Η Ένωση Ελλήνων Φυσικών προχωρά σε αυτοκριτική για να αποκαταστήσει το κύρος και την αξιοπιστία της

Με πρόσφατη ανακοίνωσή της, η Ένωση Ελλήνων Φυσικών, αναγνωρίζοντας ότι στο παρελθόν αποτέλεσε αντικείμενο «αρνητικής κοινωνικής κριτικής» για δημόσιες τοποθετήσεις μελών της σχετικά με ανεπαρκώς τεκμηριωμένα ζητήματα, και συγκεκριμένα για τις περιπτώσεις των Πέτρου Ζωγράφου, Μαρίας Τσαρούχα, Δήμητρας Τζιόβα και Ξενοφώντα Μουσά, σημειώνει, στις 4 Μαΐου 2026, ότι ο φορέας «δεν γνωμοδοτεί για θέματα που στερούνται επαρκούς τεκμηρίωσης», επαναπροσδιορίζοντας έτσι τον θεσμικό του ρόλο απέναντι σε ζητήματα που σχετίζονται με ψευδοεπιστημονικές πρακτικές και απόψεις.

Η τοποθέτηση αυτή έρχεται έπειτα από μια μακρά περίοδο κατά την οποία η Ένωση δέχθηκε έντονη κριτική, ενώ παράλληλα ενεπλάκη και σε πολυετή δικαστική διαμάχη με τα Ellinika Hoaxes, εξαιτίας δημοσιευμάτων που αποδομούσαν ισχυρισμούς των προαναφερθέντων μελών του φορέα, οι οποίοι δεν συμβάδιζαν με την επιστημονική συναίνεση.

Στην ανακοίνωση, η οποία δημοσιεύθηκε έπειτα από συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου (αρχειοθετημένη εδώ), η Ένωση αναφέρει πως:

«Η προαγωγή και διάδοση στην Ελλάδα των Φυσικών Επιστημών και των εφαρμογών αυτών, καθώς επίσης και η βελτίωση της θέσης των μελών αυτής μέσω του διαφωτισμού της κοινωνίας και της πολιτείας σχετικά με αυτά» είναι σκοπός της ΕΕΦ (Καταστατικό άρθρο 2).

Συνεπώς, η ΕΕΦ, σύμφωνα με τον θεσμικό της ρόλο, δεν γνωμοδοτεί για θέματα που στερούνται επαρκούς τεκμηρίωσης (καταχωρημένα δεδομένα, στατιστική ανάλυση, μαθηματική επεξεργασία, επικύρωση προβλέψεων).

Η ΕΕΦ, στο παρελθόν, υπέστη αρνητική κοινωνική κριτική (Καθημερινή, Ellinika Hoaxes) διότι μέλη της, συμμετείχαν σε συζητήσεις θεμάτων ανεπαρκώς τεκμηριωμένων.

Τα μέλη της ΕΕΦ, εκφράζουν βεβαίως προσωπικές απόψεις για όλα τα ζητήματα, ως ενεργοί πολίτες που συμβάλλουν στον κοινωνικό διάλογο.

Η επίμοχθη διάκριση του επιστημονικού λόγου από τον φιλοσοφικό στοχασμό, την καλλιτεχνική δημιουργία και την θεολογία, αποτελεί προϋπόθεση για την εναρμόνιση και σύνθεση της ανθρώπινης εμπειρίας.

Το ΔΣ της ΕΕΦ».

Οι δηλώσεις του προέδρου της ΕΕΦ, Ιωάννη Αντωνίου, και του Γ.Γ. Κώστα Βουρλιά

Σε επικοινωνία που είχαμε με την Ένωση Ελλήνων Φυσικών, ο καθηγητής Ιωάννης Αντωνίου, Πρόεδρος της Ένωσης, χαρακτήρισε τη νέα ανακοίνωση ως σαφή τοποθέτηση για τη μελλοντική πορεία του φορέα, αναφέροντας πως:

«Η πρόσφατη ανακοίνωση του ΔΣ της ΕΕΦ προσδιορίζει σαφώς το όραμα της Ένωσης για το μέλλον. Η ανακοίνωση αποτελεί έπαινο προς τον ρόλο Ομάδων σαν την δική σας, οι οποίες καθαρίζουν το διαδίκτυο από “σκουπίδια”».

