Ο Στάρμερ δεν δήλωσε ότι θα επιβάλλονται πρόστιμα σε όσους πολίτες δεν εκδώσουν ψηφιακή ταυτότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο

Στα τέλη Οκτωβρίου 2025 κυκλοφόρησε σε ιστοσελίδες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο ψευδής ισχυρισμός ότι ο Κιρ Στάρμερ, Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, «θα επιβάλλει βαριά πρόστιμα στους Βρετανούς πολίτες που απορρίπτουν την ψηφιακή ταυτότητα». Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, τα εξεταζόμενα δημοσιεύματα αναφέρουν ότι το πρόστιμο θα ανέρχεται στο ποσό των 85 λιρών ενώ σε άλλα το ακριβές ποσό απουσιάζει.

Ο ισχυρισμός, ωστόσο, προέκυψε από διαστρέβλωση του περιεχομένου ενός αποσπάσματος μιας συνέντευξης που είχε παραχωρήσει ο Στάρμερ λίγες ημέρες πριν τη διάδοσή του, ενώ στην πραγματικότητα κανένα πρόστιμο δεν θα επιβάλλεται σε πολίτες που δεν επιθυμούν να λάβουν την ταυτότητά τους σε ψηφιακή μορφή στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Αρκετοί ήταν επίσης οι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης που έσπευσαν να συνδέσουν την ανύπαρκτη αυτή επιβολή προστίμων στη Βρετανία με την ελληνική πραγματικότητα, σχολιάζοντας ότι «ο Μητσοτάκης θα κάνει το ίδιο αν οι Έλληνες δεν ξυπνήσουν». Με αυτόν τον τρόπο επιχειρήθηκε να καλλιεργηθεί η εντύπωση πως ό,τι υποτίθεται πως συμβαίνει στο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα, ιδιαίτερα μετά την ανακοίνωση για την υποχρεωτική ανανέωση των ελληνικών δελτίων ταυτοτήτων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2025/1208.

Η συγκεκριμένη πρακτική δεν είναι τυχαία. Στην Ελλάδα υπάρχει μερίδα πολιτών που αντιτίθεται στην έκδοση των νέων ταυτοτήτων μορφοτύπου ID-1, προχωρώντας μάλιστα σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας [πηγή] [πηγή], με τα επιχειρήματά τους να επικεντρώνονται στην υποτιθέμενη παραβίαση των ατομικών τους ελευθεριών. Σημειώνεται πως αντίστοιχες αντιδράσεις καταγράφονται το τελευταίο διάστημα και για την αυτόματη απόδοση του Προσωπικού Αριθμού από τις 6 Νοεμβρίου 2025.

Σχετικά με το ζήτημα των ταυτοτήτων νέου τύπου στην Ελλάδα έχουμε αναφερθεί αναλυτικά και στο παρελθόν, καταρρίπτοντας σχετικούς παραπλανητικούς ισχυρισμούς (παραδείγματα εδώ, εδώ και εδώ).

Παραδείγματα αναπαραγωγής του ισχυρισμού:

Αποδόμηση του ισχυρισμού

Ο ισχυρισμός ότι θα επιβάλλονται πρόστιμα σε πολίτες που δεν επιθυμούν να λάβουν ψηφιακή ταυτότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι καταφανώς ψευδής.

Έπειτα από αναζήτηση με λέξεις-κλειδιά (“Starmer”, “digital IDs”) και με δεδομένο ότι σε ορισμένες από τις αναρτήσεις ανέφεραν πως το υποτιθέμενο πρόστιμο θα ανερχόταν στις 85 λίρες (“85 pounds”), εντοπίσαμε μία συνέντευξη που είχε παραχωρήσει ο Πρωθυπουργός της Βρετανίας λίγες ημέρες πριν από τη διάδοση του ισχυρισμού (αρχειοθετημένη εδώ).

Στην πραγματικότητα, στη συνέντευξή του ξεκαθαρίζει ακριβώς το αντίθετο, ότι δηλαδή δεν πρόκειται να επιβληθούν πρόστιμα.

Ακολουθεί το πλήρες βίντεο των δηλώσεών του, καθώς και η μετάφραση της απομαγνητοφώνησης που πραγματοποιήθηκε αρχικά με το εργαλείο Happy Scribe και στη συνέχεια επιμελήθηκε από τα Ellinika Hoaxes:

Mετάφραση:

Rhanie Al-Alas, δημοσιογράφος: «Υπάρχουν μερικοί άνθρωποι που μπορεί να αρνηθούν κατηγορηματικά να αποκτήσουν ψηφιακή ταυτότητα. Θα επιβληθεί πρόστιμο σε αυτούς τους ανθρώπους;

Keir Starmer: Όχι. Δεν είναι κάτι που πρέπει να έχετε μαζί σας ή να παρουσιάσετε (σε έλεγχο) ή κάτι τέτοιο. Και δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα σε όσους δεν το έχουν. Θα είναι απλώς κάτι που θα κάνει τη ζωή σας πολύ πιο εύκολη.

[…]

Keir Starmer: Για όσους δεν έχουν κινητό τηλέφωνο, δεν είναι υποχρεωτικό να το έχουν. Επομένως, δεν είναι απαραίτητο να την έχετε. Θα σας διευκολύνει τη ζωή αν τη θέλετε, αλλά δεν είναι απαραίτητο να την έχετε. Συζητάμε για το ποια άλλα είδη ταυτότητας θα τους βοηθούσαν, αλλά και πάλι, δεν θα είναι υποχρεωτικό. Μπορείτε να συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε το διαβατήριό σας ή το πιστοποιητικό γέννησής σας ή τους τρεις τραπεζικούς σας λογαριασμούς, αν θέλετε, όσες φορές θέλετε. Μπορείτε να επιλέξετε να πληρώσετε 85 λίρες σε μια εταιρεία για να αποδείξετε ότι είστε αυτός που είστε κάθε φορά που χρειάζεται. Ή μπορείτε να επιλέξετε τον εύκολο δρόμο, που είναι να αποκτήσετε ψηφιακή ταυτότητα.

Άρα, προκύπτει ότι ο Στάρμερ δηλώνει ρητά πως δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα σε όσους δεν επιθυμούν να αποκτήσουν ψηφιακή ταυτότητα, καθώς η διαδικασία είναι προαιρετική.

Ωστόσο, στη συνέχεια τονίζει πως η απόκτησή της θα διευκολύνει την καθημερινότητα των πολιτών, καθώς σε πολλές περιπτώσεις θα μειώσει τη γραφειοκρατία και θα απλοποιήσει τη διαδικασία ταυτοποίησης. Προς υποστήριξη του επιχειρήματός του, παραθέτει το παράδειγμα ενός ζευγαριού που, σύμφωνα με τον ίδιο, αναγκάστηκε να πληρώσει 85 λίρες ανά άτομο, δηλαδή συνολικά 170 λίρες, σε ιδιωτική εταιρεία προκειμένου να ολοκληρώσει την ταυτοποίησή του και να μπορέσει να ξεκινήσει τη διαδικασία αίτησης για στεγαστικό δάνειο.

Το βίντεο (αρχειοθετημένο εδώ):

Μετάφραση:

