Ντόναλντ Τραμπ κατά της κλιματικής αλλαγής: όλοι οι επιστημονικά ατεκμηρίωτοι ισχυρισμοί που ειπώθηκαν στην ομιλία του στον ΟΗΕ

Στις 23 Σεπτεμβρίου του 2025, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), σχολίασε το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, την οποία χαρακτήρισε ως τη «μεγαλύτερη απάτη αυτού του κόσμου».

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του κατέφυγε σε πλήθος παραπλανητικών και ψευδών ισχυρισμών, τους οποίους θα αποδομήσουμε στη συνέχεια χρησιμοποιώντας ως πηγές διεθνείς επιστημονικούς οργανισμούς αλλά και επιστημονικές μελέτες.

Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, στα κλιματικά μοντέλα, στα ορυκτά καύσιμα κ.α.

Πρώτα, όμως, κρίνεται σκόπιμο να αναφέρουμε ότι η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί απλώς μια πραγματικότητα, αλλά μια κατάσταση της οποίας τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις βιώνουμε πλέον στην καθημερινότητά μας. Επιπλέον, όπως έχει επισημανθεί και σε προηγούμενα άρθρα μας (βλ. εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ και εδώ), δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο κύριος υπαίτιος για την αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας είναι τα αέρια του θερμοκηπίου που εκλύονται στην ατμόσφαιρα από ανθρώπινες δραστηριότητες, και πιο συγκεκριμένα το διοξείδιο του άνθρακα.

Η ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ είναι η ακόλουθη, όπου η αναφορά στην κλιματική αλλαγή εντοπίζεται από το σημείο 34:42 και έπειτα:

Πλαίσιο

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ντόναλντ Τραμπ αναπαράγει ψευδείς ισχυρισμούς ως προς την κλιματική αλλαγή και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει αναπαράγει και στο παρελθόν ισχυρισμούς παρόμοιους με αυτούς στην ομιλία του στον ΟΗΕ, με αυτούς να έχουν καταρριφθεί στο παρελθόν από τα Ellinika Hoaxes (βλ. εδώ).

Ο ίδιος άλλωστε έχει εκδηλώσει τη δυσπιστία του ως προς την κλιματική αλλαγή και στο παρελθόν, πράγμα που απέδειξε και έμπρακτα με την απόφασή του αποχώρησης των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού, η οποία στοχεύει στην καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη αλλά και της κλιματικής αλλαγής. Σημειώνεται πως όλες οι χώρες της ΕΕ έχουν επικυρώσει την παραπάνω συμφωνία.

Τι ισχύει

Οι επιστήμονες τη δεκαετία του 70 δεν πίστευαν ότι ο πλανήτης βρισκόταν μπροστά σε μία παγκόσμια ψύξη

Ξεκινάμε από τον πρώτο ισχυρισμό, στον οποίο ο Τραμπ αναφέρει ότι:

Κάποτε μιλούσαν για παγκόσμια ψύξη, τώρα για παγκόσμια θέρμανση. Αν κοιτάξουμε πίσω στα χρόνια, στο 1920, 1930 είπαν ότι η παγκόσμια ψύξη θα σκοτώσει τον κόσμο. Τώρα λένε για παγκόσμια θέρμανση.

Ο ισχυρισμός αυτός έχει ειπωθεί ξανά από τον Ντόναλντ Τραμπ, σε παλαιότερη συνέντευξή του, και έχει καταρριφθεί σε προηγούμενο άρθρο μας εδώ. Παρόμοιος ισχυρισμός έχει καταρριφθεί και σε άρθρο μας εδώ. Ο μύθος περί “Παγκόσμιας Ψύξης”, που επικαλείται ο Ντόναλτ Τραμπ, έχει τις ρίζες του στη δεκαετία του 1970, όταν ορισμένες επιστημονικές μελέτες ανέφεραν ότι η αύξηση των αερολυμάτων στην ατμόσφαιρα – λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων όπως η καύση ορυκτών καυσίμων – θα μπορούσε να μειώσει την ηλιακή ακτινοβολία που φτάνει στην επιφάνεια της Γης, προκαλώντας ψύξη. Ωστόσο, σύμφωνα με τους Peterson et al. (2008), δεν υπήρχε επιστημονική συναίνεση τη δεκαετία του 1970 στο γεγονός ότι ο πλανήτης βρισκόταν μπροστά σε μία επικείμενη εποχή των παγετώνων. Αντιθέτως ακόμη και από τότε, τα peer-reviewed επιστημονικά άρθρα έκαναν λόγο για ανθρωπογενή παγκόσμια θέρμανση.

Πιο συγκεκριμένα, είναι αλήθεια ότι οι τάσεις της θερμοκρασίας έδειχναν ότι ο πλανήτης ψυχόταν για παραπάνω από δύο δεκαετίες, με αυτή την ψύξη να είχε ξεκινήσει το 1940. Παρόλα αυτά οι επιστήμονες στη συνέχεια διαπίστωσαν ότι οι παγκόσμιες μέσες θερμοκρασίες ήταν πτωτικές, κυρίως λόγω των αλλαγών στο Βόρειο Ημισφαίριο. Μία ανάλυση του Νότιου Ημισφαιρίου, παρ’ όλα αυτά, απέδειξε ότι οι θερμοκρασίες κινούνταν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η ψύξη αυτή αποδόθηκε, από κάποιους επιστήμονες της εποχής, στα αερολύματα που είχαν απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα. Αυτό που παρατήρησαν στα τέλη της δεκαετίας του 70 ήταν ότι τα αέρια του θερμοκηπίου κυριαρχούσαν στην ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο πλανήτης οδηγούταν σε παγκόσμια θέρμανση.

