Αυτή η φωτογραφία ΔΕΝ τραβήχτηκε στην Γιουγκοσλαβία

Ιδιαίτερη διάδοση γνώρισε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια φωτογραφία που φέρεται ότι τραβήχτηκε στην Γιουγκοσλαβία, κατά τον βομβαρδισμό της περιοχής από το ΝΑΤΟ το 1999. Ωστόσο, όπως θα δούμε παρακάτω, κάτι τέτοιο δεν ισχύει καθώς, στην πραγματικότητα, η φωτογραφία απεικονίζει εναέρια επίθεση στο Ιράκ.

Την υπό εξέταση εικόνα διακίνησε, μεταξύ άλλων, η Ρωσική πρεσβεία της Ελλάδας στο Facebook στις 24 Μαρτίου 2025, με αφορμή την 26η επέτειο του νατοϊκού βομβαρδισμού της Γιουγκοσλαβίας.

Παραδείγματα αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που κοινοποιούν το υπό εξέταση οπτικό υλικό:

Θεματικό πλαίσιο

Στις 24 Μαρτίου 1999 ο Οργανισμός Βορειοατλαντικής Συμμαχίας (NATO) ξεκίνησε τον βομβαρδισμό της τότε Γιουγκοσλαβίας, σε περιοχή που αντιστοιχεί στην σημερινή Σερβία. Φερόμενος λόγος για την εν λόγω ενέργεια αποτέλεσε η άσκηση πίεσης προς την κυβέρνηση του Βελιγραδίου για ανάκληση των γιουγκοσλαβικών στρατευμάτων από το Κόσοβο. Οι βομβαρδισμοί διήρκησαν έως τις 10 Ιουνίου του ίδιου έτους και φέρονται να προκάλεσαν τον θάνατο περίπου 1000 μέλων του γιουγκοσλαβικού στρατεύματος καθώς και σχεδόν 500 αμάχων.

Στη σημερινή εποχή, η 24η Μαρτίου αποτελεί ημέρα μνήμης για το εν λόγω ιστορικό συμβάν, κυρίως για τους κατοίκους της Σερβίας, η οποία βίωσε βομβαρδισμούς ακόμη και στην πρωτεύουσα της χώρας. Κάτι τέτοιο οδήγησε αρκετούς χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να προβούν σε ανάλογη ανάρτηση.

Η διάδοση της συγκεκριμένης εικόνας δεν περιορίζεται στην ελληνική σφαίρα. Συγκεκριμένα, η εξεταζόμενη φωτογραφία εντοπίστηκε, από τους συναδέλφους του Fact-Checking οργανισμού Misbar, και σε προηγούμενη ανάρτηση της ρωσικής πρεσβείας στην Ιαπωνία, καθώς και σε παλαιότερο δημοσίευμα του λογαριασμού της ρωσικής αντιπροσωπείας στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (OSCE) στο X.

Τι ισχύει

Σε πρωταρχικό επίπεδο πραγματοποιήσαμε αντίστροφη αναζήτηση του εξεταζόμενου οπτικού υλικού, η οποία μας οδήγησε σε άρθρο του ιστοτόπου Τhe Conversation, δημοσιευμένο το 2023. Στο εν λόγω κείμενο χρησιμοποιείται η εξεταζόμενη φωτογραφία με περιγραφή που παραπέμπει σε διαφορετική γεωγραφική τοποθεσία.

Μετάφραση από Ellinikahoaxes
«Επιχείρηση Ιρακινή Ελευθερία»: ο βομβαρδισμός της Βαγδάτης, Μάρτιος 2003. Trinity Mirror / Mirrorpix / Alamy Stock Photo».

Ακολούθως, χρησιμοποιήσαμε αυτή την περιγραφή για να εντοπίσουμε την πρωταρχική πηγή της εικόνας. Ειδικότερα, βρέθηκε στην εφαρμογή Alamy μια φωτογραφία που φέρει πολλά κοινά σημεία με αυτή του ισχυρισμού. Ωστόσο, εν προκειμένω η περιγραφή ξεκαθαρίζει πως πρόκειται για βομβαρδισμό της Βαγδάτης, στο Ιράκ, και όχι της Γιουγκοσλαβίας.

Επιπλέον, αναζητήσαμε την υπό διερεύνηση εικόνα στην ιστοσελίδα Getty Images με λέξεις-κλειδιά, όπως «Iraq 2003» και «bombing of Baghdad». Έτσι, βρήκαμε την επίμαχη φωτογραφία του ισχυρισμού. Στην συγκεκριμένη περίπτωση ως ημερομηνία δημιουργίας της εικόνας ορίζεται η 21η Μαρτίου 2003, με την περιγραφή της να διευκρινίζει πως απαθανατίζει βομβαρδισμό στην Βαγδάτη το ίδιο έτος, γεγονός που είχε καλυφθεί τότε από πολλά ΜΜΕ ως τακτική “σοκ και δέους”.

Ο εικονιζόμενος βομβαρδισμός της Βαγδάτης είχε πραγματοποιηθεί στις 21 Μαρτίου 2003 (βίντεο εδώ) από τις Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ, οι οποίες κατηγορούσαν το τότε καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν κυρίως για συνεργασία με την τρομοκρατική οργάνωση Αλ Κάιντα και για υποτίθεμενη παράνομη κατοχή όπλων μαζικής καταστροφής. Καμία από τις κατηγορίες αυτές, ωστόσο, δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα [1], [2].

Συνεπώς, τα ευρήματα της παρούσας έρευνας αποδεικνύουν πως πρόκειται για φωτογραφία που τραβήχτηκε το 2003 στην Βαγδάτη και όχι το 1999 στην Γιουγκοσλαβία.

Συμπέρασμα

Η φωτογραφία δεν απαθανατίζει βομβαρδισμό στη Γιουγκοσλαβία το 1999. Πρόκειται για φωτογραφία που τραβήχτηκε τον Μάρτιο του 2003 στην Βαγδάτη, στο πλαίσιο εναέριων επιθέσεων των Ηνωμένων Πλιτειών στο Ιράκ.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://www.misbar.com/en/factcheck/2025/03/30/old-photo-shows-us-airstrike-iraq-not-yugoslavia
2.https://theconversation.com/iraq-20-years-on-death-came-from-the-skies-on-march-19-2003-and-the-killing-continues-to-this-day-201988
3.https://www.alamy.com/stock-photo-iraq-war-march-2003-baghdad-ablaze-during-the-allied-bombing-on-the-20109216.html?imageid=2BD860C9-3A91-40C7-AB23-FD4251533AC1&p=62486&pn=1&searchId=dcc1d0c51eff8d6a9efab3dd153ae62e&searchtype=0
4.https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/fires-burn-in-and-around-saddam-husseins-council-of-news-photo/1880876?adppopup=true