Ποιοι είμαστε
Αρχική Ποια η πραγματική σχέση πυρκαγιών – κλιματικής αλλαγής;ΔΙΑΦΟΡΑ

Ποια η πραγματική σχέση πυρκαγιών – κλιματικής αλλαγής;

14 Απρ
2025

@

Ευαίσθητο περιεχόμενο

Αυτή η εικόνα περιέχει ευαίσθητο περιεχόμενο το οποίο μπορεί για κάποιους χρήστες μπορεί να είναι προσβλητικό ή ενοχλητικό
Το συγκεκριμένο άρθρο δημοσιεύτηκε πριν 1 έτος.

Πυρκαγιές εκδηλώνονται στη χώρα μας ακόμη και πριν από την επίσημη έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, αναζωπυρώνοντας το δημόσιο διάλογο για τα αίτια και τις συνθήκες που τις ευνοούν. Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει πληγεί επανειλημμένα από εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές, με σημαντικές απώλειες σε ανθρώπινες ζωές, φυσικό περιβάλλον και υποδομές. Την ίδια στιγμή, καταγράφεται έξαρση ακραίων πυρκαγιών σε διάφορα σημεία του πλανήτη, ενώ αναρτήσεις στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και δημοσιεύσεις σε ιστοσελίδες (π.χ. εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ και εδώ) εντείνουν τη συζήτηση γύρω από το φαινόμενο.

Στο πλαίσιο αυτό, το ερώτημα που τίθεται με μεγαλύτερη επιτακτικότητα είναι το εξής:

  • Αποτελεί η κλιματική αλλαγή βασική αιτία των πυρκαγιών ή απλώς επιδεινώνει τις συνθήκες που οδηγούν στην εκδήλωση και την εξάπλωσή τους;

Στο παρόν άρθρο, εξετάζουμε αναλυτικά τη σχέση πυρκαγιών – κλιματικής αλλαγής, ώστε να αποσαφηνίσουμε τι πραγματικά ισχύει.

Παραδείγματα αναρτήσεων στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης:

Τι ισχύει

Τα τελευταία χρόνια, οι δασικές πυρκαγιές έχουν καταστεί συχνότερες και εντονότερες, με την κλιματική αλλαγή να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα επιδείνωσής τους. Η άνοδος της θερμοκρασίας και οι μεταβολές στα πρότυπα βροχοπτώσεων δημιουργούν θερμότερα και ξηρότερα περιβάλλοντα, αυξάνοντας τον κίνδυνο πυρκαγιών και επιμηκύνοντας την περίοδο πυρκαγιών, (​epa.gov: Background, ​tyndall.ac.uk: Background). Η ανάλυση του φαινομένου αυτού απαιτεί τεκμηρίωση και προσοχή, καθώς οι πυρκαγιές επηρεάζονται από ένα σύμπλεγμα παραγόντων και δε μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά σε μια αιτία. Πέραν της κλιματικής αλλαγής, κρίσιμοι παράγοντες κρίνονται οι ανθρώπινες δραστηριότητες, οι αλλαγές στη χρήση γης και οι πρακτικές διαχείρισης δασών, (epa.gov: Background). Οι παράγοντες αυτοί διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή και μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου, γι’ αυτό απαιτείται μακροπρόθεσμη και πολύπλευρη προσέγγιση στην ανάλυσή τους, (​epa.gov: Background).

Στις ακόλουθες ενότητες, παρουσιάζεται ανάλυση της σχέσης πυρκαγιών – κλιματικής αλλαγής, εξετάζοντας τις γεωγραφικές διαφοροποιήσεις, αναλύοντας το φαύλο κύκλο πυρκαγιών – υπερθέρμανσης και αναφέροντας προβλέψεις για το μέλλον.

1. Βασικές επιστημονικές αρχές της σχέσης πυρκαγιών – κλιματικής αλλαγής

1a. Θερμοκρασία

Η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη έχει άμεση επίδραση στη συχνότητα και στη σφοδρότητα των πυρκαγιών. Οι υψηλές θερμοκρασίες αφυδατώνουν τη βλάστηση και το έδαφος, καθιστώντας την καύσιμη ύλη πιο εύφλεκτη. Επιπλέον, τα κύματα καύσωνα δημιουργούν συνθήκες καύσιμου φορτίου σε επίπεδα ρεκόρ. Σύμφωνα με τη NASA, (climate.nasa.gov: A Hotter, Drier World):

Οι υψηλές θερμοκρασίες και η χαμηλή υγρασία είναι δύο βασικοί παράγοντες πίσω από την αύξηση του κινδύνου πυρκαγιάς και την άυξηση του αριθμού πυρκαγιών, οι οποίοι επηρεάζουν τη συμπεριφορά της πυρκαγιάς από την ανάφλεξή της έως την εξάπλωσή της.

Μια ακόμη σημαντική πτυχή αποτελούν οι υψηλότερες νυχτερινές θερμοκρασίες, λόγω κλιματικής μεταβολής. Παλαιότερα η πτώση της θερμοκρασίας στη διάρκεια της νύχτας συνέβαλε στον περιορισμό της έκτασης της πυρκαγιάς και την ευκολότερη κατάσβεση της, ενώ οι τρέχουσες υψηλές νυχτερινές θερμοκρασιές “επιτρέπουν” στις φωτιές να συνεχίζουν να καίνε με ένταση αντί να κοπάζουν, (climate.nasa.gov: A Hotter, Drier World).

Εν ολίγοις, ένα θερμότερο κλίμα επιβαρύνει το σύστημα με περισσότερη θερμική ενέργεια, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για εκτεταμένες πυρκαγιές.

1b. Ξηρασία και υγρασία καυσίμης ύλης

Η κλιματική αλλαγή έχει οδηγήσει σε ξηρότερες συνθήκες, τόσο μέσω της μείωσης των βροχοπτώσεων σε ορισμένες περιοχές, όσο και μέσω της αύξησης της εξατμισοδιαπνοής (λόγω υψηλότερων θερμοκρασιών). Περίοδοι παρατεταμένης ανομβρίας και ξηρασίας μειώνουν την υγρασία στη βλάστηση (καύσιμη ύλη), καθιστώντας την εξαιρετικά εύφλεκτη.

Σε κάθε περίπτωση, υπό συνθήκες ακραίας ζέστης και ξηρασίας, ακόμη και η παραμικρή σπίθα (από ανθρωπογενή ή φυσική αιτία) είναι ικανή να οδηγήσει σε μια ανεξέλεγκτη πυρκαγιά.

1c. Άνεμοι και κεραυνοί

Οι άνεμοι αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στην εξάπλωση των πυρκαγιών, καθώς είναι ικανοί να μεταφέρουν γρήγορα τη φωτιά σε νέες περιοχές, μέσω σπινθήρων και φλεγόμενων υπολειμμάτων. Η κλιματική αλλαγή φαίνεται να έχει επηρεάσει τα πρότυπα των ανέμων σε τοπική κλίμακα (π.χ. μεταβάλοντας “παραδοσιακούς” ανέμους σε ξηρά και θάλασσα ή δημιουργώντας θερμικά ανοδικά ρεύματα πάνω από μεγάλες πυρκαγιές), με την επίδραση στους ανέμους να διαφέρει από περιοχή σε περιοχή. Παρ’ όλα αυτά, σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες και τις ξηρές συνθήκες, συμβάλλουν σε φαινόμενα όπως οι πύρινοι ανεμοστρόβιλοι και οι πυρο-καταιγίδες (σύννεφα καπνού τα οποία δημιουργούν κεραυνούς), καθιστώντας τις φωτιές ακόμη πιο απρόβλεπτες και βίαιες​, (climatecouncil.org.au: What is so unusual about these bushfire conditions?). Επιπλέον, η άνοδος της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας, ενδέχεται να οδηγήσει σε περισσότερους κεραυνούς (dry thunderstorm), δηλαδή κεραυνούς χωρίς βροχή, οι οποίοι αποτελούν φυσική αιτία ανάφλεξης.

  • Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η Αλάσκα, το 2015, όπου μια ασυνήθιστα ζεστή περίοδος συνοδεύτηκε από αυξημένο αριθμό κεραυνών, οι οποίοι πυροδότησαν εκτεταμένες πυρκαγιές, οδηγώντας σε μια χρονιά-ρεκόρ για την περιοχή​, (climate.nasa.gov: A Hotter, Drier World).

