Παραπληροφόρηση σχετικά με υποτιθέμενο «ρεκόρ ανάπτυξης» θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική

Στις 21 Οκτωβρίου του 2025, εντοπίστηκαν στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης αναπαραγωγές ισχυρισμού, ο οποίος υποστήριζε ότι: «από τις 11 Σεπτεμβρίου μέχρι και τις 20 Οκτωβρίου του 2025, υπήρξε αύξηση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική κατά 37%, γεγονός που θεωρείται ρεκόρ για τα δεδομένα της εποχής […]». Ο εν λόγω ισχυρισμός γνώρισε ευρεία διάδοση με πολλές αναπαραγωγές και κοινοποιήσεις, με χρήστες στα σχόλια των δημοσιεύσεων όχι μόνο να υποτιμούν την κλιματική αλλαγή ή τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων, για τη σοβαρότητα της κατάστασης σχετικά με το λιώσιμο των πάγων, αλλά και να θεωρούν ότι αφού παρατηρήθηκε «ρεκόρ ανάπτυξης» το πρόβλημα έχει λυθεί. Ο ισχυρισμός διακινήθηκε και από ιστοσελίδες εδώ και εδώ.

Στο παρόν άρθρο θα εξηγήσουμε γιατί ο χαρακτηρισμός της αύξησης της έκτασης του θαλάσσιου πάγου της Αρκτικής τη συγκεκριμένη περίοδο ως «ρεκόρ ανάπτυξης» είναι εσφαλμένος. Επίσης, θα αναλύσουμε ανακοινώσεις και επιστημονικά δεδομένα προηγούμενων δεκαετιών, τα οποία αποδεικνύουν ότι η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική ακολουθεί πτωτική τάση.

Σημειώνεται ότι τον ισχυρισμό έχει καταρρίψει και το Climatebook.gr.

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης:

Τι ισχύει

Το κείμενο της δημοσίευσης υποστηριζόταν και από δύο χάρτες, οι οποίοι προέρχονται από το Εθνικό Κέντρο Δεδομένων Πάγου και Χιονιού των ΗΠΑ (National Snow and Ice Data Center – NSIDC). Να σημειώσουμε σε αυτό το σημείο ότι δεν είναι η πρώτη φορά που παρερμηνεύονται χάρτες του συγκεκριμένου επιστημονικού οργανισμού ή χρησιμοποιούνται ως αποδεικτικά τεκμήρια λανθασμένων ισχυρισμών. Άρθρο μας το οποίο καταρρίπτει παρόμοιο ισχυρισμό μπορείτε να βρείτε εδώ.

Όσον αφορά τον τωρινό ισχυρισμό, οι εν λόγω χάρτες απεικονίζουν την έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική κατά το Σεπτέμβριο του 2012 αλλά και κατά τον Οκτώβριο του 2025, όπως φαίνεται και παραπάνω. Η επιλογή των δύο αυτών χαρτών και η σύγκρισή τους είναι παραπλανητική και εσφαλμένη. Τους λόγους για τους οποίους ισχύει αυτό θα εξηγήσουμε παρακάτω. Στις επόμενες παραγράφους θα σχολιάσουμε γιατί δεν είναι ορθό να μιλάμε για «ρεκόρ ανάπτυξης» θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική.

Η δημοσίευση συγκεκριμένα αναφέρει ότι, από τις 11 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 20 Οκτωβρίου του 2025, ο θαλάσσιος πάγος αυξήθηκε κατά 37%. Όμως η αύξηση αυτή δεν μπορεί να αποτελεί «ρεκόρ ανάπτυξης» καθώς, όπως προκύπτει από την ανάλυση του Climatebook.gr:

Όσον αφορά το διάστημα μεταξύ 11 Σεπτεμβρίου και 20 Οκτωβρίου (στο οποίο αναφέρθηκαν τα εν λόγω δημοσιεύματα), ο θαλάσσιος πάγος αυξήθηκε κατά μόλις 35%. Ο ρυθμός αυτός όχι μόνο δεν αποτελεί ρεκόρ, αλλά είναι ο 3ος μικρότερος στα τελευταία 16 χρόνια (2010-σήμερα).

Φυσικά, το γεγονός ότι παρατηρήθηκε αύξηση της έκτασης του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική μεταβαίνοντας από το Σεπτέμβριο στον Οκτώβριο δεν αποτελεί έκπληξη καθώς, σύμφωνα με τον ετήσιο κύκλο της παραμέτρου, το μέγιστο αναμένεται περίπου στα τέλη Φεβρουαρίου ή τον Μάρτιο, ενώ το ελάχιστο το Σεπτέμβριο. Επομένως, αυτό που αναμένεται, μετά από την παρατήρηση της ελάχιστης έκτασης θαλάσσιου πάγου, είναι μία αύξηση καθώς σύμφωνα με τα παραπάνω οδηγούμαστε προς το μέγιστο ( στα τέλη Φεβρουαρίου ή το Μάρτιο).

Τη φυσική διαδικασία δημιουργίας και λιωσίματος του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική, μας επισήμανε μετά από σχετική μας επικοινωνία και ο Walt Meier, Ανώτερος Ερευνητικός Επιστήμονας στο NSIDC, ο οποίος ειδικότερα μας εξήγησε ότι:

Ο ισχυρισμός είναι εντελώς λανθασμένος και παραπλανητικός. Πρώτον, είναι ακατάλληλο να συγκρίνεται η έκταση του πάγου από δύο διαφορετικές εποχές του έτους. Συγκρίνουν τα μέσα Σεπτεμβρίου, δηλαδή κοντά στο ετήσιο ελάχιστο, με μια περίοδο περισσότερο από έναν μήνα αργότερα, όταν ο χειμερινός επανασχηματισμός πάγου έχει ήδη ξεκινήσει. Πάντα θα υπάρχει πολύ περισσότερος πάγος τον Οκτώβριο από ό,τι το Σεπτέμβριο, απλώς και μόνο λόγω του ετήσιου κύκλου σχηματισμού πάγου κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου.

Έτσι, σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να κάνουμε λόγο για «ρεκόρ ανάπτυξης». Αντιθέτως, αν δούμε μακροχρόνιες τάσεις, θα παρατηρήσουμε ότι η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική έχει μειωθεί και συνεχίζει να μειώνεται ανησυχητικά.

Σε αυτό το σημείο θα σχολιάσουμε την επιλογή της δημοσίευσης να τοποθετήσει δύο χάρτες έκτασης θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική, οι οποίοι προέρχονται από διαφορετικούς μήνες και χρονολογίες. Αρχικά, είναι λάθος να συγκρίνονται εκτάσεις από δύο διαφορετικούς μήνες, όταν η μελετώμενη παράμετρος έχει τόσο διακριτή εποχιακή διακύμανση. Ο πρώτος χάρτης που απεικονίζει την έκταση το Σεπτέμβριο του 2012, οπότε και παρατηρείται το ελάχιστο, συγκρίνεται με τον Οκτώβριο του 2025, όταν η έκταση αναμένεται έτσι κι αλλιώς (όπως είπαμε και παραπάνω) να αυξηθεί. Με μία πρώτη ματιά, ο αναγνώστης θα θεωρήσει ότι η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική έχει αυξηθεί, χωρίς να διευκρινίζεται το πλαίσιο της παρατηρούμενης αύξησης, ότι δηλαδή αυτή είναι αναμενόμενο να καταγραφεί. Κάθε Οκτώβριο παρατηρείται αύξηση της έκτασης, συνεπώς το γεγονός αυτό δεν θα έπρεπε να μας κάνει εντύπωση. Ο Dr. Meier σχολίασε και αυτό το λάθος, αναφέροντας ότι:

Δεύτερον, είναι παραπλανητικό να συγκρίνουμε μόνο δύο μεμονωμένα έτη χωρίς να λαμβάνουμε υπόψιν το πλαίσιο. Υπάρχουν πάντα διακυμάνσεις από έτος σε έτος, οπότε οποιαδήποτε δύο έτη μπορεί να είναι παρόμοια (ή να μην είναι παρόμοια).

Ο σωστός τρόπος για να συγκρίνουμε τις αλλαγές στον αρκτικό θαλάσσιο πάγο είναι (1) να συγκρίνουμε την ίδια περίοδο του έτους και (2) να συγκρίνουμε τις τάσεις ή τους μακροπρόθεσμους μέσους όρους.

Εξετάζοντας την τάση, παρατηρείται σημαντική μείωση σύμφωνα με τα δορυφορικά δεδομένα, τα οποία καλύπτουν πλέον 47 χρόνια. Ακόμη και ξεκινώντας από το 2012, που ήταν μια χρονιά με εξαιρετικά χαμηλό ρεκόρ, δεν έχει υπάρξει αυξητική τάση στην έκταση του θαλάσσιου πάγου από τότε.

Η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική έχει μειωθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες ενώ οι μακροχρόνιες τάσεις είναι πτωτικές

Σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA), από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, οπότε και ξεκίνησαν οι δορυφορικές μετρήσεις, η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική έχει μειωθεί κατά τη διάρκεια όλων των μηνών του έτους και σχεδόν σε όλες τις περιοχές. Όπως μπορούμε να παρατηρήσουμε και στην Εικόνα 1, η ποσότητα του θαλάσσιου πάγου που επιβιώνει από την καλοκαιρινή τήξη, μειώνεται.

Πιο ειδικά για τον μήνα Σεπτέμβριο του 2025, σύμφωνα με το Copernicus, η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική έφτασε την ελάχιστη τιμή της για το έτος, καλύπτοντας 5,2 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα (km²) κατά μέσο όρο, 0,7 εκατομμύρια km² (περίπου 12%) λιγότερο από το μέσο όρο της περιόδου 1991 – 2020. Το γεγονός αυτό κατέταξε τον φετινό Σεπτέμβριο στον δέκατο τρίτο χαμηλότερο μήνα ανάμεσα στα 47 έτη δορυφορικών μετρήσεων, πάνω από τα δύο χαμηλότερα ελάχιστα τα οποία καταγράφηκαν το 2012 (32% κάτω από το μέσο όρο) και το 2020 (26% κάτω από το μέσο όρο). Σε γενικές γραμμές, ο φετινός Σεπτέμβριος δείχνει περαιτέρω την απουσία μίας σαφούς καθοδικής τάσης στην έκταση του θαλάσσιου πάγου της Αρκτικής από τα τέλη της δεκαετίας του 2000. Την προσωρινή επιβράδυνση στη μείωση του θαλάσσιου πάγου της Αρκτικής έχουμε σχολιάσει και εξηγήσει σε άλλο άρθρο μας εδώ.

Παρόλα αυτά, μπορούμε να παρατηρήσουμε από την Εικόνα 2, η οποία προέρχεται από τη μελέτη και την οπτικοποίηση δεδομένων του NSIDC από το Climatebook.gr, ότι το έτος 2025 ήταν και πάλι κάτω από τον μέσο όρο της περιόδου αναφοράς 1981 – 2010, χωρίς να σημειώνεται καμία ένδειξη ανάκαμψης.

Έτσι, μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι είναι εσφαλμένο να γίνεται αναφορά για «ρεκόρ ανάπτυξης», καθώς η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική και για το 2025 παραμένει χαμηλή συγκριτικά με άλλες δεκαετίες.

Στην Αρκτική πλέον επικρατεί μικρός σε ηλικία και λεπτός θαλάσσιος πάγος, λιγότερο πιθανό να επιβιώσει την εποχή του λιωσίματος

Οι δορυφορικές μετρήσεις καταγράφουν συνεχόμενη μείωση. Από την αρχή των δορυφορικών μετρήσεων παρατηρείται μία τάση κατά την οποία περισσότερος πάγος λιώνει κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ενώ λιγότερος σχηματίζεται κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ειδικά στην Αρκτική, η οποία θερμαίνεται πιο γρήγορα από τον υπόλοιπο πλανήτη, το θαλασσινό νερό είναι τόσο θερμό που ο θαλάσσιος πάγος δεν μπορεί να επιβιώσει. Ακόμη, από παρατηρήσεις του πάχους των πάγων στην Αρκτική, αυτό που έχει καταγραφεί είναι ότι πλέον ο θαλάσσιος πάγος αποτελείται από περισσότερο νέο και μικρό σε ηλικία πάγο, ο οποίος είναι λεπτός και συνεπώς πιο ευάλωτος σε υψηλές θερμοκρασίες.

