Όχι, ιαπωνική «μελέτη» ΔΕΝ έδειξε πως τα εμβολιασμένα άτομα έχουν ως και πέντε φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν αιφνιδίως

Πρόσφατες αναρτήσεις ξεκίνησαν να προβάλλουν τον ισχυρισμό πως μια ιαπωνική «μελέτη», η οποία συμπεριέλαβε πάνω από 18 εκατομμύρια άτομα, έδειξε ότι άτομα που έχουν εμβολιαστεί, κατά της COVID-19, «έχουν ως και πέντε φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν αιφνιδίως» σε σύγκριση με τα μη εμβολιασμένα άτομα. Ωστόσο, όπως θα εξετάσουμε στο παρόν άρθρο, στην πραγματικότητα ο ισχυρισμός δεν προκύπτει από κάποια μελέτη αλλά από μια διαδικτυακή ζωντανή μετάδοση μιας ανάλυσης αμφιβόλου ποιότητας και αντιεπιστημονικής μεθοδολογίας, η οποία βασίστηκε σε άγνωστης προέλευσης δεδομένα που δεν έχουν επαληθευτεί.

Τι ισχύει:

Ο ισχυρισμός διαδόθηκε αρχικά μέσω ενός αποσπάσματος βίντεο στο Χ (πρώην Twitter), από συνομιλία του επίτιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου του Newcastle, Robert Clancy, με τον βρετανό συνταξιούχο εκπαιδευτή νοσηλευτών, πρώην κλινικό νοσηλευτή και νυν YouTuber, John Campbell, κάτοχο διδακτορικού νοσηλευτικής, και στη συνέχεια μέσω του καναλιού “Dr. John Campbell” στο YouTube σε σχετικό βίντεο (αρχειοθετημένο εδώ).

Θα πρέπει να σημειώσουμε πως, κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, o Αυστραλός βουλευτής Craig Kelly είχε επικαλεστεί ισχυρισμούς του Dr. Clancy σχετικά με τη χρήση υδροξυχλωροκίνης και ιβερμεκτίνης, γεγονός που οδήγησε το Πανεπιστήμιο του Newcastle να εκδώσει ανακοίνωση πως αποστασιοποιείται από τις απόψεις του και πως το πανεπιστήμιο «δεν θεωρεί τον Robert Clancy ειδικό σε θέματα COVID-19»

Ο John Campbell, ενώ τα πρώτα χρόνια της πανδημίας αποτελούσε μια εκ των κύριων αντικειμενικών πηγών πληροφόρησης και επικοινωνίας της επιστήμης, τα τελευταία χρόνια, μέσω του καναλιού του στο YouTube, έχει προβεί σε σωρεία ψευδοεπιστημονικών και ψευδών ισχυρισμών σχετικά με τα εμβόλια κατά της COVID-19. [πηγή 1][πηγή 2][πηγή 3][πηγή 4][πηγή 5]

Διαδικτυακή παρουσίαση αδημοσίευτης ανάλυσης, με αντιεπιστημονική μεθοδολογία και ελλιπή δεδομένα, η πηγή του ισχυρισμού

Σε σχετικό άρθρο του, ο Dr. Adrian Wong, ιδρυτής και συντάκτης του τεχνολογικού και επιστημονικού ιστότοπου Tech ARP, αρχικά εξήγησε πως ο υπό εξέταση ισχυρισμός δε φέρεται να προκύπτει από κάποια επιστημονική μελέτη αλλά από παρουσίαση μιας αυθαίρετης βάσης δεδομένων κατά τη διάρκεια διαδικτυακής σύσκεψης:

(Μετάφραση)

Στο βίντεο που έγινε viral, ο καθηγητής Clancy δεν διευκρίνισε σε ποια μελέτη αναφερόταν, αλλά το βίντεο συνδυάστηκε με άλλο βίντεο σχετικά με παρουσίαση του Dr. Yasufumi Murakami.

