Ισχύει ότι στο εξωτερικό κάνουν ευθανασία στα αδέσποτα αν δεν υιοθετηθούν σε 3 μήνες;

Παρουσίαση ισχυρισμού

Στις 29 Απριλίου 2026, ο δήμαρχος Βόλου, κ. Αχιλλέας Μπέος, αναφερόμενος στο θέμα των αδέσποτων ζώων συντροφιάς υποστήριξε ότι στην Αγγλία, στις ΗΠΑ και στη Γερμανία περισυλλέγουν τα αδέσποτα και, αν μέσα σε 3 μήνες δεν τα έχει υιοθετήσει ή αναζητήσει κανείς, προχωρούν σε ευθανασία, σε αντίθεση με την Ελλάδα όπου τα επιστρέφουμε στην κοινότητα. Στο παρόν άρθρο εξηγούμε ότι το χρονικό διάστημα των τριών μηνών δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία καμίας από τις τρεις χώρες (Γερμανία, Αγγλία, ΗΠΑ) και παρουσιάζουμε τα επιστημονικά δεδομένα και τι ισχύει γύρω από τον έλεγχο του πληθυσμού των αδέσποτων.

Οι δηλώσεις του κ. Αχιλλέα Μπέου σε συνάντηση με δημοτικούς υπαλλήλους στην Αγριά:

«Υπάρχει ένας νόμος, δυστυχώς, βγάζουν έναν νόμο, ο οποίος —δεν παίρνουν ένα παράδειγμα από την Αμερική, την Αγγλία, τη Γερμανία […] εκεί τι γίνεται; […] Εκεί λοιπόν τα μαζεύουνε, 3 μήνες, δεν βρέθηκε ο ιδιοκτήτης ή κάποιος να το πάρει; Ευθανασία. Όχι να κυκλοφοράνε».

Ο ισχυρισμός του κ. Αχιλλέα Μπέου παρουσιάζει την Αγγλία, τις ΗΠΑ και τη Γερμανία ως τρεις χώρες με ενιαίο σύστημα, όπου εφαρμόζεται υποχρεωτική ευθανασία μετά από ένα τρίμηνο. Η έρευνα των δεδομένων και της διεθνούς νομοθεσίας αποδεικνύει, ωστόσο, ότι δεν υφίσταται ενιαίο χρονικό πλαίσιο ευθανασίας σε καμία από τις αναφερόμενες χώρες.

Σύνοψη ευρημάτων:

Ανύπαρκτο το όριο των 3 μηνών: Το χρονικό διάστημα των τριών μηνών αποτελεί έναν αυθαίρετο ισχυρισμό και δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία καμίας από τις τρεις χώρες (Γερμανία, Αγγλία, ΗΠΑ).

Γερμανία: Η ευθανασία υγιών ζώων είναι παράνομη και αντίθετη προς το γερμανικό Σύνταγμα.

Αγγλία & ΗΠΑ: Στην Αγγλία, προβλέπεται νομικά η ευθανασία ύστερα από 7 ημέρες, λόγω υπερπληθυσμού. Στην πράξη, όμως, τα ζώα περισυλλέγονται άμεσα από μεγάλες ΜΚΟ (π.χ. Dogs Trust), οι οποίες εφαρμόζουν δική τους no-kill πολιτική και τα κρατούν μέχρι να υιοθετηθούν. Στις ΗΠΑ προβλέπεται ευθανασία ύστερα από 2 έως 5 ημέρες, ανάλογα την Πολιτεία. Μεγάλες ΜΚΟ προσπαθούν να εφαρμόσουν πολιτική no-kill.

Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας Ζώων (WOAH): Η ευθανασία έχει αποδειχθεί επιδημιολογικά αναποτελεσματική για τον έλεγχο του πληθυσμού των αδέσποτων. Μόνο η στείρωση και η υπεύθυνη ιδιοκτησία φέρνουν μόνιμα αποτελέσματα.

Ελληνικό νομικό πλαίσιο: Η Ελλάδα ακολουθεί το αυστηρό ευρωπαϊκό μοντέλο (Ν. 4830/2021), στο οποίο η ευθανασία επιτρέπεται αποκλειστικά για ιατρικούς λόγους ή αποδεδειγμένη επικινδυνότητα του ζώου, έπειτα από απόφαση πενταμελούς επιτροπής του οικείου δήμου ή, σε περίπτωση διαφωνίας των μελών της επιτροπής, από τριμελή επιστημονική επιτροπή.

