Η Ιταλία δεν διαδηλώνει ενάντια στη χρήση ψηφιακών ταυτοτήτων

Αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και άρθρα σε ιστοσελίδες ισχυρίστηκαν πρόσφατα πως στην Ιταλία πραγματοποιήθηκαν μαζικές διαδηλώσεις ενάντια στη μετάβαση της χώρας προς τη χρήση ψηφιακών ταυτοτήτων. Οι αναρτήσεις συνοδεύονται με φωτογραφίες και βίντεο από τις δήθεν πορείες, όμως το υλικό έχει στην πραγματικότητα διαφορετική προέλευση, καθώς τέτοιες πορείες δεν έλαβαν χώρα.

Παραδείγματα αναπαραγωγής στο διαδίκτυο: greeknewsondemand.com, focusfm.gr, voicenews.gr, romioitispolis.gr, triklopodia.gr, katakomviki-ecclesia.blogspot.com

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Πλαίσιο

Τα τελευταία χρόνια η Ιταλία εφαρμόζει μια σταδιακή μετάβαση από τις παλιές ταυτότητες στις νέες ψηφιακές, σύμφωνα με τον κανονισμό 2019/1157 της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στον εν λόγω κανονισμό διαβάζουμε πως, από τις 3 Αυγούστου 2026, όσες ταυτότητες δεν περιλαμβάνουν μηχανικώς αναγνώσιμες ζώνες (MRZ), όπως ήδη έχουν τα διαβατήρια, θα πάψουν να είναι έγκυρα ταξιδιωτικά έγγραφα. Ωστόσο, για μη-ψηφιακή χρήση μέσα στην Ιταλία, οι παλιές ταυτότητες θα συνεχίσουν να έχουν ισχύ μέχρι την ημερομηνία λήξης που αναγράφουν, οπότε και η αντικατάστασή τους θα γίνει αποκλειστικά με τον νέο τύπο.

Στην Ιταλία οι προετοιμασίες για πειραματισμό με ψηφιακές ταυτότητες είχαν ήδη αρχίσει από το 1997. Η τωρινή μορφή της ταυτότητας Carta di Identità Elettronica (CIE) είναι η 3.0, εισήχθη με διάταγμα το 2016 κι είχε την τελευταία της μικρή μεταβολή το 2022.

Τον Ιούνιο του 2025, ο Alessio Butti, Υφυπουργός στην Προεδρία του Συμβουλίου με αρμοδιότητα την Τεχνολογική Καινοτομία και την Ψηφιακή Μετάβαση, δήλωσε πως έχουν ήδη εκδοθεί πενήντα εκατομμύρια ψηφιακές ταυτότητες CIE μέχρι το τέλος του Απριλίου (κι άλλες 40 εκατομμύρια SPID, που αποτελούν ένα διαφορετικό σύστημα ψηφιακής ταυτοποίησης). Δεδομένου πως ο πληθυσμός της Ιταλίας κυμαίνεται λίγο κάτω από τα 59 εκατομμύρια, αυτή η δήλωση τοποθετεί το ποσοστό κατοχής ηλεκτρονικής ταυτότητας περίπου στο 86% του πληθυσμού. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat (τελευταία ανανέωση στις 17 Δεκεμβρίου 2024), το 47,04% των ερωτηθέντων Ιταλών δήλωσε πως “χρησιμοποίησαν την ηλεκτρονική τους ταυτότητα για να αποκτήσουν πρόσβαση σε διαδικτυακές υπηρεσίες για ιδιωτικούς σκοπούς τους τελευταίους 12 μήνες”.

Τι ισχύει

Δεν καταφέραμε να εντοπίσουμε καμία απόδειξη περί πραγματοποίησης διαδηλώσεων στην Ιταλία σχετικά με την μετάβαση στις ψηφιακές ταυτότητες που να μεταδόθηκε από ειδησεογραφικά μέσα (αγγλικά, ιταλικά), παρά μόνο παραλλαγές του ισχυρισμού με το ίδιο κείμενο μεταφρασμένο, και τις ίδιες φωτογραφίες.

Δύο από τις φωτογραφίες, που εντοπίζονται στις αναπαραγωγές του εξεταζόμενου ισχυρισμού σε αναρτήσεις κι ιστοσελίδες, είναι οι παρακάτω. Ωστόσο, και οι δύο προέρχονται από αλλού.