Συνολικά, η κλιματική αλλαγή δε δημιουργεί αυτή καθ’ αυτή τον άνεμο ή τον κεραυνό, αλλά με την παρουσία έντονων θερμών και ξηρών συνθηκών, οι φυσικοί αυτοί παράγοντες οδηγούν ευκολότερα σε μεγάλες πυρκαγιές.

1d. Διάρκεια περιόδου πυρκαγιών

Παρατηρείται ήδη ότι σε διάφορα μέρη του πλανήτη η περίοδος πυρκαγίων/αντιπυρική περίοδος διαρκεί περισσότερο, γεγονός το οποίο αποδίδεται σε μεταβολές του κλίματος. Το λιώσιμο του χιονιού συμβαίνει νωρίτερα την άνοιξη, ενώ τα φθινοπωρινά πρωτοβρόχια καθυστερούν, επεκτείνοντας την περίοδο κατά την οποία η βλάστηση παραμένει ξηρή και εύφλεκτη​. Σύμφωνα με τη NASA, (earthobservatory.nasa.gov):

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι περίοδοι πυρκαγιών έχουν επιμηκυνθεί στο ένα τέταρτο της φυτικής επιφάνειας της Γης. Σε ορισμένες περιοχές, η παράταση της περιόδου των πυρκαγιών κατά λίγο κάθε χρόνο, οδηγεί σε μεγάλη αλλαγή στη διάρκεια της πλήρους περιόδου μελέτης. Για παράδειγμα, περιοχές των δυτικών Ηνωμένων Πολιτειών και του Μεξικού, της Βραζιλίας και της Ανατολικής Αφρικής αντιμετωπίζουν τώρα εποχές πυρκαγιών, οι οποίες είναι περισσότερο από ένα μήνα εκτενέστερες από ό,τι ήταν πριν από 35 χρόνια.

Αυτό σημαίνει ότι οι κοινότητες στις περιοχές αυτές, βρίσκονται αντιμέτωπες με ευνοϊκές συνθήκες εκδήλωσης και εξάπλωσης φωτιάς για μεγαλύτερο διάστημα κάθε χρόνο, αυξάνοντας τις πιθανότητες εμφάνισης πυρκαγιών.

Σχήμα 1: Χάρτης που απεικονίζει την παγκόσμια μεταβολή διάρκειας της περιόδου πυρκαγιών, μεταξύ 1979 και 2013. Με κόκκινο χρώμα φαίνονται οι περιοχές όπου η περίοδος πυρκαγιών επιμηκύνθηκε (σε ημέρες ανά έτος), λόγω θερμότερων και ξηρότερων συνθηκών, ενώ με μπλε όπου μειώθηκε. Περίπου το 25% της επιφάνειας με βλάστηση (ιδίως στη Β. Αμερική, τον Αμαζόνιο, τη Μεσόγειο, την Αφρική και την Ασία) βιώνει πλέον μεγαλύτερης διάρκειας περιόδους πυρκαγιών. (Πηγή)​

2. Γεωγραφικές διαφοροποιήσεις

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στις πυρκαγιές δεν κατανέμονται “ομοιόμορφα” γεωγραφικά. Ακολουθεί μια σύντομη επισκόπηση ανά γεωγραφική περιοχή:

2a. Βόρεια Αμερική

Στη Βόρεια Αμερική, και ειδικά στις Δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά, έχει παρατηρηθεί σημαντική αύξηση της καμένης έκτασης τις τελευταίες δεκαετίες, εν μέρει αποδιδόμενη στην κλιματική αλλαγή. Οι θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες, οδηγούν σε αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν “fire weather“, δηλαδή καιρικές συνθήκες ιδιαίτερα ευνοϊκές για πυρκαγιές, με αποτέλεσμα περισσότερες και σφοδρότερες πυρκαγιές.

Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή έχει οδηγήσει σε θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες, οι οποίες ευνοούν τις πυρκαγιές στη Βόρεια Αμερική.

Η άνοδος της θερμοκρασίας έχει επεκτείνει και εντείνει την εποχή των πυρκαγιών στις Δυτικές ΗΠΑ, όπου η μακροχρόνια ξηρασία στην περιοχή έχει αυξήσει τον κίνδυνο πυρκαγιών. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο έχει ήδη διπλασιάσει την έκταση των δασών που καίγονται τις τελευταίες δεκαετίες.

Οι δορυφόροι Terra και Aqua της NASA ανιχνεύουν ενεργές πυρκαγιές δύο φορές την ημέρα. Οι επιστήμονες μελέτησαν τα δεδομένα αυτά σε διάστημα 21 ετών και διαπίστωσαν ότι οι ακραίες πυρκαγιές έχουν γίνει πιο συχνές, πιο έντονες και μεγαλύτερες. Η μεγαλύτερη αύξηση στη συμπεριφορά ακραίων πυρκαγιών σημειώθηκε στα εύκρατα δάση κωνοφόρων στις δυτικές ΗΠΑ και στα βόρεια δάση της Βόρειας Αμερικής και της Ρωσίας. Οι υψηλότερες νυχτερινές θερμοκρασίες είναι ένας σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει, επιτρέποντας στη δραστηριότητα της πυρκαγιάς να επιμένει κατά τη διάρκεια της νύχτας.

  • Ακόμη, αν και στις ΗΠΑ ο αριθμός των δασικών πυρκαγιών κάθε έτους παραμένει σχετικά σταθερός, η συνολική έκταση που καίγεται έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, (Σχήμα 2), (​science.nasa.gov).
Σχήμα 2: Το γράφημα αυτό παρουσιάζει τον αριθμό των δασικών πυρκαγιών και την έκταση της γης που καίγεται από πυρκαγιές στις ΗΠΑ κάθε χρόνο, από το 1983 έως το 2023. Η έκταση της γης που καίγεται κάθε χρόνο αυξάνεται καθώς οι δασικές πυρκαγιές εντείνονται, ενώ ο αριθμός των πυρκαγιών κάθε χρόνο έχει παραμείνει σχετικά σταθερός. Στοιχεία από το Εθνικό Διυπηρεσιακό Πυροσβεστικό Κέντρο. (Πηγή)
  • Επιπλεόν, το καλοκαίρι του 2023, καταγράφηκε στον Καναδά η χειρότερη στα χρονικά περίοδος πυρκαγιών. Η παρατεταμένη ζέστη και η ανομβρία οδήγησαν σε ανεξέλεγκτες φωτιές, οι οποίες έκαψαν το 5% των δασών της χώρας μέσα σε μια σεζόν​, (jpl.nasa.gov).
Εικόνα 1: Ένας αστροναύτης στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό φωτογράφισε τον καπνό από την πυρκαγιά στη Νέα Σκωτία, ο οποίος υψώνεται πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό το Μάιο του 2023. Ο ζεστός καιρός και η έλλειψη βροχής πυροδότησε εστίες σε όλο τον Καναδά το 2023, καίγοντας το 5% των δασών της χώρας. (Πηγή)

Επομένως, η συνολική τάση στη Βόρεια Αμερική είναι εκτενέστερες και σφοδρότερες πυρκαγιές, “τροφοδοτούμενες” από την κλιματική αλλαγή.

2b. Ευρώπη

Τα τελευταία χρόνια, ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη έχει αυξηθεί σημαντικά, επεκτεινόμενος σε περιοχές που στο παρελθόν ήταν σχετικά ανεπηρέαστες.

  • Σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις, το ποσοστό της ευρωπαϊκής έκτασης που αντιμετωπίζει πολύ υψηλό ή ακραίο κίνδυνο πυρκαγιάς έχει διπλασιαστεί από περίπου 20% το 1971 σε σχεδόν 40% σήμερα,​ (civio.es).

Αυτό συνεπάγεται ότι περιοχές και πληθυσμοί που παλαιότερα δεν κινδύνευαν από δασικές πυρκαγιές, πλέον είναι εκτεθειμένοι. Ακόμη και χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης βιώνουν πρωτόγνωρες πυρκαγιές, στη διάρκεια των ακραία θερμών καλοκαιριών.

  • Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Σουηδία, όπου το καλοκαίρι του 2018 σημειώθηκε ρεκόρ κινδύνου πυρκαγιάς. Για μεγάλο διάστημα, σχεδόν το 49% της έκτασης της χώρας βρισκόταν υπό πολύ υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς και το 14% υπό ακραίο κίνδυνο, οδηγώντας σε αριθμό μακράν υψηλότερο από κάθε προηγούμενο έτος​, (civio.es).

Γενικότερα, οι τάσεις δείχνουν ότι τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των ημερών με υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς αυξάνεται σε όλη την ήπειρο, εξέλιξη η οποία συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή​, (civio.es).