Τι ισχύει ανά χώρα

1. Γερμανία: Συνταγματική απαγόρευση ευθανασίας σε υγιή ζώα

Στη Γερμανία, η ευθανασία σε υγιή ζώα για λόγους υπερπληθυσμού ή επειδή παρήλθε κάποιο χρονικό όριο είναι παράνομη. Το άρθρο 1 του γερμανικού Νόμου για την Προστασία των Ζώων (Tierschutzgesetz) ορίζει ρητά ότι κανείς δεν επιτρέπεται να προκαλέσει πόνο ή θάνατο σε ζώο χωρίς «εύλογη αιτία». Η έλλειψη υιοθεσίας ή ο περιορισμένος χώρος στα καταφύγια δεν αποτελούν νόμιμη αιτία θανάτωσης. Στην πράξη, τα αδέσποτα μεταφέρονται σε οργανωμένα καταφύγια (Tierheime). Εκεί, φιλοξενούνται επ’ αόριστον μέχρι να βρεθεί το κατάλληλο σπίτι, χωρίς να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο ευθανασίας, εκτός αν διαγνωστούν με ανίατη, επώδυνη ασθένεια. Σύμφωνα με το ρυθμιστικό πλαίσιο για τη λειτουργία των καταφυγίων, της Γερμανικής Ένωσης Προστασίας των Ζώων (σελ. 42):

«Κατά γενικό κανόνα, κανένα ζώο δεν επιτρέπεται να υποβληθεί σε ευθανασία στο καταφύγιο. Η ευθανασία ζώων σε τελικό στάδιο ασθένειας, τα οποία θα συνέχιζαν να ζουν μόνο με πόνο, ταλαιπωρία ή σωματική αναπηρία, αποτελεί θεμελιώδη απαίτηση της ευημερίας των ζώων. Η ιατρική απόφαση πρέπει να λαμβάνεται αποκλειστικά από κτηνίατρο, ο οποίος ενημερώνει τη διοίκηση του καταφυγίου για την αναγκαιότητα της ευθανασίας και λαμβάνει τη συγκατάθεσή της. Στις ακόλουθες εξαιρετικές περιπτώσεις, αφού έχουν εξαντληθεί όλες οι άλλες επιλογές και σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου για την Ευημερία των Ζώων, η ευθανασία είναι αναπόφευκτη: για τα ζώα που παρουσιάζουν σοβαρές, μη αναστρέψιμες και επίμονες διαταραχές συμπεριφοράς, και των οποίων η συνέχιση της ζωής θα συνδεόταν με σοβαρή ταλαιπωρία, για ζώα που, ως αποτέλεσμα ανώμαλων και μη αναστρέψιμων διαταραχών συμπεριφοράς, αποτελούν άμεσο κίνδυνο για τον εαυτό τους ή το περιβάλλον τους».

2. Ηνωμένο Βασίλειο (Αγγλία): Το νόμιμο όριο είναι 7 ημέρες

Στην Αγγλία υπάρχει πράγματι θεσμοθετημένο χρονικό όριο. Βάσει του Environmental Protection Act 1990 (Section 149), οι τοπικές δημοτικές Αρχές υποχρεούνται να κρατήσουν ένα αδέσποτο ζώο για μόλις 7 ημέρες, ώστε να το αναζητήσει ο ιδιοκτήτης του. Μετά το πέρας της εβδομάδας, ο δήμος έχει το νόμιμο δικαίωμα να «διαθέσει» το ζώο (υιοθεσία, μεταφορά σε φιλοζωική ή ευθανασία). Στην πράξη, οι δήμοι συνεργάζονται με μεγάλες φιλοζωικές οργανώσεις, όπως το DogTrust και το RSPCA, οι οποίες αναλαμβάνουν τα ζώα στα δικά τους καταφύγια και εφαρμόζουν “No-Kill” πολιτική, κρατώντας τα για όσο χρειαστεί. Οι οργανώσεις αυτές εφαρμόζουν την ευθανασία μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις όταν αυτή κρίνεται αναγκαία προς το συμφέρον του ζώου. [πηγή1] [πηγή2]

3. Ηνωμένες Πολιτείες (ΗΠΑ): Νόμιμη ευθανασία εντός ολίγων ημερών

Στις ΗΠΑ, το πρόβλημα των αδέσποτων είναι τεράστιο και τα δημόσια καταφύγια (τα οποία αποκαλούνται ευρέως ως “kill shelters”) πιέζονται από τον όγκο των ζώων. Οι νόμοι ορίζονται ανά Πολιτεία και το υποχρεωτικό διάστημα κράτησης (holding period) κυμαίνεται συνήθως από 48 έως 120 ώρες (2 έως 5 ημέρες). Μόλις λήξει αυτό το σύντομο παράθυρο των λίγων ημερών, αν το καταφύγιο είναι γεμάτο και το ζώο δεν υιοθετήθηκε, συχνά οδηγείται σε ευθανασία προκειμένου να αδειάσει χώρος για τα επόμενα. Στις ΗΠΑ, πάνω από μισό εκατομμύριο ζώα συντροφιάς θανατώνονται ετησίως λόγω έλλειψης χωρητικότητας.