Στην πρώτη φωτογραφία παρατηρούμε αμέσως μία σειρά από Παλαιστινιακές σημαίες διεσπαρμένες σε διάφορα σημεία του συνόλου των διαδηλωτών, ένδειξη πολύ ισχυρή πως η διαμαρτυρία αφορούσε την αναγνωρισμένη από επιτροπή του ΟΗΕ γενοκτονία των Παλαιστινίων από το Ισραήλ. Πολύ γρήγορα ανακαλύπτουμε την πραγματική προέλευση της φωτογραφίας, που τραβήχθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2025 στη Γένοβα της Ιταλίας. Όντως, η εικονιζόμενη πορεία προέρχεται από απεργία αλληλεγγύης προς τη Παλαιστίνη, μέρος μιας εν εξελίξει σειράς σχετικών απεργιών στην Ιταλία που ξεκίνησαν με αφορμή την αποστολή του στολίσκου Flotilla προς τη Γάζα. Πουθενά στο κείμενο δεν αναφέρεται το ζήτημα των ψηφιακών ταυτοτήτων.

Η δεύτερη φωτογραφία δεν περιέχει αντίστοιχα εμφανείς ενδείξεις, ωστόσο μία γρήγορη αντίστροφη αναζήτηση φέρνει ως αποτέλεσμα άρθρο από το ελβετικό RTS στις 17 Οκτωβρίου 2021. Μέσα στο άρθρο, που καλύπτει μία μαζική διαδήλωση ενάντια στην ακροδεξιά, δεν υπάρχει ακριβώς η ίδια λήψη με αυτή των ισχυρισμών αλλά μία πολύ παρόμοια, που είναι προφανές πως προέρχεται από ακριβώς το ίδιο χωροχρονικό σημείο (το κτήριο πίσω από τους πρωταγωνιστές, το σήμα των McDonalds, η Ιταλική σημαία, η αμφίεση της γυναίκας στο κέντρο της λήψης και η σειρά των αστυνομικών έναντί της). Παρομοίως, πουθενά στο άρθρο δε γίνεται λόγος για ψηφιακές ταυτότητες.

Σε άλλες αναπαραγωγές χρησιμοποιούνται αντιθέτως οι παρακάτω εικόνες:

Και στις δύο εικόνες διακρίνονται καθαρά κόκκινες σημαίες. Σε σημαία της πρώτης εικόνας φαίνεται καθαρά το λογότυπο της Ιταλικής Ομοσπονδίας Μεταλλουργών (FIOM), μέρος της Ιταλικής Γενικής Συνομοσπονδίας Εργασίας (CGIL). Αναγνωρίζουμε επίσης το μνημείο που υπάρχει στο βάθος της δεύτερης φωτογραφίας: πρόκειται για το Sancta Sanctorum σε κεντρική συνοικία της Ρώμης, όπως φαίνεται και στον χάρτη παρακάτω:

Παρότι υπάρχει ξεκάθαρα στα βίντεο το υδατογράφημα του κρατικού τουρκικού πρακτορείου ειδήσεων Anadolu Ajansı από το TikTok, δεν καταφέραμε να βρούμε τις αρχικές δημοσιεύσεις. Ζητήσαμε τη βοήθεια του πρακτορείου, και θα ανανεώσουμε το κείμενο εφόσον βρεθούν οι αρχικές δημοσιεύσεις. Δεν είναι ωστόσο απαραίτητη η πηγή τους για να καταρριφθεί ο εξεταζόμενος ισχυρισμός. 

Πραγματοποιήσαμε αναζήτηση στην ιστοσελίδα της FIOM για αναφορές στις ψηφιακές ταυτότητες που μπορεί να προδίδουν την άποψη της Ομοσπονδίας στο θέμα, χωρίς όμως αποτέλεσμα, όπως και με στοχευμένη αναζήτηση μέσω Google. Τα αποτελέσματα ήταν λίγα σε ποσότητα και αφορούσαν απλές αναφορές της ηλεκτρονικής ταυτότητας όπου απαιτείται η χρήση της, χωρίς κριτική ή άρνηση του συστήματός της (στην οποία περίπτωση δεν θα προωθούταν η χρησιμοποίησή της). Συγκεκριμένα, εδώ αναφέρονται τα παρακάτω για τη χορήγηση επιδότησης για τη μετακίνηση των πολιτών με τα μέσα μαζικής μεταφοράς:

Θα πρέπει να συνδεθείτε στην πύλη www.bonustrasporti.lavoro.gov.it του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Πολιτικών (μέσω SPID ή ηλεκτρονικής ταυτότητας, παρέχοντας τις απαραίτητες δηλώσεις που αντικαθιστούν την αυτοπιστοποίηση και αναφέροντας το ποσό του κουπονιού που ζητάτε για την προβλεπόμενη δαπάνη, καθώς και τον φορέα που διαχειρίζεται τη δημόσια συγκοινωνία).