Οι Peterson et al. (2008), στην έρευνά τους εντόπισαν τις επιστημονικές δημοσιεύσεις της εποχής και προσπάθησαν να διαχωρίσουν αυτές που υποστήριζαν το ενδεχόμενο παγκόσμιας ψύξης και το ενδεχόμενο παγκόσμιας θέρμανσης. Τα αποτελέσματα απεικονίζονται στην γραφική παράσταση της Εικόνας 1. Αποδείχθηκε ότι η πλειοψηφία των επιστημονικών ερευνών υποστήριζε ότι η τότε παρατηρούμενη ψύξη ήταν προσωρινή ενώ τόνιζαν ότι η αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου οδηγούσε τον πλανήτη σε παγκόσμια θέρμανση. Συγκεκριμένα, για τη χρονική περίοδο από το 1965 έως το 1979, η έρευνα των Peterson et al. (2008) εντόπισε 7 επιστημονικές έρευνες που υποστήριζαν το ενδεχόμενο παγκόσμιας ψύξης, 44 που υποστήριζαν το ενδεχόμενο παγκόσμιας θέρμανσης και 20 ουδέτερες που δεν υποστήριζαν ούτε το ένα, ούτε το άλλο.

Έτσι σε αντίθεση με όλα όσα ανέφερε ο Τραμπ στον ΟΗΕ, η πλειοψηφία των επιστημονικών ερευνών τη δεκαετία του 1970 δεν υποστήριζε ότι η Γη βρισκόταν αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο παγκόσμιας ψύξης αλλά, αντίθετα, ακόμη και από τότε είχαν παρατηρήσει τον κυρίαρχο ρόλο των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, ενώ προειδοποιούσαν για τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο στην αύξηση της θερμοκρασίας αλλά και την επερχόμενη παγκόσμια θέρμανση.

Έχει αποδειχθεί ότι τα κλιματικά μοντέλα είναι αξιόπιστα και λειτουργούν σωστά

Η κλιματική αλλαγή είναι η μεγαλύτερη απάτη του κόσμου. Όλες αυτές οι προβλέψεις που έγιναν από τα Ηνωμένα Έθνη και από άλλους για κακούς σκοπούς, ήταν λάθος.

Στη συνέχεια της ομιλίας του ο 47ος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, σχολίασε ότι τα κλιματικά μοντέλα που χρησιμοποιούνται από τους επιστήμονες και τους επιστημονικούς οργανισμούς, με σκοπό την πρόβλεψη των διαφόρων παραμέτρων που διαμορφώνουν το κλίμα, είναι εσφαλμένα. Ο ισχυρισμός του είναι ψευδής, καθώς γνωρίζουμε ότι τα μοντέλα αυτά αξιολογούνται από την επιστημονική κοινότητα, χρησιμοποιώντας πραγματικές επίγειες μετρήσεις από μετεωρολογικούς σταθμούς, με τις αξιολογήσεις να δείχνουν ότι τα αποτελέσματα είναι ικανοποιητικά. 

Τα κλιματικά μοντέλα αποτελούν μαθηματικές προσομοιώσεις διαφόρων παραγόντων που, αλληλεπιδρώντας μεταξύ τους, έχουν την ικανότητα να επηρεάζουν το κλίμα της Γης, όπως για παράδειγμα η ατμόσφαιρα, οι ωκεανοί, ο πάγος κ.α. Οι επιστήμονες του κλίματος χρησιμοποιούν αυτά τα μοντέλα με σκοπό την πρόβλεψη του μελλοντικού κλίματος. Σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (National Oceanic and Atmpspheric Administration – NOAA), σε ένα νέο κλιματικό μοντέλο αρχικά εισάγονται τιμές φυσικών παραμέτρων του παρελθόντος, κυρίως από την προβιομηχανική εποχή το 1850. Έτσι, έχοντας αυτά τα δεδομένα, το μοντέλο αρχίζει να τρέχει δίνοντας αποτελέσματα. Στη συνέχεια τα αποτελέσματα αυτά ελέγχονται με πραγματικές παρατηρήσεις ώστε να παρατηρηθεί το πόσο καλά συγκλίνουν μεταξύ τους. Αυτή η δοκιμή επιτρέπει στους επιστήμονες να ελέγξουν την ακρίβεια των μοντέλων και να εντοπίζουν τους τομείς που χρειάζονται βελτίωση.

Η NASA σχολιάζει το ζήτημα σε παλαιότερη ανακοίνωσή της. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι, σε δημοσίευση τους, οι Hausfather et al. (2020) αξιολόγησαν την επίδοση των μοντέλων από το 1970 έως το 2007, χρησιμοποιώντας επίγειες μετεωρολογικές μετρήσεις έως και το 2017. Αυτό που ανακάλυψαν ήταν ότι από τα 17 μοντέλα που αξιολογήθηκαν, τα 10 είχαν καλή συμφωνία με τις επίγειες μετεωρολογικές μετρήσεις. Οι συγγραφείς της μελέτης, σημείωσαν ότι τα μοντέλα για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο μελέτης, δεν υποεκτιμούσαν ούτε υπερεκτιμούσαν την αύξηση της θερμοκρασίας. 