Ο αριθμός αυτός, ωστόσο, βαίνει μειούμενος μέσα στα χρόνια, εξαιτίας της ευαισθητοποίησης του κινήματος “No-Kill”. Χάρη στις δράσεις του κινήματος αυτού, ολοένα και περισσότερα καταφύγια στις ΗΠΑ μετατρέπονται σε δομές “No-Kill”, υιοθετώντας πρακτικές όπως η TNR (περισυλλογή-στείρωση-επιστροφή στο φυσικό περιβάλλον), την προώθηση της υιοθεσίας, την εκπαίδευση των κηδεμόνων και τη χρήση μικροτσίπ. [πηγή1] [πηγή2] [πηγή3] [πηγή4]

Τι λέει η επιστήμη;

Είναι κοινή συναίνεση μεταξύ ιατρικών ενώσεων, διεθνών επιστημονικών φορέων και οργανώσεων υπέρ της προστασίας των ζώων ότι η ευθανασία αποτελεί λύση όταν απειλείται η ποιότητα ζωής του ζώου από μη αναστρέψιμα προβλήματα υγείας και συμπεριφοράς, δεδομένου ότι η ελευθερία από τον πόνο, συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πέντε θεμελιώδεις ελευθερίες της ευζωίας των ζώων, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας των Ζώων (WOAH) (Άρθρο 7.1.2 του Κώδικα Υγείας Χερσαίων και Υδρόβιων Ζώων).

«Όταν η ασθένεια ή ο τραυματισμός είναι ανίατοι ή η θεραπεία δεν είναι εφικτή λόγω κόστους ή άλλων περιορισμών, θα πρέπει να εφαρμόζεται άμεσα η ευθανασία για να τερματιστεί ο πόνος».

Διεθνής Συνασπισμός Διαχείρισης Ζώων Συντροφιάς (ICAM Coalition)- Humane Dog Population Management Guidance, 2019 update

«Όταν τα ζώα ταλαιπωρούνται από ασθένειες που προκαλούν ανυπέρβλητο πόνο, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η συνέχιση της ζωής είναι χειρότερη για το ζώο από τον θάνατο ή ότι το ζώο δεν έχει πλέον κανένα συμφέρον να ζει. Η ανθρωπιστική στάση είναι να ενεργούμε προς όφελος του ζώου ή των συμφερόντων του, καθώς το ζώο δεν θα υποστεί βλάβη από την απώλεια της ζωής του. Αντίθετα, υπάρχει συναίνεση ότι το ζώο θα απαλλαγεί από ένα αβάσταχτο βάρος».

Αμερικανική Κτηνιατρική Ένωση (AVMA) – AVMA Guidelines for the Euthanasia of Animals: 2020 Edition

«Στις ακόλουθες εξαιρετικές περιπτώσεις, αφού έχουν εξαντληθεί όλες οι άλλες επιλογές και σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου για την Ευημερία των Ζώων, η ευθανασία είναι αναπόφευκτη: για τα ζώα που παρουσιάζουν σοβαρές, μη αναστρέψιμες και επίμονες διαταραχές συμπεριφοράς, και των οποίων η συνέχιση της ζωής θα συνδεόταν με σοβαρή ταλαιπωρία, για ζώα που, ως αποτέλεσμα ανώμαλων και μη αναστρέψιμων διαταραχών συμπεριφοράς, αποτελούν άμεσο κίνδυνο για τον εαυτό τους ή το περιβάλλον τους».

Γερμανική Ένωση Προστασίας των Ζώων (DEUTSCHER TIERSCHUTZBUND E.V.) – Tierheimordnung des Deutschen Tierschutzbundes e.V.

Εκεί που η συζήτηση διαφοροποιείται σημαντικά, όπως θα δείξουμε στη συνέχεια, είναι στο ζήτημα της θανάτωσης υγιών ζώων είτε για λόγους μείωσης του πληθυσμού (υπερπληθυσμός) ή για λόγους δημόσιας υγείας και καταπολέμησης ασθενειών.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων (WOAH) αναγνωρίζει ότι οι μαζικές θανατώσεις αδέσποτων σκύλων είναι αναποτελεσματικές και ενδέχεται ακόμη και να έχουν αντίθετα αποτελέσματα, επισημαίνοντας ότι η μείωση του αριθμού των σκύλων δεν αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο περιορισμού ασθενειών, όπως της λύσσας. Αντίθετα, προκρίνει μια συνολική διαχείριση του πληθυσμού σκύλων, βασισμένη σε προγράμματα στειρώσεων, εμβολιασμών, υπεύθυνης ιδιοκτησίας και βελτίωσης της ευζωίας των ζώων. Σύμφωνα με τον οργανισμό, οι πρακτικές αυτές συμβάλλουν στη μείωση των ανεμβολίαστων ζώων, στη διατήρηση της ανοσίας στον πληθυσμό και στον περιορισμό συμπεριφορών που ευνοούν τη μετάδοση νοσημάτων, χωρίς να παραβιάζεται η ευζωία των ζώων (Άρθρο 7.7.1, του Κώδικα Υγείας Χερσαίων και Υδρόβιων Ζώων):