Αυτό θα είχε νόημα, επειδή δεν υπάρχει γνωστή μελέτη που να έχει αξιολογηθεί από ομότιμους και να έχει δημοσιευτεί και να περιλαμβάνει 20 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ιαπωνία. Ο καθηγητής Clancy πιθανότατα αναφερόταν σε ένα livestream (αρχειοθετημένο εδώ) με τον Ιάπωνα βουλευτή της Βουλής των Αντιπροσώπων Kazuhiro Haraguchi, τον Dr. Yasufumi Murakami και την Ομάδα Αιτήματος Αποκάλυψης Πληροφοριών (Information Disclosure Request Team).

Σε αυτό το livestream, οι συμμετέχοντες «αποκάλυψαν» μια βάση δεδομένων με αυτό που ισχυρίστηκαν ότι ήταν περισσότεροι από 21 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ιαπωνία που έλαβαν το εμβόλιο COVID-19. Ο Δρ. Murakami ισχυρίστηκε ότι τα δεδομένα έδειχναν ότι «…όσο περισσότερες δόσεις παίρνετε, τόσο πιο γρήγορα είναι πιθανό να πεθάνετε, σε μικρότερο χρονικό διάστημα…»

Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι τα ευρήματά τους υποβλήθηκαν ποτέ για αξιολόγηση από ομοτίμους, πόσο μάλλον ότι δημοσιεύθηκαν σε κάποιο αξιόπιστο επιστημονικό περιοδικό. Με άλλα λόγια, δεν φαίνεται ότι αυτά τα ευρήματα έχουν επαληθευτεί.

Πέρα από την αδυναμία επαλήθευσης των δεδομένων όμως, όπως θα εξετάσουμε στη συνέχεια, τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν στην διαδικτυακή αυτή ανάλυση, για να υποστηρίξουν τα συμπεράσματα του ισχυρισμού, ήταν ελλιπή και αγνοούσαν σημαντικές μεταβλητές που, υπό κανονικές συνθήκες, θα έπρεπε να είχαν ληφθεί υπόψιν.

Αρχικά, όπως εξηγεί ο Dr. Wong, η υπό εξέταση βάση δεδομένων δεν προέρχονται από κάποια επίσημη βάση δεδομένων από το Υπουργείο Υγείας, Εργασίας και Πρόνοιας της Ιαπωνίας. Πηγή των δεδομένων είναι μια ομάδα που αυτοαποκαλείται «Πρόγραμμα Αίτησης Αποκάλυψης Δεδομένων Εμβολιασμού κατά του Κορονοϊού» (στα ιαπωνικά: コロナワクチン接種データ開示請求プロジェクト), η οποία διαδικτυακά στεγάζεται στον ιστότοπο “stop-mrna.sakura.ne.jp”, ενώ ο τίτλος στην ιστοσελίδα της αποκαλύπτει προκατάληψη εναντίον των mRNA εμβολίων:

Το σημαντικότερο γεγονός, ακολούθως, είναι πως τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται είναι περιορισμένα και μη επαληθευμένα. Συγκεκριμένα:

• Η βάση δεδομένων της ομάδας αυτής δείχνει μόνο τον αριθμό των δόσεων αλλά όχι τον αριθμό των εμβολιασμένων ατόμων, επομένως δεν είναι γνωστό από πού προέρχεται ο αριθμός των 21 εκατομμυρίων εμβολιασμένων ατόμων.
  
• Τα δεδομένα αυτά καλύπτουν μόνο περίπου το 5% των συνολικών εμβολιασμών κατά της COVID-19 στην Ιαπωνία και αφορούν μόνο 40 από τους 3.299 συνολικά δήμους.
  
• Τα δεδομένα αυτά δείχνουν πόσα εμβολιασμένα άτομα πέθαναν αλλά όχι την αιτία θανάτου. Επίσης, αυτά δεν περιλαμβάνουν μη εμβολιασμένα άτομα, επομένως είναι άγνωστο πώς κατέληξαν στη σύγκριση μεταξύ εμβολιασμένων έναντι μη εμβολιασμένων.
  