Στα αποτελέσματα υπήρχε επίσης μία παρουσίαση σε PDF με τίτλο “Ψηφιακή παιδεία των εργαζομένων στη μεταλλουργική βιομηχανία και στην εγκατάσταση συστημάτων”, στην οποία το λογότυπο της FIOM εμφανίζεται στην κατηγορία “Κατευθυντήριες γραμμές λειτουργίας”. Μια απλή αναφορά στις ψηφιακές ταυτότητες υπάρχει στην σελίδα 7, στα περιεχόμενα, και δεν επαναλαμβάνεται ξανά:

Ψηφιακή ιθαγένεια και εικονικά περιβάλλοντα: λογαριασμοί, πλατφόρμες δημόσιας διοίκησης (φορείς κοινωνικής ασφάλισης και πρόνοιας), χρήσιμα εργαλεία για την “ψηφιακή ταυτότητα” (SPID, ηλεκτρονική ταυτότητα κλπ.)

Στο Facebook εντοπίσαμε δημοσίευση από το τμήμα της CGIL στη Λιγυρία, που περιλαμβάνει φωτογραφίες από διαδήλωση της Συνομοσπονδίας στη Ρώμη στις 25 Οκτωβρίου 2025. Μία εξ αυτών απεικονίζει τον κόσμο μπροστά στο ίδιο μνημείο, με παρόμοιο εξοπλισμό και σημαίες.

Στην περιγραφή της δημοσίευσης αναγράφονται τα εξής, άσχετα με τις ψηφιακές ταυτότητες:

Και εμείς σήμερα στη Ρώμη, στην εθνική διαδήλωση της CGIL, με ένα μόνο μήνυμα: περισσότερα δικαιώματα, υψηλότεροι μισθοί, περισσότερη δημοκρατία και ασφάλεια στους χώρους εργασίας.

Λέμε ΟΧΙ στον επανεξοπλισμό και στην επισφάλεια,
ΝΑΙ στις επενδύσεις στην υγεία, την εκπαίδευση και το περιβάλλον,
και ΝΑΙ σε μια δίκαιη φορολογική μεταρρύθμιση που δεν επιβαρύνει πάντα τους εργαζόμενους.

CGIL Λιγυρία CGIL Ιταλική Γενική Συνομοσπονδία Εργασίας
#ΕθνικήΔιαδήλωση #CGIL #Δικαιώματα #Δημοκρατία #Εργασία #Inca #Patronato

Επικοινωνήσαμε με τη FIOM ζητώντας τους να μας εκφράσουν τη θέση τους σχετικά με τις ψηφιακές ταυτότητες. Το άρθρο θα ενημερωθεί εφόσον λάβουμε απάντηση. Με βάση όμως τα παραπάνω, προϋπάρχοντα στοιχεία, συμπεραίνουμε με ασφάλεια πως οι φωτογραφίες στον ισχυρισμό δεν δείχνουν διαμαρτυρία κατά των ψηφιακών ταυτοτήτων.

Τελευταίο “πειστήριο” της ύπαρξης διαμαρτυριών που χρησιμοποιείται στις αναρτήσεις είναι το παρακάτω βίντεο:

Εδώ μπλέκονται τα νέα πραγματικών διαμαρτυριών, που αφορούσαν τη Γάζα, με αυτές του ισχυρισμού, δήθεν για τις ταυτότητες. Ωστόσο, παρότι στην ανάρτηση συνδέονται οι διαδηλώσεις με τις ταυτότητες, η φωνή στο βίντεο δεν τις αναφέρει καθόλου. Με το υδατογράφημα του δημιουργού βρίσκουμε την αρχική δημοσίευση του βίντεο στο TikTok, ανεβασμένο στις 22 Σεπτεμβρίου 2025. Εκεί, ο δημιουργός έχει προσθέσει την ένδειξη πως το βίντεο δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη, σήμανση η οποία κατά τη λήψη του βίντεο μεταφέρθηκε σαν ένα πολύ διακριτικό υδατογράφημα “AI-generated” στο κάτω αριστερά μέρος της οθόνης. Συμπεριλαμβάνουμε όμως τη δημοσίευση που το χρησιμοποίησε, καθώς η λεζάντα του χρήστη προωθεί το βίντεο σαν πραγματικό.

Συμπέρασμα

Δεν έχουν υπάρξει μαζικές συγκεντρώσεις στην Ιταλία ενάντια στην υιοθέτηση των ψηφιακών ταυτοτήτων. Οι νέες ταυτότητες CIE έχουν ήδη αντικαταστήσει τις παλιές για τουλάχιστον 50 εκατομμύρια πολίτες της χώρας, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές. Τα “πειστήρια” που παρουσιάζονται στις αναπαραγωγές του ισχυρισμού είτε προέρχονται από διαδηλώσεις με διαφορετικά αιτήματα, είτε πρόκειται για προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης.