Ψηφιακά τροποποιημένη εικόνα από επίσκεψη προσκόπων σε τζαμί της Σκωτίας

Ευρεία διάδοση γνώρισε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τον Μάιο του 2026, μια εικόνα η οποία υποτίθεται πως αποτυπώνει την επίσκεψη προσκόπων σε τζαμί της Σκωτίας. Πιο συγκεκριμένα, στο οπτικό υλικό φαίνεται μια ομάδα παιδιών, στο εσωτερικό του τζαμιού, να προσκυνά κατά τους ισλαμικούς κανόνες προσευχής, ενώ ένα από αυτά παραμένει όρθιο δίπλα σε έναν άνδρα με μούσι ντυμένο στα λευκά. Σε όλες τις περιπτώσεις, η εικόνα παρουσιάστηκε ως αυθεντική αποτύπωση της επίσκεψης αυτής. Ωστόσο, όπως θα αναλύσουμε στη συνέχεια, το στιγμιότυπο αυτό έχει τροποποιηθεί ψηφιακά. Οι εντοπισμένες αναπαραγωγές συγκέντρωσαν εκατοντάδες αντιδράσεις.

Παραδείγματα αναπαραγωγών:

Πλαίσιο εμφάνισης του ισχυρισμού

Οι σχετικές με τον ισχυρισμό αναρτήσεις στα social media εμφανίστηκαν στα τέλη Μαΐου 2026, με αφορμή εκπαιδευτική επίσκεψη ενός συλλόγου προσκόπων σε τζαμί της Σκωτίας. Πιο συγκεκριμένα, η Ένωση Προσκόπων του Ηνωμένου Βασιλείου επισκέφθηκε, τον Μάιο του 2026, το Ισλαμικό Κέντρο Stirling στη Σκωτία, στο πλαίσιο του προγράμματος Beaver Scouts το οποίο αφορά παιδιά ηλικίας έξι έως οκτώ ετών.

Σύμφωνα με τις επίμαχες αναρτήσεις, η εξεταζόμενη εικόνα αποτελεί στιγμιότυπο από την επίσκεψη αυτή. Επίκεντρο των δημοσιεύσεων αποτέλεσε το γεγονός ότι ένα από τα εικονιζόμενα παιδιά δεν προσκύνησε τη στιγμή της ισλαμικής προσευχής και παρέμεινε όρθιο δίπλα σε έναν άνδρα με γένια και λευκή αμφίεση. Όπως θα αποδείξουμε στη συνέχεια, παρ’ όλο που το αγόρι, πράγματι, δεν προσκύνησε, η εικόνα είναι ψηφιακά τροποποιημένη και ο άνδρας με τα λευκά προστέθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.

Το εξεταζόμενο οπτικό υλικό κοινοποιήθηκε από πλήθος λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κοινοποίηση βίντεο από την εκπρόσωπο Τύπου του Λευκού Οίκου, Karoline Leavitt, στο X (πρώην Twitter). Εκτός από το νεαρό αγόρι που δεν προσκυνά κατά τα ισλαμικά πρότυπα, στο βίντεο εμφανίζεται και ο άνδρας στα λευκά να στέκεται όρθιος. Ωστόσο, όπως και στην περίπτωση της φωτογραφίας έτσι και στο βίντεο, ο άνδρας έχει προστεθεί ψηφιακά.

Ακολουθεί η εξεταζόμενη εικόνα:

Τι ισχύει

Αρχικά, μετά από επικοινωνία μας με την Ένωση Προσκόπων, εκπρόσωποι του οργανισμού επιβεβαίωσαν την ψηφιακή τροποποίηση της εξεταζόμενης εικόνας. Τόνισαν ότι η επίσκεψη των παιδιών στον χώρο λατρείας πράγματι πραγματοποιήθηκε, στο πλαίσιο των δράσεων για τη γνωριμία με διαφορετικές θρησκείες και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Ωστόσο, ξεκαθάρισαν ότι μέρος του υλικού που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει παραποιηθεί.

«Πολλές από τις εικόνες που αναπαράγονται στα social media είναι πλαστές, πιθανότατα προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης (AI). Το γνωρίζουμε αυτό διότι ορισμένα πρόσωπα έχουν μετακινηθεί ψηφιακά, ενώ άλλα έχουν προστεθεί εκ των υστέρων – και συγκεκριμένα ο άνδρας με τα μούσια και τα λευκά».

Σε συνέχεια της ανάλυσης και προχωρώντας σε αναζήτηση με λέξεις-κλειδιά, εντοπίζεται αυθεντικό βίντεο από το περιστατικό αναρτημένο στο Χ, στο οποίο δεν εμφανίζεται ο άνδρας. Αντίθετα, στη θέση του βρίσκεται άλλο άτομο, μέλος των προσκόπων, ο οποίος γονατίζει. Όπως αναφέρει ο λογαριασμός που το κοινοποίησε, το πρωτότυπο βίντεο αρχικά αναρτήθηκε στο TikTok από τον επίσημο λογαριασμό του Ισλαμικού Κέντρου Stirling. Στη συνέχεια, ωστόσο, το Κέντρο Stirling το διέγραψε.

Συγκριτική εξέταση:

Παρατηρώντας περαιτέρω το οπτικό υλικό, εντοπίζονται ασυνέπειες οι οποίες αποδεικνύουν ότι η εικόνα τροποποιήθηκε ψηφιακά. Για παράδειγμα, πίσω από τον εξεταζόμενο άνδρα με τη γενειάδα εμφανίζονται με ασυνήθιστο τρόπο παπούτσια, τα οποία, ωστόσο, είναι μέρος του αυθεντικού βίντεο και του άνδρα που γονατίζει.

Παράλληλα, ο έλεγχος της εικόνας με το εργαλείο επαλήθευσης της OpenAI επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για προϊόν τεχνητής νοημοσύνης, καθώς εντόπισε ενσωματωμένο στο αρχείο ελέγχου ένα ψηφιακό υδατογράφημα τεχνολογίας SynthID. Το υδατογράφημα αυτό λειτουργεί ως ‘ψηφιακή σφραγίδα’, η οποία αποδεικνύει την ψηφιακή δημιουργία της υπό εξέταση εικόνας.

Αποτέλεσμα ελέγχου:

Αξίζει να αναφέρουμε, ότι και οργανισμοί ελέγχου γεγονότων του εξωτερικού, σε αντίστοιχα άρθρα τους (εδώ, εδώ), εντόπισαν και ανέλυσαν την ψηφιακή τροποποίηση της εξεταζόμενης εικόνας.

Συμπέρασμα

Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, η εξεταζόμενη εικόνα δεν αποτελεί αυθεντικό στιγμιότυπο από την επίσκεψη των προσκόπων σε τζαμί της Σκωτίας. Παρ’ όλο που η εκπαιδευτική επίσκεψη της Ένωσης Προσκόπων στο Ισλαμικό Κέντρο Stirling πραγματοποιήθηκε, το οπτικό υλικό που κυκλοφόρησε έχει υποστεί ψηφιακή επεξεργασία. Όπως επιβεβαίωσε η Ένωση Προσκόπων και όπως προκύπτει τόσο από το πρωτότυπο βίντεο όσο και από το εργαλείο επαλήθευσης της OpenAI, ο άνδρας με τα γένια και τα λευκά ρούχα δεν βρισκόταν εκεί αλλά προστέθηκε αργότερα ψηφιακά με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://x.com/DownWithTheSNP/status/2058964350858150237?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E2058964350858150237%7Ctwgr%5Ea73327e0412198b42c4d4d25bf1c20355bcd0ca4%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Fpublish.x.com%2F%3Fquery%3Dhttps3A2F2Ftwitter.com2FDownWithTheSNP2Fstatus2F2058964350858150237widget%3DTweet
2.https://openai.com/el-GR/research/verify/
3.https://factchecknederland.afp.com/doc.afp.com.B6UZ9NQ
4.https://fullfact.org/culture-and-society/viral-picture-scout-group-mosque-visit-altered/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHls_hWE6DghVD4UJT2SVAQ2r76OG3H8x_BYrl_6fnnfQf9K5stefZo19fhcy_aem_cahnncfTpE6LP4CvXrTZUA