Φωτογραφία από το δυστύχημα στη Μεδίνα δεν είναι αυθεντική

Διάδοση γνώρισε σε ελληνικές ενημερωτικές ιστοσελίδες εικόνα που υποτίθεται απεικονίζει τα δύο οχήματα να έχουν παραδοθεί στις φλόγες λίγο μετά την πρόσκρουση. Η φωτογραφία όμως δεν είναι πραγματική.

Παραδείγματα αναπαραγωγών στο διαδίκτυο: tanea.gr, protagon.gr, parapolitika.gr, protothema.gr, topontiki.gr, zougla.gr, lifo.gr, empisteutiko.gr, newstop.gr, dynatielladanews.com, athensvoice.gr, e-daily.gr, dimosio.gr, fonografos.net, irafina.gr, philenews.com, e-daily.gr

Πλαίσιο

Ένα λεωφορείο με 46 προσκυνητές από την Ινδία συγκρούστηκε στις 17 Νοεμβρίου 2025 με βυτιοφόρο ντίζελ σε δρόμο κοντά στη Μεδίνα της Σαουδικής Αραβίας, όταν επέστρεφαν από τη Μέκκα για το ισλαμικό προσκύνημα της Ούμρα. Από τη σύγκρουση προκλήθηκε πυρκαγιά, με αποτέλεσμα 45 επιβάτες να χάσουν τη ζωή τους και μόνο ένας να επιζήσει. Έχουμε ήδη καταρρίψει άλλον έναν ισχυρισμό από το δυστύχημα, όπου παλαιότερο βίντεο παρουσιαζόταν σαν σχετικό.

Τι ισχύει

Αρχικά, η εικόνα του ισχυρισμού σε μεγάλο μέγεθος:

Η εικόνα δεν παρουσιάζει κάποιο κραυγαλέο σημάδι εικόνας τεχνητής νοημοσύνης, ωστόσο προκαλεί ερωτήματα η κατάσταση του βυτιοφόρου στα δεξιά. Ενώ το λεωφορείο έχει παραδοθεί στις φλόγες, το βυτιοφόρο, που κουβαλάει εύφλεκτο υλικό, είναι σε μεγάλο βαθμό σώο, χωρίς να έχει πάρει φωτιά – ταυτόχρονα όμως διάφορα σημεία του έχουν καεί εξωτερικά, μακριά από το σημείο της σύγκρουσης.

Αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες για το δυστύχημα, βρίσκουμε σχετικό ρεπορτάζ του Al Jazeera και το βίντεο από το συμβάν, ανεβασμένο στο TikTok:

@aljazeeraenglish As many as 45 people have been killed after a bus on its way to Medina collided with a fuel tanker. . The bus was carrying Indians, most from Hyderabad, who had come to Saudi Arabia for Umrah pilgrimage. #news ♬ original sound – Al Jazeera English

Αμέσως παρατηρούμε πως στο βίντεο επικρατεί απόλυτο σκοτάδι, σε αντίθεση με την εικόνα των δημοσιεύσεων, όπου υπάρχει φυσικό φως. Η πυρκαγιά είναι αρκετά πιο ογκώδης απ’ ότι στη φωτογραφία και η λήψη του βίντεο αρκετά πιο μακριά και από διαφορετική γωνία σε σχέση με την εικόνα.

Αντίστροφη αναζήτηση εικόνας μας φέρνει πάλι στην πλατφόρμα του TikTok, αλλά αυτή τη φορά σε βίντεο που κάνει τα πράγματα λίγο πιο ξεκάθαρα για τη φύση της φωτογραφίας που εξετάζουμε. Αυτό το reel, που ανέβηκε το απόγευμα της 17ης Νοεμβρίου, δείχνει οκτώ δευτερόλεπτα βασισμένα στην υπό εξέταση εικόνα. Μαζί με όλες τις προηγούμενες παρατηρήσεις, εδώ επίσης βλέπουμε την φωτιά να κινείται ύποπτα γρήγορα σε σχέση με όλα τα τριγύρω της αντικείμενα.

Έπειτα ελέγξαμε την εικόνα σε διάφορα εργαλεία ανίχνευσης τεχνητής νοημοσύνης που ομόφωνα έκριναν πως είναι ψηφιακά δημιουργημένη (και κατά συνέπεια το βίντεο είναι αντίστοιχης φύσης). Με σειρά τα: hivemoderation.com, wasitai.com, sightengine.com, huggingface.co:

Παρότι η συγκεκριμένη εικόνα/βίντεο δεν επηρέασε κάπως την αντίδραση των αρμοδίων αρχών (πυροσβεστική, αστυνομία), η κυκλοφορία υλικού τεχνητής νοημοσύνης στο διαδίκτυο μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνη σε άλλες περιπτώσεις, όπως καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, όπου η ακριβής και αξιόπιστη ενημέρωση μπορεί να αποδειχθεί μέχρι και ζήτημα ζωής και θανάτου. Για παράδειγμα, οι ψεύτικες εικόνες που κυκλοφορούσαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εν μέσω του τυφώνα Helene, τον Σεπτέμβριο του 2024 έκαναν δυσκολότερη την δουλειά του προσωπικού έκτακτης ανάγκης. Τον Ιανουάριο του 2025 ψεύτικες εικόνες με τη πινακίδα του Χόλιγουντ να καίγεται είχαν ως αποτέλεσμα ντόπιοι να κινητοποιηθούν χωρίς λόγο, πεπεισμένοι πως κινδυνεύει η περιουσία τους – παρόμοια φαινόμενα έλαβαν χώρα και το τελευταίο καλοκαίρι με δήθεν πυρκαγιές στον Καναδά. Ακόμη και εκτός φυσικών καταστροφών, ο κίνδυνος παραμένει: μία τάση στις ΗΠΑ όπου ψεύτικα βίντεο με άστεγους να προσπαθούν να διαρρήξουν σπίτια στέλνονται σε ανυποψίαστο κόσμο, με σκοπό να καταγραφούν σε βίντεο οι ταραγμένες αντιδράσεις τους και να ανέβουν στο διαδίκτυο ως “διασκέδαση”. Πολλαπλές αστυνομικές διευθύνσεις στις ΗΠΑ έχουν εκδώσει ανακοινώσεις σχετικά με το θέμα.

Συμπέρασμα

Το υλικό δεν είναι αυθεντικό. Πραγματικό βίντεο από το περιστατικό δείχνει πως το δυστύχημα πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της νύχτας, χωρίς φυσικό φως και με εντονότερη πυρκαγιά. Η εικόνα εγείρει επίσης ερωτήματα για τη συμπεριφορά του βυτιοφόρου, που φαίνεται ακέραιο ενώ μερικά σημεία έχουν μαυρίσει από τη καύση. Η εικόνα αποτελεί μόνο ένα στιγμιότυπο από δήθεν βίντεο του σκηνικού όπου γίνεται πιο προφανής η ψευδής φύση του. Πολλά εργαλεία ανίχνευσης εικόνων τεχνητής νοημοσύνης επίσης συνηγορούν για το ίδιο συμπέρασμα.