“Μελέτη” από σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης δεν καταρρίπτει την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή

Το τελευταίο διάστημα τόσο σε διαδικτυακές ιστοσελίδες (oudensxolion.gr, ellinikiafipnisis.com), όσο και στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης αναπαράγεται ανάλυση η οποία πραγματοποιήθηκε από Σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), υποστηρίζοντας την κατάρριψη του συμπεράσματος ότι η κλιματική αλλαγή οφείλεται στις δραστηριότητες του ανθρώπινου είδους.

Παρόλο που οι συγγραφείς της μελέτης προσπαθούν να την προβάλλουν ως μία καινοτόμα ιδέα στο χώρο της επιστήμης (καθώς δημιουργήθηκε από το AI Grok-3 beta), αυτή δεν αποτελεί παρά μία βιβλιογραφική έρευνα στηριζόμενη σε ήδη υπάρχον υλικό ακαδημαϊκών καθηγητών, οι οποίοι αντιτίθενται στην ευρύτερη άποψη της επιστημονικής κοινότητας στο θέμα της κλιματικής αλλαγής. Συνεπώς η μελέτη αυτή δεν χρησιμοποιεί δεδομένα και μεθοδολογία, αλλά το σύστημα AI με κατάλληλη καθοδήγηση από τους συν-συγγραφείς της μελέτης, συγκεντρώνει πληροφορίες από άλλες δημοσιευμένες έρευνες των οποίων τα αποτελέσματα έρχονται σε αντίθεση με την πλειοψηφία της επιστημονικής κοινότητας.

Πριν αρχίσουμε την αποδόμηση των ισχυρισμών είναι σημαντικό να τονίσουμε την αμφισβητούμενη εγκυρότητα της μελέτης που θα αναλυθεί. Το γεγονός ότι βασικός επιμελητής της έρευνας και σύνταξης της ανάλυσης είναι Σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, την καθιστά αμφισβητήσιμη. Οι επιστήμονες έχουν προειδοποιήσει αρκετές φορές ότι παρά τα πολλά οφέλη της εισαγωγής της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ακαδημαϊκή έρευνα, ελλοχεύουν και κίνδυνοι. Ο Mark Neff καθηγητής περιβαλλοντικών επιστημών δήλωσε ότι: “Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα ( όπως το GhatGPT και το Grok 3 – beta) δεν έχουν την ικανότητα να συλλογίζονται. Είναι στατιστικά μοντέλα τα οποία μπορούν να προβλέψουν τις επόμενες λέξεις ή φράσεις βάσει των δεδομένων στα οποία έχουν εκπαιδευτεί.”

Στη συνέχεια γεννάται το ερώτημα ποιο επιστημονικό περιοδικό και ποιοι επιστημονικοί κριτές, θα έδιναν άδεια δημοσίευσης ενός τέτοιου άρθρου. Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science of Climate Change το οποίο δεν εμπεριέχεται σε αναγνωρισμένες βιβλιογραφικές βάσεις δεδομένων (πχ. Scopus, ScienceDirect κα), ενώ παράλληλα δε διαθέτει impact factor, με αποτέλεσμα η εγκυρότητα των άρθρων τα οποία δημοσιεύονται σε αυτό να είναι αμφισβητήσιμη. Την εγκυρότητα της μελέτης σχολίασε και ο οργανισμός fact – cheking AFP , ο οποίος τονίζει ότι ούτε το περιοδικό ούτε ο εκδότης του είναι μέλη της Επιτροπής Δεοντολογίας Δημοσιεύσεων (Committee of Publication Ethics).

Ακόμη, ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι κάποιοι συν- συγγραφείς του άρθρου αυτού (Willie Soon,  David Legates) είναι ευρέως γνωστοί αρνητές της κλιματικής αλλαγής. Ειδικότερα ο Willie Soon έχει διασπείρει και στο παρελθόν αντίστοιχη παραπληροφόρηση η οποία έχει εξεταστεί σε προηγούμενο άρθρο μας (“Είναι το διοξείδιο του άνθρακα το “αέριο της ζωής”; Μάλλον όχι“).

Στο παρόν άρθρο θα αποδομήσουμε τους τρεις βασικότερους ισχυρισμούς της έρευνας αυτής, χρησιμοποιώντας πληροφορίες και επιστημονικά τεκμήρια από οργανισμούς και φορείς, αποδεκτούς και αναγνωρισμένους από την πλειοψηφία της επιστημονικής κοινότητας.

Παράδειγμα ανάρτησης στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης:

Τι ισχύει

Ξεκινάμε από τον πρώτο ισχυρισμό ο οποίος υποστηρίζει ότι οι εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) οι οποίες προέρχονται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, αποτελούν μικρό ποσοστό σε σχέση με αυτές οι οποίες προέρχονται από φυσικές πηγές. Ο ισχυρισμός αυτός είναι παραπλανητικός αφού εστιάζει μόνο στο μέγεθος των ποσών του ανθρώπινου εκπεμπόμενου διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), χωρίς να αναφέρεται στις συνέπειες που επιφέρουν αυτά τα έξτρα εκλυόμενα ποσά. Οι εισροές CO₂ στην ατμόσφαιρα λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων είναι όντως μικρότερες σε σχέση με αυτές που προέρχονται από φυσικές πηγές, όμως αυτό δε σημαίνει ότι δε διαταράσσουν την ατμόσφαιρα και το περιβάλλον της Γης.

Ο κύκλος του άνθρακα

Πριν ξεκινήσουμε την αποδόμηση του ισχυρισμού αξίζει να κάνουμε μία μικρή αναφορά στις διαδικασίες με τις οποίες το CO₂ εισέρχεται/ εξέρχεται από/στην ατμόσφαιρα. Το διοξείδιο του άνθρακα είναι ένα φυσικό συστατικό της ατμόσφαιρας το όποιο εισέρχεται στην ατμόσφαιρα κυρίως από την αποσύνθεση βλάστησης, ενώ σε μικρότερες ποσότητες προέρχεται από ηφαιστειακές εκρήξεις, από την αναπνοή έμβιων οργανισμών και από την καύση ορυκτών καυσίμων αλλά και την αποψίλωση των δασών (Meteorology Today). Όσον αφορά στην απομάκρυνση του CO₂ από την ατμόσφαιρα αυτή συμβαίνει μέσω της φωτοσύνθεσης, της χημικής γήρανσης μίας διεργασίας μέσω της οποίας η βροχή και το χιόνι απομακρύνουν CO₂ από την ατμόσφαιρα (chemical weathering), αλλά και μέσω των ωκεανών και των θαλασσών, οι οποίοι λειτουργούν ως ταμιευτήρες CO₂ καθώς το φυτοπλαγκτόν το δεσμεύει στα επιφανειακά ύδατα (Meteorology Today). Όμως ο άνθρακας ο οποίος αποδεσμεύεται από την ατμόσφαιρα μέσω των ωκεανών είτε της βλάστησης, έχει τη δυνατότητα να επανέλθει και πάλι στην ατμόσφαιρα ως CO₂. Στους ωκεανούς αναπτύσσεται μία ισορροπία στα ποσά του CO₂ τα οποία εισέρχονται και εξέρχονται από αυτούς. Το ίδιο συμβαίνει και με τη βλάστηση όπου ο ρυθμός της φωτοσύνθεσης ισούται με τον ρυθμό της οξείδωσης του άνθρακα πίσω σε CO₂ μέσω της αναπνοής των ζωντανών οργανισμών και των πυρκαγιών. Σε αυτό το φυσικό ισοζύγιο του άνθρακα προστίθενται και οι ανθρώπινες εκπομπές CO₂ από την καύση ορυκτών καυσίμων, αυξάνοντας τα ποσά του άνθρακα που εισέρχονται στην ατμόσφαιρα. Αυτή η διαδικασία περιγράφεται ως κύκλος του άνθρακα και απεικονίζεται σχηματικά στην Εικόνα 1.