  • Επιπλέον, το καλοκαίρι του 2022 αποτέλεσε ένα εκ των χειρότερων που έχουν καταγραφεί, καθώς η συνολική καμένη έκταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη από το 2000 (οπότε ξεκίνησαν τα αρχεία του EFFIS) , (​joint-research-centre.ec.europa.eu), με τους επιστήμονες να προβλέπουν ότι ο κίνδυνος πυρκαγιών θα αυξηθεί σε όλες τις περιοχές της Ευρώπης, ακόμη και με μέτρια επίπεδα παγκόσμιας θέρμανσης (1,5°C-3°C), (​ipcc.ch: Σελίδα 20). Μάλιστα, περιοχές της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, που ιστορικά είχαν λίγες πυρκαγιές, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πολύ περισσότερες στο μέλλον, (​wmo.int).

Η γενικότερη τάση στην ήπειρο δείχνει μεγαλύτερες περιόδους καύσωνα και ξηρασίας (ιδίως τα έτη 2021 και 2022), οι οποίες οδηγούν σε περισσότερες ημέρες “καιρού πυρκαγιάς“, αυξημένη εξάτμιση και εξάντληση της εδαφικής υγρασίας, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για εκτενέστερες και εντονότερες φωτιές.

Συνεπώς, η Ευρώπη, αν και δεν καταγράφει ιστορικά τα υψηλότερα επίπεδα πυρκαγιών παγκοσμίως, αντιμετωπίζει πλέον ταχέως αυξανόμενο κίνδυνο, κυρίως λόγω της κλιματικής αλλαγής, με τις περιοχές που άλλοτε θεωρούνταν ασφαλείς να βιώνουν πλέον συχνότερες φωτιές, ενώ τα ακραία καιρικά φαινόμενα (καύσωνες, ξηρασίες) επιδεινώνουν την κατάσταση.

2c. Μεσόγειος

Η Μεσόγειος έχει χαρακτηριστεί ως “hotspot” κλιματικής αλλαγής, καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο και οι ξηρασίες εντείνονται, με άμεσο αντίκτυπο στις πυρκαγιές, (ipcc.ch: Executive Summary). Τα ξηρά – θερμά καλοκαίρια, σε συνδυασμό με παρατεταμένες περιόδους ανομβρίας και ισχυρούς ανέμους (π.χ. μελτέμια, σιρόκοι), δημιουργούν εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες για την εκδήλωση και την εξάπλωση πυρκαγιών. Οι παρατεταμένοι καύσωνες και η χαμηλή υγρασία έχουν επιμηκύνει τη διάρκεια της περιόδου πυρκαγιών, αυξάνοντας τις ημέρες ακραίου κινδύνου φωτιάς.

Η περιοχή έχει ήδη πληγεί από επαναλαμβανόμενες περιόδους καταστροφικών πυρκαγιών. Αναλυτικότερα:

Σχήμα 3: Ετήσιες στατιστικές EFFIS για την Ισπανία. Τα στατιστικά στοιχεία στα διαγράμματα μέχρι το 2024 δείχνουν στατιστικά για ολόκληρο το έτος, το 2025 ενημερώνεται μέχρι την τρέχουσα ημερομηνία. Με ροζ παρουσιάζεται η καείσα έκταση και με γαλάζιο ο αριθός των πυρκαγιών.(Πηγή)
Σχήμα 4: Απώλεια δενδροκάλυψης λόγω πυρκαγιών στη Γαλλία. Από το 2001 έως το 2023, η Γαλλία έχασε 55,9 kha δένδρων από πυρκαγιές και 1,42 Mha από όλους τους άλλους παράγοντες απώλειας. Το έτος με τις μεγαλύτερες απώλειες δενδροκάλυψης λόγω πυρκαγιών, κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, ήταν το 2004 με 5,94 kha, τα οποία χάθηκαν από πυρκαγιές – 7,8% της συνολικής απώλειας κάλυψης δέντρων για εκείνο το έτος. (Πηγή)

Συνεπώς, αν και οι πυρκαγιές αποτελούν μέρος του φυσικού κύκλου στη Μεσόγειο, η κλιματική αλλαγή έχει μεταβάλλει ριζικά τις ισορροπίες, καθώς οι ημέρες ακραίου κινδύνου πυρκαγιάς αυξάνονται δραματικά, οι φωτιές λαμβάνουν μεγαλύτερες διαστάσεις προτού τεθούν υπό έλεγχο, ενώ η κατάσβεση τους καθίσταται δυσκολότερη, λόγω των δυσμενών μετεωρολογικών συνθηκών.

2d. Αμαζόνιος (Τροπικά δάση Νοτίου Αμερικής)

Ο τροπικός Αμαζόνιος παραδοσιακά δεν αντιμετώπιζε μεγάλες φυσικές πυρκαγιές, χαρακτηριστικά η NASA αναφέρει, (earthobservatory.nasa.gov):

Ελλείψει ανθρώπινης δραστηριότητας, οι πυρκαγιές δε θα έκαιγαν στην καρδιά του τροπικού δάσους του Αμαζονίου. Είναι πολύ υγρό, ακόμη και τις πιο ξηρές περιόδους του χρόνου. Ωστόσο, για όσο διάστημα οι δορυφόροι κατέστησαν δυνατή την παρακολούθηση μεγάλης κλίμακας του τροπικού δάσους, οι ερευνητές παρατήρησαν χιλιάδες πυρκαγιές στον Αμαζόνιο κάθε χρόνο, με ιδιαίτερα έντονη δραστηριότητα κατά τους ξηρούς μήνες από τον Ιούλιο έως τον Νοέμβριο.

Το 2023, όπως προέβλεπαν οι ερευνητές μήνες νωρίτερα, η κορύφωση της περιόδου των πυρκαγιών συνέπεσε με ένα συνεχιζόμενο Ελ Νίνιο και μια ξηρασία στο βόρειο και δυτικό τμήμα της λεκάνης που επιδείνωσε την καύση. Οι εστίες πυρκαγιάς ήταν ιδιαίτερα έντονες στις Amazonas, Para και Amapá, σύμφωνα με δορυφορικές παρατηρήσεις. Σε αυτές τις περιοχές, οι συνθήκες ξηρασίας που συνοδεύονται από ζεστό και ξηρό καιρό έχουν διευρύνει τις πυρκαγιές που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να επεκταθούν. Ο αισθητήρας MODIS (Μέτριας ανάλυσης Imaging Spectroradiometer) στον δορυφόρο Terra της NASA κατέγραψε μια εικόνα (Εικόνα 2), η οποία δείχνει καπνό που ρέει από πυρκαγιές κοντά στο Manaus στις 11 Οκτωβρίου 2023. Η πόλη, ένας κόμβος μεταφοράς και παραγωγής βαθιά στο τροπικό δάσος, είναι η πρωτεύουσα της πολιτείας της Αμαζόνας της Βραζιλίας Ο καπνός από τις πυρκαγιές τύλιξε περιοδικά την πόλη των δύο εκατομμυρίων τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, δίνοντας κατά καιρούς στο Manaus μερικούς από τους πιο μολυσμένους ουρανούς στον κόσμο.

Εικόνα 2. (Πηγή)

Οι εξελίξεις αυτές εγείρουν φόβους, καθώς αν συνεχιστεί η κλιματική θέρμανση και η αποδάσωση, τμήματα του Αμαζονίου ενδέχεται να μετατραπούν από τροπικό δάσος σε σαβάνα, με τεράστιες επιπτώσεις για το παγκόσμιο κλίμα και τη βιοποικιλότητα (καθώς ο Αμαζόνιος λειτουργεί ως μια από τις μεγαλύτερες “αποθήκες” άνθρακα στη Γη).

2e. Αρκτική (βόρειες περιοχές)

Η Αρκτική θερμαίνεται περίπου τρεις φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο​, (wmo.int), γεγονός το οποίο δημιουργεί θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες, επιφέροντας έξαρση ακραίων πυρκαγιών στα δάση τάιγκας ή ακόμη και σε τούνδρα (οικοσυστήματα στα οποία τέτοιες φωτιές σπάνιζαν ιστορικά​), (climate.nasa.gov). Οι πυρκαγιές αυτές πλήττουν πλούσια σε οργανικό άνθρακα εδάφη, επιταχύνοντας την τήξη του μόνιμα παγωμένου υπεδάφους (permafrost) και απελευθερώνοντας αποθηκευμένο διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) στην ατμόσφαιρα​, ενισχύοντας έτσι περαιτέρω το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ο πυκνός καπνός που παράγεται περιέχει αιθάλη (αιωρούμενο άνθρακα), με τη NASA να διευκρινίζει ότι, (earthobservatory.nasa.gov):

Οι επιστήμονες έχουν ισχυρές αποδείξεις ότι ο μαύρος άνθρακας μπορεί να επιταχύνει την τήξη στην Αρκτική. Η σκοτεινή αιθάλη απορροφά εύκολα το ηλιακό φως και θερμαίνει την ατμόσφαιρα. Μπορεί επίσης να πέσει πάνω από πάγο ή χιόνι, γεγονός που σκουραίνει την επιφάνεια, μειώνει την ανακλαστικότητα και παγιδεύει περισσότερη θερμότητα.

Τα τελευταία χρόνια εκδηλώθηκαν πρωτοφανείς πυρκαγίες από τη Σιβηρία μέχρι την Αλάσκα και τον Καναδά. Χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), (wmo.int: Heatwaves fuel fires):

Από τις αρχές Ιουνίου, η Υπηρεσία Παρακολούθησης Ατμόσφαιρας Copernicus (CAMS) έχει παρακολουθήσει πάνω από 100 έντονες και μακρόβιες πυρκαγιές στον Αρκτικό Κύκλο. Μόνο τον Ιούνιο, αυτές οι πυρκαγιές εξέπεμψαν 50 μεγατόνους διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, που ισοδυναμούν με τις συνολικές ετήσιες εκπομπές της Σουηδίας. Αυτό είναι περισσότερο από αυτό που απελευθερώθηκε από τις πυρκαγιές στην Αρκτική τον ίδιο μήνα μεταξύ 2010 και 2018 μαζί.

Επομένως, οι πυρκαγιές στην Αρκτική, οι οποίες εντείνονται λόγω της ταχείας υπερθέρμανσης, καταστρέφουν δάση τάιγκας και τούνδρα, απελευθερώνουν τεράστιες ποσότητες άνθρακα από το έδαφος, επιταχύνουν την τήξη του permafrost και επηρεάζουν το παγκόσμιο κλίμα μέσω της αιθάλης.

2f. Αυστραλία

Η Αυστραλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του φαύλου κύκλου πυρκαγιών – κλιματικής αλλαγής. Τα τελευταία χρόνια έχει βιώσει διαδοχικά επεισόδια ακραίων πυρκαγιών, με αποκορύφωμα το επονομαζόμενο «Μαύρο Καλοκαίρι» του 2019-2020.

Πάνω από 18 εκατομμύρια εκτάρια έχουν καεί στην περίοδο των δασικών πυρκαγιών 2019-2020 στην Αυστραλία από τα μέσα Ιανουαρίου, σύμφωνα με αναφορές των μέσων ενημέρωσης, καταστρέφοντας περισσότερα από 5.900 κτίρια, συμπεριλαμβανομένων πάνω από 2.800 κατοικιών. Εκτός από τα ανθρώπινα θανατηφόρα, πολλά εκατομμύρια ζώα αναφέρεται ότι έχουν θανατωθεί.

Την περίοδο πυρκαγιών 2019-2020 ήταν τουλάχιστον 30% πιο πιθανή (η έναρξη πυρκαγιάς) από ότι πριν από έναν αιώνα, λόγω της επίδρασης της κλιματικής αλλαγής.

Η Αυστραλία το 2019 είχε τη θερμότερη και ξηρότερη χρονιά που έχει καταγραφεί, δημιουργώντας το σκηνικό για τις τεράστιες πυρκαγιές που ήταν τόσο καταστροφικές για ανθρώπους, περιουσίες, την άγρια ​​ζωή, τα οικοσυστήματα και το περιβάλλον.

Συνεπώς, οι ολοένα και συχνότερες πυρκαγιές στην Αυστραλία, ενισχυμένες από παρατεταμένους καύσωνες και ξηρασίες, επιφέρουν μεγάλες απώλειες δασών, επιδεινώνουν την ατμοσφαιρική ρύπανση και απειλούν τη βιοποικιλότητα, με σοβαρές επιπτώσεις σε οικοσυστήματα και ανθρώπινες κοινότητες.

3. Φαύλος κύκλος πυρκαγιών – κλιματικής αλλαγής

Πυρκαγιές και κλιματική αλλαγή λειτουργούν σε έναν φαύλο κύκλο αμοιβαίας τροφοδότησης. Από τη μία, η υπερθέρμανση και η ξηρασία εντείνουν τις πυρκαγιές· από την άλλη, οι ίδιες οι μεγα-πυρκαγιές επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή. Όταν καίγονται δάση και λοιπές εκτάσεις, απελευθερώνουν στην ατμόσφαιρα διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) και άλλα αέρια του θερμοκηπίου, συμβάλλοντας στην άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας​, (climate.nasa.gov: Fire Feedbacks). Παράλληλα, ο καπνός των πυρκαγιών περιέχει αιωρούμενα σωματίδια (αερολύματα), τα οποία έχουν την ικανότητα να επηρεάσουν το κλίμα με διάφορους τρόπους, ορισμένα εξ αυτών παγιδεύουν περισσότερη θερμότητα, ενώ άλλα την αντανακλούν πίσω στο διάστημα. Ακολουθούν οι κύριες παράμετροι του φαύλου αυτού κύκλου:

  • Εκπομπές CO₂ & αερίων θερμοκηπίου: Οι μεγάλες δασικές πυρκαγιές συγκαταλέγονται στις σημαντικότερες φυσικές πηγές εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO₂). Το 2021, οι παγκόσμιες πυρκαγιές απελευθέρωσαν 1,76 δισεκατομμύρια τόνους άνθρακα στην ατμόσφαιρα, ποσότητα που αντιστοιχεί σε πάνω από το διπλάσιο των ετήσιων εκπομπών CO₂ της Γερμανίας, (weforum.org). Όταν ένα δέντρο καίγεται, ο άνθρακας που είχε αποθηκεύσει επί δεκαετίες ή αιώνες επιστρέφει στην ατμόσφαιρα ως διοξείδιο του άνθρακα (CO₂). Σε περιοχές όπως η Καλιφόρνια ή η Αλάσκα, ακόμη και μετά την κατάσβεση, οι απανθρακωμένοι κορμοί συνεχίζουν να αποσυντίθενται αργά, εκλύοντας επιπλέον CO₂ για χρόνια. Την ίδια στιγμή, τα καμένα δάση παύουν να λειτουργούν ως καταβόθρες άνθρακα, δηλαδή δεν απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) από την ατμόσφαιρα μέσω της φωτοσύνθεσης, στερώντας μας μια φυσική υπηρεσία κλιματικής ρύθμισης​, (climate.nasa.gov: Fire Feedbacks). Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει και για τις πυρκαγιές σε περιοχές τύρφης και μόνιμα παγωμένων εδαφών (permafrost) στις βόρειες χώρες. Εκεί, οι φωτιές είναι πιθανό να απελευθερώσουν πανάρχαιο άνθρακα, ο οποίος ήταν “κρυμμένος” στο έδαφος, για παράδειγμα, έχει βρεθεί ότι οι πυρκαγιές στην Ινδονησία εκπέμπουν άνθρακα ηλικίας περίπου 800 ετών από τα αποθέματα τύρφης, (climate.nasa.gov: Fire Feedbacks). Στην Αρκτική, όταν καίγεται το οργανικό υπόστρωμα των δασών, η θέρμανση του εδάφους λιώνει το παγωμένο μίγμα κάτω από την επιφάνεια, οδηγώντας στην έκλυση μεθανίου (CH₄), ενός ακόμη ισχυρού αερίου του θερμοκηπίου, (climate.nasa.gov: Fire Feedbacks). Όλες αυτές οι εκπομπές προστίθενται στα ανθρωπογενή αέρια του θερμοκηπίου, ενισχύοντας την υπερθέρμανση του πλανήτη. Με άλλα λόγια, οι μεγάλες πυρκαγιές αναιρούν μέρος των προσπαθειών μείωσης εκπομπών, καθώς μέσα σε λίγους μήνες μπορούν να εκπέμψουν ισοδύναμο αέριων ρύπων πολλών ετών ανθρώπινων δραστηριοτήτων.
  • Καπνός, σωματίδια & επιπτώσεις στο κλίμα: Κάθε μεγάλη πυρκαγιά παράγει τεράστιες ποσότητες καπνού, ο οποίος περιέχει μίγμα σωματιδίων και αερίων. Τα οποία χαρακτηρίζονται από πολύπλοκη επίδραση στο κλίμα και τον καιρό. Τα σκουρόχρωμα σωματίδια αιθάλης (μαύρος άνθρακας) απορροφούν την ηλιακή ακτινοβολία καθώς αιωρούνται στην ατμόσφαιρα, προκαλώντας τοπική θέρμανση του αέρα, (climate.nasa.gov: Fire Feedbacks). Όταν κατακαθίσουν, ιδιαίτερα πάνω σε πάγο ή χιόνι, σκουραίνουν την επιφάνεια και επιταχύνουν το λιώσιμό της, διότι μειώνουν την ανακλαστικότητα (albedo), (climate.nasa.gov: Fire Feedbacks). Αυτό δημιουργεί έναν πρόσθετο μηχανισμό θέρμανσης σε ψυχρές περιοχές. Από την άλλη, ο καπνός περιλαμβάνει και ανοικτόχρωμα σωματίδια στάχτης και θειικών ενώσεων που αντανακλούν μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας πίσω στο διάστημα, έχοντας μια βραχυπρόθεσμη τοπική ψυκτική επίδραση όσο παραμένουν στην ανώτερη ατμόσφαιρα​, (climate.nasa.gov: Fire Feedbacks). Ένα ακόμη σημαντικό φαινόμενο είναι ότι τα αερολύματα από τον καπνό μπορούν να επηρεάσουν τα σύννεφα και τις βροχοπτώσεις. Μελέτες υποδεικνύουν ότι σε τροπικές περιοχές, μεγάλα φορτία καπνού εμποδίζουν τη συγκόλληση υδροσταγονιδίων στα σύννεφα, μειώνοντας την πιθανότητα βροχής, (climate.nasa.gov: Fire Feedbacks).​ Με αυτό να συνεπάγεται ότι οι παρατεταμένες περίοδοι καπνού πάνω από μια περιοχή (π.χ. λόγω πυρκαγιών) ενδέχεται να επιτείνουν τις ξηρές συνθήκες, δημιουργώντας ένα είδος τοπικής ξηρασίας εν μέσω πυρκαγιών, δυσχεραίνοντας έτσι ακόμη περισσότερο την κατάσβεσή τους. Συνολικά, οι πυρκαγιές αποτελούν σημαντικό παράγοντα ρύπανσης, αλλά και κλιματικής επίδρασης μέσω των σωματιδίων που εκλύουν.
  • Περαιτέρω ενίσχυση της υπερθέρμανσης: Συνδυάζοντας τους παραπάνω παράγοντες καταλήγουμε στο ότι οι μεγάλες πυρκαγιές προσθέτουν επιπλέον “ώθηση” στην κλιματική αλλαγή. Περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) στην ατμόσφαιρα συνεπάγεται ενίσχυση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Αυτό, με τη σειρά του, επιφέρει ακόμη θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες, οι οποίες ευνοούν την εκδήλωση πυρκαγιών. Πρόκειται δηλαδή για έναν φαύλο κύκλο, όπου το ένα φαινόμενο τροφοδοτεί το άλλο, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το UNEP, (unep.org), «Οι πυρκαγιές και η κλιματική αλλαγή επιδεινώνονται αμοιβαία/(mutually exacerbating)». Επιπλέον, η απώλεια δασών λόγω των πυρκαγιών μειώνει και την ικανότητα του πλανήτη να απορροφά εκπομπές άνθρακα (καθώς διαθέτουμε λιγότερα υγιή δέντρα ώστε να δεσμεύουν CO₂), δημιουργώντας ένα ακόμη αρνητικό feedback. Αξιοσημείωτο είναι, ακόμη, ότι οι περιοχές που επηρεάζονται περισσότερο (π.χ. Αμαζόνιος, βόρεια δάση, τροπικά δάση Αφρικής) είναι και αυτές που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του κλιματικού μας συστήματος. Επομένως, η προστασία τους από τις πυρκαγιές δεν αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα οικοσυστημάτων, αλλά και ένα κρίσιμο μέτωπο στην προσπάθεια σταθεροποίησης του κλίματος.

Συνοπτικά, διαμορφώνεται ένας φαύλος κύκλος: η κλιματική αλλαγή εντείνει τις πυρκαγιές, και οι πυρκαγιές με τη σειρά τους ενισχύουν περαιτέρω την κλιματική μεταβολή. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμό (WMO), (wmo.int):

Ένας φαύλος κύκλος κλιματικής αλλαγής, πυρκαγιών και ατμοσφαιρικής ρύπανσης έχει σπειροειδή αρνητικό αντίκτυπο στην ανθρώπινη υγεία, τα οικοσυστήματα και τη γεωργία.

4. Προβλέψεις για το μέλλον

Οι προοπτικές για τις επόμενες δεκαετίες είναι ανησυχητικές, καθώς τα κλιματικά μοντέλα προβλέπουν αύξηση του κινδύνου και της έντασης των δασικών πυρκαγιών.

4a. Επιστημονικά μοντέλα & προβλέψεις

Στους 4°C θέρμανσης, η παγκόσμια καμένη έκταση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 50% έως 70% και η συχνότητα εμφάνισης πυρκαγιών κατά περίπου 30% συγκριτικά με σήμερα.

Παρότι αυτό αποτελεί ένα ακραίο σενάριο, υπογραμμίζει τη σοβαρότητα του κινδύνου.

Καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται, οι πυρκαγιές και η σχετική ατμοσφαιρική ρύπανση αναμένεται να αυξηθούν, ακόμη και σε ένα σενάριο χαμηλών εκπομπών. Εκτός από τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, αυτό θα επηρεάσει επίσης τα οικοσυστήματα καθώς οι ατμοσφαιρικοί ρύποι εγκαθίστανται από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της Γης.

  • Την ίδια στιγμή, διεθνείς οργανισμοί τονίζουν ότι χωρίς την υιοθέτηση μέτρων μείωσης εκπομπών, οι ακραίες πυρκαγιές θα γνωρίσουν δραματική αύξηση. Έκθεση του UNEP και του GRID-Arendal προειδοποιεί ότι, (unep.org: Nairobi, 23 February, 2022):

Η κλιματική αλλαγή και η αλλαγή χρήσης γης αναμένεται να κάνουν τις δασικές πυρκαγιές πιο συχνές και έντονες, με παγκόσμια αύξηση των ακραίων πυρκαγιών έως και 14% έως το 2030, 30% έως τα τέλη του 2050 και 50% έως τα τέλη του αιώνα.

  • Επίσης, οι περιοχές που σήμερα πλήττονται σποραδικά ενδέχεται να αντιμετωπίζουν τακτικά τέτοια φαινόμενα στο μέλλον. Μάλιστα, μερικές από τις μεγαλύτερες αυξήσεις προβλέπονται σε μέρη που ιστορικά δεν ήταν συνηθισμένα σε πυρκαγιές, με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO) να επισημαίνει ότι, (​wmo.int):

Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκαν ρεκόρ περιόδων πυρκαγιών σε όλο τον κόσμο, από την Αυστραλία και την Αρκτική έως τη Βόρεια και Νότια Αμερική. Αυτή είναι μια πρόγευση του μέλλοντος. Μερικές από τις μεγαλύτερες αυξήσεις θα σημειωθούν σε περιοχές οι οποίες δεν έχουν συνηθίσει να βιώνουν πυρκαγιές, όπως η Αρκτική και η Κεντρική Ευρώπη. Περιοχές τροπικών δασών στην Ινδονησία και στο νότιο Αμαζόνιο είναι επίσης πιθανό να δουν αυξημένη καύση εάν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνεχιστούν με τον τρέχοντα ρυθμό τους.

4b. Πιθανές περιφερειακές επιπτώσεις

Δε θα βιώσουν όλα τα γεωγραφικά μήκη και πλάτη του πλανήτη την αύξηση του κινδύνου, κατά τον ίδιο τρόπο, αν και σχεδόν παντού αναμένεται κάποια επιδείνωση. Οι μεγαλύτερες αλλαγές εντοπίζονται σε συγκεκριμένα “hotspots”, ορισμένα εκ των οποίων είναι τα εξης:

  • Μεσόγειος: Προβλέπεται σημαντική αύξηση της διάρκειας και της έντασης της περιόδου πυρκαγιών. Η συχνότητα των πυρκαγιών που προκαλούνται από τη ζέστη προβλέπεται να αυξηθεί κατά 14% μέχρι το τέλος του αιώνα (2071-2100) σύμφωνα με το σενάριο RCP4.5 και κατά 30% με το RCP8.5, υποδηλώνοντας ότι η συχνότητα και η έκταση των μεγάλων δασικών πυρκαγιών θα αυξηθεί σε όλη τη λεκάνη της Μεσογείου, (medecc.org)
  • Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής: Η άνοδος της θερμοκρασίας έχει επεκτείνει και εντείνει την εποχή των πυρκαγιών στη Δύση, όπου η μακροχρόνια ξηρασία στην περιοχή έχει αυξήσει τον κίνδυνο πυρκαγιών. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η κλιματική αλλαγή, που προκαλείται από τον άνθρωπο, έχει ήδη διπλασιάσει την έκταση των δασών που καίγονται τις τελευταίες δεκαετίες. Μέχρι το 2050 περίπου, η ποσότητα της γης που καταναλώνεται από τις πυρκαγιές στις δυτικές πολιτείες προβλέπεται να αυξηθεί περαιτέρω κατά δύο έως έξι φορές. Ακόμη και σε παραδοσιακά βροχερές περιοχές όπως η Νοτιοανατολικές ΗΠΑ, οι πυρκαγιές προβλέπεται να αυξηθούν κατά περίπου 30%, (science.nasa.gov: Longer Wildfire Season). Ταυτόχρονα, αναλύσεις δείχνουν ότι η περίοδος πυρκαγιών έχει γίνει μεγαλύτερη σε ορισμένες περιοχές του ανατολικού Καναδά και μικρότερη στο μεγαλύτερο μέρος του νοτιοδυτικού Καναδά. Οι μελλοντικές προβλέψεις δείχνουν ότι η περίοδος πυρκαγιών θα επιμηκυνθεί σχεδόν σε όλες τις περιοχές. Μέχρι το 2100, η ​ περίοδος αυτή σε ορισμένες δασικές περιοχές ενδέχεται να έχει παραταθεί περισσότερο από ένα μήνα, (natural-resources.canada.ca).
  • Αμαζόνιος: Η άνοδος της θερμοκρασίας έχει ήδη παρατείνει την ξηρή περίοδο και αυξήσει τη συχνότητα ακραίων ξηρασιών στον Αμαζόνιο, μια τάση που προβλέπεται να ενταθεί​, (theamazonwewant.org: Global-warming-Amazon carbon emissions). Κλιματικά μοντέλα επισημαίνουν ότι η υπέρβαση του ορίου των +2°C παγκόσμιας θέρμανσης, λειτουργεί ως κρίσιμο σημείο, πολλαπλασιάζοντας τον κίνδυνο το τροπικό δάσος να μετατραπεί σε οικοσύστημα τύπου σαβάνας με συχνές πυρκαγιές​, (esd.copernicus.org: Abstract). Η διαρκής αποψίλωση πυροδοτεί έναν φαύλο κύκλο μειωμένης υγρασίας, η απώλεια δέντρων περιορίζει την εξατμισοδιαπνοή που τροφοδοτεί τις τοπικές βροχοπτώσεις, οδηγώντας σε περαιτέρω μείωση των βροχοπτώσεων και της υγρασίας​, (theamazonwewant.org: Forest – rainfall feedback). Οι αλλαγές αυτές υπονομεύουν την ανθεκτικότητα του Αμαζονίου και ενέχουν κίνδυνο οικολογικής κατάρρευσης, δηλαδή απότομης και μη αναστρέψιμης μετάβασης του δάσους σε υποβαθμισμένο καθεστώς​, (theamazonwewant.org). Ήδη, μεγάλες δασικές πυρκαγιές, που στο παρελθόν δεν εκδηλώνονταν στο υγρό περιβάλλον του Αμαζονίου, καταγράφονται κάθε χρόνο κατά την ξηρή περίοδο, τροφοδοτούμενες κυρίως από την ανθρώπινη αποψίλωση και σκόπιμους εμπρησμούς για εκκαθάριση γης​, (earthobservatory.nasa.gov). Τέλος, η περιοχή θεωρείται κρίσιμη για το παγκόσμιο κλιματικό σύστημα, καθώς διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στη ρύθμιση του κλίματος της Γης​, (theamazonwewant.org) και η κατάρρευσή της θα επέφερε ανεξέλεγκτες αλυσιδωτές επιπτώσεις στο παγκόσμιο κλίμα​, (unep.org).

Εν κατακλείδι, οι προγνώσεις για το μέλλον υπογραμμίζουν ένα σαφές μήνυμα:

  • Χωρίς δράση, οι δασικές πυρκαγιές θα καταστούν συχνότερες, εκτενέστερες και πιο καταστροφικές παγκοσμίως, τροφοδοτώντας επιπλέον την κλιματική μεταβολή.

Ευχάριστη είδηση αποτελεί, ότι η κατάσταση αυτή είναι αναστρέψιμη, καθώς η ταχεία μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου είναι ικανή να μετριάσει σημαντικά την αύξηση του κινδύνου πυρκαγιών​. Παράλληλα, οι επενδύσεις στην πρόληψη (διαχείριση δασών, συστήματα έγκαιρης ανίχνευσης) και την προσαρμογή (θωράκιση κοινοτήτων, εκπαίδευση) μπορούν να μειώσουν την τρωτότητα απέναντι στις “κλιματικά υποκινούμενες πυρκαγιές”.

Σε κάθε περίπτωση, η κατανόηση της σχέσης πυρκαγιών – κλιματικής αλλαγής είναι ζωτικής σημασίας για την προσαρμογή στο θερμότερο μέλλον που διαγράφεται.

Συμπέρασμα

Συνολικά, αποδεικνύεται ότι η κλιματική αλλαγή και οι δασικές πυρκαγιές σχετίζονται άμεσα, μέσα από ένα σύστημα αλληλεπιδράσεων που επηρεάζει τόσο την έναρξη όσο και τη σφοδρότητα των πυρκαγιών. Η αύξηση της θερμοκρασίας, η παράταση των ξηρών περιόδων και η μεταβολή των βροχοπτώσεων έχουν ήδη διαμορφώσει ευνοϊκότερες συνθήκες για την εκδήλωση και την εξάπλωσή τους. Η επιρροή αυτή ποικίλλει γεωγραφικά, περιοχές όπως η Μεσόγειος, η Αρκτική, η Βόρεια Αμερική και η Αυστραλία βιώνουν ήδη σημαντικές αλλαγές στα μοτίβα πυρκαγιών. Την ίδια στιγμή, οι ίδιες οι πυρκαγιές συνιστούν παράγοντα επιδείνωσης της κλιματικής αλλαγής, μέσω εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και απώλειας οικοσυστημάτων. Τέλος, τα μοντέλα προβλέπουν ότι αν η παγκόσμια υπερθέρμανση συνεχιστεί χωρίς μετριασμό, οι πυρκαγιές θα καταστούν εντονότερες και συχνότερες σε πολλές περιοχές.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%AC
2.https://www.fireservice.gr/el/-/a-n-a-k-o-i-n-o-s-1
3.https://en.wikipedia.org/wiki/Wildfire
4.https://enviropedia.org.uk/Climate/Rainfall_Patterns.php
5.https://www.fire.tas.gov.au/what-is-a-fire-hazard-and-a-fire-risk/
6.https://en.wikipedia.org/wiki/Fire_season
7.https://www.epa.gov/climate-indicators/climate-change-indicators-wildfires#:~:text=threaten%20to%20upset%20the%20status,see
8.https://tyndall.ac.uk/wp-content/uploads/2023/10/ScienceBrief_Review_WILDFIRES_Sep2020.pdf#:~:text=Human,vegetated%20surface%2C%20with%20detectable%20climate
9.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A5%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B8%CE%AD%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%83%CE%B7_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%80%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CE%AE%CF%84%CE%B7
10.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%BB%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7
11.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%88%CE%B4%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%82
12.https://en.wikipedia.org/wiki/Heat_wave
13.https://www.interfire.org/termoftheweek.asp?term=1156
14.https://www.nasa.gov/
15.https://climate.nasa.gov/news/2912/satellite-data-record-shows-climate-changes-impact-on-fires/#:~:text=A%20Hotter%2C%20Drier%20World
16.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%AC
17.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CF%81%CE%BF%CF%87%CE%AE
18.https://wikifarmer.com/library/el/article/%CF%84%CE%B9-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CE%B5%CE%BE%CE%B1%CF%84%CE%BC%CE%B9%CF%83%CE%BF%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%80%CE%BD%CE%BF%CE%AE
19.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9E%CE%B7%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1
20.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A5%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1
21.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%9C%CE%B5%CF%84%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82_%CE%9F%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82
22.https://wmo.int/news/media-centre/vicious-circle-of-climate-change-wildfires-and-air-pollution-has-major-impacts#:~:text=There%20are%20many%20different%20causes,major%20impact%20on%20air%20quality
23.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%8D%CF%83%CF%89%CE%BD%CE%B1%CF%82
24.https://en.wikipedia.org/wiki/Dry_season
25.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CE%97%CE%BD%CF%89%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82_%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B5%CE%AF%CE%B5%CF%82
26.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A5%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1_%CE%B1%CF%84%CE%BC%CF%8C%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B1%CF%82
27.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CE%BD%CE%B5%CE%BC%CE%BF%CF%82
28.https://en.wikipedia.org/wiki/Fire_whirl
29.https://en.wikipedia.org/wiki/Firestorm
30.https://www.climatecouncil.org.au/not-normal-climate-change-bushfire-web/#:~:text=The%20fires%20that%20led%20to,the%20bushfires%20on%20the%20ground
31.https://en.wikipedia.org/wiki/Dry_thunderstorm
32.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CE%AC%CF%86%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%B7
33.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BB%CE%AC%CF%83%CE%BA%CE%B1
34.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%80%CE%AE
35.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%BB%CE%AF%CE%BC%CE%B1
36.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CE%B9%CF%8C%CE%BD%CE%B9
37.https://earthobservatory.nasa.gov/images/86268/longer-more-frequent-fire-seasons#:~:text=The%20researchers%20found%20that%20fire,they%20were%2035%20years%20ago
38.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CF%8C%CF%81%CE%B5%CE%B9%CE%B1_%CE%91%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE
39.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B4%CE%AC%CF%82
40.https://natural-resources.canada.ca/climate-change/climate-change-impacts-forests/fire-weather
41.https://www.ipcc.ch/
42.https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter14.pdf#:~:text=Anthropogenic%20climate%20change%20has%20led,%28high%20confidence%29%20%28see
43.https://science.nasa.gov/climate-change/effects/#:~:text=Warming%20temperatures%20have%20extended%20and,to%20increase%20by%20about%2030
44.https://science.nasa.gov/wildfires-and-climate-change/#:~:text=data%20over%20a%2021,fire%20activity%20to%20persist%20overnight
45.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%97%CE%BD%CF%89%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82_%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B5%CE%AF%CE%B5%CF%82_%CE%91%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82
46.https://www.nifc.gov/
47.https://www.jpl.nasa.gov/news/new-nasa-study-tallies-carbon-emissions-from-massive-canadian-fires/
48.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%B9%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%AE%CF%82_%CE%94%CE%B9%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82_%CE%A3%CF%84%CE%B1%CE%B8%CE%BC%CF%8C%CF%82
49.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AD%CE%B1_%CE%A3%CE%BA%CF%89%CF%84%CE%AF%CE%B1
50.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%84%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82_%CE%A9%CE%BA%CE%B5%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82
51.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CF%81%CE%BF%CF%87%CE%AE
52.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%85%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%B7
53.https://civio.es/medio-ambiente/2023/10/17/the-share-of-europes-territory-at-high-risk-of-fire-has-doubled-in-the-last-50-years/#:~:text=Europe%20now%20has%20twice%20as,on%20its%20moisture%20content%2C%E2%80%9D%20says
54.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B5%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%95%CF%85%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%B7
55.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CF%8C%CF%81%CE%B5%CE%B9%CE%B1_%CE%95%CF%85%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%B7
56.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%BF%CF%85%CE%B7%CE%B4%CE%AF%CE%B1
57.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%85%CF%81%CF%89%CF%80%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE_%CE%88%CE%BD%CF%89%CF%83%CE%B7
58.https://forest-fire.emergency.copernicus.eu/
59.https://joint-research-centre.ec.europa.eu/jrc-news-and-updates/eu-2022-wildfire-season-was-second-worst-record-2023-05-02_en#:~:text=The%20EU%202022%20wildfire%20season,EFFIS%29%20records%20began
60.https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter13.pdf#:~:text=Wildfire%20risks%20could%20increase%20across,quency%20of%20heat
61.https://wmo.int/media/news/number-of-wildfires-forecast-rise-50-2100#:~:text=Recent%20years%20have%20seen%20record,continue%20at%20their%20current%20rate
62.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BE%CE%AC%CF%84%CE%BC%CE%B9%CF%83%CE%B7
63.https://en.wikipedia.org/wiki/Soil_moisture
64.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BA%CF%81%CE%B1%CE%AF%CE%BF_%CE%BA%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CF%86%CE%B1%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF
65.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B5%CF%83%CF%8C%CE%B3%CE%B5%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%98%CE%AC%CE%BB%CE%B1%CF%83%CF%83%CE%B1
66.https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/chapter/ccp4/#:~:text=Surface%20temperature%20in%20the%20Mediterranean,CCP4.1.3
67.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B5%CE%BB%CF%84%CE%AD%CE%BC%CE%B9
68.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%B9%CF%81%CF%8C%CE%BA%CE%BF%CF%82
69.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%AF%CE%B1
70.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1
71.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%B1
72.https://reliefweb.int/report/algeria/technical-report-mediterranean-wildfires-interconnected-disaster-risks-20212022#:~:text=In%20summer%202021%2C%20drought%20and,fire%20outbreaks%20across%20the
73.https://www.iawfonline.org/article/suppression-versus-prevention-the-disastrous-forest-fire-season-of-2021-in-greece/#:~:text=the%20disastrous%20forest%20fire%20season,damages%20to%20houses%20and
74.https://forest-fire.emergency.copernicus.eu/apps/effis.statistics/estimates/ESP
75.https://en.wikipedia.org/wiki/Wildfires_in_Turkey
76.https://www.globalforestwatch.org/dashboards/country/FRA/?category=fires&location=WyJjb3VudHJ5IiwiRlJBIl0%3D
77.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%83%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1
78.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AF%CE%B1
79.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%B4%CE%AC%CF%83%CE%BF%CF%82_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%91%CE%BC%CE%B1%CE%B6%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BF%CF%85
80.https://earthobservatory.nasa.gov/images/151965/drought-fuels-wildfires-in-the-amazon#:~:text=In%20the%20absence%20of%20human,months%20of%20July%20through%20November
81.https://www.bbc.com/news/articles/cd6qvpe0dxqo
82.https://en.wikipedia.org/wiki/Amazon_basin
83.https://www.worldweatherattribution.org/climate-change-not-el-nino-main-driver-of-exceptional-drought-in-highly-vulnerable-amazon-river-basin/#:~:text=agricultural%20drought%20%28SPEI6%29,classification%20system%2C%20based%20on%20agricultural
84.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB_%CE%9D%CE%AF%CE%BD%CE%B9%CE%BF
85.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%80%CE%BF%CE%B4%CE%AC%CF%83%CF%89%CF%83%CE%B7
86.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%B4%CE%AC%CF%83%CE%BF%CF%82
87.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%B1%CE%B2%CE%AC%CE%BD%CE%B1
88.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CE%BD%CE%B8%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CF%82
