Ανεπιβεβαίωτοι ισχυρισμοί για την κλιματική αλλαγή και την θερμοκρασία του πλανήτη από τον γνωστό γεωλόγο Ian Plimer

Από την άνοιξη του 2025, χρήστες του Facebook στην Ελλάδα αναπαράγουν παραπλανητικούς ισχυρισμούς για την κλιματική αλλαγή, οι οποίοι προέρχονται από τον Αυστραλό γεωλόγο Ian Plimer. Ο Plimer, ο οποίος έχει εκφράσει αμφιλεγόμενες θέσεις σχετικά με την κλιματική αλλαγή, αμφισβητεί τη συμβολή των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στην υπερθέρμανση του πλανήτη και προβάλλει ισχυρισμούς που δεν ευσταθούν επιστημονικά, σύμφωνα με ειδικούς στον τομέα της κλιματικής επιστήμης.

Μεταξύ άλλων, ισχυρίζεται ότι “η Γη ψύχεται τα τελευταία 4.000 χρόνια, ότι “η θερμοκρασία της έχει αυξηθεί κατά 5°C από την εποχή του Μεσαίωνα” και ότι “οι σημερινές θερμοκρασίες είναι παρόμοιες με εκείνες της Ρωμαϊκής περιόδου”.

Ωστόσο, οι απόψεις αυτές δεν ανταποκρίνονται στα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.

Παραδείγματα αναπαραγωγών του ισχυρισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Ο Ian Rutherford Plimer είναι Αυστραλός γεωλόγος και ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης. Παρά την επιστημονική του ιδιότητα, απορρίπτει την επιστημονική συναίνεση σχετικά με την κλιματική αλλαγή. Οι απόψεις του έχουν επανειλημμένα επικριθεί από ειδικούς στον τομέα της κλιματικής επιστήμης, καθώς και από οργανισμούς επαλήθευσης γεγονότων (βλ. εδώ και εδώ). Ο οργανισμός Climate Feedback έχει αξιολογήσει τις δημόσιες τοποθετήσεις του σχετικά με την κλιματική αλλαγή και το διοξείδιο του άνθρακα ως ανακριβείς, επισημαίνοντας σημαντικές εσφαλμένες ερμηνείες επιστημονικών δεδομένων. Παράλληλα, έχει αναφερθεί ότι ο Plimer διατηρείδεσμούς με τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για σύγκρουση συμφερόντων.

Τι ισχύει για τη θερμοκρασία του πλανήτη

Ο γεωλόγος Ian Plimer, γνωστός αρνητής της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, ισχυρίστηκε πρόσφατα πως «η Γη ψύχεται τα τελευταία 4.000 χρόνια» και ότι «η υπερθέρμανση εξαρτάται από το σημείο εκκίνησης της μέτρησης». Επικαλείται μάλιστα ότι, εάν η μέτρηση ξεκινήσει από τον Μεσαίωνα ή τη Ρωμαϊκή εποχή, προκύπτει καθαρή ψύξη αντί για θέρμανση. Ωστόσο, αυτοί οι ισχυρισμοί κρίνονται παραπλανητικοί και επιστημονικά αβάσιμοι, όπως θα αναδείξουμε στο παρόν άρθρο.

Μετά το θερμό Μέγιστο της Ολόκαινου εποχής (6.500 χρόνια πριν), η παγκόσμια θερμοκρασία μειωνόταν σταδιακά λόγω των Milankovitch κύκλων, με ήπιες απώλειες (π.χ. 0,2 °C(βαθμοί κελσίου) από τη Ρωμαϊκή εποχή έως το 1850, σύμφωνα με τον Kaufman et al. 2020 στο περιοδικό Scientific Data και περίπου 0,3–0,4 °C σύμφωνα με την IPCC AR6 2021, κεφ. 2: IPCC AR6.

Η ανασκόπηση της PAGES 2k (2019)  μιας διεθνούς συνεργασίας ερευνητών που μελετούν την κλιματική αλλαγή, ειδικά τη θερμοκρασία του πλανήτη κατά τη διάρκεια της κοινής εποχής, επιβεβαιώνει ότι η ψύξη ήταν σταδιακή κι εντοπιζόταν κυρίως σε ψηλά γεωγραφικά πλάτη. Η IPCC συνοψίζει ξεκάθαρα ότι η σύγχρονη υπερθέρμανση έχει αναιρέσει αυτή τη μακρόχρονη ψύξη (IPCC 2021).

Η σύγχρονη υπερθέρμανση

Η αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας από το 1850 έως σήμερα εκτιμάται σε περίπου +1,2°C έως +1,5°C συμφωνα με το NASA GISS, 2024. Μελέτες, όπως των Mann et al. (2008) και Neukom et al. (2019), επιβεβαιώνουν ότι αυτή η θέρμανση είναι ρεκόρ των τελευταίων 2.000+ ετών. Χαρακτηριστικά, σύμφωνα με την IPCC, η δεκαετία 2011–2020 είναι η θερμότερη των τελευταίων 125.000 ετών.

Το διάστημα 1850–1900 αντιπροσωπεύει την αρχή της προβιομηχανικής εποχής και τη ναυαρχίδα παγκόσμιων μετρήσεων θερμοκρασίας, με επιστημονική τεκμηρίωση από τους Morice et al. (2012) στο JGR. Όπως επεσήμανε σε σχετική κατάρριψη των ισχυρισμών του Plimer από το τμήμα ελέγχου γεγονότων του AFP, ο Gerhard Krinner, τότε ξεκινούν οι αξιόπιστες μετρήσεις από διάφορες περιοχές του πλανήτη. Πριν από εκείνη την περίοδο, αναγνωρίζουμε ότι βασιζόμαστε σε έμμεσες μεθόδους, των οποίων η ακρίβεια δεν συγκρίνεται με την σύγχρονη εποχή – όπως δείχνει και ο Hawkins et al. του 2017.

Οι συγκεντρώσεις CO₂ πλέον ξεπερνούν τα 420 ppm – υψηλότερα επίπεδα από όσα καταγράφηκαν τα προηγούμενα 14–16 εκατομμύρια χρόνια συμφωνα με τους Lüthi et al., 2008 στο Nature και στο Scripps CO₂ Program. Η επιστημονική έρευνα είναι σαφής: η σημερινή υπερθέρμανση δεν μπορεί να εξηγηθεί από φυσικούς παράγοντες όπως η ηλιακή ακτινοβολία ή οι ηφαιστειακές εκρήξεις. Αντίθετα, η θέρμανση από τα μέσα του 19ου αιώνα και μετά συμπίπτει χρονικά και ποσοτικά με την απότομη αύξηση των ανθρωπογενών εκπομπών CO₂. Η IPCC, στην Έκθεση AR6 (Κεφάλαιο 3), παρουσιάζει σύγκριση μοντέλων με και χωρίς ανθρωπογενή παράγοντα:

«Μόνο τα μοντέλα που περιλαμβάνουν ανθρώπινες εκπομπές εξηγούν την πραγματική παρατηρούμενη αύξηση της θερμοκρασίας».

Η μελέτη των B. Mitchell et al. του 2016 όπου οι συγγραφείς χρησιμοποιούν τεχνικές “optimal fingerprinting” για να αναλύσουν τις αιτίες της ανόδου θερμοκρασίας του 20ού αιώνα, συμπεραίνουν ότι η ανθρώπινη επίδραση, κυρίως μέσω των αερίων του θερμοκηπίου, είναι ο προεχόν παράγοντας υπερθέρμανσης. Οι φυσικοί παράγοντες (π.χ. ηλιακή ακτινοβολία, ηφαιστειακή δραστηριότητα) δεν επαρκούν για να εξηγήσουν τις παρατηρούμενες μεταβολές. Μόνο τα μοντέλα που περιλαμβάνουν και ανθρωπογενείς παράγοντες μπορούν να αναπαράγουν αξιόπιστα την κλιματική ιστορία του τελευταίου αιώνα.

Αντίστοιχα, η μελέτη των Jun Li et al. του 2008 , που συγκρίνει γεωθερμικά και κλιματικά δεδομένα, καταλήγει ότι η παρατηρούμενη αύξηση της θερμοκρασίας δεν μπορεί να αποδοθεί σε φυσικές μεταβλητές. Τέλος, το ανεξάρτητο ερευνητικό πρόγραμμα Berkeley Earth, χρησιμοποιώντας αναλύσεις από εκατομμύρια μετρήσεις θερμοκρασίας, κατέληξε ότι τουλάχιστον 90% της παγκόσμιας υπερθέρμανσης μετά το 1950 οφείλεται στον άνθρωπο.

Η αφήγηση του Ian Plimer ότι «η Γη ψύχεται» βασίζεται σε μια αποσπασματική και παραπλανητική ερμηνεία του παρελθόντος, καθώς αποκρύπτει το ευρύτερο επιστημονικό πλαίσιο. Είναι αλήθεια ότι υπήρξε μια ήπια φυσική ψύξη κατά τη διάρκεια των τελευταίων χιλιετιών, της τάξης μόλις 0,2–0,4 °C, σύμφωνα με παλαιοκλιματικά δεδομένα. Όμως αυτή η τάση έχει πλήρως αντιστραφεί από τα μέσα του 19ου αιώνα, με τη σύγχρονη υπερθέρμανση να είναι 3 έως 5 φορές μεγαλύτερη, ταχύτερη και παγκόσμιας εμβέλειας. Το κρίσιμο στοιχείο που παραλείπει είναι πως αυτή η θέρμανση δεν μπορεί να εξηγηθεί από φυσικά αίτια, αλλά οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στις ανθρώπινες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων του θερμοκηπίου – ένα συμπέρασμα που τεκμηριώνεται με συντριπτική επιστημονική βεβαιότητα. Συνεπώς, τα επιχειρήματα του Ian Plimer είναι επιλεκτικά, αντιεπιστημονικά και ασύμβατα με τη σαφή διεθνή επιστημονική συναίνεση για την ανθρωπογενή φύση της κλιματικής κρίσης.

Τι ισχύει για την υπποτιθέμενη αύξηση της θερμοκρασία κατά 5°C από τον Μεσαίωνα έως σήμερα

Ο ισχυρισμός ότι «η Γη έχει ψυχθεί κατά 5°C από τον Μεσαίωνα έως σήμερα» είναι επιστημονικά αβάσιμος και έχει πλήρως καταρριφθεί από τα διαθέσιμα κλιματικά δεδομένα. Σύμφωνα με μελέτες παλαιοκλιματολογίας, όπως των Kaufman et al. του (2020), η πτώση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας από τη μεσαιωνική περίοδο έως τα μέσα του 19ου αιώνα ήταν μόλις 0,2–0,4°C ενώ από τότε μέχρι σήμερα η Γη έχει θερμανθεί κατά περίπου 1,2–1,5°C, σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα της NASA GISS, και της IPCC AR6. Επιπλέον, μια πτώση 5°C στην παγκόσμια μέση θερμοκρασία θα αντιστοιχούσε σε συνθήκες εποχής παγετώνων, με τεράστια στρώματα πάγου στην Ευρώπη και τον Καναδά κάτι που προφανώς δεν ισχύει σύμφωνα με τους Clark et al., 2009. Η σημερινή θερμοκρασία είναι ήδη υψηλότερη από κάθε προηγούμενη περίοδο των τελευταίων 2.000 ετών, ενώ η λεγόμενη Μεσαιωνική Θερμή Περίοδος δεν ήταν παγκόσμιο φαινόμενο και δεν πλησίαζε τα σημερινά επίπεδα, σύμφωνα με τη μελέτη των Neukom et al., 2019 και την IPCC. Συνεπώς, ο ισχυρισμός περί «ψύξης 5°C» δεν έχει καμία επιστημονική βάση και αποτελεί παραποίηση των κλιματικών δεδομένων.

Η ψύξη είναι παρόμοια με την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;

Ο ισχυρισμός ότι «η ψύξη είναι παρόμοια και από την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας έως σήμερα» είναι ανακριβής και δεν υποστηρίζεται από τις κλιματικές μελέτες. Τα διαθέσιμα παλαιοκλιματικά δεδομένα δείχνουν ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο (περίπου 0–400 μ.Χ.) ήταν ελαφρώς υψηλότερη από εκείνη της Μικρής Εποχής των Παγετώνων (περίπου 1300–1850), αλλά πολύ χαμηλότερη από τα σημερινά επίπεδα. Σύμφωνα με τη μελέτη των Kaufman et al. του 2020, η παγκόσμια μέση θερμοκρασία από τη Ρωμαϊκή εποχή έως το 19ο αιώνα μειώθηκε κατά περίπου 0,2°C — μια ήπια και σταδιακή ψύξη που σχετίζεται με φυσικούς κλιματικούς κύκλους, όπως οι Milankovitch κύκλοι (Kaufman et al., 2020). Η IPCC στην έκθεση AR6 επιβεβαιώνει ότι η μακροχρόνια φυσική ψύξη της Ολόκαινου ήταν ήπια και σταδιακή, ενώ από τον 19ο αιώνα και μετά η Γη έχει θερμανθεί κατά περίπου 1,2–1,5°C, σε αντίστροφη πορεία από την προηγούμενη τάση. Επιπλέον, η μελέτη των Neukom et al. του 2019 δείχνει ότι η θερμοκρασία σήμερα είναι υψηλότερη από οποιαδήποτε στιγμή των τελευταίων δύο χιλιετιών, περιλαμβανομένης και της Ρωμαϊκής περιόδου. Επομένως, όχι μόνο η υποτιθέμενη ψύξη δεν είναι «παρόμοια», αλλά τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ότι η σύγχρονη εποχή είναι θερμότερη από την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Συμπέρασμα

Οι ισχυρισμοί του Ian Plimer περί «ψύξης της Γης τα τελευταία 4.000 χρόνια» και περί «πτώσης 5°C από τον Μεσαίωνα ή τη Ρωμαϊκή εποχή έως σήμερα» δεν στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και έχουν καταρριφθεί από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Είναι αλήθεια ότι μετά το θερμό Μέγιστο του Ολόκαινου υπήρξε μια ήπια φυσική ψύξη περίπου 0,2–0,4°C λόγω αστρονομικών κύκλων, αλλά από τα μέσα του 19ου αιώνα η τάση αυτή έχει αντιστραφεί πλήρως, με τη σημερινή παγκόσμια θερμοκρασία να έχει αυξηθεί κατά 1,2°C έως 1,5°C (βαθμών κελσίου) λόγω της απότομης αύξησης των ανθρωπογενών εκπομπών CO₂.

Η σημερινή θερμοκρασία είναι υψηλότερη από κάθε προηγούμενη περίοδο των τελευταίων 2.000 ετών, ενώ η λεγόμενη Μεσαιωνική Θερμή Περίοδος και η Ρωμαϊκή εποχή δεν πλησίαζαν τα σημερινά επίπεδα θερμοκρασίας. Μια πτώση 5°C θα σήμαινε συνθήκες εποχής παγετώνων, κάτι που δεν ισχύει.

Η κλιματική επιστήμη είναι ξεκάθαρη ως προς το οτι η σύγχρονη υπερθέρμανση δεν εξηγείται από φυσικά αίτια όπως η ηλιακή ακτινοβολία ή οι ηφαιστειακές εκρήξεις, αλλά σχεδόν αποκλειστικά από τις ανθρώπινες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Η αφήγηση του Ian Plimer παραπλανεί, απομονώνει αποσπασματικά στοιχεία και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη διεθνή επιστημονική συναίνεση για την ανθρωπογενή φύση της κλιματικής κρίσης. Συνεπώς, τα επιχειρήματα του Ian Plimer δεν είναι αξιόπιστα, δεν τεκμηριώνονται επιστημονικά και δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματική κατάσταση της κλιματικής αλλαγής που αντιμετωπίζει ο πλανήτης σήμερα.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν :

1.https://climatefeedback.org/evaluation/op-ed-in-the-australian-gets-nearly-every-fact-wrong-ian-plimer/
2.https://climatefeedback.org/evaluation/video-interview-of-ian-plimer-at-sky-news-falsely-claims-that-a-new-study-announces-an-incoming-ice-age-partly-based-on-an-incorrect-daily-mail-headline/
3.https://climatefeedback.org/evaluation/ian-plimer-op-ed-in-the-australian-again-presents-long-list-of-false-claims-about-climate/
4. https://www.prwatch.org/node/8686
5.https://www.desmog.com/ian-plimer/
6.https://factuel.afp.com/doc.afp.com.62Z49CP
7.https://www.reuters.com/fact-check/global-temperature-has-risen-not-fallen-since-medieval-period-2024-07-25/
8.https://www.nature.com/articles/s41597-020-0530-7
9.https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/chapter/chapter-2/
10.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6675609/
11.https://data.giss.nasa.gov/gistemp/
12.https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.0805721105
13.https://www.nature.com/articles/s41586-019-1401-2
14.https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2011JD017187
15.https://www.nature.com/articles/nature06949
16.https://scrippsco2.ucsd.edu/
17.https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/chapter/chapter-3/
18.https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1342937X25001273
19.https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2008GL034559
20.https://berkeleyearth.org/faq-new/
21.https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/2015JD024337
22.https://www.nature.com/articles/s41597-020-0530-7
23.https://www.science.org/doi/10.1126/science.1172873
24.https://www.nature.com/articles/s41586-019-1401-2
25.https://www.nature.com/articles/s41597-020-0530-7
26.https://www.nature.com/articles/s41586-019-1401-2