Πώς ανάβει το Άγιο Φως; Η αλήθεια μέσα από μαρτυρίες, ντοκουμέντα και δικαστικές αποφάσεις

Η τελετή αφής του Αγίου Φωτός αποτελεί ένα κορυφαίο τελετουργικό της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης που πραγματοποιείται κάθε Μεγάλο Σάββατο μεσημέρι στον Πανάγιο Τάφο στα Ιεροσόλυμα. Χιλιάδες πιστοί συρρέουν στον ναό της Αναστάσεως για να συμμετάσχουν στην τελετή, στην οποία ο ελληνορθόδοξος Πατριάρχης Ιεροσολύμων εισέρχεται στο ιερό κουβούλιο, όπου πάνω στην Ταφική Πλάκα έχουν ήδη τοποθετηθεί δύο κανδήλες. Αφού διαβάσει μια ευχαριστηριακή ευχή, εξέρχεται με αναμένες τις δέσμες κεριών που κρατά στα χέρια του μοιράζοντας τη φλόγα στους πιστούς.

Μύθοι και αφηγήματα για τον τρόπο που ανάβει το Άγιο Φως

Κυρίαρχη είναι η πεποίθηση μεταξύ πιστών, πολλών χριστιανικών δογμάτων, αλλά και επίσημων εκκλησιαστικών φωνών ότι η φλόγα ανάβει με τρόπο θαυματουργικό. “Πρόκειται διὰ ἀληθινὸν θαῦμα, τὸ ὁποῖον δὲν χωρᾶ καμιὰν ἀμφισβήτησιν”, “Πραγματικῶς εἶναι ἓν ἐκ τῶν μεγαλυτέρων Θαυμάτων τῆς χριστιανοσύνης, τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνεται κάθε χρόνον τὸ Μέγα Σάββατον“, αναφερόταν για χρόνια, όπως βλέπουμε σε παλαιότερη εκδοχή της επίσημης ιστοσελίδας του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων.

Εξίσου διαδεδομένη είναι η αντίληψη ότι κατά τα πρώτα λεπτά η φλόγα δεν καίει. “Τὸ σπουδαῖον εἶναι ὅτι τὸ ἅγιον φῶς διὰ ὀλίγα λεπτὰ δὲν ἔχει πυράδα”, υποστήριζε παλαιότερα το Πατριαρχείο. Ο ισχυρισμός περί ακαΐας του Αγίου Φωτός έχει γίνει αντικείμενο πλείστων “πειραμάτων”, τα οποία στο σύνολό τους στερούνται επιστημονικότητας, όπως έχουμε εξηγήσει πολλές φορές στο παρελθόν σε σχετικά μας άρθρα. [άρθρο 1] [άρθρο 2][άρθρο 3]

Πώς ανάβει πραγματικά το Άγιο Φως;

Την απάντηση στο ερώτημα αυτό δίνουν οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές που συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα στην τελετή, όπως Σκευοφύλακες του Παναγίου Τάφου, Αγιοταφίτες αρχιεπίσκοποι, φύλακες του Παναγίου Τάφου σε συνεντεύξεις που παραχώρησαν στον Δημήτρη Αλικάκο (συγγραφέα του σχετικού βιβλίου «Λύτρωση – Περί του Αγίου φωτός», εκδ. Εκκρεμές, 2019). Το υλικό αυτό, από κοινού με τις ένορκες βεβαιώσεις και το σύνολο των δικαστικών εγγράφων αποτέλεσε τη βάση για τη δικαστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών ότι το Άγιο Φως “ανάβει με ανθρώπινη παρέμβαση”.

1. Mέσα στον Πανάγιο Τάφο τοποθετούνται δύο κανδήλες

Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, περί τις 08:30, εισέρχεται στο Ιερό Κουβούκλιο ο Φύλακας του Παναγίου Τάφου για να τοποθετήσει την κανδήλα των Φυλάκων, ένα προνόμιο που κατέχουν οι φύλακες ως ευλογία για αυτούς, αλλά και ως “δικλείδα ασφαλείας”, όπως εξηγεί ο Αρχιεπίσκοπος Ισίδωρος, νυν Σκευοφύλακας του Παναγίου Τάφου, στην ιστορική του μαρτυρία στον Δημήτρη Αλικάκο.

Δείτε εδώ τη μαρτυρία του μακαριστού μοναχού Παντελεήμονα, του αρχαιότερου των Φυλάκων του Ναού. Στο βίντεο παρουσιάζεται, επιπλέον, και το ακριβές σημείο στο οποίο τοποθετούνται οι κανδήλες μέσα στον Πανάγιο Τάφο (ολόκληρη η μαρτυρία εδώ):

Μετά την έξοδο του Φύλακα πραγματοποιείται το σφράγισμα της θύρας του Ιερού Κουβουκλίου από τον θυρωρό του Ναού με μαλακό κερί, εις ανάμνησιν του: “σφραγίσαντες τὸν λίθον μετὰ τῆς κουστωδίας” (Ματθ. κζ΄ 66). Το βουλοκέρι στη συνέχεια βγαίνει για να μπει, όχι ο Πατριάρχης, αλλά ο Σκευοφύλακας με την “ακοίμητη κανδήλα”.

Κατά την τελετή της αφής του Αγίου Φωτός, το μεσημέρι, ο πρώτος που εισέρχεται στον Πανάγιο Τάφο είναι ο Σκευοφύλακας, ο οποίος κουβαλάει μαζί του τη λεγόμενη “ακοίμητο κανδήλα”, μία μεταλλική κανδήλα, η οποία μένει πάντοτε σβηστή και ανάβει μόνο κάθε Μεγάλο Σάββατο, όπως εξηγεί ο Αρχιεπίσκοπος Ισίδωρος.

2. Ο Σκευοφύλακας εισέρχεται πρώτος και ανάβει τις δύο κανδήλες για να τις βρεις αναμμένες ο Πατριάρχης

Την ώρα της τελετής, λοιπόν, ο Σκευοφύλακας εισέρχεται πρώτος στο Ιερό Κουβούκλιο, φέροντας τη σβηστή μεταλλική κανδήλα, τη λεγόμενη και “ακοίμητη”, και ανάβει τόσο αυτή όσο και τη κανδήλα των Φυλάκων, για να τις βρεις αναμμένες ο Πατριάρχης, όπως αποκαλύπτει ο Αρχιεπίσκοπος Ισίδωρος. “Εγώ ανάβω και τις δύο καντήλες. Τη δεύτερη ως ασφαλιστική δικλείδα”. Δείτε την ιστορική του μαρτυρία (ολόκληρη η συνέντευξη διαθέσιμη εδώ):

Στο σημείο αυτό γίνεται σαφές ότι δεν είναι ο Πατριάρχης ο πρώτος που εισέρχεται στο Ιερό Κουβούκλιο. Επιπλέον, δεν ισχύει ότι πραγματοποιείται έλεγχος στον Πατριάρχη από τις ισραηλινές αρχές ή εκπροσώπους άλλων δογμάτων, ώστε να βεβαιωθούν ότι δεν φέρει πάνω του οποιοδήποτε αντικείμενο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ανάψει φωτιά, όπως ο ίδιος ο Πατριάρχης Θεόφιλος Γ΄ έχει δηλώσει και όπως έχουμε εξηγήσει σε παλαιότερο άρθρο μας.

Συνεπώς, όταν εισέρχεται ο Πατριάρχης στον Πανάγιο Τάφο βρίσκει αναμμένες δύο κανδήλες. Το γεγονός αυτό ενισχύεται έτι περαιτέρω από το ακόλουθο αποκαλυπτικό ντοκουμέντο στο οποίο βλέπουμε το εξής: κατά την είσοδο του Πατριάρχη στον Πανάγιο Τάφο, μία κανδήλα φαίνεται να είναι ήδη αναμμένη και η φλόγα της να σιγοκαίει πάνω στην Ταφική Πλάκα.

Ακολουθεί η ευχαριστηριακή προσευχή του Ελληνορθόδοξου Πατριάρχη και του Αρμένιου ιερέα μπροστά από τον Πανάγιο Τάφο. Στη συνέχεια γίνεται λήψη της φλόγας από μία από τις δύο αναμμένες κανδήλες. Ακολουθεί ο διαμοιρασμός του Αγίου Φωτός πρώτα από τις δύο οπές, δεξιά (από τον ορθόδοξο Πατριάρχη) και αριστερά (από τον Αρμένιο ιερέα) του Κουβουκλίου και στη συνέχεια έξοδος του Πατριάρχη και του Αρμένιου ιερέα, και διαμοιρασμός του Αγίου Φωτός στους πιστούς.

Μετά το πέρας της τελετής του Αγίου Φωτός, και την έξοδο πρώτα του Ελληνορθόδοξου Πατριάρχη και στη συνέχεια και του Αρμένιου ιερέα, βίντεο-ντοκουμέντο βεβαιώνει ότι και οι δύο κανδήλες είναι αναμμένες (στο 1:32):

3. Ο τρόπος που ανάβει το Άγιο Φως

Πώς ανάβει, λοιπόν, το Άγιο Φως; Η απάντηση των πρωταγωνιστών της τελετής Αφής του Αγίου Φωτός είναι κοινή σε όλες τις ιστορικές, βιντεοσκοπημένες, μαρτυρίες: Το Άγιο Φως ανάβει με φυσικό τρόπο.

Η πρώτη ιστορική μαρτυρία του Μητροπολίτη Πέτρας Κορνήλιου†: “Ανάβει με φυσικό τρόπο”

Ο Μητροπολίτης Πέτρας Κορνήλιος βρέθηκε στα Ιεροσόλυμα το 1951. Το 2001, ως ο γηραιότερος των Αγιοταφιτών μοναχών ήταν αυτός που το Μεγάλο Σάββατο έβγαλε το Άγιο Φως από τον Πανάγιο Τάφο και είχε άμεση εμπειρία του τρόπου με τον οποίο αυτό ανάβει. Στην ιστορικά πρώτη μαρτυρία του στον Δημήτρη Αλικάκο, έχοντας πλέον την εμπειρία της Αφής, ο Κορνήλιος εξηγεί ότι όταν ο ίδιος εισήλθε στο Ιερό Κουβούκλιο υπήρχε ήδη τοποθετημένη αναμμένη κανδήλα και βεβαιώνει ότι το Άγιο Φως “ανάβει με φυσικό τρόπο”, ξεκαθαρίζοντας ότι “δεν υπάρχει το θαύμα”, αλλά πρόκειται για μια τελετή καθαγιασμού. Δείτε τη μαρτυρία:

Όπως εξηγεί ο μητροπολίτης Κορνήλιος, ο τρόπος αφής του Αγίου Φωτός περνάει από τον έναν Σκευοφύλακα στον άλλον, μέσα από μια προφορική παράδοση. Την πρακτική αυτή επιβεβαιώνουν τόσο ο Αρχιεπίσκοπος Ισίδωρος στη δική του μαρτυρία, αλλά και ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Νικηφόρος, όπως ακούγεται στη μαρτυρία που ακολουθεί.

Μαρτυρία του πρώην Σκευοφύλακα Νικηφόρου: “Το άναβα με σπίρτα”

Ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Ασκάλωνος Νικηφόρος, διετέλεσε Σκευφοφύλακας στο Ναό της Αναστάσεως για τέσσερα έτη από το 1984 έως το 1988. Στη συνέντευξή του, αναφέρει χαρακτηριστικά: “Έβαλα την ακοίμητη κανδήλα στον Πανάγιο Τάφο και την άναψα εγώ με σπίρτα”. Ο πρώην Σκευοφύλακας καταρρίπτει το “θαύμα”, υποστηρίζοντας ότι το γεγονός ότι αναγράφεται στην ιστοσελίδα του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων συνιστά “απάτη”.

Ενδεικτικά αποσπάσματα από παλαιότερη εκδοχή της ιστοσελίδας του Πατριαρχείου από το 2010:

Δείτε τη μαρτυρία του:

Μαρτυρία Αγιοταφίτη Αρχιεπισκόπου Γεράσων κ. Θεοφάνη: “Είναι φυσικόν φως”

Ο Αρχιεπίσκοπος Θεοφάνης έφτασε στα Ιεροσόλυμα το 1961 και το 2005 ήταν υποψήφιος για τον Πατριαρχικό Θρόνο και πρώην Έξαρχος του Παναγίου Τάφου στην Αθήνα. Σε βίντεο, όπου απευθύνεται σε ομάδα πιστών, παρουσία του Δημήτρη Αλικάκου, ο Αγιοταφίτης Αρχιεπίσκοπος ξεκαθαρίζει ότι η τελετή του Αγίου Φωτός δεν αποτελεί ούτε Μυστήριο, ούτε Ακολουθία της Εκκλησίας, παρά μόνο μια απλή, συμβολική, τοπική τελετή.

Κατά τον Αρχιεπίσκοπο Θεοφάνη, η τελετή αυτή χαρακτηρίστηκε “θαύμα” πρώτη φορά από τους Σταυροφόρους, σε μία ιδιαίτερα ταραγμένη χρονική συγκυρία όπου η Ιερουσαλήμ πολιορκούνταν από τους μουσουλμάνους, με τους Αγιοταφίτες να μην αποκαθιστούν την αλήθεια γι’ αυτή την αντίληψη, η οποία δυνάμωσε στους αιώνες. “Δεν τους λένε ποτέ την αλήθεια”.

Για τον τρόπο αφής του Αγίου Φωτός, ξεκαθαρίζει πως “είναι φυσικόν φώς” και ότι “δεν κατέρχεται κανένα φως από τον ουρανό“. Αναφερόμενος στο τελετουργικό του Πατριάρχη εξηγεί: “Υπάρχει ακοίμητος κανδύλα στον Πανάγιο Τάφο. Διαβάζει μια πολύ ωραία θεολογική ευχή. Ανάβει την κανδήλα και δίνει το φως στον κόσμο. Είναι φυσικό φως, αλλά αγιασμένο“.

Ιστορικής σημασίας είναι και η ένορκη κατάθεση του Αρχιεπισκόπου Θεοφάνη, στο πλαίσιο των αγωγών των αρχιεπισκόπων Αρίσταρχου και Ισίδωρου προς τον Δημήτρη Αλικάκο, όπου ο Θεοφάνης τονίζει για ακόμη μία φορά ότι “η μία και μοναδική αλήθεια για το Άγιο Φως είναι ότι είναι φυσικό φως που καθαγιάζεται με την ευχή που διαβάζει ο Πατριάρχης” (ολόκληρη η κατάθεση διαθέσημη εδώ). Παραθέτουμε απόσπασμα της κατάθεσης του Αρχιεπισκόπου Θεοφάνη:

“Είμαι ο Αρχιεπίσκοπος Γεράσων Θεοφάνης, κατά κόσμον Θεοφάνης Χασαπάκης και υπηρετώ στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων από το 1961 […] Γνώρισα τον δημοσιογράφο Δημήτρη Αλικάκο στις 2 Ιουλίου 2018, όταν έφτασε στα Ιεροσόλυμα με έκδηλο ενδιαφέρον να μάθει ό,τι αφορά στην αφή του Αγίου Φωτός, που πραγματοποιείται κάθε χρόνο το Μεγάλο Σάββατο στο Ναό της Αναστάσεως. […] Όλα όσα του είπα, καθώς και την ομιλία μου στο Ναό της Αναστάσεως, τα είδα αυτολεξεί γραμμένα στο βιβλίο του «Λύτρωση – Περί του Αγίου Φωτός». Σε αυτό αποτύπωσε, με σεβασμό στην πίστη και το Πατριαρχείο, τη μία και μοναδική αλήθεια για το Άγιο Φως, ότι δηλαδή είναι φυσικόν φως, το οποίο καθαγιάζεται με την ευχή, που διαβάζει ο Πατριάρχης”. 

