Η έκδοση προσωπικoύ αριθμού δεν καθίσταται εθελοντική βάσει των Ευρωπαϊκών Κανονισμών GDPR και eIDAS 2.0

Από τα μέσα Ιουνίου 2025 αναπαράγεται ευρέως στο διαδίκτυο ο ισχυρισμός ότι ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός 910/2014 (eIDAS) και ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (2016/679) “προστατεύουν” το υποτιθέμενο δικαίωμα των πολιτών να μη δεχτούν την έκδοση του προσωπικού τους αριθμού (ΠΑ). Συγκεκριμένα, κυκλοφορεί σε υπερσυντηρητικούς κύκλους, αποσπώντας χιλιάδες αντιδράσεις, μια ανακοίνωση που περιγράφει από ποια σημεία των δύο διατάξεων υποτίθεται πως πηγάζει το δικαίωμα άρνησης του ΠΑ. Η παλαιότερη ανάρτηση που καταφέραμε να εντοπίσουμε χρονολογείται στις 16 Ιουνίου 2025, από τον υποψήφιο βουλευτή του κόμματος “ΝΙΚΗ”, Αθανάσιο Τσόκα.

Μετέπειτα, ο παραπλανητικός ισχυρισμός τροφοδοτήθηκε από απαντήσεις chatbot τεχνητής νοημοσύνης και διαδόθηκε σε ιστοσελίδες του υπερσυντηρητικού κύκλου, όπως parlapipas, triklopodia, tasthyras και agapotinafpakto.

Πρόσφατα, εξαιτίας της εκπνοής της παράτασης της προθεσμίας, στις 5 Νοεμβρίου 2025, αυτόβουλης έκδοσης του προσωπικού αριθμού, η εν λόγω ανακοίνωση επανακυκλοφόρησε, αυτή τη φορά στις ιστοσελίδες voicenews, triklopodia και romioitispolis.

Παραδείγματα διάδοσης του παραπλανητικού αφηγήματος στα κοινωνικά δίκτυα:

Ωστόσο, όπως θα αναλύσουμε παρακάτω, ο εξεταζόμενος ισχυρισμός αγνοεί βασικές αρχές των δύο Κανονισμών που επικαλείται. Ας δούμε τι ισχύει.

Θεματικό πλαίσιο

Στις 5 Μαΐου 2025, δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης το Προεδρικό Διάταγμα 40/2025, που καθόρισε τη διαδικασία έκδοσης του Προσωπικού Αριθμού (ΠΑ), ο οποίος αποτελεί ένα μοναδικό και αμετάβλητο αναγνωριστικό για κάθε πολίτη. Ο προσωπικός αριθμός θα χρησιμοποιείται για την επαλήθευση της ταυτότητας των φυσικών προσώπων στις συναλλαγές τους με φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αντικαθιστώντας σταδιακά αριθμούς όπως τον ΑΦΜ και τον ΑΜΚΑ.

Έκτοτε, ο υπερσυντηρητικός κόσμος καταδίκασε την εν λόγω εξέλιξη (παραδείγματα από τα κόμματα ΝΙΚΗ και Ελληνική Λύση) φτάνοντας, ορισμένες φορές, ακόμη και στο πεδίο θεωριών συνωμοσίας, υποστηρίζοντας ότι ο εν λόγω αριθμός αποτελεί το “χάραγμα του αντίχριστου”.

Υπό αυτό το θεματικό πλαίσιο, κυκλοφόρησε ο παραπλανητικός ισχυρισμός ότι οι δύο Ευρωπαϊκοί Κανονισμοί “προστατεύουν” τους πολίτες από την έκδοση προσωπικού αριθμού.

