Όχι, σε αυτό το βίντεο ΔΕΝ βλέπουμε αεροσκάφος να «απενεργοποιεί τους ψεκαστήρες»

Σημαντική διάδοση, με δεκάδες χιλιάδες προβολές, σημειώνει ο ισχυρισμός πως ένα βίντεο, που διαμοιράζεται στο Facebook, δείχνει αεροσκάφος «αεροψεκασμών» να «απενεργοποιεί τους ψεκαστήρες του». Όπως θα εξετάσουμε στη συνέχεια όμως, πρόκειται για ένα απόλυτα φυσιολογικό φαινόμενο που συμβαίνει καθώς το αεροσκάφος κινείται μεταξύ ατμοσφαιρικών στρωμάτων με διαφορετικές συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας.

Παραδείγματα αναπαραγωγής του ισχυρισμού στο Facebook:

Το υπό εξέταση βίντεο, το οποίο κατά τη στιγμή της σύνταξης του παρόντος άρθρου συγκεντρώνει πάνω από 70 χιλιάδες προβολές και εκατοντάδες σχόλια και κοινοποιήσεις, είναι το ακόλουθο:

Τι ισχύει

Το υπό εξέταση βίντεο κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στο Facebook τον Απρίλιο του 2024 με τον ισχυρισμό πως σε αυτό βλέπουμε ένα αεροπλάνο «chemtrail» να «απενεργοποιεί τους ψεκαστήρες του μόλις ολοκληρώσει την παράδοση του ωφέλιμου φορτίου του»:

Όπως έχουμε εξηγήσει σε παλαιότερο άρθρο μας με τίτλο «Ίχνη συμπύκνωσης ή χημικοί αεροψεκασμοί;», στο οποίο εξετάσαμε διάφορους συνωμοσιολογικούς ισχυρισμούς για “χημικούς αεροψεκασμούς”, η συμπύκνωση των υδρατμών είναι ένα απόλυτα φυσιολογικό φαινόμενο, η εμφάνιση του οποίου εξαρτάται από πληθώρα μεταβλητών, όπως το υψόμετρο, η θερμοκρασία του αέρα, η σχετική υγρασία, ακόμα και ο τύπος του κινητήρα του αεροσκάφους.

Όπως εξηγεί σε σχετική δημοσίευσή του στην ιστοσελίδα meteovolos.gr ο φυσικός και μετεωρολόγος Σταύρος Ντάφης, διδάκτορας Μετεωρολογίας του Πολυτεχνείου των Παρισίων και επιστηµονικός συνεργάτης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, τα ίχνη αυτά χωρίζονται κυρίως σε δύο είδη:

Υπάρχουν δύο είδη ιχνών συμπύκνωσης, τα αεροδυναμικά ή ίχνη ακροπτερύγιου και τα ίχνη εξαγωγής συμπυκνωμένων αερίων. Τα αεροδυναμικά ίχνη συμπύκνωσης σχηματίζονται όταν η πίεση πέφτει εξαιτίας της ροής του αέρα πάνω από έλικες, πτέρυγες και άλλα μέρη του αεροσκάφους. Η δημιουργία των νεφών contrails (από δω και πέρα θα εννοούμε τα ίχνη συμπύκνωσης αερίων) παρατηρείται πίσω από την εξάτμιση των κινητήρων αεροσκαφών, τυπικά σε υψόμετρο πάνω από 8km πάνω από την επιφάνεια της Γης. Ο συνδυασμός των υδρατμών και των καυσαερίων του κινητήρα και οι χαμηλές θερμοκρασίες (κάτω από -30 βαθμούς) του περιβάλλοντος σε αυτά τα μεγάλα ύψη επιτρέπουν το σχηματισμό των contrails. Αποτελούνται κυρίως από νερό (σε μορφή κρυστάλλων πάγου) και δεν εγκυμονούν κινδύνους για την υγεία για των ανθρώπων. Επηρεάζουν την νέφωση τοπικά πάνω από τη Γη, ωστόσο θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ατμοσφαιρική θερμοκρασία και το κλίμα.

