Τροποποιημένο το βίντεο που δείχνει Ουκρανό να κάνει χρήση ναρκωτικών σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση

Στα τέλη Μαΐου 2026 εμφανίστηκε ένα βίντεο, χαμηλής ανάλυσης, διάρκειας 13 δευτερολέπτων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τον ισχυρισμό ότι δείχνει «γκάφα» από Ουκρανό σε ζωντανή μετάδοση στην ουκρανική τηλεόραση. Πιο συγκεκριμένα, στο βίντεο φαίνεται κάποιος ανταποκριτής κατά τη διάρκεια ζωντανής σύνδεσης σε μία εκπομπή να κάνει χρήση ναρκωτικών ουσιών (κοκαΐνης). Το βίντεο αναπαράχθηκε από χρήστες με τον ισχυρισμό πως πρόκειται για Ουκρανό ρεπόρτερ, ενώ άλλοι συνδέουν και τον Ουκρανό Πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, λέγοντας πως είναι αξιωματούχος του ή ότι τον έχει επιλέξει ο ίδιος. Στο παρελθόν έχουμε εξετάσει ισχυρισμούς που συσχέτιζαν τον Ζελένσκι με κοκαΐνη και ναρκωτικές ουσίες (εδώ, εδώ, εδώ κι εδώ). 

Το βίντεο

Τον ισχυρισμό διέδωσαν φιλορωσικά προφίλ στα κοινωνικά δίκτυα διεθνώς (εδώ). 

Χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης διεθνώς είχαν διαμοιράσει το εν λόγω βίντεο με τον εξεταζόμενο ισχυρισμό από τον Μάιο του 2024. Ένας εξ αυτών ήταν και το γνωστό προπαγανδιστικό προφίλ στο Χ με το ψευδώνυμο Lord Bebo, που έχει δημοσιεύσει πολλές φορές ψευδές και παραπλανητικό περιεχόμενο (εδώ, εδώ κι εδώ). 

Παραδείγματα αναπαραγωγών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: 

Κατάρριψη του ισχυρισμού 

Στην πάνω δεξιά γωνία του βίντεο βλέπουμε το λογότυπο “1+1” που παραπέμπει στο ομώνυμο ουκρανικό τηλεοπτικό κανάλι. Ο ήχος του βίντεο αποτελείται από μουσική και δεν ακούγονται οι συνομιλητές. Το τραγούδι που ακούγεται από πίσω είναι το ρωσικό Три дня дождя, MONA — Прощание (melancholia, Album 2023) (μτφ.: Τρεις μέρες βροχής, MONA — Αποχαιρετισμός (melancholia, Άλμπουμ 2023).

Μέσω αντίστροφης αναζήτησης εικόνας με καρέ του βίντεο, οδηγούμαστε σε παλαιότερα βίντεο από το 2024. Ένα εξ αυτών προέρχεται από τον Φεβρουάριο εκείνου του έτους και δείχνει τον ίδιο δημοσιογράφο με το ίδιο φόντο με τα χρώματα της Ουκρανίας. Το βίντεο διάρκειας 27 δευτερολέπτων τιτλοφορείται ως εξής: 

Ο Υπουργός Εξωτερικών Κουλέμπα έμεινε λίγο παραπάνω στον αέρα κατά τη διάρκεια της ζωντανής εκπομπής

Το πλήρες βίντεο της συνέντευξης το βρίσκουμε δημοσιευμένο από το κανάλι Fakty ICTV στις 17 Φεβρουαρίου 2024. 

Όπως βλέπουμε, ο καλεσμένος σε αυτή την περίπτωση είναι διαφορετικός και πιο συγκεκριμένα ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Ντμίτρο Κουλέμπα. Στο τέλος της συζήτησης, ο Κουλέμπα, θεωρώντας πως έχει διακοπεί η σύνδεση, φαίνεται να εμφανίζει τσιγάρο ή πούρο και να το καπνίζει. Σε αυτό το σημείο αξίζει να τονιστεί πως ο Κουλέμπα έχει εμφανιστεί και σε άλλες δημόσιες εμφανίσεις του να καπνίζει πούρο, όπως βλέπουμε παρακάτω.

Οι ομοιότητες του βίντεο του ισχυρισμού με τα αυθεντικά πλάνα από το 2024

Προχωρώντας σε σύγκριση των δύο βίντεο εντοπίζουμε χαρακτηριστικές ομοιότητες στις κινήσεις και εκφράσεις του παρουσιαστή, γεγονός που μαρτυρά ότι πρόκειται για το ίδιο υλικό. Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το βίντεο που χρησιμοποιείται στις αναρτήσεις του ισχυρισμού έχει τροποποιηθεί/μονταριστεί. 

Πέραν των παραπάνω ομοιοτήτων, παρατηρούμε πως ο παρουσιαστής φοράει ακριβώς τα ίδια ρούχα (σακάκι, πουκάσιμο και γραβάτα). Προς το τέλος του βίντεο, εμφανίζεται μία επιγραφή που αναφέρει ότι πρόκειται για ζωντανή μετάδοση από τη Γερμανία.

Η διάψευση από το κανάλι 1+1

Επιπλέον, σε κατάρριψη του ισχυρισμού από την αραβόφωνη έκδοση του Observers24, περιέχεται δήλωση από εκπρόσωπο του καναλιού 1+1 που υπογράμμισε:

«Το βίντεο στο οποίο ο δημοσιογράφος χρησιμοποιεί ναρκωτικά σε σκόνη είναι πλαστό και δεν έχει μεταδοθεί ποτέ από το τηλεοπτικό δίκτυο 1+1. Παρόμοιες περιπτώσεις συμβαίνουν συχνά, καθώς η Ρωσία προσπαθεί να δυσφημίσει τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης στη διεθνή κοινότητα και, στην πραγματικότητα, να τα δυσφημίσει στα μάτια των Ουκρανών».

Τέλος, τον ισχυρισμό κατέρριψαν αρκετές ακόμα ιστοσελίδες διεθνώς (εδώ, εδώ κι εδώ). 

Συμπέρασμα 

Με βάση όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, ο ισχυρισμός ότι σε βίντεο που κυκλοφορεί φαίνεται Ουκρανός δημοσιογράφος ή κυβερνητικός αξιωματούχος να κάνει χρήση ναρκωτικών ουσιών στον αέρα ζωντανής εκπομπής είναι ψευδής. Η αντίστροφη αναζήτηση εικόνας και η συγκριτική ανάλυση των πλάνων απέδειξαν ότι το επίμαχο βίντεο αποτελεί αντικείμενο ψηφιακής τροποποίησης και μοντάζ. Το αρχικό, αυθεντικό υλικό προέρχεται από εκπομπή του ουκρανικού τηλεοπτικού δικτύου “1+1” τον Φεβρουάριο του 2024, κατά την οποία ο τότε Υπουργός Εξωτερικών, Ντμίτρο Κουλέμπα, εμφανίζεται να καπνίζει ένα τσιγάρο/πούρο μετά το τέλος της συνέντευξής του, θεωρώντας λανθασμένα ότι βρισκόταν εκτός αέρα. Η επίσημη διάψευση από τους εκπροσώπους του καναλιού “1+1” επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για άλλη μια κατασκευασμένη είδηση που εντάσσεται στις προσπάθειες δυσφήμισης των ουκρανικών μέσων ενημέρωσης και της πολιτικής ηγεσίας της χώρας. 

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1.https://observers.rfi.fr/fa/%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C/20240528-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
2.https://www.liberation.fr/checknews/un-journaliste-a-t-il-pris-de-la-cocaine-en-direct-a-la-television-ukrainienne-20240523_GWZNQT3H5FBFDMIHUDW6B63WUI/
3.https://www.gettyimages.co.nz/detail/news-photo/ukraines-foreign-minister-dmytro-kuleba-smokes-a-cigar-news-photo/1240634342
4.https://www.youtube.com/watch?v=Cp5LHjzk7NU
5.https://www.youtube.com/watch?v=VMwcprKV58I&t=26s