«Ψηφιακή ταυτότητα. Έχω μιλήσει με πελάτες εδώ για αυτό, καθώς και με ένα-δύο άλλα άτομα, οι οποίοι είναι πραγματικά ενθουσιασμένοι για την ψηφιακή ταυτότητα. Μοιράζονται τις εμπειρίες τους μαζί μου. Είχα δύο άτομα που έπρεπε να υποβάλουν αίτηση για στεγαστικό δάνειο, και έπρεπε να κάνουν τη συνηθισμένη διαδικασία, δηλαδή να ψάχνουν παντού, να λάβουν τα τραπεζικά τους έγγραφα, να πάρουν την ταυτότητά τους, να βγάλουν φωτογραφία του προσώπου τους εντός των παραμέτρων που χρειάζεται για να επαληθευτεί. Η ψηφιακή ταυτότητα θα έκοβε όλη αυτή την ταλαιπωρία, και θα μπορούσαν να το κάνουν με ένα μόνο βήμα, δηλαδή με την την ψηφιακή τους ταυτότητα. Το άλλο άτομο που υπέβαλε αίτηση για στεγαστικό δάνειο, οι συγκεκριμένοι σύμβουλοί τους είχαν αναθέσει τους ψηφιακούς ελέγχους σε μια ιδιωτική εταιρεία. Οπότε αυτή και ο σύζυγός της έπρεπε να πληρώσουν 85 λίρες ο καθένας για να αποδείξουν την ταυτότητά τους. Τους κόστισε 170 λίρες για να ελέγξουν την ταυτότητά τους. Η ψηφιακή ταυτότητα στο κινητό τους θα είχε εξαλείψει όλη αυτή την ταλαιπωρία. Για αυτούς, μου περιγράφουν την εμπειρία που νομίζω ότι όλοι έχουμε βιώσει ψάχνοντας στο συρτάρι ή στο ντουλάπι κάτω από τις σκάλες για να βρούμε τα έγγραφά μας, τα έντυπα έγγραφά μας, το δίπλωμα οδήγησης, το διαβατήριό, τους τρεις τραπεζικούς λογαριασμούς των τελευταίων μηνών».

Επομένως, από τα παραπάνω προκύπτει ότι το ποσό των 85 λιρών, που αναφέρει ο Στάρμερ, αποτελεί απλώς ένα παράδειγμα αντιτίμου που χρειάστηκε να καταβάλουν ανά άτομο συγκεκριμένοι πολίτες, προκειμένου να ταυτοποιηθούν για μια συγκεκριμένη αίτηση που ήθελαν να καταθέσουν. Σε καμία περίπτωση δεν υπονοείται ότι αυτό το ποσό θα καθιερωθεί ως εναλλακτική λύση αντί της απόκτησης ψηφιακής ταυτότητας.

Τέλος, σημειώνεται ότι ούτε στον επίσημο ιστότοπο της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου υπάρχει οποιαδήποτε ανακοίνωση που να αφορά πρόστιμα για όσους δεν λάβουν ψηφιακή ταυτότητα.

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός ότι στη Βρετανία οι πολίτες που δεν επιθυμούν να λάβουν ψηφιακή ταυτότητα θα επιβαρυνθούν με πρόστιμο 85 λιρών, ή οποιουδήποτε άλλου ποσού, είναι ανυπόστατος. Ο Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, έχει δηλώσει ρητά ότι δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα και ότι η διαδικασία παραμένει προαιρετική.

Το ποσό των 85 λιρών, που κυκλοφορεί στις σχετικές αναρτήσεις, προέκυψε από διαστρέβλωση των δηλώσεων του Βρετανού Πρωθυπουργού. Ο Στάρμερ αναφέρθηκε σε ένα παράδειγμα ζευγαριού που, σύμφωνα με τον ίδιο, αναγκάστηκε να πληρώσει 85 λίρες ανά άτομο σε ιδιωτική εταιρεία για να ολοκληρώσει τη διαδικασία ταυτοποίησής του, προκειμένου να υποβάλει αίτηση για στεγαστικό δάνειο, ποσό που θα μπορούσε το ζεύγος να είχε εξοικονομήσει εάν είχαν χρησιμοποιηθεί οι νέες ψηφιακές ταυτότητες. Επομένως, το ποσό αυτό αποτελούσε απλώς μια συγκεκριμένη περίπτωση και όχι κάποια καθιερωμένη, γενική πολιτική κρατικής αντιμετώπισης όσων αντιτίθενται στην απόκτηση ψηφιακής ταυτότητας.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για τη συγγραφή του άρθρου:

1. https://www.instagram.com/reel/DQL4S6UiOcI/
2. https://www.facebook.com/theipaper/videos/1547083739939025/.