Συνεπώς, η ατμόσφαιρα, οι ωκεανοί και η χερσαία βιόσφαιρα λειτουργούν σαν μία αλληλένδετη δεξαμενή όπου γίνεται συνεχόμενη ανταλλαγή των ποσοτήτων άνθρακα, χωρίς αυτός να χάνεται.

Σύμφωνα με το IPCC ( International Panel of Climate Change ) δύο είναι οι κύριες ανθρωπογενείς πηγές διοξειδίου του άνθρακα ( CO₂ ): οι εκπομπές από την καύση ορυκτών καυσίμων (πχ. πετρέλαιο, άνθρακας, φυσικό αέριο) και οι καθαρές εκπομπές που προκύπτουν από την αλλαγή χρήσης της γης και τη διαχείρισή της. Οι δύο αυτές πηγές προστίθενται στις ήδη υπάρχουσες φυσικές πηγές του CO₂, τις οποίες αναλύσαμε παραπάνω.

Η τελευταία έκθεση του IPCC  AR6 ανέδειξε ότι για τη χρονική  περίοδο 2010 – 2019, συνολικά 10.9  ± 0.9 PgC ανά έτος ( 10¹⁵ grams of carbon ) εισήλθαν στην ατμόσφαιρα από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, τα οποία διανεμήθηκαν μεταξύ τριών συστημάτων της Γης: το 46% συσσωρεύτηκε στην ατμόσφαιρα, το 23% απορροφήθηκε από τους ωκεανούς και το 31% αποθηκεύτηκε στη βλάστηση των χερσαίων οικοσυστημάτων. Η Εικόνα 2 αναφέρεται στο ισοζύγιο του διοξειδίου του άνθρακα από το 2010 – 2019, με τα ποσά άνθρακα που προέρχονται τόσο από φυσικές πηγές όσο και από ανθρώπινες.

Όπως αναλύθηκε και σε προηγούμενο άρθρο (“Παραπληροφόρηση γύρω από το CO₂, τη σχέση του με τη θερμοκρασία και την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή”) οι φυσικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ισοφαρίζονται από τις φυσικές απορροφήσεις, ενώ οι ανθρωπογενείς εκπομπές προστίθενται επιπλέον στο ισοζύγιο του άνθρακα. Όμως γνωρίζουμε ότι τα ποσά του άνθρακα προερχόμενα από τις φυσικές πηγές του, επισκιάζουν τη συμβολή του ανθρώπου καθώς ανέρχονται σε δέκα φορές περισσότερο CO₂, σε σχέση με αυτό που παράγεται από τον άνθρωπο μέσω της καύσης ορυκτών καυσίμων (climate.mit.edu). Είναι λογικό να υπάρχει σύγχυση πάνω στην σοβαρότητα που δίνουν οι επιστήμονες στις εκπομπές του CO₂ από το ανθρώπινο είδος, παρόλο που είναι τόσο μικρές σε σχέση με αυτές που προέρχονται από φυσικές πηγές.

Το πρόβλημα είναι ότι το επιπλέον ποσό του εκπεμπόμενου CO₂ που προσθέτουμε στην ατμόσφαιρα, έχει ανατρέψει την ισορροπία στην οποία βρισκόταν κάποτε ο κύκλος του άνθρακα. Για αυτό το λόγο τα ποσά του ατμοσφαιρικού CO₂ συνεχίζουν να ανεβαίνουν όσο ο άνθρωπος καίει ορυκτά καύσιμα. Οι φυσικοί απορροφητές CO₂ του πλανήτη δεν μπορούν να συμβαδίσουν με τον ρυθμό με τον οποίο προσθέτουμε άνθρακα στην ατμόσφαιρα μέσω των δραστηριοτήτων μας.

Συνεπώς, παρόλο που οι φυσικές εκπομπές CO₂ προσφέρουν μεγαλύτερα ποσά στην ατμόσφαιρα σε σύγκριση με τις ανθρωπογενείς, το πλεονάζον ανθρωπογενές CO₂ δεν μπορεί να απορροφηθεί στο σύνολο του.