Τη συγκεκριμένη δήλωση του Τραμπ, σχολίασε και το climatebook.gr αποδομώντας την με την ίδια έρευνα των Hausfather et al. (2020). Όσον αφορά στην έρευνα, οι ίδιοι σχολιάζουν ότι:

Από τις 17 προβολές, 10 μοντέλα έδωσαν τιμές θερμοκρασίας συμβατές με τις παρατηρήσεις όταν συγκρίθηκαν ως προς την αλλαγή θερμοκρασίας διαχρονικά.

Όταν συνυπολογίστηκαν οι αποκλίσεις μεταξύ των αναμενόμενων και των πραγματικών παραγόντων που επηρεάζουν το κλίμα (π.χ. εκπομπές CO₂, άλλα αέρια, ηφαιστειακές εκρήξεις), τότε 14 από τα 17 μοντέλα «επαληθεύονται», δηλαδή θεωρούνται συνεπή με τις παρατηρήσεις.

Δεν εντοπίστηκε συστηματική υπερεκτίμηση ή υποεκτίμηση της θέρμανσης από τα μοντέλα — τα λάθη φαίνεται να οφείλονται κυρίως σε ασυμφωνίες στην υπολογισμένη πορεία των εξωτερικών παραγόντων.

Επομένως, ο Ντόναλντ Τραμπ προέβη και στο σημείο αυτό της ομιλίας του σε αβάσιμους ισχυρισμούς, που δεν υποστηρίζονται από τα επιστημονικά δεδομένα. Σημειώνεται πως και η Διακυβερνητική Επιτροπή για το Κλίμα (IPCC) αφιερώνει το Κεφάλαιο 8 της έκτης έκθεσης της στην αξιολόγηση των μοντέλων που χρησιμοποιεί. Η ίδια αναφέρει ότι:

Υπάρχει μεγάλη εμπιστοσύνη ότι τα Μοντέλα Γενικής Κυκλοφορίας Ατμόσφαιρας-Ωκεανού (AOGCMs) παρέχουν αξιόπιστες ποσοτικές εκτιμήσεις για τις μελλοντικές κλιματικές αλλαγές, ιδιαίτερα σε ηπειρωτική και ευρύτερη κλίμακα. Η εμπιστοσύνη σε αυτές τις εκτιμήσεις είναι μεγαλύτερη για ορισμένες κλιματικές μεταβλητές (π.χ. θερμοκρασία) σε σχέση με άλλες (π.χ. υετός). 

Η Κίνα εξακολουθεί να είναι πρωτοπόρος σε παγκόσμιο επίπεδο στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Περνάμε στον τρίτο ισχυρισμό, όπου ο Τραμπ δήλωσε ότι:

Οι περισσότερες ανεμογεννήτριες παράγονται στην Κίνα, όμως η ίδια δεν τις χρησιμοποιεί. Προτιμούν περισσότερο τον άνθρακα από ότι τον άνεμο.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (International Energy Agency – IEA), σημειώνει ότι το 61% της ενέργειας της Κίνας προέρχεται από άνθρακα και υποπροϊόντα αυτού, για το έτος 2023. Ειδικότερα, ένας από τους τέσσερις τόνους άνθρακα που χρησιμοποιούνται σε παγκόσμιο επίπεδο, καίγεται με σκοπό να παρέχει ηλεκτρικό ρεύμα στην Κίνα.

Όμως σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του IEA, η Κίνα συνεχίζει να αντιπροσωπεύει το 60% του ρυθμού της παγκόσμιας αύξησης της ανανεώσιμης ενέργειας, ενώ βρίσκεται κοντά στην εκπλήρωση του στόχου της για το 2035, όσον αφορά στην αιολική και ηλιακή ενέργεια, στόχος που θα εκπληρωθεί πέντε χρόνια νωρίτερα από το αναμενόμενο. Το γεγονός αυτό καθιστά την Κίνα πρωτοπόρο σε παγκόσμιο επίπεδο στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Παράλληλα, όσον αφορά στα ποσοστά ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχονται από ανανεώσιμες πηγές, αυτές αποτελούσαν το 30,2% της παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος το 2022 της Κίνας, ενώ η παραγωγή έχει αυξηθεί κατά 82% από το 2000 έως το 2022. Η μορφή ανανεώσιμης πηγής ενέργειας η οποία χρησιμοποιείται περισσότερο στην Κίνα είναι η υδροηλεκτρική, με ποσοστό 47% (για το 2023) της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές, και στη συνέχεια ο άνεμος (ανεμογεννήτριες), από όπου παράγεται το 32% (ποσοστό που αντιστοιχεί σε 885.870 γιγαβατώρες αιολικής ενέργειας για το 2023) της ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Συγκριτικά, οι 885.870 γιγαβατώρες αιολικής ενέργειας που παρήγαγε η Κίνα το 2023 ξεπερνούν κατά πολύ τη συνολική παραγωγή ενέργειας – από κάθε πηγή – της Γερμανίας για το ίδιο έτος, η οποία ήταν 511.300 γιγαβατώρες.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του IEA, η κυριότερη πηγή παραγωγής ενέργειας της Κίνας και για το έτος 2024 ήταν ο άνθρακας, από τον οποίο προερχόταν το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ αμέσως μετά ακολουθούσαν οι ΑΠΕ με ποσοστό 35% (ποσοστό που αυξήθηκε σε σχέση με το 2022). Πιο ειδικά, από την έκθεση σημειώνεται ότι το 20% της ηλεκτρικής ενέργειας προήλθε από τον άνεμο και τον ήλιο.