• Τα δεδομένα δεν δείχνουν τον τύπο του εμβολίου COVID-19 που συνδέεται με κάθε θάνατο. Η Ιαπωνία χρησιμοποιεί τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά εμβόλια COVID-19 τα οποία λειτουργούν διαφορετικά.
  
• Τέλος, δεν είναι γνωστό το πώς η ομάδα αυτή απέκτησε πρόσβαση στα δεδομένα, ούτε αν αυτά είναι πλήρη ή ακριβή.

Σχολιάζοντας τις προαναφερθείσες ελλείψεις, ο Dr. Wong σημείωσε πως δεν γνωρίζουμε πολλά και κρίσιμα στοιχεία για την παρουσιαζόμενη βάση δεδομένων, γεγονός που εγείρει σημαντικές αμφιβολίες για την ακρίβεια και την αξιοπιστία της. Τόνισε πως αυτή δεν αποδεικνύει ότι οι θάνατοι που περιέχονται στα δεδομένα προκλήθηκαν από εμβόλια COVID-19:

(Μετάφραση)

Εν ολίγοις, υπάρχουν πολλά σχετικά με αυτήν τη βάση δεδομένων που δεν γνωρίζουμε, συμπεριλαμβανομένης της ακρίβειας και της ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ της.

Το πιο σημαντικό είναι ότι η βάση δεδομένων δεν δείχνει κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι οι καταγεγραμμένοι θάνατοι σχετίζονταν με τα εμβόλια COVID-19.

Χωρίς τέτοια επαλήθευση, τα δεδομένα μπορεί να δείχνουν μια συσχέτιση, αλλά δεν μπορούν να δείξουν αιτιώδη συνάφεια. Αυτό είναι σημαντικό να κατανοηθεί, επειδή ο ανθρώπινος εγκέφαλός μας είναι ιδιαίτερα ικανός στην αναγνώριση μοτίβων. Ωστόσο, αυτά τα μοτίβα πρέπει να ερμηνευτούν σωστά, διαφορετικά θα οδηγήσουν σε λάθος συμπέρασμα.

[…] ακόμη και αν η λεγόμενη βάση δεδομένων των 21 εκατομμυρίων εμβολιασμένων στην Ιαπωνία έδειχνε ένα μοτίβο μεταξύ των εμβολίων COVID-19 και των θανάτων, πρέπει να υπάρξει μια πραγματική έρευνα για να διαπιστωθεί εάν αυτοί οι θάνατοι προκλήθηκαν πραγματικά από τα εμβόλια ή αν είναι απλώς μια σύμπτωση […].

Γράφημα της παρουσιασθείσας βάσης δεδομένων αναιρεί τα συμπεράσματα του ισχυρισμού

Επιπροσθέτως, ο Dr. Wong σχολιάζει ένα γράφημα που παρουσιάστηκε, τονίζοντας πως αυτό δεν δείχνει πως οι περισσότερες λήψεις εμβολίων σχετίζονται με αυξημένο ρίσκο θανάτου αλλά ακριβώς το αντίθετο:

(Μετάφραση)

Κατά ειρωνικό τρόπο, τα δεδομένα τους φαίνεται να δείχνουν ότι ο αριθμός των θανάτων μειώθηκε με τον αριθμό των δόσεων που έλαβε κάθε άτομο.

Αυτό το διάγραμμα, το οποίο προβλήθηκε στο livestream, φαίνεται να δείχνει τον αριθμό των θανάτων που σημειώθηκαν μετά τη λήψη κάθε δόσης του εμβολίου COVID-19. Δείχνει ότι ο κίνδυνος θανάτου στην πραγματικότητα μειώνεται με κάθε δόση.

Αυτό το διάγραμμα από μόνο του αντικρούει τον ισχυρισμό ότι όσο περισσότερες δόσεις εμβολίου λαμβάνουν οι άνθρωποι, τόσο πιο πιθανό είναι να πεθάνουν. Στην πραγματικότητα, έδειξε το αντίθετο – ότι όσο περισσότερες δόσεις εμβολίου λαμβάνουν οι άνθρωποι, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να πεθάνουν.

Πηγή εικόνων: @ganaha_masako/Χ (χρονικό σημείο 35:27 έως 36:07)

Κατά τη διάρκεια της ζωντανής μετάδοσης, φαίνεται επίσης να παρουσιάζονται δεδομένα του αμερικανικού συστήματος φαρμακοεπαγρύπνησης VAERS, στον οποίο αναφέρεται ο όρος «συντελεστής υποαναφοράς»:

Πηγή εικόνας: @ganaha_masako/Χ (χρονικό σημείο 30:15)
Μετάφραση στα Ελληνικά με τη χρήση Google Translate

Δεδομένου πως δεν υπάρχει κάποια δημοσίευση μελέτης, είναι αδύνατο να γνωρίζουμε αν τα δεδομένα του VAERS εντάχθηκαν στην υπό εξέταση ανάλυση. Ωστόσο θα πρέπει να σημειώσουμε πως, όπως έχουμε τονίσει στο παρελθόν, αυτές οι βάσεις δεδομένων χρησιμεύουν ως εργαλείο συλλογής πληροφοριών και έγκαιρης αναγνώρισης για πιθανές παρενέργειες που ενδέχεται να σχετίζονται με ένα συγκεκριμένο εμβόλιο. Οι αναφορές που κατατίθενται σε αυτούς τους φορείς δεν αποτελούν αυτόματη απόδειξη αιτιώδους σχέσης μεταξύ ενός εμβολίου και μιας συγκεκριμένης παρενέργειας. Το γεγονός, δηλαδή, πως κάποια παρενέργεια παρουσιάστηκε μετά τη λήψη ενός φαρμάκου ή μετά τον εμβολιασμό δε σημαίνει απαραίτητα ότι προκλήθηκε από το σκεύασμα. Για να εξακριβωθεί αν υπάρχει όντως αιτιώδης συσχετισμός, κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά από τις αρμόδιες αρχές.

Εκτός αυτού, όπως επίσης έχουμε εξηγήσει στο παρελθόν, η υποαναφορά συμπτωμάτων και παρενεργειών είναι όντως ένας από τους κύριους περιορισμούς των συστημάτων παθητικής επιτήρησης, όπως το VAERS και το EudraVigilance, αλλά ο βαθμός των υποαναφορών διαφέρει ανάλογα με την περίπτωση, καθιστώντας τον υπολογισμό ενός «γενικού» συντελεστή υποαναφοράς άστοχο. Για παράδειγμα, εκατομμύρια εμβολιασμών σε όλο τον κόσμο προκαλούν πόνο και οίδημα στο σημείο του εμβολιασμού, καθώς και χαμηλό πυρετό, αλλά ελάχιστα από αυτά τα περιστατικά καταχωρούνται στο VAERS. Αυτό συμβαίνει διότι τόσο οι γιατροί όσο και οι πολίτες κατανοούν πως τέτοιου είδους συμπτώματα, μικρής σοβαρότητας, εμφανίζονται αρκετά συχνά μετά τον εμβολιασμό. Αντιθέτως, σοβαρότερα και σπανιότερα συμπτώματα είναι πολύ πιο πιθανό να αναφερθούν, ειδικά όταν συμβαίνουν αμέσως μετά τον εμβολιασμό, ακόμα και αν εν τέλει είναι τυχαία και δεν σχετίζονται με αυτόν.

