δαπανών. Ταυτόχρονα, η εν λόγω ανύπαρκτη μεταφορά αφορά ένα πρόσωπο, στο οποίο ο USAID απαγορεύεται να στείλει απευθείας χρήματα. Παρά το γεγονός ότι ο Κυριάκου ανακάλεσε τις δηλώσεις του, πληθώρα χρηστών εξέλαβε την ιστορία ως πραγματική.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=10231678760045995&id=1052005104&rdid=IsvKunEvZgE8v8qx#
2.https://www.reuters.com/world/us/dismantling-usaid-leaves-no-staff-process-aid-waivers-sources-say-2025-02-07/
3.https://www.ecfr.gov/current/title-22/chapter-II/part-205
4.https://www.usaspending.gov/search/
5.https://americanswhotellthetruth.org/portraits/john-kiriakou/