Στη συστηματική ανασκόπηση του Πανεπιστημίου του Leeds, που δημοσιεύθηκε το 2019 στο επιστημονικό περιοδικό Animals, οι ερευνητές εξέτασαν διαφορετικές πολιτικές για τη διαχείριση πληθυσμού των αδέσποτων, τη δημόσια υγεία και την ευζωία των ζώων (ευθανασία, στείρωση, καταφύγια) και διαπίστωσαν ότι τα προγράμματα στειρώσεων μειώνουν πιο αποτελεσματικά τον πληθυσμό των αδέσποτων σκύλων σε βάθος χρόνου σε σχέση με τις θανατώσεις. Σε μοντέλα προσομοίωσης, οι στειρώσεις μπορούσαν να μειώσουν τον πληθυσμό έως και 75% σε 20 χρόνια, ενώ η θανάτωση μόνο περίπου 13% υπό αντίστοιχες συνθήκες. Η μελέτη αναφέρει ρητά ότι όταν συγκρίθηκαν άμεσα, οι θανατώσεις ήταν λιγότερο αποτελεσματικές από τον έλεγχο γονιμότητας στη μείωση του πληθυσμού. Όπως αναφέρουν:

Η μέθοδος της θανάτωσης έχει επικριθεί ως αναποτελεσματική όσον αφορά τη μείωση των πληθυσμών σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα [88]. Αυτό επιβεβαιώθηκε από μελέτες μοντελοποίησης που συνέκριναν άμεσα τον έλεγχο της γονιμότητας με τη θανάτωση. Οι μελέτες αυτές διαπίστωσαν ότι, αν και η θανάτωση οδήγησε σε αρχική μείωση του μεγέθους του πληθυσμού των σκύλων (π.χ. σε περίοδο πέντε ετών [88]), ο έλεγχος της γονιμότητας ήταν πιο αποτελεσματικός στη μείωση του μεγέθους του πληθυσμού σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα (π.χ. σε περίοδο 20 ετών) [85,88]. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι οι οντότητες που απομακρύνονται μέσω της θανάτωσης αντικαθίστανται από νέες μέσω αντισταθμιστικής αναπαραγωγής ή μετανάστευσης από άλλες περιοχές [114], καθιστώντας έτσι τη μέθοδο λιγότερο αποτελεσματική μακροπρόθεσμα.

Ο επίσημος οδηγός του Διεθνούς Συνασπισμού Διαχείρισης Ζώων Συντροφιάς (ICAM Coalition), ο οποίος συντάσσεται από παγκόσμιους φορείς (όπως η World Animal Protection και η Humane Society International), προκρίνει ξεκάθαρα τη στείρωση/εμβολιασμό (συμπεριλαμβανομένου του CNR) ως επιστημονικά αποτελεσματική λύση για την ευζωία και τη δημόσια υγεία, ενώ οι μαζικές θανατώσεις (culling) αντιμετωπίζονται ως δείκτης αποτυχίας. Ο οδηγός αναδεικνύει τη στείρωση και την επανένταξη ως μέθοδο που σταθεροποιεί τον πληθυσμό, μειώνει τις γεννήσεις/θανάτους κουταβιών και χτίζει «ανοσία αγέλης» ενάντια σε ασθένειες (όπως η λύσσα), κάτι που προστατεύει τη δημόσια υγεία (σελ. 8 και 25). Ο οδηγός δεν αποδέχεται τις μαζικές θανατώσεις ως λύση. Αντίθετα, τις τοποθετεί στη λίστα των αρνητικών δεικτών, με στόχο οι φιλοζωικές παρεμβάσεις να τις μειώσουν ή να τις εκμηδενίσουν (σελ. 3).

Τα επιστημονικά και επιδημιολογικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν στην ενότητα αυτή λαμβάνονται υπόψη από τα κράτη κατά τη διαδικασία νομοθέτησης. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία και ο ελληνικός νόμος (Ν. 4830/2021) βασίζονται αποκλειστικά στο μοντέλο του CNR (περισυλλογή, στείρωση και επανένταξη), με την ευθανασία να επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνο για λόγους ανίατων ασθενειών ή αποδεδειγμένης, μη αναστρέψιμης επιθετικότητας.

Ποιοι τάσσονται υπέρ της ευθανασίας υγιών ζώων;

Η PETA (People for the Ethical Treatment of Animals) είναι ένας ακτιβιστικός οργανισμός, ιδιαίτερα γνωστός για τη μάχη ενάντια στις δοκιμές καλλυντικών σε ζώα, τη βιομηχανία της γούνας, τα τσίρκο, την εντατική κτηνοτροφία, καθώς και στις καμπάνιες για να σταματήσει ο κόσμος να αγοράζει ζώα από pet shops και εκτροφείς.

Η PETA υποστηρίζει ανοιχτά την ευθανασία ως μια αναγκαία και ανθρωπιστική πράξη. Το βασικό της επιχείρημα είναι ότι ένας ανώδυνος θάνατος είναι προτιμότερος από μια ζωή γεμάτη εξαθλίωση, αρρώστιες και κακοποίηση στους δρόμους, ή από τον μόνιμο ψυχολογικό βασανισμό της ισόβιας φυλάκισης σε ένα κλουβί καταφυγίου.