Τέλος, ο Dr. Wong παραθέτει σχετικές επιστημονικές μελέτες που αποδεικνύουν πως οι ισχυρισμοί περί αύξησης των θανάτων και της γενικής θνησιμότητας μετά τον εμβολιασμό δεν υποστηρίζονται από τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία:

(Μετάφραση)

Nature Communications: Το Qatar Mortality Review εξέτασε όλους τους θανάτους εντός 30 ημερών από τον εμβολιασμό κατά του SARS-CoV-2 (μεταξύ του Ιανουαρίου του 2021 και του Ιουνίου του 2022). Από ~6,9 εκατομμύρια δόσεις, μόνο 138 θάνατοι πιθανώς σχετίζονταν (~0,98 ανά εκατομμύριο) και οι περισσότεροι δεν ήταν αιτιολογικά συνδεδεμένοι με τα εμβόλια.

Μελέτη Κοόρτης PMC: Μελέτη Θνησιμότητας μη-COVID Μετά τον Εμβολιασμό: Αυτή η μεγάλη αμερικανική μελέτη, η οποία προσαρμόστηκε για ηλικία και τις συννοσηρότητες, δεν διαπίστωσε αύξηση στη θνησιμότητα μη-COVID μετά τον εμβολιασμό.

Nature Medicine: Αποτελεσματικότητα Εμβολίου mRNA στο Κατάρ: έδειξε ότι τα εμβόλια μείωσαν τη νοσηλεία και τον θάνατο κατά πάνω από 90% κατά τη διάρκεια των κυμάτων Δέλτα/Όμικρον. Ισχυρές έμμεσες ενδείξεις ότι μειώνουν τη θνησιμότητα.

BMJ Global Health: Το Qatar Mortality Trends παρακολούθησε θανάτους από κάθε αιτία και θανάτους που σχετίζονται με την COVID κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Δεν υπήρξε αύξηση στους θανάτους που να συνδέεται με την κυκλοφορία του εμβολίου.

Εθνική Στατιστική Υπηρεσία (ONS) του Ηνωμένου Βασιλείου – Θνησιμότητα ανά κατάσταση εμβολιασμού: Δεδομένα θνησιμότητας από κάθε αιτία από την Αγγλία. Δείχνει ότι τα εμβολιασμένα άτομα έχουν γενικά χαμηλότερη θνησιμότητα από τα μη εμβολιασμένα, μετά από προσαρμογή ως προς την ηλικία και την κατάσταση της υγείας τους.

Ανάλογους ισχυρισμούς περί αύξησης της θνησιμότητας και των θανάτων λόγω των εμβολίων κατά της COVID-19 έχουμε αναλύσει σε σχετικά άρθρα μας:

• Παραπληροφόρηση σχετικά με αιφνίδιους θανάτους και «ξαφνικίτιδες»: Τι δείχνουν τα επίσημα δεδομένα
• Ιαπωνική μελέτη δεν αναφέρει έκρηξη στους θανάτους μεταξύ των εμβολιασμένων κατά της COVID-19
• Μελέτη της Φλόριντα ΔΕΝ αποδεικνύει τον θάνατο πάνω από 470.000 Αμερικανών από το εμβόλιο της Pfizer
• Focus FM: Παραπληροφόρηση από παρουσίαση γραφήματος για την πορεία της θνησιμότητας στην Ελλάδα
• Όχι, μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The British Medical Journal ΔΕΝ προτείνει πως τα εμβόλια κατά της COVID-19 μπορεί να ευθύνονται για την αύξηση θανάτων
• Όχι, ΔΕΝ έχουν πεθάνει 17 εκατομμύρια άνθρωποι από τα εμβόλια κατά της COVID
• Ψευδές ότι η Νέα Ζηλανδία κατέγραψε υπερβολικά ποσοστά θνησιμότητας εξαιτίας θανατηφόρων παρτίδων εμβολίων της Pfizer
• Δεν ισχύει ότι οι εμβολιασμένοι του Ηνωμένου Βασιλείου παρουσίασαν μεγαλύτερη θνησιμότητα από τους ανεμβολίαστους
• Ψευδές το ότι καταγράφηκε πενταπλάσια τάση θανάτων στους εμβολιασμένους του Ηνωμένου Βασιλείου
• Τα επίσημα στοιχεία σχετικά με την COVID-19 στην Αγγλία ΔΕΝ δείχνουν ότι οι εμβολιασμένοι έχουν πολλαπλάσια θνητότητα

Σε πραγματικές συνθήκες, το προφίλ ασφαλείας των εμβολίων κατά της COVID-19 έχει εδραιωθεί μετά την χορήγηση περισσότερων από 2 δισεκατομμυρίων δόσεων σε ΗΠΑ και Ευρώπη και περισσότερων από 13,7 δισεκατομμυρίων δόσεων παγκοσμίως, υπό την πιο αυστηρή και σύγχρονη φαρμακοεπαγρύπνηση. Tα CDC αλλά και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων έχουν αξιολογήσει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων κατά της COVID-19, ενώ η COVID-19 παρουσιάζει σαφώς πολλαπλάσιους κινδύνους σε όσους νοσήσουν. 

Η ίδια η νόσηση από COVID-19 μπορεί να προκαλέσει συχνότερες, εκτενέστερες και σοβαρότερες επιπλοκές, όπως θρομβώσεις, μυοκαρδίτιδες, νευρολογικές και καρδιακές επιπλοκές, καθώς και γενικότερες συστημικές επιπλοκές ποικίλης σοβαρότητας (long COVID).

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Δεν πηγάζει από κάποια μελέτη αλλά από μια ανάλυση βάσης δεδομένων που προβλήθηκε σε διαδικτυακή ζωντανή μετάδοση. Η βάση δεδομένων αυτή προέρχεται από ομάδα με σαφή αντιεμβολιαστικά κίνητρα, ενώ παραμένει άγνωστη η αρχική πηγή και η εγκυρότητα των δεδομένων που περιέχει και τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την εξαγωγή του ισχυρισμού. Αφενός τα δεδομένα αυτά είναι μη επαληθευμένα, αφετέρου διαθέτουν σημαντικούς περιορισμούς που καθιστούν την ανάλυση επιστημονικά άτοπη, καθώς καλύπτουν μόνο μια ισχνή μειοψηφία των δόσεων στη χώρα, δεν κατηγοριοποιούν ούτε παρουσιάζουν τις αιτίες θανάτου, και δεν περιλαμβάνουν εμβολιασμένα άτομα προκειμένου να γίνει η ανάλογη σύγκριση.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν

1. https://www.newcastleherald.com.au/story/7111340/newcastle-uni-says-professor-backing-kelly-virus-claims-not-an-expert/
2. https://sciencebasedmedicine.org/conspiracy-theories-about-monkeypox/
3. https://sciencebasedmedicine.org/the-pfizer-covid-19-vaccine-doesnt-prevent-transmission-antivax-disinformation-goes-viral-again/
4. https://www.factcheck.org/person/john-campbell/
5. https://www.techarp.com/fact-check/20m-japan-study-vaccine-excess-deaths/
6. https://www.mhlw.go.jp/english/
7. http://people.eecs.berkeley.edu/~daw/teaching/c79-13/readings/AdverseDrugReactions.pdf
8. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/pds.3918
9. https://www.nature.com/articles/s41467-022-35653-z
10. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9763207/
11. https://www.nature.com/articles/s41591-021-01583-4
12. https://gh.bmj.com/content/8/5/e012291
13. https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/birthsdeathsandmarriages/deaths/datasets/deathsbyvaccinationstatusengland
14. https://ourworldindata.org/grapher/cumulative-covid-vaccinations?country=Europe~USA
15. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/vaccines/safety/safety-of-vaccines.html
16. https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory-overview/public-health-threats/coronavirus-disease-covid-19/covid-19-medicines/safety-covid-19-vaccines
17. https://www.bmj.com/content/374/bmj.n1931
18. https://www.nature.com/articles/s41591-021-01556-7
19. https://www.nature.com/articles/s41591-021-01556-7
20. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIRCRESAHA.121.317997
21. https://www.bmj.com/content/374/bmj.n1648