Η αβάσιμη αμφισβήτηση του εύρους επιστημονικής συναίνεσης για τα ανθρωπογενή αίτια της κλιματικής αλλαγής

Στις αρχές Αυγούστου του 2025, ένα άρθρο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “ΤΑ ΝΕΑ”, με το οποίο αμφισβητεί τη γενική ομοφωνία των επιστημόνων ως προς την κλιματική αλλαγή αλλά και τα αίτιά της, αναπαράχθηκε από πληθώρα ιστοτόπων (εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ).

Συγκεκριμένα, στο άρθρο του ο κύριος Ανδριανόπουλος υποστηρίζει ότι:

“Η συζήτηση που γίνεται για συμφωνία δήθεν του 97% των επιστημόνων για τα αίτια και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής κι ότι αυτή προκαλείται από δραστηριότητες των ανθρώπων είναι τουλάχιστον αστεία”.

Έτσι, όχι μόνο αμφισβητεί τη γενική ομοφωνία της επιστημονικής κοινότητας για την κλιματική αλλαγή αλλά επιπλέον υποστηρίζει ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες δεν ευθύνονται για αυτήν.

Στο παρόν άρθρο θα αποδομήσουμε τους ισχυρισμούς του κύριου Ανδριανόπουλου, στηριζόμενοι σε αποτελέσματα επιστημονικών ερευνών, οι οποίες αποδεικνύουν ότι η επιστημονική κοινότητα, στο σύνολό της, συμφωνεί για την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.

Σημειώνεται ότι ο εξεταζόμενος ισχυρισμός έχει καταρριφθεί και από τον fact-checking οργανισμό CHECK4FACTS.

Τι ισχύει

Οι μελέτες που έχουν γίνει σχετικά με το αν οι επιστήμονες συμφωνούν για την ύπαρξη της κλιματικής αλλαγής και κατά πόσο οι ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν συμβάλλει στην αύξηση της θερμοκρασίας, είναι αρκετές. Επανειλημμένα έχουμε ακούσει να αναφέρεται το ποσοστό 97%, ότι δηλαδή το 97% των επιστημόνων συμφωνεί ότι η κλιματική αλλαγή οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες.

Το ποσοστό αυτό εμφανίζεται στη μελέτη των Cook et al. (2013), όπου αναλύθηκαν 11.944 περιλήψεις επιστημονικών μελετών από το 1991 έως και το 2011, των οποίων το περιεχόμενο ταίριαζε στον τίτλο “παγκόσμια κλιματική αλλαγή” ή “παγκόσμια υπερθέρμανση”. Από τις περιλήψεις που αναλύθηκαν, το 66,4% των μελετών δεν εξέφραζαν άποψη σχετικά με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, το 32,6% την υποστήριζε, το 0,7% την απέρριπτε, ενώ το 0,3%  ήταν αβέβαιο για το λόγο για τον οποίο η κλιματική αλλαγή συνέβαινε. Ανάμεσα στις μελέτες που εκφράζουν θέση για την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, το 97,1% υποστήριζε ότι ο άνθρωπος ευθύνεται για την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Τη συγκεκριμένη μελέτη των Cook et al. (2013), κατακρίνει ο Tol (2014) τονίζοντας λάθη που έγιναν κατά τη μελέτη. Όμως ο ίδιος ξεκινά την κριτική του με την εξής πρόταση:

“Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι η βιβλιογραφία για την κλιματική αλλαγή υποστηρίζει κατά συντριπτική πλειοψηφία την υπόθεση ότι η κλιματική αλλαγή προκαλείται από τον άνθρωπο. Δεν έχω κανένα λόγο να αμφιβάλλω ότι η συναίνεση είναι πράγματι σωστή”.

Είναι όμως το ποσοστό αυτό της ομοφωνίας της επιστημονικής κοινότητας, όσον αφορά την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, του 2013 ίδιο με σήμερα;

Πιο πρόσφατες μελέτες από αυτή του Cook et al. (2013), διαπιστώνουν ότι πλέον η επιστημονική συναίνεση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Στην μελέτη του Powell (2016), ο ίδιος αναφέρει ότι τις χρονιές 2013 και το 2014, σε ένα δείγμα 69.406 συντακτών peer-reviewed επιστημονικών μελετών με θέμα την κλιματική αλλαγή, μόλις 4 συγγραφείς απέρριπταν την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Έτσι, σύμφωνα με τον Powell, η επιστημονική συναίνεση όσον αφορά στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, ανάμεσα σε ενεργούς ερευνητές οι οποίοι δημοσιεύουν επιστημονικές μελέτες, αγγίζει ποσοστό πάνω από το 99,99%.

Ακόμη, το 2021 οι Myers et al. (2021) επανεξέτασαν την επιστημονική συναίνεση ως προς την κλιματική αλλαγή ανάμεσα στους γεωεπιστήμονες. Από τις 10.927 προσκλήσεις που έστειλαν στους επιστήμονες, οι 2.780 απάντησαν, στις σχετικές ερωτήσεις της μελέτης. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν μεγάλο ποσοστό ομοφωνίας μεταξύ των γεωεπιστημόνων για την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Συγκεκριμένα, το ποσοστό της ομοφωνίας κυμαινόταν από 91% έως 100%, ενώ παρατηρήθηκε ότι το ποσοστό αυξήθηκε ανάλογα με την εμπειρία του κάθε επιστήμονα.

Μεγάλοι επιστημονικοί οργανισμοί αλλά και επιστημονικές κοινότητες του πλανήτη, έχουν ανακοινώσει την επιστημονική συναίνεση ως προς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή

Η NASA, στην ανακοίνωση της με τίτλο “Scientific Consensus“, εξηγεί ότι:

“Πολλαπλές μελέτες που έχουν δημοσιευτεί σε peer-reviewed επιστημονικά περιοδικά, δείχνουν ότι οι τάσεις θέρμανσης του κλίματος κατά τον τελευταίο αιώνα οφείλονται κατά πάσα πιθανότητα στις ανθρώπινες δραστηριότητες”.

Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι μεγάλοι επιστημονικοί οργανισμοί των ΗΠΑ έχουν προβεί σε επίσημες δηλώσεις, στις οποίες υποστηρίζουν την παραπάνω θέση. Τις δηλώσεις των οργανισμών μπορούμε να τις δούμε στην ιστοσελίδα της NASA στη σχετική ανακοίνωση. Αλλά και η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (National Oceanic and Atmospheric Administration – ΝΟΑΑ), δηλώνει ότι, κατά μεγάλη πλειοψηφία, οι επιστήμονες του κλίματος συμφωνούν στο γεγονός ότι η παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί από την προβιομηχανική εποχή και πως για αυτή την αύξηση ο βασικότερος παράγοντας είναι οι ανθρώπινες δραστηριότητες.

Παράλληλα, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), στην έκτη έκθεση της για το κλίμα, αναφέρει ότι:

“Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η ανθρώπινη επίδραση έχει προκαλέσει την αύξηση της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας, των ωκεανών και της ξηράς. Έχουν σημειωθεί εκτεταμένες και ραγδαίες αλλαγές στην ατμόσφαιρα, τους ωκεανούς, την κρυόσφαιρα και τη βιόσφαιρα. Η κλίμακα των πρόσφατων αλλαγών στο σύνολο του κλιματικού συστήματος – και η τρέχουσα κατάσταση πολλών πτυχών του κλιματικού συστήματος – είναι άνευ προηγουμένου σε διάστημα πολλών αιώνων έως και χιλιάδων ετών. Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη πολλά ακραία καιρικά και κλιματικά φαινόμενα σε όλες τις περιοχές του πλανήτη. Τα στοιχεία για τις παρατηρούμενες αλλαγές σε ακραία φαινόμενα όπως καύσωνες, έντονες βροχοπτώσεις, ξηρασίες και τροπικοί κυκλώνες, και ιδίως η απόδοσή τους στην ανθρώπινη επίδραση, έχουν ενισχυθεί από την [τελευταία έκθεσή μας]”.

Συνεπώς είναι ξεκάθαρο ότι όλοι οι μεγάλοι επιστημονικοί οργανισμοί είναι σίγουροι για την κύρια αιτία της κλιματικής αλλαγής και της παγκόσμιας υπερθέρμανσης και αυτή δεν είναι άλλη από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι ισχυρισμοί του κύριου Ανδριανόπουλου είναι μη αληθείς και δεν συμφωνούν με τις ανακοινώσεις της συντριπτικής πλειοψηφίας της επιστημονικής κοινότητας.

Συμπέρασμα

Οι ισχυρισμοί του κύριου Ανδρέα Ανδριανόπουλου στο άρθρο του στην εφημερίδα “ΤΑ ΝΕΑ” είναι μη αληθείς και δεν συνάδουν με την άποψη της συντριπτικής πλειοψηφίας της επιστημονικής κοινότητας. Επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει επανειλημμένα ότι η επιστημονική κοινότητα, στα όρια της απόλυτης ομοφωνίας, επιβεβαιώνει ότι το κυρίαρχο αίτιο της κλιματικής αλλαγής είναι οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες, καθώς η συναίνεση των επιστημόνων, ως προς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, κυμαίνεται σε ποσοστό από 97% έως 99,99%. Όλοι οι μεγάλοι επιστημονικοί οργανισμοί που ασχολούνται με τη μελέτη του κλίματος έχουν δηλώσει ότι η κλιματική αλλαγή και η υπερθέρμανση του πλανήτη οφείλονται και στις ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://www.climate.gov/news-features/climate-qa/isnt-there-lot-disagreement-among-climate-scientists-about-global-warming
2. John Cook et al 2013 Environ. Res. Lett. 8 024024 DOI 10.1088/1748-9326/8/2/024024
3. Powell, J. L. (2016). Climate Scientists Virtually Unanimous: Anthropogenic Global Warming Is True. Bulletin of Science, Technology & Society, 35(5-6), 121-124. https://doi.org/10.1177/0270467616634958 (Original work published 2015)
4. Krista F Myers et al 2021 Environ. Res. Lett. 16 104030DOI 10.1088/1748-9326/ac2774
5. Gunaratna, K.L. (2018). Climate Change: The Scientific Consensus. In: Towards Equitable Progress. South Asia Economic and Policy Studies. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-10-8923-7_4
6. https://science.nasa.gov/climate-change/scientific-consensus/#footnote_1
7.https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%B1%CF%82_%CE%91%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%82