Δεν έχει εισαχθεί υποχρεωτική “ετικέτα αποτυπώματος άνθρακα” σε διατροφικά προϊόντα στο Ηνωμένο Βασίλειο

Στις 18 Οκτωβρίου 2025, με αφορμή ανάρτηση του Εκπρόσωπου Τύπου του κόμματος ΝΙΚΗ, κ. Δήμου Θανάσουλα, σχετικά με αναγραφόμενα ποσοστά επιβάρυνσης με διοξείδιο του άνθρακα σε προϊόντα, άρχισε να κυκλοφορεί στα social media ο ισχυρισμός ότι «το Ηνωμένο Βασίλειο έχει εισαγάγει ετικέτες αποτύπωσης άνθρακα σε διατροφικά προϊόντα». Οι αναρτήσεις που εντοπίστηκαν, κυρίως από χρήστες του διαδικτύου, παρουσίασαν τον συγκεκριμένο ισχυρισμό ως αληθή και αναπαρήγαγαν τη συγκεκριμένη είδηση με ταυτόχρονη προσθήκη παραπλανητικών πληροφοριών. Οι σχετικές αναρτήσεις και τα δημοσιεύματα συγκέντρωσαν εκατοντάδες αντιδράσεις και κοινοποιήσεις.

Ενδεικτικά ακολουθούν ορισμένες από τις σχετικές αναρτήσεις στο Facebook:

Τι ισχύει

Η διάδοση του εξεταζόμενου ισχυρισμού στα social media ξεκινάει τον Οκτώβριο του 2025 από διάφορους χρήστες, σύμφωνα με τους οποίους το Ηνωμένο Βασίλειο έχει εισαγάγει ετικέτες αποτύπωσης άνθρακα στα διατροφικά τους προϊόντα ή αλλιώς carbon score. Οι χρήστες στις αντίστοιχες αναρτήσεις τους, αναπαρήγαγαν τον συγκεκριμένο ισχυρισμό καλλιεργώντας την εντύπωση ότι αποτελεί μια επίσημη κυβερνητική απόφαση. Χρησιμοποίησαν φράσεις όπως ‘Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει εισαγάγει ετικέτες’ ή ‘τα μέτρα αυτά θα επεκταθούν και σε άλλες χώρες’. Αφορμή για την αναπαραγωγή υπήρξε ανάρτηση του Εκπρόσωπου Τύπου του Κινήματος ‘ΝΙΚΗ’, Δήμου Θανασούλα, στον προσωπικό του λογαριασμό στην πλατφόρμα X, στην οποία κάνει αναφορά σε αναγραφές ποσοστών διοξειδίου του άνθρακα σε προϊόντα. Οι χρήστες χρησιμοποίησαν και διέδωσαν παραπλανητικά αυτήν την πληροφορία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καλλιεργώντας τη λανθασμένη εντύπωση ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει υποχρεωτικά εισαγάγει αυτήν την απόφαση. Σε αντίστοιχα δημοσιεύματά τους οι ιστοσελίδες Anazitiseis και ΤΡΙΚΛΟΠΟΔΙΑ, αναφέρονται και εκείνες στον ισχυρισμό αυτό.

Εξετάζοντας περισσότερο τον συγκεκριμένο ισχυρισμό διαπιστώνεται ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Αναλύοντας στοιχεία, τόσο από επίσημες πηγές όσο και από αξιόπιστα ειδησεογραφικά μέσα, γίνεται αντιληπτό ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει θεσπίσει κανένα νόμο που να υποχρεώνει την ύπαρξη ετικετών άνθρακα σε διατροφικά προϊόντα και ούτε έχει θέσει αντίστοιχο φόρο.

Δεν υπάρχει κυβερνητική νομοθεσία που να επιβάλλει ετικέτες άνθρακα στα τρόφιμα. Οι επίσημες δράσεις του βρετανικού Υπουργείου Περιβάλλοντος, Τροφίμων και Αγροτικών Υποθέσεων, εστιάζουν σε ενημέρωση, διαφάνεια και διαβουλεύσεις και όχι σε υποχρεωτική ετικέτα άνθρακα σε καταναλωτικό επίπεδο. Η διαβούλευση με θέμα ‘δικαιότερη επισήμανση στα τρόφιμα’ (fairer food labelling), επικεντρωνόταν κυρίως στη σήμανση σχετικά με τη χώρα προέλευσης αλλά και της μεθόδου παραγωγής και ευζωίας των ζώων. Σύμφωνα με τη Στρατηγική Τροφίμων 2022, ο στόχος είναι η πιο ολοκληρωμένη ενημέρωση των πολιτών.

Μετάφραση:
«Θα συμβουλευτούμε για την εφαρμογή υποχρεωτικής δημόσιας αναφοράς έναντι ενός συνόλου μετρήσεων υγείας και θα διερευνήσουμε μια παρόμοια προσέγγιση για τη βιωσιμότητα και για την καλή μεταχείριση των ζώων. Επίσης, θα παρέχουμε στους καταναλωτές τις απαραίτητες πληροφορίες ώστε να κάνουν πιο βιώσιμες, ηθικές και υγιεινές επιλογές τροφίμων και θα δώσουμε κίνητρα στη βιομηχανία ώστε να παράγει πιο υγιεινή, ηθική και βιώσιμη τροφή».

Από το 2022 υπάρχει σχεδιασμός για συνεργασία ανάμεσα στην κυβέρνηση, τη βιομηχανία και σε ειδικούς (Food Data Transparency Partnership) με σκοπό τη δημιουργία μια μελλοντικής θετικής αλλαγής σχετικά με την παραγωγή και την πώληση πιο περιβαλλοντικά βιώσιμων και υγιεινών τροφίμων και ποτών. Η Eco Working Group αναπτύσσει τις λεπτομέρειες των προτάσεων για τη μέτρηση και την επικοινωνία των εκπομπών άνθρακα. Ο κυβερνητικός αυτός σχεδιασμός βρίσκεται ακόμα σε φάση ανάπτυξης και όχι σε υποχρεωτική εφαρμογή.

Μετάφραση:
«Η Ομάδα Εργασίας Eco αναπτύσσει τις λεπτομέρειες των προτάσεων για τη μέτρηση και την κοινοποίηση των εκπομπών άνθρακα και άλλων περιβαλλοντικών μετρήσεων στο σύστημα τροφίμων και ποτών. Αυτό θα επιτρέψει στους τομείς των τροφίμων και των ποτών και της γεωργίας να εξαλείψουν τις εκπομπές άνθρακα και να μειώσουν τις επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον».

Αξίζει να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι ο όρος ‘αναγραφή αποτυπώματος άνθρακα’ δεν αφορά μόνο το διοξείδιο του άνθρακα αλλά το σύνολο των αερίων του θερμοκηπίου (GHGs) που συνδέονται με τον κύκλο ζωής ενός προϊόντος, κυρίως, δηλαδή, το διοξείδιο του άνθρακα, το μεθάνιο και το υποξείδιο του αζώτου. Οι εκπομπές αυτές μετατρέπονται σε μια ενιαία μονάδα μέτρησης ώστε να αποτυπώνεται το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Μετάφραση:
«Η επισήμανση του αποτυπώματος άνθρακα μπορεί να οριστεί ως ‘ένα μέτρο ενημέρωσης για τις συνολικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα για να συμπεριληφθούν και άλλα αέρια του θερμοκηπίου όπως το υποξείδιο του αζώτου και το μεθάνιο’, η οποία χρησιμοποιείται σήμερα από πολλές εταιρείες παγκοσμίως στην παραγωγή τροφίμων καθώς και σε άλλες βιομηχανίες».

Βρετανικές εταιρείες έχουν δοκιμάσει ετικέτες που αναγράφουν το αποτύπωμα άνθρακα των προϊόντων τους, στο πλαίσιο προγραμμάτων βιωσιμότητας και περιβαλλοντικής διαφάνειας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Quorn Foods, η οποία από το 2020 χρησιμοποιεί αντίστοιχες ετικέτες σε κάποια προϊόντα της. Η εταιρεία δηλώνει ότι οι μετρήσεις τους επαληθεύονται από ανεξάρτητο φορέα και ότι στόχος της είναι να προσφέρει στους καταναλωτές διαφάνεια ως προς τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των διατροφικών τους επιλογών. Επομένως, εντοπίζονται ετικέτες άνθρακα σε προϊόντα αλλά αυτές αποτελούν πρωτοβουλίες εταιρειών, ως ένας μηχανισμός διαφάνειας, μια εθελοντική επισήμανση. Δεν αποτελούν φόρο, ούτε οικονομική επιβάρυνση. Στόχος τους είναι η ενημέρωση του καταναλωτή.

Κάποιες αναρτήσεις στα social media κάνουν αναφορές για μελλοντικό ‘ημερήσιο επιτρεπόμενο αποτύπωμα άνθρακα στη διατροφή’ (daily carbon allowance), σαν να είναι ένα επίσημο όριο που η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου προετοιμάζει να επιβάλλει στους καταναλωτές. Το λεγόμενο ‘daily carbon allowance’, χρησιμοποιείται ως εργαλείο πληροφόρησης και όχι ως νομοθετημένο όριο διατροφής. Υπάρχουν εφαρμογές τα τελευταία χρόνια που υπολογίζουν το προσωπικό αποτύπωμα άνθρακα ενός ατόμου ανά ημέρα, συμπεριλαμβανομένης της διατροφής και έπειτα προτείνουν αλλαγές. Μία από αυτές είναι η βρετανική εφαρμογή Giki Zero, η οποία παρακινεί τους καταναλωτές, ώστε να βελτιώσουν τον αντίκτυπό τους στον πλανήτη.

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός είναι παραπλανητικός. Υπάρχουν εθελοντικές – πιλοτικές ετικέτες αποτύπωσης διοξειδίου του άνθρακα από εταιρείες αλλά δεν υπάρχει εθνική, υποχρεωτική εισαγωγή ετικετών αποτύπωσης άνθρακα σε τρόφιμα από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου. Στην πραγματικότητα, κάποια προϊόντα φέρουν τέτοιες ετικέτες και η χρήση τους δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Πρόκειται για μεμονωμένες πρωτοβουλίες, όχι για νόμο ή υποχρεωτική επιβολή. Δεν έχει δημοσιευτεί νομοθεσία που να επιβάλλει τέτοιο μέτρο σε όλα τα τρόφιμα.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652625003701
2. https://www.open.ac.uk/blogs/design/calculating-your-carbon-footprint/
3. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666154325003084
4. https://www.gov.uk/government/groups/food-data-transparency-partnership
5. https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/10/Government-food-strategy-GOV.UK_.pdf
6. https://www.gov.uk/government/consultations/fairer-food-labelling/outcome/summary-of-responses-and-government-response