Στο χάρτη της Εικόνας 3, μπορούμε να παρατηρήσουμε ένα παράδειγμα σύστασης θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική. Στην αριστερή εικόνα, η οποία προέρχεται από το Μάρτιο του 1985, ο θαλάσσιος πάγος της Αρκτικής αποτελείται κυρίως από πάγο ηλικίας τουλάχιστον 4 χρόνων (λευκό χρώμα). Κατά τη διάρκεια του ίδιου μήνα για το 2021, παρατηρείται ότι ο θαλάσσιος πάγος αποτελείται από πολύ λιγότερο πάγο μεγάλης ηλικίας, με αποτέλεσμα πλέον να υπερτερεί σε ποσοστό ο λεπτός, μικρής ηλικίας πάγος, ο οποίος είναι και λιγότερο πιθανό να παραμένει για αρκετό καιρό, ή να επιβιώσει την εποχή του λιωσίματος.

Όμως, δεν είναι η πρώτη φορά που παρατηρείται παραπληροφόρηση σχετικά με το γεγονός ότι κάθε φθινόπωρο ο θαλάσσιος πάγος στην Αρκτική αυξάνεται. Για αυτό το λόγο το NSIDC, κατά την επικοινωνία μας, μας παρέπεμψε σε σχετικό άρθρο του ίδιου, όπου γίνεται επεξήγηση σημείων που μπορεί να είναι δυσνόητα στο ευρύ κοινό.

Έτσι, στο εν λόγω άρθρο τους, στην ενότητα 5, διευκρινίζουν ότι, παρόλο που το φθινόπωρο παρατηρείται ραγδαία αύξηση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική, ο πάγος που δημιουργείται βρίσκεται στο πρώτο έτος της ζωής του. Συνεπώς, όπως εξηγήσαμε και παραπάνω, το πρόβλημα με το σχηματισμό αυτού του πάγου είναι ότι δεν είναι τόσο ανθεκτικός και παχύς όσο ο γηραιότερος πάγος. Στην Αρκτική έχει παρατηρηθεί επίσης ότι ο θαλάσσιος πάγος, ο οποίος έχει επιβιώσει πολλών συνεχόμενων εποχών λιωσίματος, έχει μειωθεί, όχι μόνο από την αρχή των δορυφορικών μετρήσεων το 1978 αλλά ακόμη και από την αρχή του 21ου αιώνα.

Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω βίντεο, όπου γίνεται αισθητή η διαφορά της σύνθεσης του θαλάσσιου πάγου της Αρκτικής, όσον αφορά στην ηλικία του και στο πάχους του. Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι, από το 2000 και μετά, ο γηραιότερος και παχύτερος θαλάσσιος πάγος, έχει μειωθεί δραματικά. Το βίντεο απεικονίζει την ηλικία του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική, από το 2000 έως το 2023. Οι παρατηρήσεις προέρχονται από τις αρχές Σεπτεμβρίου για κάθε έτος, όπου ο θαλάσσιος πάγος φτάνει την ετήσια ελάχιστη έκταση του. Με το λευκό χρώμα απεικονίζεται ο γηραιότερος, παχύτερος πάγος, ενώ με τα σκούρα μπλε ο νεότερος και λεπτότερος.