Τι ισχύει

Αρχικά, προς επιβεβαίωση των πληροφοριών σχετικά με τον προσωπικό αριθμό, ανατρέξαμε στο Προεδρικό Διάταγμα υπ’ αριθ. 40/2025, που θεσμοθετεί τον τρόπο έκδοσης του ΠΑ και το οποίο βρίσκεται μέχρι σήμερα σε ισχύ. Όπως αναγράφεται, λοιπόν, στο εν λόγω διάταγμα, και συγκεκριμένα στο Άρθρο 4 αυτού, οι πολίτες μπορούν να εκδώσουν τον προσωπικό αριθμό μέσω της πλατφόρμας MyInfo, ενώ υπάρχει πρόβλεψη αυτός να εκδίδεται αυτόματα μετά τις 5 Σεπτεμβρίου 2025, μια προθεσμία που στη συνέχεια παρατάθηκε έως τις 5 Νοεμβρίου 2025, για όσους πολίτες δεν προβούν μόνοι τους στην έκδοσή του. Σε ό,τι αφορά την αυτόματη έκδοση, το Άρθρο 5 αναφέρει ότι η Γενική Γραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης μπορεί αυτόματα να προβεί σε έκδοση, χωρίς κάποια ενέργεια από τον πολίτη, εάν τα στοιχεία που αναγράφονται για τον πολίτη αυτόν στην πλατφόρμα MyInfo ταυτίζονται με αυτά του μητρώου της ΑΑΔΕ. Τέλος, το διάταγμα προβλέπει ότι ο πολίτης θα ενημερωθεί για την αυτόματη έκδοση του προσωπικού του αριθμού με βάση τα στοιχεία επικοινωνίας που «είναι καταχωρισμένα στο Ε.Μ.Επ (σημ.: το Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας) ή με κάθε άλλο πρόσφορο μέσο». Από τα παραπάνω συμπεραίνεται πως, σε αντίθεση με τον υπό διερεύνηση ισχυρισμό, η ενημέρωση του πολίτη γίνεται αφού ο προσωπικός αριθμός έχει εκδοθεί. Αποσαφηνίζεται πως το Π.Δ. 40/2025 δεν περιλαμβάνει καμία πρόβλεψη περί δυνατότητας του πολίτη να αρνηθεί να του αποδοθεί Προσωπικός Αριθμός.

Τι αναφέρει ο Κανονισμός eIDAS 2.0

Στο υπό εξέταση αφήγημα οι αναρτήσεις εφιστούν την προσοχή σε ένα εδάφιο του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2024/1183, συγκεκριμένα στην παράγραφο 15 του Άρθρου 5α, που αναφέρει:

«Η χρήση των ευρωπαϊκών πορτοφολιών ψηφιακής ταυτότητας είναι εθελοντική. Με κανέναν τρόπο δεν περιορίζεται ούτε αποθαρρύνεται η πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, η πρόσβαση στην αγορά εργασίας και η επιχειρηματική ελευθερία για τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δεν χρησιμοποιούν ευρωπαϊκά πορτοφόλια ψηφιακής ταυτότητας. Παραμένει δυνατή η πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες με άλλα υφιστάμενα μέσα ταυτοποίησης και επαλήθευσης ταυτότητας».

Ωστόσο, όσοι επικαλούνται το ανωτέρω παραλείπουν να αναφέρουν ότι ο ίδιος κανονισμός θεσμοθετεί την υποχρέωση όλων των κρατών-μελών να παρέχουν τουλάχιστον 1 ψηφιακό πορτοφόλι ταυτοποίησης, σύμφωνα με τα Ευρωπαϊκά πρότυπα, σε κάθε πολίτη. Πιο αναλυτικά, το άρθρο 5α, στην παράγραφο 1, αναφέρει ρητά ότι όλα τα κράτη εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να παρέχουν τουλάχιστον ένα ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτοποίησης στους πολίτες.

Παρακάτω το επίμαχο εδάφιο:

«Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλα τα φυσικά και τα νομικά πρόσωπα στην Ένωση έχουν ασφαλή, αξιόπιστη και απρόσκοπτη διασυνοριακή πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, διατηρώντας παράλληλα τον πλήρη έλεγχο των δεδομένων τους, κάθε κράτος μέλος παρέχει τουλάχιστον ένα ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας εντός 24 μηνών από την ημερομηνία έναρξης ισχύος των εκτελεστικών πράξεων που αναφέρονται στην παράγραφο 23 του παρόντος άρθρου και στο άρθρο 5γ παράγραφος 6».

Κυρίως όμως, πρέπει να σημειωθεί ότι ο εν λόγω Κανονισμός δεν αφορά στην απόδοση ενός μοναδικού αριθμού μητρώου σε κάθε πολίτη, όπως γίνεται εν προκειμένω με τον ελληνικό προσωπικό αριθμό, αλλά στο ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας, ένα μελλοντικό καθολικό μηχανισμό διευκόλυνσης της επαλήθευσης της ταυτότητας για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις εντός της Ε.Ε.