Από την πλευρά του, ο Γενικός Γραμματέας της ΕΕΦ, Κώστας Βουρλιάς, ανέφερε ότι η ανακοίνωση αποτελεί ομόφωνη απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου με στόχο, όπως είπε, να απομακρύνει «κάθε σκιά» γύρω από την Ένωση σχετικά με ψευδοεπιστημονικές θεωρίες και ανεπαρκώς τεκμηριωμένες απόψεις που είχαν εκφραστεί στο παρελθόν.

«Πρόκειται για μια ομόφωνη απόφαση των παρόντων μελών του ΔΣ της ΕΕΦ στη συνεδρίαση της 4/5/2026 που έχει ως σκοπό να εξαλείψει κάθε σκιά που υπάρχει γύρω από την Ένωση περί υιοθέτησης ψευδοεπιστημονικών και μη επαρκώς τεκμηριωμένων θεωριών και απόψεων που εκφράστηκαν στο παρελθόν. Ταυτόχρονα αποτελεί και μια οφειλόμενη εδώ και χρόνια συγγνώμη σε ανθρώπους που ταλαιπωρήσαμε στα δικαστήρια, όπως τους δημοσιογράφους των “Ellinika Hoaxes”, αλλά και Φυσικούς που πικράναμε και απογοητεύσαμε με πράξεις και παραλείψεις μας. Γυρίζουμε σελίδα και προχωράμε ενωμένοι μπροστά για το καλό της Φυσικής και των Φυσικών».

Ιστορικό

Η πρόσφατη ανακοίνωση έρχεται έπειτα από δικαστική υπόθεση, η οποία ξεκίνησε το 2019, μετά την αποστολή δύο εξωδίκων της ΕΕΦ προς τα Ellinika Hoaxes, με αφορμή δύο σχετικά άρθρα αποδόμησης ψευδοεπιστημονικών ισχυρισμών από μέλη της. Η υπόθεση ολοκληρώθηκε το 2023, όταν το Εφετείο απέρριψε την έφεση της Ένωσης, δικαιώνοντας τα Ellinika Hoaxes

Η υπόθεση του Πέτρου Ζωγράφου

Όλα ξεκίνησαν το 2019, όταν τα EH δημοσίευσαν άρθρο με τίτλο «Ο Πέτρος Ζωγράφος και η απάτη της παραγωγής ηλεκτρισμού από νερό», στο οποίο αποδομήθηκαν ισχυρισμοί του κ. Πέτρου Ζωγράφου, ηλεκτρονικού μηχανικού και μέλους της ΕΕΦ.

Ο κ. Ζωγράφος υποστήριζε πως κατασκεύασε ένα μηχάνημα, και συγκεκριμένα έναν αντιδραστήρα υλεκτρόλυσης ύδατος με συνδυασμό υψηλών συνχοτήτων, το οποίο ήταν ικανό να παράγει μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, με τη χρήση νερού.

Στην πραγματικότητα, όμως, παρότι ο κ. Ζωγράφος εμφανίστηκε σε τηλεοπτικές εκπομπές και συμμετείχε σε συνέδρια με την υποστήριξη της ΕΕΦ, ουδέποτε πέτυχε να αποδείξει σε ελεγχόμενο περιβάλλον ότι το μηχάνημά του λειτουργεί.

Από την πλευρά της, η Ένωση Ελλήνων Φυσικών, αφού «εξέτασε» τη συσκευή και αποφάνθηκε πως αυτή δουλεύει (χωρίς να εξεταστούν οι συχνότητες και τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν), στήριξε την εφεύρεση του κ. Ζωγράφου. Παρόλα αυτά, τα αποτελέσματα από την εξέταση της εν λόγω συσκευής δεν είχαν δημοσιευτεί σε κάποιο έγκριτο peer review περιοδικό.

Η σχετική ανακοίνωση:

Το εξώδικο απαιτούσε την ανάκληση του «συκοφαντικού, εξυβριστικού και προσβλητικού» άρθρου, ενώ υπαγόρευε και σχετικό κείμενο που μας «υποχρέωνε» να δημοσιεύσουμε, ζητώντας συγγνώμη και εκφράζοντας τη λύπη μας για όσα γράψαμε σχετικά με τον κ. Ζωγράφο, την ΕΕΦ και τον Α’ αντιπρόεδρο, Παναγιώτη Φίλντιση.

Οι υποθέσεις Τσαρούχα, Τζιόβα και Μουσά

Το δεύτερο άρθρο των Ellinika Hoaxes, το οποίο οδήγησε στην αποστολή δεύτερου εξωδίκου από την Ένωση Ελλήνων Φυσικών, δημοσιεύθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2019 με τίτλο «Όταν η Ένωση Ελλήνων Φυσικών προωθεί ψευδοεπιστημονικό μυστικισμό» και αφορούσε σε τρεις διαφορετικές υποθέσεις. Το σχετικό δημοσίευμα είναι διαθέσιμο εδώ.

Η πρώτη περίπτωση αφορούσε βιβλίο της κ. Μαρίας Τσαρούχα, το οποίο είχε εκδοθεί από την Ένωση Ελλήνων Φυσικών και είχε ενταχθεί στην κατηγορία «επιστημονικά βιβλία» της ΕΕΦ. Το βιβλίο, ωστόσο, περιείχε ψευδοϊατρικούς ισχυρισμούς.

Η δεύτερη περίπτωση αφορούσε την κ. Δήμητρα Τζιόβα, η οποία είχε συμμετάσχει ως προσκεκλημένη σε εκπαιδευτική δράση Φυσικής της ΕΕΦ. Η κ. Τζιόβα, παρουσίαζε ένα μοντέλο που υποσχόταν άμεση επίλυση προσωπικών προβλημάτων μέσω δήθεν εφαρμογής αρχών της Φυσικής, χωρίς ωστόσο να τεκμηριώνεται επιστημονικά.

Η τρίτη περίπτωση αφορούσε τον κ. Ξενοφώντα Μούσα, συνταξιούχο καθηγητή φυσικής διαστήματος του ΕΚΠΑ και τότε μέλος του ΔΣ της ΕΕΦ, ο οποίος σε δημόσια ανάρτησή του στο Facebook ισχυρίστηκε ότι «σύμφωνα με κορυφαίο Έλληνα επιστήμονα, το DNA των Ελλήνων όχι μόνο διατηρεί τα καλά χαρακτηριστικά του, αλλά παίρνει και τα καλύτερα χαρακτηριστικά των επιμειξιών». Παρά τα επανειλημμένα αιτήματα να παρατεθεί σχετική πηγή, κάτι τέτοιο δεν συνέβη, ενώ αργότερα ο ίδιος φέρεται να αναγνώρισε εμμέσως ότι η άποψη αυτή αποτελούσε προσωπικό του ισχυρισμό.

Μετά τη δημοσίευση του άρθρου, η ΕΕΦ, ο τότε πρόεδρος και αντιπρόεδρός της, καθώς και οι Ξενοφών Μούσας, Πέτρος Ζωγράφος και Μαρία Τσαρούχα, απέστειλαν στα Ellinika Hoaxes δεύτερο εξώδικο, το οποίο παρουσίαζε σημαντικές ομοιότητες με το πρώτο.

Αντιδράσεις από το Διευρυμένο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΕΦ

Η παρακάτω επιστολή μελών του Διευρυμένου Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΕΦ προς το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΕΦ, αποτυπώνει με σαφήνεια τις αντιδράσεις που υπήρχαν μέσα στους κόλπους της ίδιας της Ένωσης.

Εκτός από τις παραιτήσεις μελών του Διευρυμένου Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΕΦ, αντιδράσεις υπήρξαν και από τον Σύλλογο Φυσικών Κρήτης, το Τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ, την Ελληνική Εταιρεία Σχετικότητας, Βαρύτητας και Κοσμολογίας, την Ελληνική Αστρονομική Εταιρεία, καθώς και την Ελληνική Εταιρεία Σπουδών Φυσικής Υψηλών Ενεργειών.

Δικαίωση των Ελληνικών Hoaxes απέναντι στην αγωγή της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών

Το επόμενο διάστημα ακολούθησε η εκδίκαση της υπόθεσης. Η απόφαση του Πολυμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, που μας παραδόθηκε την 1η Φεβρουαρίου του 2021, απέρριψε όλους τους ισχυρισμούς και απαιτήσεις της ΕΕΦ. Μπορείτε να δείτε την απόφαση εδώ.

Συγκεκριμένα, απορρίφθηκε ο ισχυρισμός περί συκοφαντικής δυσφήμισης, καθώς κρίθηκε ότι δεν προσκομίστηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ενσυνείδητο ψεύδος από την πλευρά των αρθρογράφων των Ellinika Hoaxes. Παράλληλα, οι ενάγοντες δεν παρέθεσαν τα πραγματικά περιστατικά ή τα στοιχεία που, κατά τους ίδιους, θα αντέκρουαν όσα αναφέρονταν στα σχετικά άρθρα.

Επιπλέον, απορρίφθηκε και ο ισχυρισμός ότι τα δημοσιεύματά μας έπληξαν την τιμή και την υπόληψη των κ.κ. Θεοδοσίου, Φιλντίση και Μουσά. Όπως επισημάνθηκε, τα άρθρα αφορούσαν κυρίως κριτική στις επιστημονικές αναλύσεις του κ. Ζωγράφου και στο βιβλίο της κ. Τσαρούχα, με παράθεση σειράς επιχειρημάτων και χαρακτηρισμών που κινούνταν εντός των πλαισίων του επιστημονικού σχολιασμού. Το δικαστήριο έκρινε επίσης ότι η κριτική μας παρέμεινε εντός των ορίων της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, απορρίπτοντας συνολικά τους ισχυρισμούς περί δυσφήμισης και εξύβρισης.

Ακόμη, σημειώθηκε ότι η χρήση φωτογραφιών ορισμένων από τα παραπάνω πρόσωπα, καθώς και διαδικτυακών δημοσιεύσεων του κ. Μουσά, δεν συνιστούσε παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Όπως αναφέρθηκε, τα συγκεκριμένα στοιχεία ήταν ήδη δημόσια διαθέσιμα, ενώ τα άρθρα μας εντάσσονταν στο πλαίσιο της ελευθερίας του Τύπου και της ενημέρωσης της κοινής γνώμης.

Νέα στοιχεία για την υπόθεση Ζωγράφου μετά την αγωγή

Η αγωγή έφερε στην επιφάνεια νέα στοιχεία για την υπόθεση του κ. Ζωγράφου: έγγραφα που κατατέθηκαν στη δικογραφία, και στα οποία απέκτησε πρόσβαση η ομάδα των EH έπειτα από σχετικό αίτημα, έριξαν φως στη σύνδεση της εν λόγω εφεύρεσης με παράγοντες του Υπουργείου Άμυνας.

Στις 15 Φεβρουαρίου 2016, ο τότε υπουργός εθνικής Άμυνας, Πάνος Καμμένος, αποκάλυψε, έπειτα από ερώτηση πολίτη, ότι ο ίδιος κάλεσε τον Πέτρο Ζωγράφο στο Υπουργείο και πια τελεί υπό την προστασία του. Χαρακτήρισε μάλιστα τον λόγο της συνεργασίας αυτής «εθνικό και απόρρητο», καθώς η συσκευή «θα χρησιμοποιηθεί για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις», και συμπλήρωσε: «Εμείς θα κάνουμε τα πάντα για να διευκολύνουμε τη δουλειά του κ. Ζωγράφου […] και η στρατιωτική πιστοποίηση θα γίνει».

Ο κ. Πάνος Καμμένος παραιτήθηκε από υπουργός Άμυνας Εθνικής Άμυνας στις 14 Ιανουαρίου 2019. Την ίδια μέρα, συστάθηκε επιτροπή στο Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογίας Στρατού (ΚΕΤΕΣ), με σκοπό να αξιολογήσει την «εφεύρεση» του Πέτρου Ζωγράφου.

Η επιτροπή εξέτασε τη συσκευή μακροσκοπικά και συνέταξε σχετικό πρωτόκολλο, σύμφωνα με το οποίο «χρησιμοποιείται ένα ειδικό κράμα μεταλλικής σκόνης (nanopowder) που μπορεί με κατάλληλη επεξεργασία να παρέχεται και σε υγρή μορφή, αποτελούμενο από μη αναλυθέντα κατά τη σύσταση και την αναλογία νανοϋλικά συστατικά, το οποίο κράμα διοχετεύεται σε δοχείο νερού οποιασδήποτε μορφής (γλυκό ή πόσιμο νερό, αλμυρό, ακάθαρτο κ.τ.λ.) ενώ επίσης το όλο σύστημα παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος δέχεται συνεπικουρικά ένα σήμα από δέσμες υψηλών συχνοτήτων χαμηλής ισχύος (για την δοκιμή χρησιμοποιήθηκε νερό δικτύου)».

Η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα πως «η ανωτέρω εξετασθείσα πρωτότυπη συσκευή του κ. Πέτρου Ζωγράφου καθώς και η σε αυτή περιεχόμενη διάταξη παραγωγής υδρογόνου και ηλεκτρικού ρεύματος με χρήση ειδικού κράματος και συνδυασμό υψηλών συχνοτήτων λειτουργεί κανονικά επιτυγχάνοντας τον σκοπό για τον οποίο κατασκευάστηκε».

Το παραπάνω έγγραφο αξιολόγησης της συσκευής είναι στην κατοχή μας. Αν και δεν φέρει κάποια σήμανση εμπιστευτικότητας, ωστόσο, με νεότερο έγγραφο του ΚΕΤΕΣ, αναφέρεται ως «στρατιωτικό μυστικό που ανάγεται στην ασφάλεια του κράτους».

Σύμφωνα με έγγραφο υπό τον τίτλο «μέτρα προστασίας κ. Πέτρου ΖΩΓΡΑΦΟΥ» και με ημερομηνία 18 Μαΐου 2016, η Ελληνική Αστυνομία ανέλαβε την προστασία του Πέτρου Ζωγράφου σε 24ωρη βάση στις δύο κατοικίες του, από πεζές και εποχούμενες περιπολίες της ΕΛ.ΑΣ., «…προς πρόληψη και αποτροπή τυχόν έκνομης ενέργειας».

Τελεσίδικη δικαίωση των Ελληνικών Hoaxes απέναντι στην αγωγή της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών

Στις 8 Ιουνίου 2021, η Ένωση Ελλήνων Φυσικών, και τα υπόλοιπα φυσικά πρόσωπα, άσκησαν έφεση κατά της προαναφερθείσας απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Η έφεση εκδικάστηκε από το Τριμελές Εφετείο Αθηνών στις 26 Ιουλίου 2023. Μπορείτε να δείτε την απόφαση εδώ.

Στο σκεπτικό της Απόφαση του Εφετείου, αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι ο ισχυρισμός περί συκοφαντικής δυσφήμισης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, καθώς οι ενάγοντες παρέλειψαν να προσδιορίσουν τον ακριβή τρόπο που το περιεχόμενο των δημοσιευμάτων μας έβλαψε την τιμή και υπόληψή τους, δηλαδή παρέλειψαν να αναφέρουν στοιχεία που να υποστηρίζουν ενσυνείδητο ψεύδος από τους αρθρογράφους μας, και απέφυγαν να παρουσιάσουν τα υποτιθέμενα πραγματικά περιστατικά και στοιχεία, δηλαδή το «αληθές» που θα αντέκρουε το «ψεύδος» των άρθρων μας. Κατόπιν αυτών, το Εφετείο επικύρωσε την πρωτοβάθμια απόφαση του Πολυμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών σε βάρος των εναγόντων (ΕΕΦ).

Το σκεπτικό της απόφασης αναφέρει, πως τα επίμαχα άρθρα – έρευνες περιέχουν οξείες φράσεις και αυστηρή κριτική, πλην όμως επιτρεπτή και όχι με σκοπό εξύβρισης, αλλά στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής δεοντολογίας και δικαιολογημένου ενδιαφέροντος.

Ας σημειωθεί, ότι απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι και οι ισχυρισμοί περί παράνομης επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων, καθώς χρησιμοποιήθηκαν στα άρθρα μας φωτογραφίες και βίντεο από δημόσια διαθέσιμες πηγές (βιβλίο, εκπομπές) στο πλαίσιο ενημέρωσης του κοινού και της ελευθερίας της έκφρασης.

Συνοπτικά, το Εφετείο Αθηνών απέρριψε επί της ουσίας την έφεση της ΕΕΦ και των λοιπών εναγόντων ως αβάσιμη, και καταδίκασε το ενάγον σωματείο (ΕΕΦ) καθώς και τους εγκαλούντες σε καταβολή μέρους των δικαστικών δαπανών ύψους 300 και 400 ευρώ αντίστοιχα:

Αντί επιλόγου

Η νέα αυτή ανακοίνωση της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών, σε συνδυασμό με τις δηλώσεις του Προέδρου της, Ιωάννη Αντωνίου, και του Γενικού Γραμματέα, Κώστα Βουρλιά, φαίνεται να σηματοδοτεί μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της πορείας του φορέα, με σαφή αποστασιοποίηση από πρακτικές και φαινόμενα του παρελθόντος που δεν συνάδουν με τις αρχές της επιστημονικής τεκμηρίωσης και αξιοπιστίας.