Δεν υπάρχει αμφιβολία στην επιστημονική κοινότητα ότι οι θαλάσσιοι πάγοι στην Αρκτική λιώνουν και θα συνεχίσουν να λιώνουν. Σύμφωνα με τη μελέτη των Rantanen et al. (2022), η Αρκτική θερμαίνεται τέσσερις φορές πιο γρήγορα από τον υπόλοιπο πλανήτη από το 1979. Οι μεταβολές στην έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική, οι οποίες παρατηρούνται κατά τη διάρκεια του έτους και αναμένονται, δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να χαρακτηριστούν «ρεκόρ». Συνεπώς, καθώς κάθε έτος το μήνα Σεπτέμβριο εντοπίζεται το ελάχιστο της έκτασης του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική, κάθε Οκτώβριο αναμένεται να παρατηρείται αύξηση της παραμέτρου.

Συμπέρασμα

Το γεγονός ότι η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική αυξήθηκε, κατά το διάστημα από τον Σεπτέμβρη έως τον Οκτώβριο, δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση «ρεκόρ ανάπτυξης». Η αύξηση αυτή είναι αναμενόμενη κάθε έτος, καθώς σύμφωνα με τον ετήσιο κύκλο της παραμέτρου το ελάχιστο εντοπίζεται το Σεπτέμβριο. Αν επικεντρωθούμε στις τάσεις και στους μακροχρόνιους μέσους όρους της παραμέτρου, θα διαπιστώσουμε ότι η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική μειώνεται και συνεχίζει να μειώνεται. Το Climatebook.gr αλλά και το Copernicus, αποδεικνύουν μέσα από ανάλυση και οπτικοποίηση δεδομένων, ότι και το 2025 η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική ήταν κάτω από το μέσο όρο των χρονικών περιόδων αναφοράς. Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η Αρκτική θερμαίνεται τέσσερις φορές πιο γρήγορα από τον υπόλοιπο πλανήτη, ενώ το NSIDC επισημαίνει ότι, παρόλο που κάθε φθινόπωρο παρατηρείται ραγδαία αύξηση της έκτασης του θαλάσσιου πάγου, ο νέος πάγος που δημιουργείται είναι πιο λεπτός και περισσότερο ευάλωτος, με το ενδεχόμενο να επιβιώσει την εποχή του λιωσίματος να είναι μικρό. Πλέον, ο θαλάσσιος πάγος στην Αρκτική, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να επιβιώσει πολλαπλές περιόδους λιωσίματος, έχει μειωθεί.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://climate.copernicus.eu/sea-ice-cover-september-2025
2.https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-arctic-sea-ice-summer-minimum
3.https://arctic.noaa.gov/report-card/report-card-2024/sea-ice-2024/?fbclid=IwY2xjawNwW6lleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBvV1FXdFk3SDNoZUpmdXdZAR6WG_r8tUZTVb_EyHHPw93j3hEeqZxPu9ifUuZYz6OWELGQ0lavLScRHM6KdA_aem_Wxy1oG63s9dAeFm_CdhGAg
4.https://climatebook.gr/ochi-den-yparchei-rekor-anaptyksis-thalassiou-pagou-stin-arktiki-to-2025-einai-mia-apo-tis-cheiroteres-chronies/
5.https://www.ellinikahoaxes.gr/2025/09/15/ochi-oi-pagoi-tis-arktikis-den-menoun-statheroi-kai-i-klimatiki-allagi-den-apotelei-psevdes-afigima/
6.https://www.ellinikahoaxes.gr/2025/01/15/o-pagos-tis-antarktikis-den-afxithike-kata-17-apo-to-1979-mechri-to-2024/
7.https://noaadata.apps.nsidc.org/NOAA/G02135/north/daily/images/2025/
8.England et al. (2025) Minimal Arctic Sea Ice Loss in the Last 20 Years, Consistent With Internal Climate Variability https://doi.org/10.1029/2025GL116175
9.Rantanen, M., Karpechko, A.Y., Lipponen, A. et al. The Arctic has warmed nearly four times faster than the globe since 1979. Commun Earth Environ 3, 168 (2022). https://doi.org/10.1038/s43247-022-00498-3
10.https://nsidc.org/learn/ask-scientist/can-sea-ice-data-ever-be-misused#anchor-don-t-be-fooled