Τι είναι τα ευρωπαϊκά πορτοφόλια ψηφιακής ταυτότητας

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στον επίσημο ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα ευρωπαϊκά πορτοφόλια ψηφιακής ταυτότητας δεν αποτελούν ένα νέο ψηφιακό έγγραφο ταυτοποίησης του πολίτη αλλά ένα μελλοντικό, προαιρετικό αποθετήριο ασφαλούς ψηφιακής αποθήκευσης ήδη υφιστάμενων εγγράφων ταυτοποίησης και λοιπών διαπιστευτηρίων του κατόχου τους, το οποίο ο πολίτης θα επιλέγει ελεύθερα εάν θέλει να αξιοποιήσει ή όχι. Συγκεκριμένα η ιστοσελίδα αναφέρει:

«Τα ευρωπαϊκά πορτοφόλια ψηφιακής ταυτότητας θα επιτρέψουν σε όλους στην Ευρώπη να ταυτοποιηθούν με ασφάλεια κατά την πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, καθώς και να αποθηκεύσουν και να εμφανίσουν ψηφιακά έγγραφα, όπως άδειες κινητής οδήγησης και διαπιστευτήρια εκπαίδευσης — όλα από τα κινητά τους τηλέφωνα. Θα ενισχύσουν επίσης την προστασία της ιδιωτικής ζωής μόνο με την κοινοποίηση των ακριβών πληροφοριών που συμφωνήθηκαν».

Ενώ, σε άλλο σημείο αναγράφονται τα εξής:

«Τα πορτοφόλια, τα οποία θα είναι διαθέσιμα από το 2026, θα βοηθήσουν τις επιχειρήσεις παρέχοντας ασφαλή επαλήθευση ταυτότητας για τους πελάτες σε ολόκληρη την ΕΕ. Κάθε κράτος μέλος θα παρέχει τουλάχιστον ένα πορτοφόλι κατασκευασμένο σύμφωνα με κοινές προδιαγραφές ανοικτού κώδικα. Το πορτοφόλι θα είναι διαθέσιμο σε κάθε πολίτη, κάτοικο ή επιχείρηση της ΕΕ που επιθυμεί να το χρησιμοποιήσει. Η χρήση του θα είναι προαιρετική».        

Επομένως, ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός 2024/1183 δεν απαλλάσσει τους πολίτες από την υποχρεωτική απόδοση προσωπικού αριθμού σε αυτούς, καθώς δεν αφορά τις μεθόδους που ένα κράτος-μέλος τηρεί υποχρεωτικά μητρώα για τους πολίτες του αλλά το πλαίσιο λειτουργίας και τις προδιαγραφές των ευρωπαϊκών πορτοφολιών ψηφιακής ταυτότητας, τα οποία δεν είναι διαθέσιμα ακόμη.

Τι προβλέπει ο Κανονισμός GDPR

Ο εξεταζόμενος ισχυρισμός αναφέρεται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία σχετικά με την επεξεργασία και συλλογή προσωπικών δεδομένων στο πλαίσιο της αυτόματης έκδοσης προσωπικού αριθμού και, συγκεκριμένα, παραθέτει τα παρακάτω ως δήθεν εδάφιο του Κανονισμού 2016/679:

«Η συλλογή (συγκέντρωση) και η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, πρέπει να γίνεται με ΤΗΝ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ των Ευρωπαίων Πολιτών».

Εντούτοις, το εν λόγω εδάφιο, όπως αναγράφεται στον ισχυρισμό, δεν υπάρχει στους κανόνες που θεσπίζονται με τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων, αλλά αναφέρεται σε μια από τις νομικές βάσεις, τις οποίες ο κανονισμός λαμβάνει υπόψιν στην εισαγωγή του, πριν το κυρίως κείμενο με τα επιμέρους άρθρα του, προκειμένου η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων ενός ατόμου να θεωρείται νόμιμη. Περαιτέρω, πρέπει να σημειώσουμε ότι ο ίδιος κανονισμός προβλέπει στην ίδια εισαγωγή πως “το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δεν είναι απόλυτο δικαίωμα· πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με τη λειτουργία του στην κοινωνία και να σταθμίζεται με άλλα θεμελιώδη δικαιώματα, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας” και ότι η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων θεωρείται νόμιμη εφόσον αποτελεί νομική υποχρέωση του επεξεργάζοντα. Δεδομένου ότι το εθνικό νομικό πλαίσιο της Ελλάδας καθιστά υποχρεωτική την απόδοση προσωπικού αριθμού στους Έλληνες πολίτες, εύλογα συνεπάγεται πως η επεξεργασία των ήδη καταγεγραμμένων, στα κρατικά μητρώα, προσωπικών δεδομένων των πολιτών, στα πλαίσια της νομικά προβλεπόμενης απόδοσης ΠΑ σ’ αυτούς, δεν αντίκειται στις διατάξεις του ΓΚΠΔ.

Παρακάτω το επίμαχο εδάφιο:

«Η επεξεργασία είναι σύννομη μόνο εάν και εφόσον ισχύει τουλάχιστον μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

η επεξεργασία είναι απαραίτητη για τη συμμόρφωση με έννομη υποχρέωση του υπευθύνου επεξεργασίας».