«Από τα εκατομμύρια ζώα που φιλοξενούνται σε καταφύγια κάθε χρόνο, περίπου τα μισά πρέπει να υποβληθούν σε ευθανασία για ανθρωπιστικούς λόγους ή επειδή δεν υπάρχουν κατάλληλα σπίτια για να τα φιλοξενήσουν», αναφέρει η PETA σχολιάζοντας το πρόβλημα του υπερπληθυσμού των αδέσποτων.

Στην πράξη, η PETA θανατώνει ετησίως περίπου το 80% των ζώων στο μοναδικό καταφύγιο που διαθέτει στο Νόρφολκ της Βιρτζίνια, το οποίο λειτουργεί ως «καταφύγιο έσχατης ανάγκης», με το ποσοστό των υιοθεσιών να εμφανίζεται σταθερά εξαιρετικά χαμηλό (συνήθως κάτω από 2-5%), σύμφωνα με τις επίσημες εκθέσεις που υποβάλλει κάθε χρόνο στο Υπουργείο Γεωργίας και Καταναλωτικών Υπηρεσιών της Βιρτζίνια (VDACS). Αυτό επιβεβαιώνει ότι η υιοθεσία δεν αποτελεί κεντρικό στόχο των πολιτικών της PETA, η οποία προωθεί τις δωρεάν στειρώσεις, μέσα από κινητές κλινικές στειρώσεων που διαθέτει και υλοποιεί καμπάνιες για να σταματήσει ο κόσμος να αγοράζει ζώα από pet shops και εκτροφείς. [πηγή1] [πηγή2]

Επιτυχημένα και αποτυχημένα μοντέλα στην πράξη

1. Ινδία: από την αποτυχία στην επιτυχία μέσω της στείρωσης και του εμβολιασμού

Η Ινδία, πριν από την έναρξη του περίφημου προγράμματος ABC (Animal Birth Control), χρησιμοποιούσε τις μαζικές θανατώσεις ως τη μοναδική επίσημη μέθοδο ελέγχου και αντιμετώπισης του υπερπληθυσμού και της λύσσας, με τα κρούσματα λύσσας να αυξάνονται διαρκώς και τον πληθυσμό των σκύλων να παραμένει σταθερός ή αυξανόμενος. Όπως αναφέρει το επίσημο εγχειρίδιο του Υπουργείου Αλιείας, Κτηνοτροφίας και Γαλακτοκομίας της Ινδίας:

«Στην Ινδία, για περισσότερα από 150 χρόνια έως το 2001, η μαζική θανάτωση αδέσποτων σκύλων με διάφορους τρόπους, όπως η ηλεκτροπληξία, η εκτέλεση με πυροβολισμό και η δηλητηρίαση, θεωρούνταν από τις αρχές ως η μόνη λύση για την αντιμετώπιση του προβλήματος του υπερπληθυσμού των αδέσποτων σκύλων και των θανάτων από λύσσα».

Το 1994, η οργάνωση Help in Suffering (HIS) ξεκίνησε το πιλοτικό πρόγραμμα στείρωσης και εμβολιασμού στην Τζαϊπούρ, κατορθώνοντας να μηδενίσει τα κρούσματα λύσσας στους ανθρώπους εντός της ζώνης εφαρμογής, μέσα σε λίγα χρόνια, ενώ και ο πληθυσμός μειώθηκε φυσιολογικά κατά 28%. [πηγή] Ταυτόχρονα, η εφαρμογή του προγράμματος είχε πολλαπλά οφέλη για την κοινότητα. Ενδεικτικά, μέσα σε βάθος 23 ετών, το πρόγραμμα στείρωσης και εμβολιασμού κατόρθωσε να αποτρέψει πάνω από 360.000 δαγκώματα σκύλων, οδηγώντας στην εξοικονόμηση 5,62 εκατομμυρίων δολαρίων, μια μεγάλη οικονομική ανακούφιση για τον προϋπολογισμό των τοπικών Υπηρεσιών υγείας, αλλά και βελτίωση της ασφάλεια της κοινότητας. [πηγή1] [πηγή2] [πηγή3]

2. Το success-story της Ολλανδίας και ο μηδενισμός των αδέσποτων

Αντίστοιχα, η Ολλανδία κατόρθωσε να γίνει η πρώτη χώρα με μηδενικό αριθμό αδέσποτων, χάρη στη συνδυαστική εφαρμογή του πρόγραμμα CNVR (περισυλλογή, στείρωση, εμβολιασμός, επανένταξη), της αυστηρής νομοθεσίας (υψηλοί φόροι για την αγορά ζώων από εκτροφείς, βαριές ποινές για εγκατάλειψη) και της στροφής της κοινωνίας αποκλειστικά στην υιοθεσία. [πηγή1] [πηγή2] [πηγή3]

Η ερευνήτρια Isabelle Sternheim, στο έργο της «Πώς η Ολλανδία ελευθερώθηκε από τα αδέσποτα», αφού παραθέτει τις πολιτικές που ακολουθήθηκαν, απευθύνεται στις χώρες που το φαινόμενο των αδέσποτων ζώων είναι ακόμα υψηλό, αναφέροντας τα εξής:

«Μελέτες δείχνουν ότι, όταν δημιουργούνται στειρωμένοι πληθυσμοί, ο αριθμός των σκύλων μειώνεται. Ωστόσο, αυτό λειτουργεί μόνο σε συνδυασμό με την ενημέρωση και την καταγραφή.

Αν ένα θηλυκό σκυλί γεννά, κατά μέσο όρο, τέσσερα κουτάβια κάθε έξι μήνες, με επαρκή τροφή μπορεί να αποκτήσει περισσότερους από 5.000 απογόνους μέσα σε πέντε χρόνια. Εφόσον υπάρχουν επαρκείς πόροι, στο άμεσο μέλλον, τη θέση κάθε νεκρού ζώου θα καταλάβει ένα άλλο ζώο και ο πληθυσμός θα αυξηθεί μέχρι τη μέγιστη χωρητικότητά του.

Η ευθανασία (όπως συμβαίνει συχνά στην Ανατολική Ευρώπη) ή η περισυλλογή και η τοποθέτηση σε καταφύγια λειτουργεί μόνο για πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα και είναι άχρηστη ως μέτρο για τη μακροπρόθεσμη μείωση των πληθυσμών.

Η μέθοδος CNVR [περισυλλογή, στείρωση, εμβολιασμός, επιστροφή] είναι μια δοκιμασμένη μέθοδος που μπορεί να βοηθήσει κάθε χώρα παγκοσμίως να μειώσει τον αριθμό των αδέσποτων ζώων με έναν πολύ φιλικό τρόπο.

Επειδή στις Κάτω Χώρες οι εθελοντικές οργανώσεις διαδραμάτισαν πολύ σημαντικό ρόλο στη μείωση του πληθυσμού των αδέσποτων σκύλων και στην ανακούφιση των ζώων, συνιστάται να εμπλακούν οργανώσεις για την προστασία των ζώων και σε άλλες χώρες και να τους ανατεθεί ενεργός ρόλος.

Με τον σωστό συνδυασμό του προγράμματος CNVR, της διεθνούς συνεργασίας, της δέσμευσης των οργανώσεων για την προστασία των ζώων και της εκπαίδευσης, θα είναι δυνατό να μειωθεί ο αριθμός των αδέσποτων σκύλων σε πολλές χώρες».

3. Το άλυτο πρόβλημα της Ρουμανίας

Η περίπτωση της Ρουμανίας είναι το κατεξοχήν παράδειγμα χώρας που πέρασε από τις μαζικές θανατώσεις στην αποτυχημένη προσπάθεια εφαρμογής του CNR (Στείρωση-Επανένταξη), για να καταλήξει τελικά —μετά τον θάνατο ενός παιδιού— στη νομιμοποίηση της μαζικής ευθανασίας. [πηγή]

Από το 2013, με τον νόμο 258/2013 εφαρμόζεται ο κανόνας των 14 εργάσιμων ημερών. Συνεργεία των δήμων μαζεύουν τα αδέσποτα από τους δρόμους και τα οδηγούν σε δημόσια καταφύγια. Εάν περάσουν οι 14 ημέρες και το ζώο δεν υιοθετηθεί, οι δήμοι έχουν εκ του νόμου τη δικαιοδοσία να προχωρήσουν άμεσα σε ευθανασία/θανάτωση, προκειμένου να αδειάσουν οι θέσεις για τα επόμενα.

Στην πράξη, όμως, η διαχείριση των αδέσποτων μετατράπηκε σε μια κερδοφόρα βιομηχανία υπεξαίρεσης δημοσίου χρήματος. Ο νόμος του 2013, επέτρεψε στους δήμους να αναθέτουν τη διαχείριση των αδέσποτων (περισυλλογή, στέγαση, ευθανασία) σε ιδιωτικές εταιρείες-εργολάβους, οι οποίες αμείβονται από το κράτος «ανά κεφαλή», όπως αποκαλύπτει η μεγάλη έρευνα του διεθνούς οργανισμού Four Paws. Καταγεγραμμένες καταγγελίες αναφέρουν ότι οι εταιρείες αυτές υπερχρέωναν τους δήμους με εξωφρενικά ποσά (που έφταναν έως και τα 200€ ανά σκύλο), σύμφωνα με τη διεθνή αναφορά του οργανισμού Paws2Rescue.

Με βάση την προσφυγή του ευρωπαϊκού οργανισμού Save the Dogs στο Ελεγκτικό Συνέδριο της Ρουμανίας, τέτοιες εταιρείες εργολάβων μετατατρέπονταν σε εικονικές φιλοζωικές ΜΚΟ για να αντλούν ευρωπαϊκά κονδύλια για στειρώσεις και προγράμματα εμβολιασμού που ουδέποτε υλοποιούσαν.

Μια μεγάλη, πρόσφατη μυστική έρευνα του διεθνούς οργανισμού Four Paws που δημοσιεύθηκε από το Associated Press, αποκαλύπτει με οπτικό υλικό τη «συστημική αμέλεια» και τα τρομακτικά ποσοστά θνησιμότητας στα δημόσια χρηματοδοτούμενα καταφύγια της Ρουμανίας.

Τι ισχύει στην Ελλάδα;

Η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα πιο αυστηρά πλαίσια προστασίας (Νόμος 4830/2021 – Πρόγραμμα «Άργος»), σε εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πλαίσια. Η ευθανασία υγιών ζώων απαγορεύεται ρητά. Επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνο αν το ζώο πάσχει από ανίατη, επώδυνη ασθένεια ή εάν κριθεί επισήμως ως επικίνδυνο (μετά από επιθέσεις), κατόπιν ομόφωνης απόφασης πενταμελούς επιτροπής του τοπικού δήμου, σύμφωνα με τις παραγράφους 8 έως 10 του άρθρου 10 του Ν.4830/2021. Σε περίπτωση διαφωνίας των μελών της επιτροπής αυτής, η οριστική απόφαση λαμβάνεται από τριμελή επιστημονική επιτροπή, που απαρτίζεται αποκλειστικά από κτηνίατρους. Οι δήμοι υποχρεούνται να στειρώνουν, να τσιπάρουν και να επανεντάσσουν τα ζώα στο περιβάλλον αν δεν υιοθετηθούν.

Για τον Δήμο Βόλου έχουν διατυπωθεί επανειλημμένα σοβαρές καταγγελίες από φιλοζωικά σωματεία και πολίτες, τόσο παλαιότερα για τις συνθήκες διαβίωσης στο δημοτικό κυνοκομείο όσο και γενικότερα για τη διαχείριση των αδέσποτων της πόλης [πηγή1] [πηγή2] [πηγή3]. Ο Δήμος Βόλου διαθέτει πλατφόρμα υιοθεσιών “Adopt Me“, μέσα από την οποία οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με εθελοντές, η οποία, ωστόσο, έχει επικριθεί για αστοχίες και λάθη.

Τους ισχυρισμούς του κ. Αχιλλέα Μπέου απέρριψε ο Κτηνιατρικός Σύλλογος Μαγνησίας στη δημόσια τοποθέτησή του, υποστηρίζοντας ότι «η ευθανασία δεν αποτελεί μέσο διαχείρισης αδέσποτων ζώων» και πως «η επίκληση των χωρών αυτών ως παραδειγμάτων για την εφαρμογή ευθανασίας σε υγιή αδέσποτα ζώα συντροφιάς είναι επιστημονικά και πραγματολογικά εσφαλμένη». Ενδεικτικά για τις τρεις χώρες στις οποίες αναφέρθηκε ο Αχιλλέας Μπέος, ο σύλλογος ανέφερε:

«Στη Γερμανία, η ευθανασία υγιών ζώων ουσιαστικά απαγορεύεται και εφαρμόζεται μόνο για σοβαρούς ιατρικούς λόγους, με τα ζώα να παραμένουν σε καταφύγια έως την υιοθεσία τους, ακόμη και για μεγάλο χρονικό διάστημα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν υφίσταται ενιαίο χρονικό όριο ή γενικευμένη πρακτική ευθανασίας βάσει χρόνου παραμονής, αλλά διαφορετικά μοντέλα διαχείρισης με έμφαση στις υιοθεσίες και τη συνεργασία με φιλοζωικούς οργανισμούς. Όπου εφαρμόζεται ευθανασία, αυτή συνδέεται με ειδικές συνθήκες και όχι με αυτοματοποιημένα χρονικά κριτήρια. Κατά συνέπεια, η επίκληση των χωρών αυτών ως παραδειγμάτων για την εφαρμογή ευθανασίας σε υγιή αδέσποτα ζώα συντροφιάς είναι επιστημονικά και πραγματολογικά εσφαλμένη».

Σε νεότερη τοποθέτησή του στις 4 Μαΐου 2026, ο κ. Μπέος υποστήριξε ότι είναι κάθετα αντίθετος στην ευθανασία, αναφέροντας ότι ο Δήμος δαπανά μεγάλα ποσά για τα αδέσποτα που φιλοξενεί στις δομές του, τα οποία, ωστόσο, όπως είπε «θα προτιμούσα να τα δώσω σε συνανθρώπους μας που έχουν ανάγκη επιβίωσης», θεωρώντας υπεύθυνους αυτούς που νομοθετούν.

