Όχι, επίσημο βρετανικό έγγραφο δεν αποδεικνύει ότι ο ιός SARS-CoV-2 δεν υπάρχει

Αρκετή διάδοση έχει γνωρίσει τις τελευταίες ημέρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο ισχυρισμός ότι επίσημο έγγραφο του Υπουργείου Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου αποκαλύπτει πως ο ιός SARS-CoV-2 δεν έχει απομονωθεί ποτέ και συνεπώς δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι ο ιός υπάρχει. Ο ισχυρισμός βασίζεται σε ένα βίντεο στο οποίο η Ιρλανδή πρώην δημοσιογράφος Gemma O’Doherty αποκαλύπτει το υποτιθέμενο έγγραφο.

Παραδείγματα διάδοσης του ισχυρισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Το βίντεο που αναπαράγεται:

Διαφορετικό απόσπασμα του ίδιου βίντεο όπου ακούμε περισσότερα σχετικά με την προέλευση του εγγράφου:

Τι ισχύει

Αρχικά, είναι σημαντικό να τονίσουμε πως η Gemma O’Doherty, η πηγή του ισχυρισμού, είναι γνωστή υποστηρίκτρια θεωριών συνωμοσίας ενώ κατά το παρελθόν διάφοροι λογαριασμοί της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν ανασταλεί, κυρίως γιατί αναπαρήγαν ρητορική μίσους. Επίσης, το 2022 η O’Doherty δικάστηκε και της επιβλήθηκε πρόστιμο, καθώς κατά την εποχή της απαγόρευσης κυκλοφορίας στην Ιρλανδία αυτή είχε μετακινηθεί παρανόμως εκτός της περιοχής της με σκοπό να συμμετάσχει σε πορεία κατά των υγειονομικών μέτρων που πραγματοποιήθηκε σε άλλη πόλη.

Το εξεταζόμενο βίντεο, στο οποίο βασίζεται ο ισχυρισμός, δεν είναι πρόσφατο, καθώς έχει κυκλοφορήσει ξανά στο διαδίκτυο κατά το παρελθόν και συγκεκριμένα τον Νοέμβριο του 2020, όταν μαζί του είχαν ασχοληθεί κι άλλοι οργανισμοί ελέγχου γεγονότων, όπως το Reuters και το AAP FactCheck.

Στο βίντεο βλέπουμε την O’Doherty να στέκεται μπροστά από το Υπουργείο Υγείας της Ιρλανδίας κρατώντας το έγγραφο που υποτίθεται ότι αποδεικνύει ότι ο κορωνοϊός SARS-CoV-2 δεν υπάρχει. Όπως εξηγεί, το έγγραφο που κρατά αποτελεί απάντηση του Βρετανικού Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας σε ένα αίτημα ελεύθερης πρόσβασης στην πληροφόρηση (Freedom of Information Request – FOI Request) που κατατέθηκε από πολίτη. Τα αιτήματα ελεύθερης πρόσβασης στην πληροφόρηση δίνουν τη δυνατότητα στους πολίτες να ζητούν από τις Αρχές καταγεγραμμένες πληροφορίες που έχουν στη διάθεση τους. Σύμφωνα με την O’Doherty, ο πολίτης ζήτησε από το Υπουργείο να του αποστείλουν επιστημονικές αποδείξεις που να υποστηρίζουν την ύπαρξη του SARS-CoV-2. Όπως λέει, το Υπουργείο απάντησε στο αίτημα του πολίτη λέγοντας ότι δεν έχει στην κατοχή του κανένα στοιχείο που να αφορά την απομόνωση του ιού, το οποίο η O’Doherty  υποστηρίζει ότι αποτελεί απόδειξη ότι ο ιός δεν υπάρχει.

Στη συνέχεια η O’Doherty διαβάζει αναλυτικά το αίτημα το οποίο κατέθεσε ο πολίτης. Σύμφωνα με όσα λέει, ο πολίτης ζήτησε «μια πλήρη, ακριβή και ολοκληρωμένη λίστα των αρχείων που κατέχει το Υπουργείο Υγείας που να περιγράφει την απομόνωση ενός κορονοϊού SARS-CoV-2, ο οποίος να έχει ληφθεί απευθείας από έναν συμπτωματικό ασθενή COVID-19, όπου το δείγμα δεν συνδυάστηκε πρώτα με οποιαδήποτε άλλη πηγή γενετικού υλικού, αποκλείοντας έτσι την επιμόλυνση.

Όπως λέει η O’Doherty, το Υπουργείο απάντησε στο αίτημα λέγοντας ότι «όχι, δεν έχουν απομονώσει αυτόν τον ιό».

Στο σχετικό άρθρο κατάρριψης του ισχυρισμού, το Reuters εντόπισε αίτημα με το περιεχόμενο το οποίο αναφέρει η O’Doherty διαθέσιμο στην ιστοσελίδα whatdotheyknow.com, έναν ιστότοπο που έχει σχεδιαστεί για να βοηθά τους ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο να υποβάλλουν αιτήματα ελεύθερης πρόσβασης στην πληροφόρηση. Η ιστοσελίδα δημοσιεύει τόσο τα αιτήματα όσο και τις απαντήσεις των Αρχών, με στόχο να καταστήσει τις πληροφορίες διαθέσιμες σε όλους και να εξαλείψει την ανάγκη πολλών ατόμων να υποβάλλουν τα ίδια αιτήματα. Ο ιστότοπος λειτουργεί ως μόνιμο δημόσιο αρχείο βάσης δεδομένων των αιτήσεων FOI που υποβάλλονται μέσω αυτού.

Όπως προκύπτει από το διαθέσιμο αίτημα που υπάρχει στη βάση του whatdotheyknow, η απάντηση που έλαβε ο πολίτης στο αίτημά του, δεν συμπίπτει με αυτήν που αναφέρει η O’Doherty. Συγκεκριμένα, το βρετανικό Υπουργείο Υγείας απάντησε λέγοντας πως δεν μπορεί να ικανοποιήσει το αίτημα, καθώς αυτό δεν πληροί τις προϋποθέσεις ενός αιτήματος FOI, το οποίο πρέπει να αφορά αποκλειστικά και μόνο καταγεγραμμένες πληροφορίες, όπως έντυπο ή ηλεκτρονικό αρχειακό υλικό. Όπως εξηγεί το Υπουργείο στην απάντησή του, το αίτημα του πολίτη ζητά γενικές πληροφορίες και γνώμη και, κατά συνέπεια, δεν μπορεί να ικανοποιηθεί. Ωστόσο, πουθενά στην απάντηση του Υπουργείου δεν αναφέρεται ότι ο ιός δεν έχει απομονωθεί, όπως ισχυρίζεται η O’Doherty.

Φυσικά, παρόμοιοι ισχυρισμοί περί μη απομόνωσης του ιού SARS-CoV-2  έχουν κυκλοφορήσει και κατά το παρελθόν, για τους οποίους έχουμε προχωρήσει σε σχετική κατάρριψή. Στην πραγματικότητα ο ιός SARS-CoV-2 έχει απομονωθεί πολλές φορές και από διαφορετικούς επιστήμονες σε διάφορες χώρες ήδη από τις αρχές του 2020. [πηγή 1][πηγή 2][πηγή 3][πηγή 4][πηγή 5]

Μιλώντας στο AAP FactCheck η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Ώκλαντ της Νέας Ζηλανδίας, Siouxsie Wiles, εξήγησε ότι αιτήματα σαν και αυτό που αναφέρεται παραπάνω δεν μπορούν να ικανοποιηθούν, καθώς εξαρχής ζητούν κάτι που δεν μπορεί να συμβεί. Συγκεκριμένα, όπως είδαμε, το αίτημα ζητούσε από το βρετανικό Υπουργείο Υγείας δεδομένα που να αφορούν την απομόνωση του ιού από δείγμα που να έχει ληφθεί απευθείας από έναν συμπτωματικό ασθενή με COVID-19 και να μην έχει συνδυαστεί με καμία άλλη πηγή γενετικού υλικού. Όμως, όπως εξηγεί η καθηγήτρια, αυτό είναι αδύνατον. Καθώς οι ιοί δεν αποτελούν ζωντανούς οργανισμούς, η απομόνωσή τους μπορεί να γίνει μόνο εάν καλλιεργηθούν σε άλλα κύτταρα.

Πέρα από τον παραπάνω αναληθή ισχυρισμό, η O’Doherty στο βίντεο αναπαράγει κι άλλους ανακριβείς ισχυρισμούς, όπως ότι τα PCR tests δεν είναι ικανά να ανιχνεύσουν τον ιό SARS-CoV-2 (διαθέσιμη κατάρριψη), ότι οι μάσκες δεν μπορούν να περιορίσουν τη μετάδοση του ιού και ότι προκαλούν σοβαρά προβλήματα υγείας (διαθέσιμη κατάρριψη) και ότι το CDC έχει παραδεχθεί ότι ο ιός δεν έχει ανιχνευτεί (διαθέσιμη κατάρριψη).

Συμπέρασμα

Όπως προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία, ο ισχυρισμός ότι σύμφωνα με επίσημο έγγραφο του βρετανικού Υπουργείου Υγείας ο ιός SARS-CoV-2 δεν έχει απομονωθεί και συνεπώς δεν υπάρχει δεν ευσταθεί. Ο ιός έχει απομονωθεί και μελετηθεί ήδη από τα τέλη του 2019, όταν και πρωτοεμφανίστηκε. Το έγγραφο, το οποίο παρουσιάζεται από την Ιρλανδή πρώην δημοσιογράφο Gemma O’Doherty, ως απόδειξη του εξεταζόμενου ισχυρισμού, δεν υπάρχει στην βρετανική βάση δεδομένων όπου καταχωρούνται τέτοιου είδους αιτήματα. Τέλος το υποτιθέμενο αίτημα, το κείμενο του οποίου κυκλοφορεί σε ανεπίσημες σελίδες, ήταν διατυπωμένο με τέτοιο τρόπο που δεν θα μπορούσε να λάβει θετική απάντηση καθώς δεν ζητούσε συγκεκριμένα έγγραφα ή άλλο αρχειακό υλικό, αλλά γενικές πληροφορίες.