Ψηφιακά κατασκευασμένα και άσχετα βίντεο διακινούνται με αφορμή τις πυρκαγιές στο Ισραήλ

Με αφορμή τις πρόσφατες πυρκαγιές που πλήττουν το Ισραήλ από τις 30 Απριλίου 2025, ένα βίντεο και μία εικόνα, που έχουν παραχθεί με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υποτίθεται αποτυπώνοντας αυτές τις καταστροφές. Παράλληλα, εμφανίστηκε άλλο ένα βίντεο, αυθεντικό, το οποίο δείχνει ένα κτίριο που φλέγεται, ωστόσο ούτε αυτό σχετίζεται με τις πρόσφατες πυρκαγιές στο Ισραήλ.

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: 

Πλαίσιο

Μεγάλης έκτασης πυρκαγιές ξέσπασαν στο Ισραήλ στις 30 Απριλίου 2025, με την αρχή να γίνεται από την περιοχή της Ιερουσαλήμ. Οι φωτιές ξεκίνησαν κατά μήκους του αυτοκινητόδρομου της Ιερουσαλήμ, προκαλώντας μαζικές εκκενώσεις και τον προσωρινό αποκλεισμό βασικών οδικών αξόνων.

Οι πυρκαγιές κατέκαψαν γρήγορα δασικές περιοχές, αναγκάζοντας τις αρχές να διατάξουν την εκκένωση τουλάχιστον πέντε κοινοτήτων, ενώ δεκάδες ήταν οι τραυματίες. Μάλιστα, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ενώ διεθνής βοήθεια κατέφθασε από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Κροατία, την Ιταλία και άλλες χώρες. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε την ενεργοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας για την παροχή βοήθειας στο Ισραήλ (εδώ).

Τι ισχύει 

Το AI βίντεο

Το ανωτέρω βίντεο υποτίθεται πως δείχνει τις καταστροφικές πυρκαγιές στο Ισραήλ, την άνοιξη του 2025. Παρόλα αυτά, μέσω αντίστροφης αναζήτησης χρησιμοποιώντας στιγμιότυπα του βίντεο, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως πρόκειται για υλικό που βρίσκεται αναρτημένο στο διαδίκτυο πολύ πριν τις πυρκαγιές που ξέσπασαν στο Ισραήλ και πιο συγκεκριμένα από τις 10 Ιανουαρίου 2025. Παράλληλα, διαπιστώνουμε ότι δεν πρόκειται για αληθινά πλάνα, αλλά για βίντεο κατασκευασμένο μέσω εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης. Το βίντεο βρίσκεται δημοσιευμένο σε συνεταιρική ανάρτηση στο Instagram από τα προφίλ @ai_creations και @fran_az_.

Στη λεζάντα της ανάρτησης αναφέρεται: 

Αναπαράσταση με τεχνητή νοημοσύνη των πυρκαγιών που μπορούν να προκαλέσουν υπερθέρμανση του πλανήτη ??‍??

-@fran_az_

#aiart #la #incendio #fuego

Το προφίλ @ai_creations, όπως μαρτυρά και η ονομασία του, ανήκει σε ψηφιακό δημιουργό που αναρτά περιεχόμενο που παράχθηκε με τεχνητή νοημοσύνη.

Αξίζει να σημειωθεί πως η πλατφόρμα του Istagram χαρακτήρισε το βίντεο ως «Τροποποιημένη φωτογραφία/τροποποιημένο βίντεο», αφού αξιολογήθηκε από ανεξάρτητους οργανισμούς ελέγχου γεγονότων, όπως το Factly και το News Mobile, διότι αρχικά κυκλοφόρησε, ψευδώς, με τον ισχυρισμό ότι δείχνει τις μεγάλες πυρκαγιές που έπληξαν το Λος Άντζελες των ΗΠΑ τον Ιανουάριο του 2025.

Επιπλέον, τον εξεταζόμενο ισχυρισμό κατέρριψαν τόσο η αραβική ιστοσελίδα ελέγχου γεγονότων, Misbar, όσο και τα τμήματα διασταύρωσης ειδήσεων του Reuters και της Deutsche Welle. 

Η AI εικόνα, προερχόμενη από… AI βίντεο

Έπειτα, η παραπάνω εικόνα εμφανίστηκε στα κοινωνικά δίκτυα, με χρήστες να αναφέρουν: 

Αυτή δεν είναι η Γάζα. Αυτό είναι το Ισραήλ.

Πραγματοποιήσαμε αντίστροφη αναζήτηση της εν λόγω εικόνας με σκοπό τον εντοπισμό της αρχικής προέλευσής της. Με τον τρόπο αυτό, οδηγηθήκαμε σε ανάρτηση βίντεο στο Instagram από τις 10 Ιανουαρίου 2025, από προφίλ με όνομα @soyland.ai.

Η λεζάντα της δημοσίευσης ανέφερε: 

Υπάρχει πυρκαγιά στο Λος Άντζελες. Η Αμερική καίγεται. #losangeles #fire #alert #danger #news #america #trending #goviral #help #ai #aiart #usa #breakingnews #burn #burning #hollywood

Επισκεπτόμενοι το εν λόγω προφίλ, παρατηρούμε πως πρόκειται για Τούρκο δημιουργό περιεχομένου, που χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την παραγωγή υλικού. 

Αυτό που διαπιστώνεται είναι ότι και αυτό το βίντεο, δημιουργήθηκε μέσω εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, υποτίθεται δείχνοντας τις φονικές πυρκαγιές του Λος Άντζελες. Επομένως, ουδεμία σχέση έχει με τις πρόσφατες πυρκαγιές στο Ισραήλ. 

Το βίντεο βρίσκεται δημοσιευμένο και στην πλατφόρμα X από αραβική σελίδα ειδησεογραφικού περιεχομένου ονόματι @Basnews عربية από τις 11 Ιανουαρίου 2025. Η λεζάντα αναφέρει πως το βίντεο δείχνει πλάνα από τις φωτιές στο Λος Άντζελες των ΗΠΑ.

Ενσωματώνοντας το βίντεο σε εργαλεία ανίχνευσης AI περιεχομένου, όπως το Hive Moderation και το attestiv, λαμβάνουμε τα κάτωθι αποτελέσματα, που επιβεβαιώνουν τη μη αυθεντικότητά του:

Τον ισχυρισμό με την εξεταζόμενη εικόνα κατέρριψαν, επίσης, οι ιστοσελίδες Misbar και News Checker. 

Το άσχετο βίντεο, προερχόμενο από την Αγγλία

Τέλος, ένα αληθινό βίντεο, που ωστόσο δεν προέρχεται από το Ισραήλ, διαμοιράστηκε από χρήστες των κοινωνικών δικτύων παραπλανητικά. Παρά τα όσα αναφέρουν αναρτήσεις στα social media, το συγκεκριμένο οπτικοακουστικό υλικό περιέχει πλάνα από φωτιά που ξέσπασε σε παλιό κολλέγιο στην πόλη Κόβεντρι της Αγγλίας, στα τέλη Απριλίου 2025.

Ανάρτηση στο X με το εν λόγω βίντεο αναφέρει από την 1η Μαΐου 2025: 

Δύο έφηβοι συνελήφθησαν για εμπρησμό μετά την πυρκαγιά που έλαβε χώρα χθες σε ένα εγκαταλελειμμένο κολέγιο στο Κόβεντρι.

Όπως διαβάζουμε στη βρετανική ειδησεογραφία (εδώ, εδώ κι εδώ), πρόκειται για φωτιά που ξέσπασε στο πρώην κτίριο του Henley College. Βίντεο από το περιστατικό, που δημοσίευσε η βρετανική εφημερίδα Sun, δείχνει παρόμοια πλάνα με αυτά του βίντεο. Παρακάτω διακρίνονται ένα μεγάλο κόκκινο κτίριο και ένα λευκό κτίριο τυλιγμένο στις φλόγες, όπως και το πυροσβεστικό όχημα παραδίπλα, τα οποία ταιριάζουν απόλυτα με το βίντεο του ισχυρισμού.

Αναζητώντας το παλιό κτίριο του Henley College στους χάρτες της Google, βλέπουμε αναρτημένη φωτογραφία από τον Απρίλιο του 2025 με τους μαύρους καπνούς που προκλήθηκαν από τη φωτιά.

Σύμφωνα με το BBC, η αστυνομία συνέλαβε δύο έφηβες για την πυρκαγιά στο εγκαταλελειμμένο κολέγιο στο Κόβεντρι. Συνέλαβαν επίσης δύο αγόρια, ηλικίας 14 και 15 ετών, ως ύποπτα για εμπρησμό, προτού τα αφήσουν ελεύθερα με εγγύηση. Το κτίριο δεν λειτουργούσε ως κολλέγιο εδώ και τρία χρόνια, αλλά αποτέλεσε μέρος γυρισμάτων για τη δραματική σειρά Phoenix Rise του BBC.

Τέλος, κατά το παρελθόν έχουμε συναντήσει παρόμοια κατασκευασμένα βίντεο ή υλικό που προέρχεται από παλαιότερα – άσχετα περιστατικά, να διακινείται σε περιόδους κρίσεων και φυσικών καταστροφών (εδώ, εδώ, εδώ κι εδώ).

Συμπέρασμα 

Μετά τις πρόσφατες πυρκαγιές στο Ισραήλ, διάφορα βίντεο και εικόνες κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο, ωστόσο μερικά εξ αυτών ήταν είτε δημιουργημένα με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, είτε προερχόμενα από διαφορετικά περιστατικά. Βάσει των στοιχείων που παραθέσαμε, κανένα από τα πλάνα που εξετάσαμε στο παρόν άρθρο δεν σχετίζεται με τις πυρκαγιές που έπληξαν το Ισραήλ στα τέλη Απριλίου 2025.

Σε κάθε περίπτωση, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων, χρειάζεται αρκετή προσοχή και επιφυλακτικότητα για περιεχόμενο που διαμοιράζεται, μέχρι αυτό να επαληθευτεί. Το πρώτο βίντεο και η εικόνα που κυκλοφόρησαν είναι ψηφιακά κατασκευασμένα, καθώς αρχική πηγή τους είναι προφίλ ψηφιακών δημιουργών στο Instagram, ενώ το τρίτο βίντεο που εξετάστηκε είναι αληθινό, ωστόσο προέρχεται από φωτιά που ξέσπασε στο πρώην κτίριο Henley College στο Κόβεντρι της Αγλγίας.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://www.instagram.com/reel/DEoJC4HP6e5/?utm_source=ig_embed
2.https://factly.in/ai-generated-visuals-are-falsely-shared-as-real-photos-and-videos-of-the-january-2025-los-angeles-fires/
3.https://en.wikipedia.org/wiki/January_2025_Southern_California_wildfires
4.https://www.misbar.com/en/factcheck/2025/05/01/ai-generated-video-falsely-shared-real-footage-israel-wildfires
5.https://www.instagram.com/reel/DEoz6chsrlq/?utm_source=ig_embed
6.https://x.com/basnewsar/status/1878157093364011438?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1878157093364011438%7Ctwgr%5E9d8d69222e201e7ea4a7bcfa68a4e3cf0c55f2b7%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Fnewschecker.in%2Ffact-check%2Fai-deepfake%2Fold-ai-generated-visual-falsely-shared-as-israel-wildfires
7.https://www.misbar.com/en/factcheck/2025/05/02/image-purporting-show-recent-israel-wildfires-ai-generated
8.https://x.com/ScarcityStudios/status/1917847186185871592?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1917847186185871592%7Ctwgr%5E7c94b093ead75f4c9383163f29a3f38e2aff9d37%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Fwww.misbar.com%2Fen%2Ffactcheck%2F2025%2F05%2F06%2Fvideo-blaze-uk-college-circulated-relation-israel-wildfires
9.https://www.bbc.com/news/articles/cvg9xmerye4o
10.https://www.thesun.co.uk/news/34721023/coventry-fire-henley-college-bbc/
11.https://www.google.com/maps/place/The+Henley+College/@51.5359209,-0.9087313,3a,75y,90t/data=!3m8!1e2!3m6!1sCIABIhAA3ilWaiQh72gSPrEAAA2X!2e10!3e12!6shttps:%2F%2Flh3.googleusercontent.com%2Fgps-cs-s%2FAC9h4npcPSowpHI8yAZfBiflgQ-PP9T10WzeG41aLNBITBqjW9iMuO41dT6iRW8ILMT34oUZVbDYH6wfyXj0gmI-_0POYXk9Icq9sfDmCnaqNCqvnd7S-7cwOQqrl5YTtuSoV3XOIDurOvQGd5_k%3Dw203-h270-k-no!7i1932!8i2576!4m7!3m6!1s0x48768fa3a5f5bca9:0x715599cfa26c5fee!8m2!3d51.5359794!4d-0.9085026!10e5!16zL20vMDlzeHo5?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDUwNS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D