Συμπέρασμα

Η πλαισίωση της ευθανασίας από τον κ. Αχιλλέα Μπέο ως προφανούς και εύλογης λύσης, στην οποία καταφεύγουν χώρες όπως η Αγγλία, η Γερμανία και οι ΗΠΑ, ύστερα από τρεις μήνες φύλαξης των αδέσποτων, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Για τις τρεις αυτές χώρες, η ευθανασία δεν αποτελεί ούτε προφανή ούτε εύλογη πρακτική. Αντίθετα, στη Γερμανία η θανάτωση υγιών ζώων απαγορεύεται ρητά από το Σύνταγμα. Στην Αγγλία και στις ΗΠΑ το νομικό πλαίσιο είναι διαφορετικό, επιτρέποντας την ευθανασία ακόμα και σε υγιή ζώα, εξαιτίας υπερπληθυσμού. Όμως, στην πράξη, αφενός το κίνημα no-kill προσπαθεί να αλλάξει την ισχύουσα νομοθεσία, αφετέρου οι τοπικές Αρχές συνεργάζονται με μεγάλες ΜΚΟ, οι οποίες περισυλλέγουν τα ζώα σε καταφύγια εφαρμόζοντας πρακτικές no-kill. Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά ευρήματα, η ευθανασία δεν αποτελεί από μόνη της αποτελεσματική λύση για τη μείωση του πληθυσμού. Αντίθετα, η επιστήμη έχει διαπιστώσει ότι η ευζωία και η δημόσια υγεία ευνοούνται από έναν συνδυασμό μεθόδων, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν τη στείρωση, τον εμβολιασμό, την επανένταξη, την εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, των υποψήφιων κηδεμόνων και των αρμόδιων Αρχών, όπως προβλέπει και η ελληνική νομοθεσία (Ν. 4830/2021).

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://www.animallaw.info/statute/germany-cruelty-german-animal-welfare-act
2. https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1990/43/section/149
3. https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2026/05/Tierheimordnung_DTSchB.pdf
4. https://www.taxydromos.gr/magnesia/volos/1315929/ktiniatrikos-syllogos-magnisias-gia-dimosia-topothetisi-achillea-mpeoy-i-eythanasia-den-apotelei-meso-diacheirisis-adespoton-zoon/
5. https://gegonota.news/2026/04/29/efthanasia-gia-adespota-stous-3-mines-protasi-tou-achillea-beou-vinteo/
6. https://www.petradar.org/en/articles/no-kill-shelters-in-the-us-the-fight-to-save-millions-of-pets
7. https://bestfriends.org/pet-care-resources/benefits-trap-neuter-vaccinate-return-tnvr-community-cats
8. https://www.aspca.org/helping-shelters-people-pets/us-animal-shelter-statistics
9. https://www.aspca.org/about-us/aspca-policy-and-position-statements/no-kill-community-coalitions
10. https://www.shelteranimalscount.org/2025-report
11. https://www.mdpi.com/2076-2615/9/12/1020
12. https://www.taxheaven.gr/law/4830/2021
13. https://www.peta.org/issues/animal-companion-issues/animal-companion-factsheets/euthanasia-compassionate-option/
14. https://www.peta.org/issues/animal-companion-issues/
15. https://www.peta.org/action/campaigns/
16. https://www.peta.org/issues/animal-companion-issues/animal-shelters/
17. https://www.newsweek.com/peta-and-euthanasia-85753
18. https://www.vdacs.virginia.gov/animals-animal-custody-record-reports.shtml
19. https://www.zoosos.gr/etiketa/dimotiko-kunokomeio-bolou/
20. https://spotlight.peta.org/petasaves/img/infographic-PETAsaves-v06.jpg
21. https://magnesianews.gr/volos/filozoiko-somateio-synyparcho-den-mas-dinei-trofes-gia-ta-adespota-o-dimos-voloy.html
22. https://www.taxydromos.gr/magnesia/volos/1212045/kataggelies-se-varos-toy-dimoy-voloy-gia-astochies-stin-katagrafi-kai-anartisi-adespoton-zoon/
23. https://www.ertnews.gr/perifereiakoi-stathmoi/volos/kataggelies-gia-adiaforia-tou-dimou-meta-apo-thanatoseis-adespoton-zoon/
24. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16980523/
25. https://www.icam-coalition.org/jaipur-abc-costs-greatly-outweighed-by-benefits/
26. https://everydogmatters.eu/how-did-the-netherlands-manage-to-become-the-first-country-with-no-stray-dogs/
27. https://www.aol.com/lifestyle/netherlands-recognized-having-virtually-no-161832909.html
28. https://www.nokillmovement.org/the-no-kill-equation
29. https://media.ellinikahoaxes.gr/uploads/2026/05/FOUR_PAWS_Puppy_Scammers_Report_Full_Version_20231129.pdf
30. https://apnews.com/video/animal-welfare-group-finds-systemic-neglect-at-public-dog-shelters-in-romania-7d733dca3d7646389bf967cabfc2c795
31. https://paws2rescue.com/the-eu-and-stray-dogs/
32. https://www.savethedogs.eu/en/green-life-recycling-becomes-ngo-and-resumes-stray-captures-in-cernavoda/