89.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CE%BA%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE
90.https://wmo.int/media/news/arctic-assessment-report-shows-faster-rate-of-warming#:~:text=New%20observations%20show%20that%20the,AMAP
91.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%AC%CE%B9%CE%B3%CE%BA%CE%B1
92.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%B1
93.https://climate.nasa.gov/news/3289/nasa-flights-link-methane-plumes-to-tundra-fires-in-western-alaska/#:~:text=In%20Alaska%E2%80%99s%20largest%20river%20delta%2C,blazes%20have%20been%20historically%20rare
94.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%AE%CE%BE%CE%B7
95.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%BC%CE%B1_%CF%80%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF_%CE%AD%CE%B4%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%82
96.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%B9%CE%BF%CE%BE%CE%B5%CE%AF%CE%B4%CE%B9%CE%BF_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%AC%CE%BD%CE%B8%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%B1
97.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%84%CE%BC%CF%8C%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B1
98.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CE%B1%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%BF%CE%BA%CE%B7%CF%80%CE%AF%CE%BF%CF%85
99.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%B9%CE%B8%CE%AC%CE%BB%CE%B7
100.https://en.wikipedia.org/wiki/Smoke
101.https://earthobservatory.nasa.gov/images/145380/arctic-fires-fill-the-skies-with-soot#:~:text=Scientists%20have%20strong%20evidence%20that,reflectivity%2C%20and%20traps%20more%20heat
102.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%B9%CE%B2%CE%B7%CF%81%CE%AF%CE%B1
103.https://wmo.int/media/unprecedented-wildfires-arctic#:~:text=Since%20the%20start%20of%20June%2C,between%202010%20and%202018%20combined
104.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%85%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%BB%CE%AF%CE%B1
105.https://en.wikipedia.org/wiki/2019%E2%80%9320_Australian_bushfire_season
106.https://www.unep.org/
107.https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter11.pdf#:~:text=increased%20snow%2Fglacier%20melt%20through%20darkening,van%20Oldenborgh%20et%C2%A0%20al
108.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%80%CE%B5%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B1_%CE%B5%CE%AF%CE%B4%CE%B7
109.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%B9%CF%8C%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%82
110.https://wmo.int/news/media-centre/wmo-confirms-2019-second-hottest-year-record#:~:text=%E2%80%9CThe%20year%202020%20has%20started,the%20environment%2C%E2%80%9D%20said%20Mr%20Taalas
111.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%84%CF%8C%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B1
112.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B9%CF%81%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82_%CE%A9%CE%BA%CE%B5%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82
113.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AD%CE%B1_%CE%96%CE%B7%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CE%AF%CE%B1
114.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CF%8C%CF%84%CE%B9%CE%B1_%CE%91%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE
115.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CE%B9%CE%BB%CE%AE
116.https://www.unep.org/news-and-stories/story/ten-impacts-australian-bushfires#:~:text=Smoke%20from%20wildfires%20can%20travel,reached%20both%20Argentina%20and%20Chile
117.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%AC%CF%83%CE%BF%CF%82
118.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%84%CE%BC%CE%BF%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CF%81%CF%8D%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%83%CE%B7
119.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%B9%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1
120.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%83%CF%8D%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B1
121.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CF%80%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%AC
122.https://en.wikipedia.org/wiki/Aerosol
123.https://www.weforum.org/stories/2021/12/siberia-america-wildfires-emissions-records-2021/#:~:text=Wildfires%20emitted%201,double%20Germany%27s%20annual%20CO2%20emissions
124.https://en.wikipedia.org/wiki/Carbon_sink
125.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CF%89%CF%84%CE%BF%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7
126.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B5%CE%B8%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CE%BF
127.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%B5%CF%85%CE%BA%CE%B1%CF%8D%CE%B3%CE%B5%CE%B9%CE%B1
128.https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/number-wildfires-rise-50-cent-2100-and-governments-are-not-prepared#:~:text=,focus%20on%20prevention%20and%20preparedness
129.https://wmo.int/news/media-centre/vicious-circle-of-climate-change-wildfires-and-air-pollution-has-major-impacts#:~:text=A%20vicious%20cycle%20of%20climate,WMO
130.https://www.gfdl.noaa.gov/climate-modeling/
131.https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/downloads/report/IPCC_AR6_SYR_FullVolume.pdf#:~:text=global%20burned%20area%20is%20projected,%28Figure%203.2%2C%20Figure%203.3
132.https://www.nccs.admin.ch/nccs/en/home/climate-change-and-impacts/climate-basics/what-are-emission-scenarios-.html
133.https://wmo.int/profile/petteri-taalas
134.https://wmo.int/media/news/wmo-air-quality-and-climate-bulletin-highlights-impact-of-wildfires#:~:text=%E2%80%9CAs%20the%20globe%20warms%2C%20wildfires,General%20Prof.%20Petteri%20Taalas
135.https://www.unep.org/
136.https://www.grida.no/
137.https://en.wikipedia.org/wiki/Representative_Concentration_Pathway
138.https://www.medecc.org/4864-2/#:~:text=MedECC%20www,under%20the
139.https://en.wikipedia.org/wiki/Southeastern_United_States
140.https://science.nasa.gov/climate-change/effects/#:~:text=Warming%20temperatures%20have%20extended%20and,to%20increase%20by%20about%2030
141.https://natural-resources.canada.ca/climate-change/climate-change-impacts-forests/fire-weather#what
142.https://www.theamazonwewant.org/wp-content/uploads/2023/09/SPA-Tipping-Point-Policy-Brief_for-Public-Consultation.pdf#:~:text=17%20Global,2020
143.https://esd.copernicus.org/articles/15/1543/2024/#:~:text=current%20climate%20to%20sustain%20their,ecosystems%20and%20associated%20ecosystem%20services
144.https://www.theamazonwewant.org/wp-content/uploads/2023/09/SPA-Tipping-Point-Policy-Brief_for-Public-Consultation.pdf#:~:text=29%20Forest%20,Accumulated%20deforestation%20may%20weaken%20this
145.https://www.theamazonwewant.org/wp-content/uploads/2023/09/SPA-Tipping-Point-Policy-Brief_for-Public-Consultation.pdf#:~:text=18%20There%20is%20a%20growing,the%20hydrological%20cycle%20of%20large
146.https://www.theamazonwewant.org/wp-content/uploads/2023/09/SPA-Tipping-Point-Policy-Brief_for-Public-Consultation.pdf#:~:text=3%20Amazonia%20is%20the%20largest,diverse%20cultures%20and%20knowledge%20systems
147.https://www.unep.org/news-and-stories/statements/last-chance-save-amazon#:~:text=local%20people%2C%20but%20also%20plays,control%20in%20a%20cascading%20process
148.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BA%CF%80%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AD%CF%82_%CE%B1%CE%B5%CF%81%CE%AF%CF%89%CE%BD_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%BF%CE%BA%CE%B7%CF%80%CE%AF%CE%BF%CF%85
149.https://gr.euronews.com/green/2025/01/09/purkagies-kalifornia-poso-ftaiei-klimatiki-allagi#:~:text=%CE%A0%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%AD%CF%82%20%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD%20%CE%9A%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%86%CF%8C%CF%81%CE%BD%CE%B9%CE%B1%3A%20%CE%A0%CF%8C%CF%83%CE%BF%20%CF%86%CF%84%CE%B1%CE%AF%CE%B5%CE%B9,%CE%B7%20%CE%BA%CE%BB%CE%B9%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CE%AE
150.https://www.tanea.gr/2025/01/29/world/pyrkagies-sto-los-antzeles-mia-fora-kathe-17-xronia-oi-klimatikes-synthikes-pou-eythynontai-gia-tis-pyrkagies/#:~:text=%CE%A4%CE%BF%20%CF%8C%CF%84%CE%B9%20%CE%B7%20%CE%BA%CE%BB%CE%B9%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CE%AE,%CE%BA%CE%B1%CE%B9%20%CE%B5%CE%B9%CF%80%CF%89%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF%20%CE%B1%CF%80%CF%8C%20%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BB%CE%B7%20%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD
151.https://www.tanea.gr/2025/01/11/world/giati-kaigetai-to-los-antzeles-oi-logoi-pou-odigisan-stin-katastrofi/#:~:text=%CE%9F%CE%B9%20%CF%80%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%AD%CF%82%20%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BC%CE%B1%20%CE%BA%CE%B1%CE%AF%CE%BD%CE%B5%20%CF%83%CF%84%CE%BF,%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82%20%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%AD%CF%80%CE%B5%CE%B9%CE%B5%CF%82%20%CF%84%CE%B7%CF%82%20%CE%BA%CE%BB%CE%B9%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82%20%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CE%AE%CF%82
152.https://www.news247.gr/gnomes/oi-pirkagies-i-kalifornia-kai-i-klimatiki-allagi/#:~:text=%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B8%CE%AD%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82%20%CE%BA%CE%B1%CE%B9%20%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%BA%CE%BB%CE%AF%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82%3A%20%CE%91%CF%82%20%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%AE%CF%83%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%B5,%CE%B5%CE%BC%CF%86%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%B7%CF%82%20%CE%BA%CE%B1%CE%B9%20%CF%84%CE%B7%CE%BD%20%CE%AD%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%AE%20%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82
153.https://www.iefimerida.gr/kosmos/klimatiki-allagi-kai-pyrkagies-se-kalifornia#:~:text=%CE%97%20%CE%BA%CE%BB%CE%B9%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CE%AE%20%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AD%CF%83%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B5%20%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%83%CF%8C%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%BF,%CE%B6%CF%89%CE%AE%20%CF%83%CE%B5%20%CF%84%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%AC%CF%87%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD%2029%20%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%BF%CF%85%CF%82
154.https://www.businessdaily.gr/diethni/138816_ypo-elegho-i-heiroteri-pyrkagia-ton-teleytaion-50-eton-stin-iaponia#:~:text=%CE%BA%CE

Πτυχιούχος του Τμήματος Μαθηματικών του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με Κατεύθυνση Στατιστικής και Επιχειρησιακής Έρευνας.Μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Τμήματος Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στον Τομέα της Μετεωρολογίας, Κλιματολογίας και Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος.