Τι ισχύει σχετικά με την απόφαση του ΣτΕ 1602/2021 και την υποχρέωση εφοδιασμού με νέου τύπου δελτίο ταυτότητας;

Ιδιαίτερη σύγχυση παρατηρήσαμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς χρήστες διέδωσαν ισχυρισμό σύμφωνα με τον οποίο ο εφοδιασμός με δελτίο ταυτότητας νέου τύπου δεν είναι υποχρεωτικός για τους πολίτες, επικαλούμενοι μια απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας από το 2021. Ωστόσο, όπως θα δούμε παρακάτω, ο ισχυρισμός διακινείται εκτός πλαισίου, καθώς η απόφαση του ΣτΕ δεν σχετίζεται με τα δελτία ταυτότητας νέου τύπου, ενώ μέρος τους ειδικού νομικού πλαισίου, στο οποίο βασίστηκε η εν λόγω απόφαση, έχει πλέον τροποποιηθεί από νεότερη νομοθεσία, με την οποία ρυθμίστηκε το θέμα υποχρέωσης εφοδιασμού με δελτίο ταυτότητας νέου τύπου.

Το παραπλανητικό αφήγημα εντοπίσαμε στις ιστοσελίδες karditsastakra, ellaselladara.blogspot, greeknewsondemand, gnosesthetinontosalitheia, katohika και triklopodia.

Παραδείγματα αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Τι ισχύει

Στις 20 Ιουνίου 2019 δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο Κανονισμός 2019/1157 «για την ενίσχυση της ασφάλειας των δελτίων ταυτότητας των πολιτών της Ένωσης και των εγγράφων διαμονής που εκδίδονται για πολίτες της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους που ασκούν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας». Ειδικότερα, ο Κανονισμός αφορά την καθιέρωση εκσυγχρονισμένων προδιαγραφών ασφαλείας που πρέπει να πληρούν τα δελτία ταυτοποίησης των Ευρωπαίων πολιτών, με μέρος των εν λόγω προδιαγραφών (άρθρο 3) να επιτάσσει πως οι νέες ταυτότητες πρέπει να διαθέτουν μηχαναγνώσιμη ζώνη (MRZ). H MRZ αφορά συνήθως δύο με τρεις γραμμές κωδικοποιημένων πληροφοριών, για τον κάτοχο του δελτίου, που μπορεί να αναγνωριστεί από υπολογιστές, μέσω της τεχνολογίας OCR. Επιπλέον, βάσει του ανωτέρω Κανονισμού, τα δελτία θα πρέπει να διαθέτουν ασφαλή αποθηκευτικό χώρο (μικροτσίπ), με βιομετρικά στοιχεία του κατόχου. Τέλος, ο παραπάνω Ευρωπαϊκός Κανονισμός (άρθρο 5 παρ. 2 περίπτωση α΄), προβλέπει πως τα δελτία ταυτοποίησης που δεν πληρούν τις παραπάνω προδιαγραφές θα χάσουν την ισχύ τους το αργότερο στις 3 Αυγούστου 2026.

Πολλοί χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, που εναντιώνονται στην έκδοση ταυτότητας νέου τύπου, επικαλούνται μια απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, ωσάν αυτή να καθιστά έγκυρες τις παλαιού τύπου ταυτότητες ακόμη και μετά τη λήξη τους. Κάτι τέτοιο, όπως θα αναλύσουμε παρακάτω, υπολείπεται θεματικού πλαισίου.

Τι προβλέπει η απόφαση του ΣτΕ

Σε πρωταρχικό επίπεδο, αναζητήσαμε μέσω λέξεων-κλειδιά την απόφαση του ΣτΕ στην επίσημη ιστοσελίδα του δικαστηρίου, που από τις εξεταζόμενες αναρτήσεις είναι εμφανές πως πρόκειται για την υπ’ αριθμό 1602/2021. Η συγκεκριμένη απόφαση σχετίζεται με μια υπόθεση του 2018, κατά την οποία ένας πολίτης προσπάθησε να ανανεώσει το διαβατήριό του καταθέτοντας ως δικαιολογητικό δελτίο ταυτότητας που είχε υπερβεί τη νόμιμη διάρκεια ισχύος του, με αποτέλεσμα η αίτησή του να απορριφθεί. Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της χώρας δικαίωσε τον αιτούντα νέο διαβατήριο, υπογραμμίζοντας πως η ημερομηνία λήξης της ισχύος του δελτίου ταυτότητάς του είχε μεν παρέλθει, ωστόσο έκρινε πως, βάσει της τότε ισχύουσας Κοινής Υπουργικής Απόφασης 3021/19/53 της 14-10-2005 (ΦΕΚ 1440/τ. Β΄/18-10-2005), το έγγραφο παρέμενε ισχυρό μέχρι να αντικατασταθεί και η Διεύθυνση Διαβατηρίων της Ελληνικής Αστυνομίας όφειλε να το δεχτεί. Συγκεκριμένα στην πέμπτη παράγραφο, μεταξύ άλλων, η απόφαση αναφέρει τα εξής:

«Σε περίπτωση κατά την οποία έχει παρέλθει ο χρόνος ισχύος του εν λόγω δελτίου (σ.σ ταυτοποίησης) (15 έτη) και μέχρι να αντικατασταθεί, αυτό θεωρείται ισχυρό, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην κ.υ.α. 3021/19/53/14.10.2005».

Εντούτοις, εντός της απόφασης του ΣτΕ δεν υπάρχει καμία αναφορά στις ταυτότητες νέου τύπου ID-1, κάτι απολύτως λογικό, καθώς η υπόθεση δεν σχετίζεται με τις νέες ταυτότητες ενώ η απόφαση δημοσιεύθηκε πολύ πριν την ημερομηνία έναρξης έκδοσης των δελτίων ταυτότητας νέου τύπου. Σημειώνεται, επίσης, ότι παρά την δικαίωση του αιτούντα, μέρος του νομικού πλαισίου που οδήγησε στην ανωτέρω απόφαση έχει πλέον τροποποιηθεί.

Νομικό πλαίσιο ταυτοτήτων νέου τύπου

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση 8200/0-109568/16.2.2023 (σχετικό ΦΕΚ εδώ), που τροποποίησε το άρθρο 13 της Κ.Υ.Α. 8200/0-297647/2018 (σχετικό ΦΕΚ εδώ), επήλθε η τροποποίηση της Κ.Υ.Α που αποτέλεσε την νομική βάση για την απόφαση του ΣτΕ που εξετάζουμε, μετά την ημερομηνία έναρξης της έκδοσης ταυτοτήτων νέου τύπου. Ταυτόχρονα, μέσω περαιτέρω αναζήτησης στην νομική ειδησεογραφία εντοπίσαμε πως Υπουργική Απόφαση 3021/19/84-μα (σχετικό ΦΕΚ εδώ) όρισε ως ημερομηνία έναρξης της διαδικασίας έκδοσης ταυτοτήτων νέου τύπου την 25η Σεπτεμβρίου 2023.

Περαιτέρω, προς επιβεβαίωση των παραπάνω, επικοινωνήσαμε με νομικούς που ασχολούνται με το διοικητικό δίκαιο, καθώς και με τους δικηγορικούς συλλόγους Αθήνας και Θεσσαλονίκης.

Έτσι, λάβαμε απάντηση από το δικηγορικό γραφείο του κ. Νικολάου Μ. Κονδύλη & Συνεργατών, και συγκεκριμένα από τον κ. Νικόλαο Κονδύλη που ειδικεύεται στο διοικητικό δίκαιο, ο οποίος επιβεβαίωσε όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, προσθέτοντας πως στις νέες διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας αναφέρεται ρητά πως η ημερομηνία λήξης των δελτίων ταυτότητας δεν δύναται να υπερβαίνει τα 10 έτη. Παρακάτω κοινοποιούμε μέρος της απάντησης:

«Η απόφαση 1602/2021 του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία αφορά προσβαλλόμενη πράξη του 2018, είπε, κατά το νομικώς ενδιαφέρον εν προκειμένω σκέλος, ότι «από τις ανωτέρω παρατιθέμενες διατάξεις προκύπτει ότι μεταξύ των δικαιολογητικών, που απαιτείται να υποβάλει ο ενδιαφερόμενος για την έκδοση διαβατηρίου, είναι και φωτοαντίγραφο των δύο όψεων του δελτίου αστυνομικής ταυτότητάς του. Σε περίπτωση κατά την οποία έχει παρέλθει ο χρόνος ισχύος του εν λόγω δελτίου (15 έτη) και μέχρι να αντικατασταθεί, αυτό θεωρείται ισχυρό, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην κ.υ.α. 3021/19/53/14.10.2005 απόφαση, η οποία εξακολουθεί να ισχύει δυνάμει της μεταβατικής διατάξεως του άρθρου 13 της κ.υ.α. 297647/10.4.2018 περί των νέου τύπου Δελτίων Ταυτότητας. Εξάλλου, πριν από τη χορήγηση του διαβατηρίου, οι αρμόδιες υπηρεσίες υποχρεούνται να ελέγχουν μόνον αν υποβλήθηκαν τα απαιτούμενα κατά νόμον δικαιολογητικά, μεταξύ δε αυτών και το δελτίο αστυνομικής ταυτότητας του αιτούντος την έκδοση διαβατηρίου, το οποίο οφείλουν να δεχθούν εφόσον δεν συντρέχει βάσιμη αμφιβολία περί τη γνησιότητά του, όχι δε και να διενεργούν έλεγχο ταυτοπροσωπίας του αιτούντος. Το τελευταίο ρητώς απαιτείται μόνο στην περίπτωση των ανηλίκων κάτω των 12 ετών, καθώς και των Ελλήνων πολιτών άνω των 12 ετών, οι οποίοι διαμένουν μόνιμα στο εξωτερικό και δεν κατέχουν δελτίο αστυνομικής ταυτότητας ούτε ελληνικό διαβατήριο σε ισχύ.»¨
ΟΜΩΣ, η ΚΥΑ 3021/19/53/14.10.2005 καταργήθηκε με το άρθρο 13 παρ. 3 της ΥΑ 8200/0-297647/2018 |(ΦΕΚ Β 1476 2018), ως αυτή τροποποιήθηκε με την παρ. 9 του άρθρου 1 της ΥΑ  8200/0-109568/2023 (ΦΕΚ Β` 824/17.02.2023). Επίσης, με το άρθρο 4 ν.δ. 127/1969, ως τροποποιήθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 166 Ν. 5187/2025, ορίζεται πλέον ότι η διάρκεια ισχύος του δελτίου ταυτότητας δεν μπορεί να υπερβεί τα 10 έτη».

Επομένως, η επίκληση της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας υπ’ αριθμόν 1602/2021 είναι πια ανεπίκαιρη από όσους δεν θέλουν να εφοδιαστούν με δελτίο ταυτότητας νέου τύπου, καθώς αφενός μέρος του νομικού καθεστώτος που οδήγησε σε αυτή την απόφαση έχει πλέον αλλάξει, αφετέρου η υπόθεση που εξετάζει δεν σχετίζεται με τις ταυτότητες νέου τύπου, ενώ το ζήτημα της χρονικής ισχύος των δελτίων ταυτότητας πλέον ρυθμίστηκε με νεότερη νομοθεσία (παρ. 1 του άρθρου 166 Ν. 5187/2025):

Έκδοση δελτίου ταυτότητας νέου τύπου και λήξη των παλαιών δελτίων το αργότερο την 03-08-2026

Αξίζει να σημειωθεί πως, παρά τα όσα ορίζει η πλέον ανεπίκαιρη απόφαση του ΣτΕ, ο εφοδιασμός με δελτίο ταυτότητας νέου τύπου, με βάσει όσα μέχρι τώρα νομικώς ισχύουν, παραμένει στην πλειονότητα των περιστάσεων επί του παρόντος προαιρετικός, με τον περιορισμό, ωστόσο του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1157, που ορίζει πως τα παλαιά δελτία μπορούν να ισχύουν το αργότερο έως την 03-08-2026. Ειδικότερα, τα παλαιού τύπου δελτία παραμένουν ισχυρά έως ότου οι πολίτες τα αντικαταστήσουν, όπως αναφέρεται στην Υπουργική Απόφαση 8200/0-109568/16.2.2023 (σχετικό ΦΕΚ εδώ), και συγκεκριμένα το άρθρο 1 παράγραφος 8:

«Μέχρι την αντικατάστασή τους, τα δελτία ταυτότητας παλαιού τύπου θεωρούνται ισχυρά».

Λόγω όμως του περιορισμού του άρθρου 5 παρ. 2 περίπτωσης α’ του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2019/1157, τα δελτία ταυτότητας παλαιού τύπου θα διατηρήσουν την ισχύ τους το αργότερο έως την 03-08-2026. Αυτό προκύπτει και από το υπ’ αριθ. 9001/24/78-25.2-γ΄ από 19-05-2025 έγγραφο που λάβαμε ως απάντηση, σε σχετικό ερώτημά μας, από την Εκπρόσωπο Τύπου του Αρχηγείου Ελληνικής Αστυνομίας:

«Σε απάντηση του ανωτέρω σχετικού, σας γνωρίζουμε τα ακόλουθα:
α. Σύμφωνα με τις διατάξεις του αρθ. 4§1 εδ. β΄ του ν.δ. 127/1969 (Α΄ 29), όπως
τροποποιήθηκε με το αρθ. 166 του Ν.5187/2025 (Α΄ 48) και ισχύει, ορίζονται τα εξής:
«Με απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη καθορίζονται: […] β. η διάρκεια
ισχύος του, η οποία δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη των δέκα (10) ετών, […]».
β. Περαιτέρω, σύμφωνα με τις διατάξεις του αρθ. 4 της υπ’ αριθ. 8200/0-297647 από
10-04-2018 (Β΄ 1476) κ.υ.α., όπως έχει τροποποιηθεί με τις διατάξεις του αρθ. 1§5
της υπ’ αριθ. 8200/0-109568 (Β΄ 824) υ.α. και ισχύει, ορίζονται τα ακόλουθα:
«Η διάρκεια ισχύος των δελτίων ταυτότητας, από την ημερομηνία έκδοσής τους,
ορίζεται σε δέκα (10) έτη, για τα άτομα που έχουν συμπληρώσει το δωδέκατο έτος της
ηλικίας τους, ενώ σε περίπτωση κατά την οποία είναι προσωρινώς αδύνατη η λήψη
δακτυλικών αποτυπωμάτων από οποιαδήποτε δάκτυλα του αιτούντος, η διάρκεια
ισχύος του δελτίου ορίζεται στους δώδεκα (12) μήνες (παρ. 1 και 3 του άρθρου 4 του
Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1157)».
γ. Με τις ως άνω διατάξεις ρυθμίζονται τα περί της διάρκειας ισχύος των νέων δελτίων
ταυτότητας Ελλήνων πολιτών, όπως εκδίδονται σήμερα, δυνάμει και των σχετικών
διατάξεων του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1157 (αρθ.4) που ρυθμίζουν το υπόψη ζήτημα
για τα έντυπα που πληρούν τις προδιαγραφές που περιγράφονται σε αυτόν.
Επιπλέον προς τις παραπάνω διατάξεις και αναφορικά με την αντικατάσταση των
παλαιών δελτίων, ορίζονται τα ακόλουθα από την κείμενη νομοθεσία:
α. αρθ.4§4 του ν.δ. 127/69, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει: «4. Δελτία ταυτότητας
των οποίων η ισχύς κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου έχει λήξει
αντικαθίστανται σταδιακά μέσα σε διάστημα ενός (1) έτους, ανάλογα με το χρόνο
έκδοσης τους. Μέχρι την αντικατάσταση τους τα ως άνω δελτία ταυτότητας θεωρούνται
ως ισχυρά. Ο ακριβής χρόνος της σταδιακής αντικατάστασης των ανωτέρω δελτίων
ταυτότητας καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Δημόσιας Τάξης.».
β. αρθ. 9 υπ’ αριθ. 8200/0-297647/2018 κ.υ.α., όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει:
«Μέχρι την αντικατάστασή τους, τα δελτία ταυτότητας παλαιού τύπου θεωρούνται
ισχυρά».
γ. Στο πλαίσιο της σχετικής νομοθετικής εξουσιοδότησης που παρέχεται στον Υπουργό
Προστασίας του Πολίτη αναφορικά με τη διαδικασία αντικατάστασης των παλαιού
τύπου δελτίων και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι αυτά δεν φέρουν σαφή
ημερομηνία λήξης (εν αντιθέσει με τα δελτία που εκδίδονται σήμερα), για την ομαλή
αντικατάσταση και εφοδιασμό των Ελλήνων πολιτών με τα νέα έντυπα, έχει ρυθμιστεί η
διάρκεια ισχύος των παλαιού τύπου εγγράφων, ήτοι μέχρι την αντικατάστασή τους από
τα δελτία που πληρούν τις προδιαγραφές του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1157.
Παρά ταύτα, δέον να υπενθυμιστεί ότι δυνάμει των διατάξεων του 5§2 εδ.α΄ του
Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1157 […] τα δελτία ταυτότητας που δεν πληρούν τα ελάχιστα
πρότυπα ασφάλειας που ορίζονται στο μέρος 2 του εγγράφου ICAO 9303 ή που δεν
περιλαμβάνουν λειτουργική MRZ, όπως ορίζεται στην παράγραφο 3, παύουν να
ισχύουν κατά τη λήξη τους ή το αργότερο στις 3 Αυγούστου 2026, ανάλογα με το ποια
ημερομηνία είναι προγενέστερη».

Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί πως υπάρχει μία μόνο ειδική περίπτωση, στην ισχύουσα νομοθεσία, που προβλέπει τη δυνατότητα χρήσης δελτίου ταυτότητας παλαιού τύπου μετά την 03-08-2026: σε περίπτωση εξ αποστάσεως έκδοσης πιστοποιητικού υπηρεσιών εμπιστοσύνης έως την 25-09-2027, και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις ελέγχου (βάσει της Υπουργικής Απόφασης 32590 ΕΞ 2024/2024).

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός διακινείται εκτός πλαισίου. Πρόκειται για απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που βασίστηκε σε διατάξεις, μέρος των οποίων έχει πλέον τροποποιηθεί, ενώ ταυτόχρονα δεν υπάρχει καμία παραπομπή στις ταυτότητες ID-1. Με νεότερη νομοθεσία ρυθμίστηκε το θέμα υποχρέωσης εφοδιασμού με δελτίο ταυτότητας νέου τύπου. Τα δελτία ταυτότητας παλαιού τύπου διατηρούν την ισχύ τους το αργότερο έως την 03-08-2026.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://www.adjustice.gr/webcenter/portal/ste/ypiresies/nomologies?bltId=C0BA76B737CB32704F1D06ED47558E02&centerWidth=65%25&leftWidth=0%25&npath=%2Fwebcenter%2Fportal%2Fste%2Fypiresies%2Fnomologies&rigthWidth=35%25&showFooter=false&showHeader=true&_adf.ctrl-state=3qjng2cga_4&_afrLoop=9476128095876046#!%40%40%3F_afrLoop%3D9476128095876046%26bltId%3DC0BA76B737CB32704F1D06ED47558E02%26centerWidth%3D65%2525%26leftWidth%3D0%2525%26npath%3D%252Fwebcenter%252Fportal%252Fste%252Fypiresies%252Fnomologies%26rigthWidth%3D35%2525%26showFooter%3Dfalse%26showHeader%3Dtrue%26_adf.ctrl-state%3D13wlruws2f_4
2.https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32019R1157
3.https://www.idenfy.com/blog/machine-readable-zone/
4.https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/05/20050201440-2.pdf
5.https://www.taxheaven.gr/circulars/42593/8200-0-109568-16-2-2023
6.https://www.taxheaven.gr/circulars/28571/k-y-a-ariom-8200-0-297647-2018
7.https://www.kodiko.gr/nomothesia/document/910267/yp.-apofasi-3021-19-84-ma%E2%80%99-2023

Σημείωση 27/1/2026: Το αρχείο PDF με την απάντηση της Εκπροσώπου Τύπου του Αρχηγείου Ελληνικής Αστυνομίας αφαιρέθηκε. Το περιεχόμενο της γραπτής απάντησης παρατίθεται στο γαλάζιο πλαίσιο. 
Σημείωση 2/2/2026: Η διατύπωση σε ορισμένα σημεία, αναφορικά με τη νομική βάση της απόφασης 1602/2021, τροποποιήθηκε για λόγους σαφήνειας.