Βίντεο που απεικονίζει λιτανεία σε ορθόδοξη μονή της Ουκρανίας παρουσιάζεται με παραπλανητικό τρόπο

Στα τέλη Αυγούστου 2024, κυκλοφόρησε στα κοινωνικά δίκτυα ένα βίντεο, το οποίο συνοδευόταν από τον ισχυρισμό ότι δείχνει διαμαρτυρία γυναικών στην Ουκρανία κατά της απαγόρευσης της λειτουργίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας από τον πρόεδρο της χώρας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ωστόσο, το βίντεο παρουσιάζεται παραπλανητικά, καθώς στην πραγματικότητα απεικονίζει θρησκευτική πομπή στη Λαύρα του Ποτσάεφ, ιστορική ορθόδοξη Ιερά Μονή της δυτικής Ουκρανίας, για την εορτή της Κοίμησης της Θεοτόκου. Επιπλέον, ο ισχυρισμός ότι ο Ζελένσκι υπέγραψε νόμο που απαγορεύει γενικά τη δραστηριότητα όλων των Ορθόδοξων Εκκλησιών στην Ουκρανία είναι ψευδής.

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Πλαίσιο

Η Ουκρανία έχει δύο αναγνωρισμένες Ορθόδοξες Εκκλησίες που λειτουργούν στη χώρα. Υπάρχει η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, η οποία είναι αυτοκέφαλη, αναγνωρισμένη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και ευρισκόμενη σε κοινωνία με αυτό, η οποία έχει κερδίσει σε δημοφιλία μετά την εισβολή της Ρωσίας το 2022, και υπάρχει και η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (Πατριαρχείου Μόσχας), η οποία συνδέεται με τη Ρωσία, καθώς υπάγεται εκκλησιαστικά στο Πατριαρχείο της Μόσχας, θεωρούμενη από το τελευταίο ως ο ουκρανικός κλάδος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Σήμερα, η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (Πατριαρχείου Μόσχας) δεν τυγχάνει ιδιαίτερης δημοφιλίας στην Ουκρανία εξαιτίας των δεσμών της με τη Ρωσία. Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η εμπιστοσύνη προς αυτήν κατέρρευσε εντελώς. Από τον Μάιο του 2022 η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (Πατριαρχείου Μόσχας) ανακοίνωσε πως αποφάσισε να διακόψει τις σχέσεις της με τη Ρωσία, ιδίως μετά την υποστήριξη που εξέφρασε για τη ρωσική εισβολή ο Πατριάρχης Μόσχας και πασών των Ρωσιών, Κύριλλος, ωστόσο η ανακοίνωση αυτή δεν έχει γίνει ιδιαίτερα αποδεκτή στο εσωτερικό της Ουκρανίας. 

Ερχόμενοι στο παρόν, τον Αύγουστο του 2024 το ουκρανικό κοινοβούλιο ενέκρινε νόμο που απαγορεύει τις οργανώσεις που συνδέονται με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία διατηρεί δεσμούς με την κυβέρνηση της Ρωσίας. Ο νόμος αυτός καταργεί τη λειτουργία ξένων θρησκευτικών οργανώσεων στην ουκρανική επικράτεια, εάν αυτές συμμετέχουν σε ένοπλη επίθεση κατά της Ουκρανίας, κατέχουν προσωρινά τμήματα του εδάφους της ή υποστηρίζουν άμεσα ή έμμεσα (συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων δηλώσεων ηγετών ή άλλων διοικητικών οργάνων) την ένοπλη επίθεση εναντίον της χώρας.

Οι θρησκευτικές οργανώσεις στην Ουκρανία που συνδέονται με την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, όπως τέτοια είναι και η Ιερά Μονή της Λαύρας της Κοιμήσεως της Θεοτόκου του Ποτσάεφ, έχουν προθεσμία εννέα μηνών για να τερματίσουν τις σχέσεις τους με το Πατριαρχείο της Μόσχας.

Στο πλαίσιο αυτό, κυκλοφόρησε στα ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο ψευδής ισχυρισμός ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας αποφάσισε να απαγορεύσει τη θρησκευτική λατρεία για όλους τους Ορθόδοξους Ουκρανούς. Σε προηγούμενο άρθρο μας (δείτε εδώ), έχουμε διευκρινίσει ότι η απαγόρευση αφορά μόνο τη λειτουργία των θρησκευτικών οργανώσεων που τελούν υπό ρωσική επιρροή – όπως τέτοια είναι η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (Πατριαρχείου Μόσχας) – και δεν επηρεάζει ούτε την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας ούτε τα δικαιώματα των Ορθόδοξων πιστών στη χώρα.

Τι ισχύει

Αρχικά, το βίντεο που αναπαράγεται είναι το εξής:

Προκειμένου να εντοπίσουμε την προέλευση του βίντεο, πραγματοποιήσαμε αντίστροφη αναζήτηση εικόνας, χρησιμοποιώντας χαρακτηριστικά καρέ του υπό εξέταση υλικού μέσω του εργαλείου InVid.

Η αναζήτηση μας επέστρεψε μια σειρά από ουκρανικά δημοσιεύματα που περιλαμβάνουν το συγκεκριμένο βίντεο καθώς και φωτογραφίες, επιβεβαιώνοντας ότι απεικονίζουν θρησκευτική πομπή με 30.000 πιστούς στη Λαύρα του Ποτσάεφ στις 25 Αυγούστου 2024, παραμονές της εορτής της Κοίμησης της Θεοτόκου κατά το Ιουλιανό (“παλαιό”) ημερολόγιο, το οποίο ακολουθείται από τη μονή. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να δείτε τα δημοσιεύματα εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ και εδώ.

Μετά από αναζήτηση, η αρχική αναπαραγωγή του βίντεο εντοπίστηκε στο κανάλι Telegram της Αγίας Λαύρας του Ποτσάεφ. Μπορείτε να βρείτε τον σχετικό σύνδεσμο εδώ.

Τέλος, στο βίντεο διακρίνονται πολλές ανδρικές μορφές, σε αντίθεση με τα δημοσιεύματα που κάνουν λόγο για μία διαμαρτυρία που απαρτίζεται σχεδόν αποκλειστικά από γυναίκες.

Τον ισχυρισμό έχει επίσης καταρρίψει ο οργανισμός ελέγχου γεγονότων Open.

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός είναι αναληθής. Το υπό εξέταση βίντεο δεν απεικονίζει διαμαρτυρία γυναικών στην Ουκρανία κατά της “απαγόρευσης της Ορθόδοξης Εκκλησίας” από τον πρόεδρο της χώρας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αλλά θρησκευτική πομπή στην Ιερά Μονή της Λαύρας του Ποτσάεφ για την εορτή της Κοίμησης της Θεοτόκου. Επιπλέον, ο ισχυρισμός ότι ο Ζελένσκι υπέγραψε νόμο που απαγορεύει γενικά τη δραστηριότητα όλων των ορθόδοξων Εκκλησιών στην Ουκρανία είναι ψευδής. Η απαγόρευση αφορά αποκλειστικά θρησκευτικές οργανώσεις που υπάγονται στο Πατριαρχείο της Μόσχας και δεν επηρεάζει ούτε την αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, που είναι αναγνωρισμένη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ούτε τα δικαιώματα των Ορθόδοξων πιστών στη χώρα.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%B1%CF%8D%CF%81%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%A0%CE%BF%CF%84%CF%83%CE%AC%CE%B9%CF%86
2. https://en.wikipedia.org/wiki/Orthodox_Church_of_Ukraine
3. https://en.wikipedia.org/wiki/Ukrainian_Orthodox_Church_(Moscow_Patriarchate)
4. https://www.reuters.com/world/europe/moscow-led-ukrainian-orthodox-church-breaks-ties-with-russia-2022-05-28/
5. https://www.latimes.com/world-nation/story/2022-03-29/russian-orthodox-patriarch-offers-a-spiritual-defense-of-the-war-in-ukraine
6. https://www.ellinikahoaxes.gr/2024/08/22/o-zelenski-den-skopevei-na-apagorefsei-tin-orthodoxi-latreia/
7. https://uoc-news.church/2024/08/25/blizko-30-tis-palomnikiv-pribuli-do-pochajivskoji-lavri-naperedodni-svyata-uspinnya-bozhoji-materi/#2024-09-03
8. http://pravoslavye.org.ua/2024/08/почаїв-близько-30-тисяч-паломників-приб/
9. https://inkorr.com/tisaci-palomnikiv-moskovskoi-cerkvi-popri-zaboronu-pribuli-do-pocaivskoi-lavri-237103
10. https://chpravda.com/ukraine/tisyachi-palomnikiv-moskovskoї-cerkvi-popri-zaboronu-pribuli-do-pochaїvskoї-lavri/
11. https://orthochristian.com/163125.html
12. https://t.me/s/pochayv_lavra_online
13. https://spzh.live/ua/news/81802-30-ti-tisjachnij-khresnij-khid-pribuv-do-pochajivskoji-lavri
14. https://orthodoxostypos.gr/λιτανεία-30-000-ατόμων-έφτασε-στη-λαύρα-του/
15. https://t.me/pochayv_lavra_online/258
16. https://www.open.online/2024/08/31/video-protesta-ucraini-contro-zelensky-legge-chiesa-ortodossa-patriarcato-mosca-fc/.