Παραπληροφόρηση σχετικά με την αλλαγή κατεύθυνσης ρεύματος του Νότιου Ωκεανού

Ευρεία διάδοση γνώρισε, τον Ιούλιο του 2025, ανακοίνωση του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Επιστημών της Ισπανίας (Institut de Ciències del Mar – ICM) σχετικά με νέα επιστημονική μελέτη, επικεφαλής της οποίας είναι το Πανεπιστήμιο του Southampton (Ηνωμένο Βασίλειο), που εντοπίζει μεταβολές στη δομή του Νότιου Ωκεανού. Πολλές ιστοσελίδες, όπως το makeleio.gr, τα katohika.gr, το pronews.gr κ.α. ανέφεραν σε σχετικά δημοσιεύματά τους ότι, σύμφωνα με τη μελέτη, καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Ιστορία αλλαγή της κατεύθυνσης ρεύματος του Νότιου Ωκεανού. Ωστόσο, σύμφωνα με τον κύριο ερευνητή της μελέτης, κανένα ρεύμα στον Νότιο Ωκεανό δεν άλλαξε κατεύθυνση. Αρκετές αναπαραγωγές σημειώθηκαν και στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.

Με μία πρώτη ανάγνωση των συγκεκριμένων δημοσιευμάτων, θα καταλάβαινε κανείς ότι ρεύμα του Νότιου Ωκεανού άλλαξε την πορεία του. Όμως τα αποτελέσματα της μελέτης δεν αναφέρονται σε αλλαγή της κατεύθυνσης της κυκλοφορίας του ρεύματος, με την παρερμηνεία των ευρημάτων της μελέτης να προέρχεται από το ίδιο το Ινστιτούτο Θαλάσσιων Επιστημών της Ισπανίας. Στη συνέχεια του παρόντος άρθρου θα εξηγήσουμε πως ένα μεταφραστικό λάθος οδήγησε σε σύγχυση σχετικά με τα αποτελέσματα της έρευνας.

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης:

Τι ισχύει

Την 1^η Ιουλίου του 2025, το Ινστιτούτο Θαλάσσιων Επιστημών της Ισπανίας (Institut de Ciències del Mar – ICM) εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την επιστημονική δημοσίευση των Silvano et al. (2025), οι οποίοι μελέτησαν τον Νότιο Ωκεανό μέσω δορυφορικών δεδομένων. Παρατηρήσαμε πως ο τίτλος της ανακοίνωσης του Ινστιτούτου μέχρι τις 7 Ιουλίου, ήταν ο εξής:

“Σημαντική αντιστροφή της ωκεάνιας κυκλοφορίας εντοπίστηκε στον Νότιο Ωκεανό, με σημαντικές επιπτώσεις για το κλίμα”

Τον τίτλο αυτόν τον εντοπίσαμε σε βίντεο στο YouTube, όπου ο Paul Beckwith, επιστήμονας κλίματος και καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οττάβα στον Καναδά, σχολίαζε τη σχετική ανακοίνωση.

Στην ίδια ανακοίνωση του ICM στις 9 Ιουλίου 2025, ωστόσο, ο τίτλος καθώς και μερικά σημεία του κειμένου της ανακοίνωσης είχαν αλλάξει. Συγκεκριμένα ο τίτλος της ανακοίνωσης τώρα απαντάται ως:

“Μία αλλαγή στη δομή του Νότιου Ωκεανού μπορεί να έχει επιπτώσεις στο κλίμα“

Κατόπιν αυτών, επικοινωνήσαμε με τους ερευνητές του ICM που ήταν υπεύθυνοι για την ανακοίνωση του Ινστιτούτου αλλά και συγγραφείς της εν λόγω επιστημονικής μελέτης.

Ο κύριος Antonio Turiel, φυσικός, ανώτερος ερευνητής στο ICM και εκ των συγγραφέων της μελέτης, σε σχετική επικοινωνία μάς εξήγησε ότι η αλλαγή που επήλθε στον τίτλο αλλά και σε κάποιες φράσεις της ανακοίνωσης, πραγματοποιήθηκαν επειδή ο ίδιος μετέφρασε κάποιες λέξεις λάθος στα αγγλικά, με αποτέλεσμα να προκληθεί σύγχυση σχετικά με τα ευρήματα της έρευνας. Παρακάτω παραθέτουμε την απάντηση του κύριου Turiel:

Το αρχικό μας δελτίο τύπου περίεχε μερικές λανθασμένες προτάσεις, εν μέρει λόγω λανθασμένης μετάφρασης, εν μέρει λόγω χρήσης λάθος λέξεων από πλευράς μου. Αυτός είναι ο λόγος της διόρθωσης. […].

Λίγες μέρες μετά τη αλλαγή της ανακοίνωσης το Ινστιτούτου, πολλά άρθρα ιστοσελίδων, τα οποία είχαν αναφερθεί στη μελέτη (π.χ. msn.com, blue News), διόρθωσαν την πρόταση “αντιστροφή κυκλοφορίας”, η οποία, όπως αναφέρουν σε σημείωση, προήλθε από μεταφραστικό λάθος.

Η σημασία των αποτελεσμάτων της επιστημονικής μελέτης

Παρ’ όλη τη σύγχυση, σχετικά με την ανακοίνωση του ICM, η σημασία της μελέτης των Silvano et al. (2025) δεν υπονομεύεται από ένα μεταφραστικό λάθος. Όπως αναφέρει και στην ανακοίνωση του το ICM, το κύριο εύρημα της μελέτης είναι αναπάντεχο και ανησυχητικό, καθώς παρατηρήθηκε ότι από το 2016 σημειώνεται αύξηση της επιφανειακής αλατότητας στον Νότιο Ωκεανό, ενώ ο θαλάσσιος πάγος έχει μειωθεί. Το εύρημα αυτό, όπως εξηγεί ο κύριος ερευνητής της επιστημονικής μελέτης Alessandro Silvano στο Newsweek, ήταν αναπάντεχο καθώς το λιώσιμο των θαλάσσιων πάγων θεωρείται ότι γλυκαίνει τα επιφανειακά ύδατα. Ακόμη, όπως μας εξήγησε ο κ. Turiel σε συνέχεια της απάντησης του, η επιστημονική μελέτη απέδειξε ότι όχι μόνο η επιφανειακή αλατότητα έχει αυξηθεί αλλά και ότι υπάρχουν ενδείξεις αλλαγής της δομής του Νότιου Ωκεανού.

Όπως αναφέρεται και στη σχετική ανακοίνωση, οι συνέπειες αυτής της αλλαγής (αύξηση της συγκέντρωσης αλατιού), γίνονται από τώρα αισθητές. Τα αλμυρότερα επιφανειακά ύδατα, ως πυκνότερα, μπορούν να ενισχύσουν την ανταλλαγή με βαθύτερα, θερμότερα ύδατα, οδηγώντας σε ενισχυμένη ανοδική ροή θερμότητας και επιταχυνόμενη τήξη των θαλάσσιων πάγων στον Νότιο Ωκεανό, με πιθανή απελευθέρωση CO₂. Ο Alessandro Silvano δήλωσε στο Newsweek ότι:

Εάν αυτή η αύξηση της αλατότητας συνεχιστεί, θα μπορούσε να ενισχύσει την κάθετη ανάμειξη, αντλώντας θερμότητα από τα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού προς την επιφάνεια και επιταχύνοντας περαιτέρω το λιώσιμο των θαλάσσιων πάγων, […].

Ο κ. Silvano, ύστερα από σχετική μας επικοινωνία, μας δήλωσε ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις αλλαγής κατεύθυνσης ρεύματος στον Νότιο Ωκεανό, ενώ το ίδιο δήλωσε και στο Snopes. Σε συνέχεια της απάντησής του, ο κ. Turiel μας εξήγησε ότι η όλη παρανόηση έγινε λόγω της χρήσης της λέξης “reversal” στη σχετική ανακοίνωση. Συγκεκριμένα υπογράμμισε ότι:

[…] η λέξη “reversal” στην προηγούμενη ανακοίνωση είναι μεταφραστικό λάθος καθώς η λέξη χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το γεγονός ότι παρατηρούμε το αντίθετο από αυτό που προβλέπουν τα μοντέλα. Ωστόσο, είναι πιθανό να υπάρχει μια αλλαγή στη διαμόρφωση των ρευμάτων (πιο περίπλοκο από να πούμε “αντιστροφή”), κάτι που σκοπεύουμε να αναλύσουμε σε μελλοντικές μας μελέτες (όπως σχολιάζεται στο τέλος της ανακοίνωσης).

Ο εξεταζόμενος ισχυρισμός καταρρίφθηκε και από το Newsweek.

Συμπέρασμα

Η πρόσφατη μελέτη των Silvano et al. (2025) δεν αναφέρεται σε αλλαγή κατεύθυνσης της κυκλοφορίας κάποιου ρεύματος του Νότιου Ωκεανού. Αυτό που αποδεικνύει, με τη χρήση δορυφορικών δεδομένων, είναι η αύξηση της επιφανειακής αλατότητας στον Νότιο Ωκεανό, ενώ ο θαλάσσιος πάγος έχει μειωθεί. Μετά από επικοινωνία μας με τον κ. Antonio Turiel, ερευνητή εκ των συγγραφέων της επιστημονικής μελέτης, μας εξήγησε ότι η παρερμηνεία ξεκίνησε από δικό του μεταφραστικό λάθος, το οποίο και διορθώθηκε.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2500440122
2. https://www.esa.int/Space_in_Member_States/Greece/E_alathoteta_hechei_semashia
3. https://www.newsweek.com/fact-check-ocean-current-reversal-what-know-2096224
4.https://en.wikipedia.org/wiki/Southern_Ocean_overturning_circulation#:~:text=Southern%20Ocean%20overturning%20circulation%20%28sometimes%20referred%20to%20as,connects%20different%20water%20basins%20across%20the%20global%20ocean.
5. https://www.icm.csic.es/en/staff/antonio-turiel-martinez-1717
6. https://alessandrosilvano.com/cv/
7. https://divediscover.whoi.edu/polar-regions/antarctic-ocean-circulation/
8. https://www.msn.com/en-nz/news/national/southern-ocean-getting-warmer-and-saltier-will-change-the-way-the-planet-works/ar-AA1I9UM3
9. https://www.bluewin.ch/en/news/deep-current-in-the-southern-ocean-is-behaving-atypically-researchers-warn-2770581.html
10. https://www.snopes.com/fact-check/research-ocean-current-reversal-antarctica/