Ερωταπαντήσεις προσωπικού αριθμού

Ακολούθως, ανατρέξαμε στην ιστοσελίδα συχνών ερωτήσεων για τον προσωπικό αριθμό. Στον συγκεκριμένο ιστότοπο υπάρχει απάντηση τόσο για το ερώτημα σχετικά με τη συγκατάθεση των πολιτών για την αυτόματη έκδοση ΠΑ όσο και για το εάν υφίσταται δικαίωμα άρνησής του. Παρακάτω παρατίθενται οι απαντήσεις στα επίμαχα ερωτήματα

Απαιτείται η συγκατάθεση του υποκειμένου για την έκδοση ΠΑ;

Σας γνωρίζουμε ότι η έκδοση του ΠΑ και ειδικώς οι προϋποθέσεις έκδοσης αυτού, έχουν θεσπιστεί με το Προεδρικό Διάταγμα 40/2025 «Διαδικασία έκδοσης και χορήγησης του Προσωπικού Αριθμού, μέτρα και εγγυήσεις για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα», την 16000 ΕΞ 2024/13.05.2024 κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών  Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εξωτερικών, Εσωτερικών, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Μετανάστευσης και Ασύλου, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων «Επιβεβαίωση και Διόρθωση Στοιχείων Φυσικών Προσώπων σε Μητρώα του Δημοσίου Τομέα»  και την 14960 ΕΞ 2025/08.05.2025 κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Προστασίας του Πολίτη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης «Τρόπος αναγραφής και αποθήκευσης του προσωπικού αριθμού στο Δελτίο Ταυτότητας Ελλήνων», όπως αυτή τροποποιήθηκε και ισχύει, τα οποία αποτελούν την νομική βάση αυτής της επεξεργασίας κατ΄ άρθρο 6 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων και ως εκ τούτου η τυχόν συγκατάθεση του εκάστοτε υποκειμένου δεν αποτελεί προϋπόθεση για την έκδοση του, δεν απαιτείται, ούτε προβλέπεται, σύμφωνα με τα ειδικώς οριζόμενα στο σχετικό θεσμικό πλαίσιο.

Υπάρχει τρόπος να εκφράσω αντίρρηση για τη χρήση του Προσωπικού Αριθμού και ποια διαδικασία προβλέπεται σε αυτήν την περίπτωση;

Με βάση το άρθρο 11 του ν. 4727/2020 (Α’184), ο Προσωπικός Αριθμός (Π.Α.) χορηγείται υποχρεωτικά σε κάθε φυσικό πρόσωπο που δικαιούται Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) ή Αριθμό Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (Α.Μ.Κ.Α.), σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, χωρίς να προβλέπονται ειδικές κατηγορίες φυσικών προσώπων που εξαιρούνται της εν λόγω υποχρεωτικότητας. Συνακόλουθα, δεν παρέχεται η δυνατότητα στα φυσικά πρόσωπα που ανήκουν στους δικαιούχους Π.Α., η υποβολή αντιρρήσεως, σχετικής  με τη χορήγηση του Π.Α. τους.

Τέλος, προς επίρρωση της κατάρριψης επικοινωνήσαμε με το γραφείο Τύπου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης σχετικά με το εξεταζόμενο ζήτημα. Κατά τη λήψη απάντησης το άρθρο θα ενημερωθεί αναλόγως.

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός ότι οι Ευρωπαϊκοί Κανονισμοί eIDAS 2.0 και GDPR καθιστούν προαιρετική την έκδοση προσωπικού αριθμού είναι παραπλανητικός. Πρόκειται για ένα αφήγημα που αγνοεί βασικά στοιχεία των δύο διατάξεων. Αναφορικά με τον eIDAS 2.0, αυτός δεν αφορά τον ελληνικό προσωπικό αριθμό, ή τα υποχρεωτικά μητρώα πολιτών εν γένει, αλλά τα ευρωπαϊκά πορτοφόλια ψηφιακής ταυτότητας, τα οποία δεν αποτελούν κάποιο νέο είδος ψηφιακού εγγράφου ταυτοποίησης αλλά μελλοντικά, ασφαλή ψηφιακά αποθετήρια ήδη υφιστάμενων εγγράφων, τα οποία ο πολίτης θα επιλέγει ελεύθερα εάν θέλει να αξιοποιήσει ή όχι. Παράλληλα, η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων με σκοπό την αυτόματη έκδοση ΠΑ θεωρείται νόμιμη υπό τον κανονισμό GDPR.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2025/06/fek_a_67_2025.pdf
2.https://pa.gov.gr/syxnes-erotiseis/
3.https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1183
4.https://digital-strategy.ec.europa.eu/el/policies/discover-eidas
5.https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32016R0679