Στην Εικόνα 3 απεικονίζονται τα λειτουργικά υπεράκτια και χερσαία αιολικά πάρκα που εντοπίζονται στην Κίνα, όπως καταγράφονται από το Global Energy Monitor. Έτσι καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η Κίνα, παρόλο που εξαρτάται ακόμη αρκετά από τον άνθρακα, προχωρά σταθερά στην εγκατάσταση τόσο αιολικής όσο και ηλιακής ενέργειας, με σκοπό τη μείωση της χρήσης άνθρακα.

Τι ισχύει για την πράσινη ενέργεια στη Γερμανία

Ακολουθεί ο τέταρτος ισχυρισμός όπου ο Τραμπ δήλωσε ότι:

Η Γερμανία έχει σταματήσει την παραγωγή πράσινης ενέργειας και έχει γυρίσει στα ορυκτά καύσιμα.

Ο ισχυρισμός αυτός είναι ανακριβής. Τα πιο πρόσφατα και αξιόπιστα δεδομένα δείχνουν ακριβώς το αντίθετο: το 2024 οι ανανεώσιμες πηγές κατέγραψαν ιστορικό ρεκόρ στη γερμανική ηλεκτροπαραγωγή, ενώ η χρήση άνθρακα υποχώρησε αισθητά. Σύμφωνα με την ανάλυση του Fraunhofer ISE, οι ΑΠΕ κάλυψαν το 62,7% της καθαρής δημόσιας ηλεκτροπαραγωγής της χώρας το 2024, με ταυτόχρονη νέα πτώση της παραγωγής λιθάνθρακα και λιγνίτη. Παράλληλα, οι εκπομπές CO₂ του ηλεκτρικού μίγματος μειώθηκαν στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί. Αυτά τα στοιχεία δεν συνάδουν με «επιστροφή στα ορυκτά» αλλά με επιτάχυνση της μετάβασης.

Η Ομοσπονδιακή Ρυθμιστική Αρχή (Bundesnetzagentur) καταγράφει για το 2024 νέο άλμα στα φωτοβολταϊκά. Συγκεκριμένα, προστέθηκαν 16,2 GW μέσα σε ένα έτος, ανεβάζοντας τη συνολική ηλιακή ισχύ στα 99,3 GW στο τέλος του 2024. Η ίδια ανακοίνωση σημειώνει ότι μεγάλο μέρος αυτής της ανάπτυξης προέρχεται από στέγες και κτίρια, ενώ προχωρούν και μεγάλα έργα και αποθήκευση ενέργειας. Μια χώρα που «σταματά την πράσινη ενέργεια» δεν προσθέτει τέτοια κλίμακα νέων ΑΠΕ.

Στο «σκέλος των ορυκτών», τα στοιχεία είναι εξίσου ξεκάθαρα. Η παραγωγή ενέργειας από λιγνίτη μειώθηκε το 2024 κατά 8,4% σε σχέση με το 2023 και από λιθάνθρακα κατά 27,6%, σύμφωνα με την ίδια μελέτη του Fraunhofer ISE. Σε επίπεδο συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης, τα προκαταρκτικά δεδομένα της ομάδας AG Energiebilanzen (AGEB), όπως τα μετέφερε το Reuters, δείχνουν ότι το 2024 η χρήση άνθρακα στη Γερμανία μειώθηκε πάνω από 10%, καθώς οι ΑΠΕ κέρδισαν μερίδιο. Πρόκειται για συνεχόμενη καθοδική πορεία μετά την κορύφωση της ενεργειακής κρίσης.

Εν μέσω της κρίσης φυσικού αερίου το 2022–2023, η Γερμανία επέτρεψε προσωρινά την επαναφορά ορισμένων μονάδων άνθρακα από εφεδρεία, ως μέτρο ασφάλειας εφοδιασμού. Όμως το ίδιο το θεσμικό πλαίσιο προέβλεπε ρητά τη λήξη αυτού του καθεστώτος την 31η Μαρτίου 2024 και ήδη από το τέλος του 2024 η χρήση άνθρακα είχε ξαναπάρει κατηφορική τροχιά.

Για να τοποθετήσουμε και τις διαφορετικές μετρήσεις στον σωστό τους άξονα, η ομοσπονδιακή στατιστική υπηρεσία (Destatis) κατέγραψε ότι το 2024 το 59,4% του ηλεκτρικού ρεύματος που τροφοδοτήθηκε στο δίκτυο προήλθε από ΑΠΕ, ενώ ο Ομοσπονδιακός Οργανισμός Περιβάλλοντος (Umweltbundesamt) εκτιμά το μερίδιο των ΑΠΕ στην ακαθάριστη κατανάλωση γύρω στο 54,4%. Αυτές οι μεθοδολογικά διαφορετικές μετρήσεις δίνουν άλλα ποσοστά από το «καθαρή δημόσια παραγωγή» του Fraunhofer, αλλά όλες συγκλίνουν στο ίδιο συμπέρασμα, ότι δηλαδή πάνω από το μισό της ηλεκτρικής ενέργειας της Γερμανίας το 2024 προήλθε από καθαρές πηγές, άρα ο ισχυρισμός περί «σταματήματος» είναι αβάσιμος.

Τέλος, ο μελλοντικός προσανατολισμός είναι αδιαμφισβήτητος. Ο στόχος που έχει θεσπιστεί στο νέο πλαίσιο του EEG (Νόμος που ρυθμίζει τη χρήση και την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές), και επαναβεβαιώνεται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, είναι τουλάχιστον 80% ηλεκτρισμός προερχόμενος από ΑΠΕ έως το 2030, με αντίστοιχους επιμέρους στόχους για εγκατεστημένη ισχύ σε αιολικά και φωτοβολταϊκά. Οι ρυθμοί ανάπτυξης του 2024 δείχνουν ότι ο στόχος βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης.

Τι ισχύει για το ανθρακικό αποτύπωμα

Στον πέμπτο του ισχυρισμό ο Τραμπ αναφέρει ότι:

Το ανθρακικό αποτύπωμα είναι μια απάτη που επινοήθηκε από ανθρώπους με κακές προθέσεις και οδηγεί σε ένα μονοπάτι ολικής καταστροφής.

Ο παραπάνω ισχυρισμός δεν έχει καμία επιστημονική βάση. Στο πλαίσιο της πρόσφατης ομιλίας του στον ΟΗΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την κλιματική αλλαγή, τις πράσινες πολιτικές και τα εργαλεία τους «con job», «scam» και «hoax», ωστόσο οι θέσεις αυτές έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τα καθιερωμένα επιστημονικά πρότυπα μέτρησης εκπομπών, τα οποία χρησιμοποιούνται από δεκαετίες από κράτη, βιομηχανίες και ερευνητές.

Κατ’ αρχάς, το «ανθρακικό αποτύπωμα» δεν είναι διαφημιστικό τρικ αλλά τυποποιημένο μέγεθος στο πλαίσιο της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής. Η διεθνής σειρά προτύπων ISO 14040/14044 και ειδικά το ISO 14067 ορίζει με ακρίβεια τις αρχές, τις απαιτήσεις και τις κατευθυντήριες οδηγίες για τον υπολογισμό και την αναφορά του ανθρακικού αποτυπώματος προϊόντων, στη βάση ισοδυνάμων CO₂. Η ύπαρξη τέτοιων διεθνών προτύπων, με σαφή μεθοδολογία και κανόνες αβεβαιότητας, είναι το ακριβώς αντίθετο της «απάτης».

Η έννοια του ανθρακικού αποτυπώματος είναι επίσης πλήρως ενσωματωμένη στην κορυφαία επιστημονική αξιολόγηση της κλιματικής αλλαγής. Το IPCC ορίζει ρητά τον όρο στα γλωσσάρια και τις εκθέσεις του και στηρίζει ολόκληρη την παγκόσμια αρχιτεκτονική αποτίμησης/λογιστικής εκπομπών μέσα από τις «Οδηγίες 2006» για εθνικά αποθέματα αερίων, οι οποίες χρησιμοποιούνται από σχεδόν όλες τις χώρες για να μετρούν και να αναφέρουν επίσημα τις εκπομπές τους. Με άλλα λόγια, χωρίς αξιόπιστη λογιστική εκπομπών και ανθρακικά αποτυπώματα δεν θα υπήρχε καμία σοβαρή πολιτική ή επιστήμη για το κλίμα.

Στην πράξη, η μέτρηση ανθρακικού αποτυπώματος επιτρέπει ποσοτικοποίηση διαφορών και στοχευμένες παρεμβάσεις. Χαρακτηριστική είναι η εργασία των Poore & Nemecek στο Science, που συνέλεξε δεδομένα από περίπου 38.000 αγροτικές φάρμες και έδειξε πόσο δραστικά διαφέρουν οι εκπομπές ανάμεσα σε τρόφιμα και μεθόδους παραγωγής. Τέτοιες μελέτες δεν «εφευρίσκουν» νούμερα, αλλά χρησιμοποιούν ελεγμένες μεθοδολογίες κύκλου ζωής για να αποδώσουν το πραγματικό αποτύπωμα σε κάθε προϊόν και να κατευθύνουν πολιτικές και καταναλωτικές επιλογές.

Η εγκυρότητα του αποτυπώματος αποτυπώνεται και στο δίκαιο της ΕΕ. Ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) απαιτεί από τους εισαγωγείς να δηλώνουν τις «ενσωματωμένες» εκπομπές των προϊόντων τους και από το 2026 να αγοράζουν πιστοποιητικά με βάση αυτά τα δεδομένα. Παράλληλα, η Οδηγία για την Εταιρική Αναφορά Βιωσιμότητας (CSRD) επιβάλλει σε χιλιάδες εταιρείες να δημοσιοποιούν εκπομπές Scope 1, 2 και 3 σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ESRS. Αυτά δεν είναι «απάτες», είναι δεσμευτικό ρυθμιστικό πλαίσιο που στηρίζεται σε διεθνείς μεθοδολογίες ανθρακικής λογιστικής.

Οι θάνατοι λόγω υψηλών θερμοκρασιών στην Ευρώπη δεν συνδέονται με τις τιμές του ρεύματος

Ενώ η Αμερική σημειώνει 1.300 θανάτους λόγω της υπερβολικής ζέστης κάθε χρόνο, η Ευρώπη χάνει 175.000 ανθρώπους από υψηλές θερμοκρασίες, γιατί οι τιμές του ρεύματος είναι τόσο υψηλές που δεν μπορούν να ανάψουν air condition.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, όντως στην Ευρώπη κάθε χρόνο καταγράφονται 175.000 θάνατοι λόγω ζέστης. Το γεγονός αυτό όμως δεν αποδίδεται στο ότι οι Ευρωπαίοι δεν ανάβουν τα air condition τους. Όπως έχουμε αναλύσει και σε παλαιότερο άρθρο μας, η Ευρώπη θερμαίνεται δύο φορές πιο γρήγορα σε σχέση με τον υπόλοιπο πλανήτη. Το γεγονός αυτό εκθέτει περισσότερες ευάλωτες ομάδες σε θερμοκρασίες οι οποίες είναι επικίνδυνες για την υγεία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Oργανισμό, από το 2000 έως και το 2019, περίπου 489.000 θάνατοι σημειώνονται κάθε χρόνο λόγω υψηλών θερμοκρασιών, με το 45% αυτών να καταγράφεται στην Ασία και το 36% στην Ευρώπη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι σε παγκόσμιο επίπεδο τα ακραία επεισόδια υψηλών θερμοκρασιών έχουν σημειώσει αύξηση ως προς τη συχνότητα εμφάνισής τους, της έντασής τους και της διάρκειάς τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την έκθεση όλων και περισσότερων ανθρώπων σε ακραίες θερμοκρασίες, οι οποίες μπορούν να αποβούν μοιραίες. 

Τι ισχύει για το κόστος και την απόδοση των ΑΠΕ

Ο τελευταίος ισχυρισμός του Τραμπ που εντοπίσαμε ήταν ο παρακάτω, όπου αναφέρει ότι:

Οι ΑΠΕ δεν δουλεύουν και είναι πολύ ακριβές.

Ο ισχυρισμός καταρρίπτεται από τα ίδια τα διεθνή δεδομένα κόστους. Η IRENA τεκμηριώνει ότι μέσα στο 2024 το 91% της νέας, μεγάλης κλίμακας ισχύος από ΑΠΕ παρήγαγε ρεύμα φθηνότερα από την φθηνότερη νέα μονάδα ορυκτών καυσίμων, ενώ οι ΑΠΕ απέφυγαν δαπάνες ορυκτών καυσίμων ύψους 467 δισ. δολαρίων, δείχνοντας καθαρά ότι δεν είναι «ακριβές» αλλά το οικονομικά ανταγωνιστικότερο νέο δυναμικό παραγωγής.

Ανεξάρτητες αναλύσεις κόστους επιβεβαιώνουν το ίδιο συμπέρασμα. Η ετήσια έκθεση LCOE της Lazard (Ιούνιος 2024) δείχνει ότι το επίπεδο ισοδύναμου κόστους ενέργειας για φωτοβολταϊκά utility-scale και αιολικά ξηράς κινείται συχνά κάτω ή εντός του εύρους κόστους των νέων μονάδων φυσικού αερίου και σαφώς κάτω από άνθρακα, ακόμη και πριν συνυπολογιστούν τιμές άνθρακα· συνολικά, «η ανταγωνιστικότητα κόστους των ΑΠΕ θα συνεχίσει να εκτοπίζει τη συμβατική παραγωγή». Με απλά λόγια, το «πολύ ακριβές» δεν ευσταθεί με βάση τους αριθμούς.

Το «δεν δουλεύουν» επίσης διαψεύδεται στην πράξη από ολόκληρα ηλεκτρικά συστήματα που ήδη λειτουργούν σε πολύ υψηλά μερίδια ΑΠΕ. Στη Γερμανία, όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, η οποία είναι μια από τις μεγαλύτερες βιομηχανικές οικονομίες, οι ΑΠΕ κάλυψαν το 62,7% της καθαρής δημόσιας ηλεκτροπαραγωγής το 2024, με ταυτόχρονη μεγάλη πτώση του άνθρακα και ιστορικά χαμηλές εκπομπές στο μίγμα. Στη Δανία το ποσοστό έφτασε κοντά στο 60% ηλεκτρισμό από αιολικά σε ετήσια βάση. Αυτά δεν είναι μεμονωμένες «ηλιόλουστες ώρες», αλλά εθνικά ρεκόρ σε πραγματικά δίκτυα.

Η επιστημονική αποτίμηση της IPCC καταγράφει τεράστιες μειώσεις κόστους την τελευταία δεκαετία: 85% στα φωτοβολταϊκά, 55% στην αιολική ενέργεια και 85% στις μπαταρίες (2010–2019), με τα επίπεδα κόστους να ανταγωνίζονται ήδη τα ορυκτά καύσιμα σε πολλές αγορές. Επιπλέον, μελέτες του NREL δείχνουν πολλαπλά εφικτά μονοπάτια προς δίκτυα 100% καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας ως το 2035, με οφέλη που υπερκαλύπτουν το πρόσθετο κόστος του συστήματος όταν επεκτείνονται δίκτυα, και αυξάνεται η αποθήκευση και η ευελιξία. Με άλλα λόγια, η επιστημονική κοινή γνώμη δεν βρίσκει «τεχνικό αδιέξοδο» αλλά λύσεις που ήδη κλιμακώνονται. Επίσης σε παλαιότερο άρθρο μας μέσα στο 2025 έχουμε καταρρίψει παρόμοιους ανυπόστατους ισχυρισμούς για την βιωσιμότητα των ΑΠΕ.

Συμπέρασμα

Οι εξεταζόμενοι ισχυρισμοί του Ντόναλντ Τραμπ, άρνησης της κλιματικής αλλαγής και κατά των ΑΠΕ κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στον ΟΗΕ, ήταν ψευδείς και επιστημονικά ατεκμηρίωτοι.

Μετά από μελέτη επιστημονικών μελετών καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι την δεκαετία του 1970 δεν υπήρχε επιστημονική συναίνεση στο γεγονός ότι η Γη βρισκόταν μπροστά σε μία επικείμενη εποχή των παγετώνων. Αντιθέτως, η πλειοψηφία των επιστημονικών μελετών είχε ήδη εντοπίσει τον κυρίαρχο ρόλο των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, ενώ παράλληλα ακόμη και από τότε τα είχαν συνδέσει με την αύξηση της θερμοκρασίας. Συνεπώς, οι επιστήμονες τη δεκαετία του 1970 δεν μιλούσαν για παγκόσμια ψύξη αλλά για παγκόσμια ανθρωπογενή θέρμανση.

Τα κλιματικά μοντέλα, σε αντίθεση με τον ισχυρισμό του Τραμπ, λειτουργούν σωστά και τα αποτελέσματα τους είναι έγκυρα. Όταν ένα νέο μοντέλο τίθεται σε λειτουργία, τα αποτελέσματά του συγκρίνονται με αυτά επίγειων μετεωρολογικών μετρήσεων ώστε να διαπιστωθεί η σωστή λειτουργία του και η εγκυρότητα των αποτελεσμάτων του. Οι Hausfather et al. (2020) στη μελέτη τους, αποδεικνύουν ότι ήδη τα παλιότερα κλιματικά μοντέλα λειτουργούσαν σωστά, ενώ δεν υποεκτιμούσαν, ούτε υπερεκτιμούσαν την αύξηση της θερμοκρασίας.

Στην τελευταία του έκθεση, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) αναφέρει ότι το 2024 το 60% της ηλεκτρικής παραγωγής της Κίνας προήλθε από τον άνθρακα, με τις ΑΠΕ να τον ακολουθούν παράγοντας το 35% της ηλεκτρικής παραγωγής (30.2% το 2022), με το 20% της ηλεκτρικής παραγωγής προέρχεται από τον ήλιο και τον άνεμο. Η Κίνα αποτελεί πρωτοπόρο στο τομέα των ΑΠΕ σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ παράλληλα αναμένεται να εκπληρώσει τον στόχο της πέντε χρόνια νωρίτερα από το αναμενόμενο.

Η Γερμανία βρίσκεται σήμερα στην πιο παραγωγική περίοδο της πράσινης μετάβασής της, με πάνω από το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, ραγδαία ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και σταθερή μείωση χρήσης άνθρακα. Οι προσωρινές ενεργειακές προσαρμογές λόγω της κρίσης του 2022 δεν αναιρούν την πορεία αυτή, που είναι βαθιά θεσμοθετημένη και επιστημονικά σχεδιασμένη. Συνεπώς, ο ισχυρισμός του Trump είναι ψευδής και αντιστρέφει πλήρως την πραγματικότητα της γερμανικής ενεργειακής πολιτικής.

Στην πραγματικότητα το ανθρακικό αποτύπωμα πρόκειται για ένα από τα πιο θεμελιωμένα και αναγνωρισμένα εργαλεία της περιβαλλοντικής επιστήμης. Το ανθρακικό αποτύπωμα είναι ένας τρόπος μέτρησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων του θερμοκηπίου που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη, με σαφείς μεθοδολογίες που έχουν εγκριθεί από τον ΟΗΕ, το IPCC και τα διεθνή πρότυπα ISO. Είναι το εργαλείο που μας επιτρέπει να γνωρίζουμε πού και πόσο πρέπει να μειώσουμε τις εκπομπές για να προστατεύσουμε το κλίμα. Άρα, μακριά από κάθε ιδέα «απάτης», το ανθρακικό αποτύπωμα είναι μια απολύτως αναγκαία βάση για οποιαδήποτε σοβαρή περιβαλλοντική δράση.

Η Ευρώπη, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, καταγράφει όντως 175.000 θανάτους κάθε έτος λόγω υψηλών θερμοκρασιών. Αυτοί οι θάνατοι όμως δεν σχετίζονται με τις υψηλές τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος. Σύμφωνα με τον ίδιο οργανισμό, όλο και περισσότερος κόσμος εκτίθεται σε υψηλές θερμοκρασίες λόγω της κλιματικής αλλαγής. Σε παγκόσμιο επίπεδο έχει παρατηρηθεί ότι τα ακραία θερμά επεισόδια έχουν αυξηθεί ως προς τη συχνότητα εμφάνισής τους, τη διάρκεια τους και την ένταση τους. Παράλληλα επισημαίνεται ότι οι καύσωνες, οι οποίοι κρατούν πολλές ημέρες, μπορούν να έχουν επιπτώσεις στην κοινωνία, μεταξύ αυτών και την αύξηση των θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη.

Τέλος, ο ισχυρισμός «οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν δουλεύουν και είναι πολύ ακριβές» είναι ξεκάθαρα ψευδής. Τα παγκόσμια δεδομένα δείχνουν ότι οι ΑΠΕ όχι μόνο λειτουργούν αποδοτικά και αξιόπιστα αλλά πλέον αποτελούν τη φθηνότερη πηγή νέας ηλεκτροπαραγωγής σε όλο τον κόσμο. Χώρες όπως η Γερμανία και η Δανία καλύπτουν ήδη πάνω από το μισό της ηλεκτρικής τους κατανάλωσης από ΑΠΕ, ενώ τεχνολογίες αποθήκευσης και σύγχρονα δίκτυα κάνουν το σύστημα ακόμη πιο σταθερό. Οι έρευνες της IRENA, της Lazard και του IPCC αποδεικνύουν ότι το κόστος των ΑΠΕ έχει μειωθεί δραματικά και ότι η μετάβαση σε πράσινη ενέργεια δεν είναι μόνο τεχνικά εφικτή, αλλά και οικονομικά συμφέρουσα. Επομένως, η δήλωση του Τραμπ δεν βασίζεται σε επιστημονικά ή οικονομικά δεδομένα αλλά σε παραπληροφόρηση που αγνοεί την πραγματικότητα της ενεργειακής μετάβασης.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://www.ise.fraunhofer.de/en/press-media/press-releases/2025/public-electricity-generation-2024-renewable-energies-cover-more-than-60-percent-of-german-electricity-consumption-for-the-first-time.html
2.https://www.bundesnetzagentur.de/SharedDocs/Pressemitteilungen/EN/2025/20250108_EE.html
3.https://www.reuters.com/business/energy/germanys-energy-use-dropped-11-2024-ageb-says-2025-03-18/
4.https://www.cleanenergywire.org/news/qa-germany-reverting-coal-fight-gas-supply-crunch
5.https://www.reuters.com/business/energy/germany-approves-bringing-coal-fired-power-plants-back-online-this-winter-2023-10-04/
6.https://www.destatis.de/DE/Presse/Pressemitteilungen/2025/03/PD25_091_43312.html
7.https://www.umweltbundesamt.de/en/indicator-share-of-renewables-in-gross-electricity
8.https://www.umweltbundesamt.de/themen/klima-energie/erneuerbare-energien/erneuerbare-energien-gesetz
9.https://www.bundesregierung.de/breg-de/aktuelles/energiewende-2320072
10.https://www.france24.com/en/live-news/20250923-greatest-con-job-ever-trump-trashes-climate-science-at-un
11.https://time.com/7319744/trump-un-speech-climate-change
12.https://www.iso.org/standard/71206.html
13.https://www.ditan.com/static/upload/file/20240522/1716345585128585.pdf
14.https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/pdf/0_Overview/V0_1_Overview.pdf
15.https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/downloads/report/IPCC_AR6_SYR_LongerReport.pdf
16.https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaq0216
17.https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en
18.https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism/cbam-guidance-and-legislation_en
19.https://www.efrag.org/sites/default/files/sites/webpublishing/SiteAssets/ESRS%20E1%20Delegated-act-2023-5303-annex-1_en.pdf
20.https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/downloads/report/IPCC_AR6_SYR_SPM.pdf
21.https://www.irena.org/Publications/2025/Jun/Renewable-Power-Generation-Costs-in-2024
22.https://www.lazard.com/media/xemfey0k/lazards-lcoeplus-june-2024-_vf.pdf
23https://ourworldindata.org/data-insights/denmarks-electricity-has-a-larger-share-of-wind-power-than-any-other-country
24.https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_SPM.pdf
25.https://www.nrel.gov/analysis/100-percent-clean-electricity-by-2035-study
26.https://www.climate.gov/maps-data/climate-data-primer/predicting-climate/climate-models
27.https://globalenergymonitor.org/report/china-continues-to-lead-the-world-in-wind-and-solar-with-twice-as-much-capacity-under-construction-as-the-rest-of-the-world-combined/
28.https://www.ellinikahoaxes.gr/2025/01/28/anypostatoi-ischyrismoi-tou-ntonalnt-trab-peri-klimatikis-allagis/
29.https://www.iea.org/countries/china
30.https://www.ipcc.ch/report/ar4/wg1/8-climate-models-and-their-evaluation-supplementary-material-appendix-8-a-supplementary-figures-and-tables/
31.https://climate.copernicus.eu/heatwaves-brief-introduction
32.“THE MYTH OF THE 1970s GLOBAL COOLING SCIENTIFIC CONSENSUS” Thomas C. Peterson, William M. Connolley, and John Fleck https://doi.org/10.1175/2008BAMS2370.1
33.https://science.nasa.gov/earth/climate-change/study-confirms-climate-models-are-getting-future-warming-projections-right/
34.https://climatebook.gr/i-epistimi-apanta-ston-tramp-ta-klimatika-montela-eichan-dikio/
35.https://www.consilium.europa.eu/el/policies/paris-agreement-climate/
36.https://www.youtube.com/watch?v=fpD_GViQe_A&t=2003s
37.https://www.iea.org/reports/renewables-2025/executive-summary
38.https://ember-energy.org/latest-insights/china-energy-transition-review-2025/
39.Evaluating the Performance of Past Climate Model Projections Zeke Hausfather, Henri F. Drake, Tristan Abbott, Gavin A. Schmidt
https://doi.org/10.1029/2019GL085378
40.https://www.who.int/health-topics/heatwaves/#tab=tab_1
41.https://www.who.int/europe/news/item/01-08-2024-statement–heat-claims-more-than-175-000-lives-annually-in-the-who-european-region–with-numbers-set-to-soar
42.https://wmo.int/media/news/extreme-heat-impacts-millions-of-people
43.https://wmo.int/news/media-centre/temperatures-europe-increase-more-twice-global-average
44.https://www.ellinikahoaxes.gr/2025/08/07/metavoles-tis-mesis-pagkosmias-thermokrasias-me-parallili-afxisi-tis-sygkentrosis-tou-co%e2%82%82-ti-ischyei-pragmatika/