Σύμφωνα με τον κ. Ντάφη, ο μηχανισμός που δημιουργεί τα εν λόγω ίχνη προκαλείται από τον τρόπο λειτουργίας των κινητήρων των αεροσκαφών:

Κατά την καύση των υδρογονανθράκων, ένα κύριο καυσαέριο που παράγεται είναι το νερό, και μάλιστα σε μεγάλες ποσότητες. Έτσι λοιπόν οι υδρατμοί των καυσαερίων είναι αυτοί που συμπυκνώνονται και σχηματίζουν τα νέφη/γραμμές. Είναι ακριβώς το ίδιο φαινόμενο που παρατηρούμε στις εξατμίσεις των αυτοκινήτων κατά τις πολύ ψυχρές ημέρες, αυτό το μικρό άσπρο συννεφάκι που βγαίνει από την εξάτμιση και διαλύεται πολύ γρήγορα. Οι λευκές γραμμές που αφήνουν οι κινητήρες των αεροσκαφών δεν είναι “λευκές” εξαρχής. Δηλαδή, η γραμμή των καυσαερίων που ακολουθεί το αεροσκάφος γίνεται λευκή μετά από κάποια απόσταση (μικρή) πίσω από αυτό. Αυτό συμβαίνει διότι η θερμοκρασία των εκατοντάδων βαθμών Κελσίου που έχουν τα καυσαέρια (οι υδρατμοί τους) δεν τους επιτρέπει να συμπυκνωθούν αμέσως. Έτσι, μεσολαβεί ένα μικρό χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα καυσαέρια θα πρέπει να απολέσουν τη μεγάλη θερμότητα τους. […] Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως με την εκτόνωση της πίεσης τους δηλαδή αδιαβατικά: τα καυσαέρια των κινητήρων εξέρχονται σε κατάσταση πολύ υψηλής συμπίεσης. Κατά την έξοδο τους βρίσκονται σε ένα αέριο περιβάλλον εξαιρετικά χαμηλής πίεσης και εκτονώνονται πολύ γρήγορα. Αυτή η ισχυρή πτώση πίεσης προκαλεί την αδιαβατική ψύξη τους. Όταν λοιπόν η θερμοκρασία των υδρατμών φτάσει κοντά στο σημείο δρόσου του ατμοσφαιρικού αέρα μέσα στον οποίο βρίσκονται, δημιουργείται το σύννεφο. 

Όπως αναφέρει ο επιστημονικά έγκυρος ιστότοπος contrailscience, ο οποίος ιδρύθηκε από τον Βρετανό επιστημονικό συγγραφέα και σκεπτικιστή Mick West με σκοπό την κατάρριψη ψευδοεπιστημονικών θεωριών σχετικά με τους αεροψεκασμούς, ο πιο συνηθισμένος τύπος ιχνών συμπύκνωσης που παρατηρείται είναι τα ίχνη εξαγωγής συμπυκνωμένων αερίων.

H δημιουργία των νεφών συμπύκνωσης, αλλά και η παραμονή τους στον αέρα, εξαρτάται κυρίως από τις ατμοσφαιρικές συνθήκες. Σχηματίζονται συνήθως σε θερμοκρασίες χαμηλότερες των -40 βαθμών Κελσίου, που συνήθως συναντώνται στο μεγάλο ύψος πτήσης των αεροσκαφών, όταν τα σταγονίδια των εξατμίσεων τους παγώνουν. Λόγω της χαμηλής θερμοκρασίας, δε μπορούν να λιώσουν, μπορούν όμως σταδιακά να εξαφανιστούν μέσω μιας διαδικασίας γνωστής που ονομάζεται εξάχνωση, όπου η στερεή ύλη μετατρέπεται σε αέριο, όπως γίνεται για παράδειγμα με τον ξηρό πάγο.

Ομοίως, η διαδικασία της εξάχνωσης εξαρτάται από τις ατμοσφαιρικές συνθήκες. Τα παγωμένα σωματίδια θα εξαχνωθούν μόνο εφόσον η σχετική υγρασία είναι χαμηλότερη από 60% έως 70%. Εάν αυτή βρίσκεται σε υψηλότερα επίπεδα, τότε το νέφος θα παραμείνει στον αέρα για περισσότερο διάστημα. Μάλιστα, σε αυτή την περίπτωση προκαλείται το φαινόμενο της αντίστροφης εξάχνωσης, ή αλλιώς αποεξάχνωσης ή εναπόθεσης, όπου οι υδρατμοί μετατρέπονται απευθείας σε πάγο όταν έρχονται σε επαφή με άλλα παγωμένα σωματίδια. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα το σχηματισμό μεγαλύτερων κρυστάλλων πάγου, οι οποίοι «βυθίζονται» πιο γρήγορα, με αποτέλεσμα το νέφος σταδιακά να εισχωρεί σε χαμηλότερο υψόμετρο και, ανάλογα με τις ατμοσφαιρικές συνθήκες σε αυτό, να απλωθεί και να εξαχνωθεί.

Οι συνθήκες αυτές είναι και ο λόγος που τα ίχνη συμπύκνωσης παρατηρούνται πιο συχνά τους φθινοπωρινούς και ανοιξιάτικους μήνες, όταν η θερμοκρασία στο υψόμετρο των περισσότερων αεροδιαδρόμων είναι χαμηλή. Το καλοκαίρι λόγω της αυξημένης θερμοκρασίας ο σχηματισμός τους είναι σχετικά πιο σπάνιος, ενώ το χειμώνα η παρατήρηση τους από το έδαφος είναι συνήθως πιο δύσκολη, λόγω του χαμηλού σχηματισμού νεφών και λοιπών ατμοσφαιρικών συνθηκών της εποχής.

Το βίντεο δείχνει αεροσκάφος που σχηματίζει διακεκομμένα ίχνη συμπύκνωσης

Σε πολλές φωτογραφίες και βίντεο, όπως αυτό που εξετάζουμε στο παρόν άρθρο, βλέπουμε τα ίχνη συμπύκνωσης να διακόπτονται, γεγονός που συνοδεύεται από συνωμοσιολογικούς ισχυρισμούς πως αυτό συμβαίνει επειδή τα αεροσκάφη σταματούν τους υποτιθέμενους χημικούς αεροψεκασμούς. Ένα παράδειγμα τέτοιων ιχνών βλέπουμε στην παρακάτω φωτογραφία:

Στην πραγματικότητα, όπως γράφει ο Mick West, η αιτία που εμφανίζονται τέτοιου είδους σχηματισμοί είναι πολύ απλή. Η υγρασία, η οποία όπως αναφέραμε νωρίτερα αποτελεί σημαντικό κομμάτι του μηχανισμού δημιουργίας των ιχνών συμπίεσης, ποικίλλει ανάλογα με το υψόμετρο. Ένα στρώμα χαμηλής υγρασίας μπορεί να βρεθεί ανάμεσα σε δύο στρώματα υψηλής υγρασίας. Καθώς ένα αεροπλάνο ανεβαίνει ή κατεβαίνει μέσα από αυτό το στρώμα, τότε το ίχνος σχηματίζεται μόνο όταν αυτό βρίσκεται εντός του στρώματος υψηλής υγρασίας, δημιουργώντας «κενά» στα ίχνη όταν το αεροσκάφος βρίσκεται εντός του στρώματος χαμηλής υγρασίας.

Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και με τη θερμοκρασία, όταν ένα ζεστό στρώμα αέρα μπορεί να βρεθεί πάνω από ένα πιο κρύο στρώμα, ένα φαινόμενο που ονομάζεται θερμοκρασιακή αναστροφή.

Όταν το αεροσκάφος πετά μέσα από αυτό το στρώμα αντιστροφής, το ίχνος του μπορεί να φαίνεται να «διακόπτεται».

Επιπροσθέτως, τα όρια ανάμεσα σε αυτά τα στρώματα συχνά δεν είναι επίπεδα, ενώ ανοδικά και καθοδικά ατμοσφαιρικά ρεύματα μπορούν να δημιουργήσουν μεγάλους όγκους αέρα που διαφέρουν σε θερμοκρασία ή/και υγρασία από τις επικρατούσες ατμοσφαιρικές συνθήκες γύρω τους, προκαλώντας την προσωρινή διακοπή του ίχνους όταν το αεροσκάφος περνάει μέσα από αυτούς. Λόγω του ότι αυτοί οι όγκοι αέρα δεν είναι εμφανείς στο ανθρώπινο μάτι, ο West τους χαρακτηρίζει «αόρατα σύννεφα»:

Το συγκεκριμένο βίντεο εξετάστηκε επίσης και από τον πολωνικό οργανισμό επαλήθευσης γεγονότων Demagog. Το σχετικό άρθρο του παραθέτει απόσπασμα από δημοσίευση της ατμοσφαιρικού φυσικού Dr. Aleksandra Kardaś, η οποία εξηγεί πως το φαινόμενο επίσης παρατηρείται κατά την πτήση στο ίδιο υψόμετρο:

«Η θερμοκρασία ποικίλλει ανάλογα με το υψόμετρο (μερικές φορές μάλιστα αυξάνεται!), και αυτό εξαρτάται όχι μόνο από την ημέρα αλλά και από την τοποθεσία. Στο ίδιο υψόμετρο στην ατμόσφαιρα, μπορούμε να έχουμε διαφορετικές θερμοκρασίες αέρα (…). Φυσικά, αυτό ισχύει και για την υγρασία (…), καθώς και για τη συγκέντρωση πυρήνων συμπύκνωσης. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και χωρίς να αλλάζει το υψόμετρο πτήσης, ένα αεροσκάφος μπορεί να πετάξει μέσα από περιοχές με διαφορετικές ιδιότητες – μερικές από τις οποίες ευνοούν τον σχηματισμό και την επιμονή των ίχνων συμπύκνωσης ή όχι.»

Συμπέρασμα

Στο υπό εξέταση βίντεο βλέπουμε αεροσκάφος που κινείται μεταξύ ατμοσφαιρικών στρωμάτων με διαφορετικές ατμοσφαιρικές συνθήκες, γεγονός που οδηγεί στην διακοπή του σχηματισμού ιχνών συμπύκνωσης από τους κινητήρες του.

Τα ίχνη που παρατηρούμε στον ουρανό, γνωστά ως ίχνη συμπύκνωσης, είναι απλώς τα ίχνη εξαγωγής συμπυκνωμένων αερίων από τους κινητήρες των αεροσκαφών και αποτελούν ένα απόλυτα φυσιολογικό φαινόμενο. Η δημιουργία τους εξαρτάται από τις ατμοσφαιρικές συνθήκες στην τοποθεσία και το ύψος του σχηματισμού τους, καθώς σχηματίζονται από την απότομη ψύξη των θερμών υδρατμών των κινητήρων, σε συνδυασμό με τις χαμηλές θερμοκρασίες και τα επίπεδα σχετικής υγρασίας στο υψόμετρο πτήσης των αεροσκαφών.

Όταν ένα αεροσκάφος κινείται μεταξύ στρωμάτων υψηλής και χαμηλής υγρασίας ή θερμοκρασίας, καθώς τα στρώματα αυτά δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι, το ίχνος να φαίνεται να ξεκινά ή να σταματά απότομα τη στιγμή που το αεροσκάφος κινείται μεταξύ αυτών.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν

1. https://www.meteovolos.gr/Contrails.pdf
2. https://wordpress.meteovolos.gr/contact/
3. https://mediabiasfactcheck.com/contrail-science/
4. https://scholar.google.com.py/citations?user=UUQ3piMAAAAJ
5. https://contrailscience.com/hybrid-contrails-a-new-classification/
6. https://contrailscience.com/contrails-are-condensation-but-not-like-your-breath
7. https://contrailscience.com/broken-contrails/
8. https://www.meteoclub.gr/themata/egkyklopaideia/thermokrasiaki-anastrofi-erevna
9. https://demagog.org.pl/fake_news/w-samolocie-skonczyl-sie-chemtrails-brakujacy-kontekst/
10. https://naukaoklimacie.pl/fakty-i-mity/mit-rzad-swiatowy-kontroluje-klimat-za-pomoca-chemtrails-116
11. https://naukaoklimacie.pl/o-nas