Συνεχίζουμε με το δεύτερο ισχυρισμό, ο οποίος υποστηρίζει ότι το μεγαλύτερο μέρος του εκπεμπόμενου CO₂ απορροφάται γρήγορα στους ωκεανούς και στα δασικά οικοσυστήματα σε χρονικό διάστημα 3 έως 4 ετών, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με τη μακροπρόθεσμη διατήρηση που αναφέρει η IPCC.

Ωκεανός και βλάστηση, οι φυσικοί απορροφητές του CO₂

Ωκεανός

Είναι γνωστό ότι στην αρχή της Βιομηχανικής Επανάστασης περίπου στα τέλη του 1700, οι άνθρωποι προκάλεσαν αύξηση της συγκέντρωσης του CO₂ μεγαλύτερη από 40%, λόγω της καύσης ορυκτών καυσίμων αλλά και μέσω της αποψίλωσης δασών (climate.mit.edu). Λίγο λιγότερη από τη μισή ποσότητα αυτού του εκπεμπόμενου CO₂, βρίσκεται ακόμη στην ατμόσφαιρα ενώ η υπόλοιπη έχει απορροφηθεί από τους ωκεανούς και τη βλάστηση (climate.mit.edu). Από όλες τις εκπομπές από καύσεις ορυκτών καυσίμων στην ατμόσφαιρα από το 1850, υπολογίζεται ότι ο ωκεανός έχει καταφέρει να απορροφήσει 38% του εκπεμπόμενου CO₂. Έτσι όσο αυξάνονται τα ποσά CO₂ στην ατμόσφαιρα, τόσο θα αυξάνονται και στους ωκεανούς. Όμως αυτή η μεγάλη ποσότητα άνθρακα που απορροφάται από τους ωκεανούς, αποθηκεύεται μόνο στην επιφάνεια αυτών (περίπου στο πρώτο 1 km) και διεισδύει αργά σε πιο μεγάλα βάθη. Συγκεκριμένα στον ωκεανό απαιτούνται περίπου 1000 χρόνια ώστε να διαλυθεί ολοκληρωτικά αυτή η ποσότητα άνθρακα.

Παρόλο που πολλοί επιστήμονες επικεντρώθηκαν στα πλεονεκτήματα αυτής της διαδικασίας, τα οποία είναι η αφαίρεση αυτού του αερίου του θερμοκηπίου από την ατμόσφαιρα, δεκαετείς μελέτες έδειξαν ότι υπάρχουν και απώλειες. Το CO₂ το οποίο απορροφάται από τους ωκεανούς, αλλάζει τη χημεία του θαλασσινού νερού, προκαλώντας τη λεγόμενη οξίνιση των ωκεανών. Με τον όρο αυτόν εννοείται η αλλαγή του pH των ωκεανών λόγω της διάλυσης του CO₂ στο θαλασσινό νερό, η οποία αυξάνει τη συγκέντρωση των ιόντων του υδρογόνου (Η⁺) προκαλώντας μείωση του pH των ωκεανών. Μπορούμε να παρατηρήσουμε τη χημική αντίδραση που αναλύθηκε παραπάνω, στην Εικόνα 4.

Η Heather Benway ερευνήτρια με ειδικότητα στην Ωκεάνια Χημεία και Γεωχημεία στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας Woods Hole αναλύει τις επιπτώσεις της οξίνισης των ωκεανών, στο θαλάσσιο οικοσύστημα τονίζοντας ότι:

Η οξίνιση των ωκεανών θα επιφέρει διαφορετικά αποτελέσματα στα θαλασσινά φυτά και ζώα. Πολλά θαλάσσια χόρτα και φύκια που βασίζονται στο CO₂ για την παραγωγή ενέργειας μπορεί να επωφεληθούν από τα υψηλότερα επίπεδα CO₂ στους ωκεανούς. Ωστόσο, άλλοι θαλάσσιοι οργανισμοί θα δυσκολευτούν να επιβιώσουν σε έναν πιο όξινο ωκεανό, ιδίως εκείνοι με ευαίσθητα κελύφη και σκελετούς, τα οποία μπορεί να διαλυθούν πιο εύκολα όταν το θαλασσινό νερό γίνει πιο διαβρωτικό.    

Βλάστηση

Όσον αφορά στην απορρόφηση του CO₂ από την βλάστηση, καθώς τα δάση αναπτύσσονται τα δέντρα απορρόφουν άνθρακα από τον αέρα και τον αποθηκεύουν στον ξύλινο φλοιό τους, στη φυτική ύλη και στο έδαφος. Κάθε χρόνο από το 2000, τα δάση υπολογίζεται ότι έχουν αφαιρέσει κατά μέσο όρο 2 δισεκατομμύρια μετρικούς τόνους άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Αυτός ο φυσικός απορροφητής CO₂ επιβραδύνει την κλιματική αλλαγή, μειώνοντας το ρυθμό με τον οποίο το CO₂ προερχόμενο κυρίως από την καύση των ορυκτών καυσίμων, συσσωρεύεται στην ατμόσφαιρα.

Παρόλο που οι απορροφητές του διοξειδίου του άνθρακα (κυρίως ωκεανοί και βλάστηση) καταφέρνουν να απομακρύνουν ένα σημαντικό ποσό CO₂, έχει παρατηρηθεί ότι το 40% περίπου των εκπομπών κάθε έτους, παραμένει τελικά στην ατμόσφαιρα. Επιστήμονες επισημαίνουν ότι μερικές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα απορρόφονται γρήγορα από τους ωκεανούς, τα φυτά και το έδαφος, ενώ άλλες παραμένουν στην ατμόσφαιρα για τεράστια χρονικά διαστήματα. Ο Ed Boyle, καθηγητής Ωκεάνιας Γεωχημείας και υπεύθυνος του προγράμματος MIT/WHOI Joint Program εξηγεί ότι:

Το πρώτο 10% φεύγει γρήγορα από την ατμόσφαιρα, όμως δεν είναι μεγάλο ποσοστό. Το δεύτερο μέρος χρειάζεται αιώνες έως και χιλιετίες, αλλά αυτό καλύπτει μόνο το 80%.  

Όπως εξηγεί, το τελευταίο ποσό του διοξειδίου του άνθρακα που εισέρχεται στην ατμόσφαιρα χρειάζεται δέκα χιλιάδες χρόνια για να απομακρυνθεί ( climate.mit.edu ). Έχει παρατηρηθεί ότι η ικανότητα των ωκεανών και των φυτών να απορροφούν άνθρακα δεν μπορεί να συμβαδίσει με τον ρυθμό των εκπομπών CO₂ προερχόμενο από ανθρωπογενείς δραστηριότητες ( climate.mit.edu ). Έτσι ο ισχυρισμός ότι το μεγαλύτερο μέρος του εκπεμπόμενου CO₂ απορροφάται γρήγορα από τα δάση και τους ωκεανούς είναι εσφαλμένος.

Συνεχίζουμε  με τον τρίτο και τελευταίο ισχυρισμό ο οποίος υποστηρίζει ότι το παρατηρητήριο Mauna Loa δεν κατάφερε να αποτυπώσει την πτώση του διοξειδίου του άνθρακα ( CO₂ ) κατά 7% στην περίοδο του lockdown το 2020 λόγω της πανδημίας COVID-19. Ο ισχυρισμός αυτός αναφέρεται στη γραφική παράσταση του σχήματος στην Εικόνα 5, όπου αποτυπώνονται οι μέσες μηνιαίες τιμές της συγκέντρωσης του ατμοσφαιρικού CO₂ ppm (parts per million) από το 1958 έως και το σήμερα, όπως καταγράφηκαν από τον οργανισμό National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) στο παρατηρητήριο Mauna Loa της Χαβάη. Το NOAA εξέδωσε ειδική ανακοίνωση όπου αναφέρεται συγκεκριμένα στο ερώτημα γιατί εφόσον παρατηρήθηκε μείωση των εκπομπών του CO₂ προερχόμενο από την καύση ορυκτών καυσίμων κατά τη διάρκεια του lockdown, αυτή η μείωση δεν αποτυπώνεται και στη γραφική παράσταση του ατμοσφαιρικού CO₂.

Μπορούμε να παρατηρήσουμε στο γράφημα της Εικόνας 5, ότι για κάθε έτος παρατηρούνται μέγιστα και ελάχιστα για τις τιμές του CO₂, τα οποία οφείλονται στην εποχιακή διακύμανση της παραμέτρου. Έτσι παρατηρείται ότι το χειμώνα καταγράφονται οι μεγαλύτερες μετρήσεις, με το θάνατο των φυτών όπου απελευθερώνεται CO₂ στην ατμόσφαιρα. Αντιθέτως οι μικρότερες τιμές καταγράφονται το καλοκαίρι, όπου η άφθονη βλάστηση απορροφά CO₂ από την ατμόσφαιρα (Meteorology Today). Επομένως το NOAA καθώς μετρά το ατμοσφαιρικό CO₂, μέσα σε αυτές τις μετρήσεις περιλαμβάνονται τόσο οι φυσικές όσο και οι ανθρωπογενείς εκπομπές CO₂.

Έτσι το NOAA εξηγεί ότι:

Για να μπορέσουμε να ανιχνεύσουμε την πτώση των εκπομπών που προκλήθηκε από την πανδημία, θα πρέπει να είναι αρκετά μεγάλη ώστε να ξεχωρίζει από τη φυσική μεταβλητότητα του CO₂, η οποία εξαρτάται από την αντίδραση των φυτών και της ξηράς στις εποχιακές και ετήσιες μεταβολές, της υγρασίας, της θερμοκρασίας, της υγρασίας του εδάφους κλπ.  

Ακόμη και αν η μείωση των εκπομπών ήταν 25% θα περιμέναμε τις μέσες μηνιαίες τιμές του CO₂ στο Mauna Loa για το Μάρτιο, να ήταν κατά 0.2 ppm μειωμένες. Το International Energy Agency ανακοίνωσε ότι περιμένει 8% μείωση των εκπομπών για το 2020. Προφανώς μία τέτοια μείωση δε μπορεί να αποτυπωθεί σε παγκόσμια κλίμακα σε χρονικό διάστημα λιγότερο από ένα χρόνο. Επιπλέον, οι πυρκαγιές παράγουν CO₂ με ρυθμό που ίσως είναι παρόμοιος με τη μέτρια μείωση των εκπομπών που προκλήθηκε από την πανδημία.  

Συνεπώς ο ισχυρισμός ότι το παρατηρητήριο Mauna Loa δεν κατέγραψε την πτώση των εκπομπών CO₂ κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19, είναι παραπλανητικός καθώς όπως εξήγησε και ο οργανισμός NOAA μία τέτοια μικρή πτώση είναι δύσκολο να εμφανιστεί στην καμπύλη του ατμοσφαιρικού διοξειδίου του άνθρακα σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι ίδιοι τονίζουν ότι τον Απρίλιο του 2020, το Global Monitoring Laboratory ξεκίνησε μία σειρά πτήσεων εναέριας δειγματοληψίας πάνω από μεγάλα αστικά κέντρα της Ανατολικής Ακτής των Ηνωμένων Πολιτειών, με σκοπό την μελέτη της επίδρασης της πανδημίας τόσο στην ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, όσο και στην εκπομπή των αερίων του θερμοκηπίου.

Συμπέρασμα

Η μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης Grok-3 beta είναι παραπλανητική και βασισμένη σε έρευνες των οποίων τα αποτελέσματα, δεν βρίσκουν σύμφωνη την ευρύτερη επιστημονική κοινότητα. Μετά τη μελέτη επιστημονικών τεκμηρίων από αναγνωρισμένους φορείς και οργανισμούς αποδεικνύεται ότι, οι ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα εκπεμπόμενες από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, είναι όντως μικρότερες σε σχέση με αυτές προερχόμενες από φυσικές πηγές, όμως είναι ικανές να διαταράξουν το περιβάλλον και τις φυσικές διεργασίες της Γης. Ο ωκεανός και η βλάστηση ως φυσικοί απορροφητές του CO₂ απορροφούν ένα μικρό ποσοστό αυτού γρήγορα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του απομακρύνεται από την ατμόσφαιρα σε δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Το παρατηρητήριο Mauna Loa δεν απέδωσε την πτώση των εκπομπών CO₂ κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19, γιατί αυτή ήταν μικρή σε σχέση με τη φυσική μεταβλητότητα του ατμοσφαιρικού αερίου. Είναι σημαντικό οι πληροφορίες πάνω σε θέματα που αφορούν την κλιματική αλλαγή, να προέρχονται από φορείς και οργανισμούς οι οποίοι είναι πιστοποιημένοι, αποδεκτοί και αναγνωρίσιμοι από την επιστημονική κοινότητα. 

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://essd.copernicus.org/articles/17/965/2025/essd-17-965-2025.html
2. https://www.pmel.noaa.gov/co2/story/Ocean%2BAcidification
3. https://www.ipcc.ch/
4. https://gml.noaa.gov/education/carbon_toolkit/basics.html
5. https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-cycle/
6. https://gml.noaa.gov/obop/mlo/
7. https://galenmckinley.github.io/CarbonCycle/
8. https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-atmospheric-carbon-dioxide
9. https://climate.mit.edu/ask-mit/how-much-carbon-dioxide-does-earth-naturally-absorb
10. https://climate.mit.edu/explainers/ocean-acidification
11. https://www.whoi.edu/profile/hbenway/
12. https://en.wikipedia.org/wiki/PH
13. https://climate.mit.edu/explainers/forests-and-climate-change
14. https://climate.nasa.gov/vital-signs/carbon-dioxide/?intent=121
15. https://gml.noaa.gov/
16. https://scienceofclimatechange.org/
17. https://www.scopus.com/
18. https://www.sciencedirect.com/
19. https://en.wikipedia.org/wiki/Impact_factor
20. https://en.wikipedia.org/wiki/Grok_(chatbot)
21. https://en.wikipedia.org/wiki/Willie_Soon
22. https://en.wikipedia.org/wiki/David_Legates
23. https://gml.noaa.gov/ccgg/trends/
24. https://archive.org/details/meteorologytoday0000ahre_k0l0
25. https://scienceofclimatechange.org/grok-3-beta-et-al-a-critical-reassessment-of-the-anthropogenic-co%E2%82%82-global-warming-hypothesis/
26. https://www.whoi.edu/
27. https://www.ellinikahoaxes.gr/2025/04/07/parapliroforisi-gyro-apo-to-co%E2%82%82-ti-schesi-tou-me-ti-thermokrasia-kai-tin-anthropogeni-klimatiki-allagi/
28. https://www.ellinikahoaxes.gr/2025/04/17/einai-to-dioxeidio-tou-anthraka-to-aerio-tis-zois-mallon-ochi/
29. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%91%CE%BA%CF%84%CE%AE_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%97%CE%BD%CF%89%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CF%89%CE%BD_%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B5%CE%B9%CF%8E%CE%BD
30. https://chem.noesis.edu.gr/piges-kai-rolos-tou-dioxeidiou-tou-anthraka-sti-fysi
31. https://gml.noaa.gov/ccgg/covid2.html
32. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CF%85%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%84%CF%8C%CE%BD
33. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CF%89%CF%84%CE%BF%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7
34. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/figures/chapter-5/figure-5-1
35. https://publicationethics.org/
36. https://factcheck.afp.com/doc.afp.com.39798G2
37. https://climate.mit.edu/ask-mit/how-do-we-know-how-long-carbon-dioxide-remains-atmosphere
38. https://en.wikipedia.org/wiki/Weathering
39. https://simple.wikipedia.org/wiki/Parts_per_million