Μαρτυρία νυν Σκευοφύλακα του Παναγίου Τάφου Ισίδωρου: “Το πώς ανάβει η καντήλα δεν είναι θαύμα”:

Η δικαστική απόφαση: “Με ανθρώπινη παρέμβαση”

Στις 26 Φεβρουαρίου 2026, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών απεφάνθη ότι το Άγιο Φως ανάβει “με ανθρώπινη παρέμβαση”, ήτοι “με αναπτήρα ή σπίρτα”. Πρόκειται για την τελευταία απόφαση σε μια σειρά δικών, που ακολούθησαν την έκδοση του βιβλίου του Δημήτρη Αλικάκου “Λύτρωση, Περί του Αγίου Φωτός”. Το δικαστήριο κλήθηκε να αποφασίσει γύρω από τους ισχυρισμούς του ενάγοντα Αρχιγραμματέα του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, αρχιεπισκόπου Αρίσταρχου, για συκοφαντική δυσφήμιση και παραποίηση λεγομένων και προσβολή προσωπικότητας, απορρίπτονας όλους τους ισχυρισμούς και δικαιώνοντας τη δημοσιογραφική έρευνα και μεθοδολογία του Δημήτρη Αλικάκου. Εδώ ολόκληρη η απόφαση. Συγκεκριμένα για τον τρόπο αφής του Αγίου Φωτός, το δικαστήριο αναφέρει στην απόφασή του τα εξής:

Πρώτον, κι όσον αφορά στο ζήτημα εάν κάθε Μεγάλο Σάββατο εκάστου έτους κατά τους εορτασμούς της εορτής του Πάσχα, το Άγιο Φως ανάβει κατά την θρησκευτική τελετή που τελείται στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων με Θεϊκή ή με ανθρώπινη παρέμβαση, αποδεικνύεται από τα προσκομισθέντα μεθ’ επικλήσεως αποδεικτικά μέσα ότι συμβαίνει το δεύτερο, συμπέρασμα συνεπές και με τους κανόνες της ανθρώπινης λογικής και γνώσης, χωρίς αυτό ωστόσο, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, το γεγονός αυτό να μειώνει το αίσθημα πίστης του αναγνώστη και θρησκευόμενου, καθότι η θρησκευτική πίστη σε οποιαδήποτε θρησκεία και δόγμα είναι μια αμιγώς κι αυστηρώς προσωπική εσωτερική διεργασία του κάθε ζώντος ανθρώπου, η οποία για να στερεωθεί και να ενισχυθεί δεν έχει ανάγκη θαυμάτων, αντιθέτως αποτελεί μια πορεία συνεχούς και αδιάλειπτης παρατήρησης και στοχασμού, συνιστάμενη στην εσωτερική αναζήτηση του ανθρώπου να βρει ένα τελικό νόημα στην ύπαρξή του. Το γεγονός αυτό, περί της ανθρώπινης παρέμβασης στην αφή του Αγίου Φωτός και ότι αυτό τελικά, παρότι περιβάλλεται από μυστηριακό πλαίσιο το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου, κατά τη διάρκεια της ιερής εορτάσιμης τελετής στο Ναό της Αναστάσεως, ανάβει με τον ίδιο τρόπο που ανάβει σε κάθε ναό, ήτοι με αναπτήρα ἡ σπίρτα, καταμαρτυράται στις προσκομιζόμενες μεθ’ επικλήσεως ένορκες βεβαιώσεις, αλλά και συνάγεται από το σύνολο του αποδεικτικού υλικού και κυρίως τις έμμεσες ομολογίες του ενάγοντος, όπως αυτές τίθενται στα δικόγραφά του, αγωγή και προτάσεις του (άρθρο 261 ΚΠολΔ), στα οποία δικόγραφά του σε κανένα σημείο δεν αρνείται το γεγονός αυτό κατηγορηματικά.

To Πατριαρχείο Ιεροσολύμων αφαιρεί τη λέξη “θαύμα”

Στις 23 Ιουνίου 2018 το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων απέσυρε τη λέξη “θαύμα” από τα επίσημα κείμενά του και διέγραψε το σχετικό λήμμα για το Άγιο Φως από τον ιστότοπό του, στο οποίο έως τότε παρουσιαζόταν η αφή του ως θαύμα, ως θαυματουργική “αυτανάφλεξη” βάμβακος. Μέχρι και σήμερα το λήμμα αυτό εξακολουθεί να είναι ανενεργό.

Μετά την έρευνα του Δημήτρη Αλικάκου, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων έπαψε να αναφέρεται επισήμως στο Άγιο Φως ως να έχει υπερφυσική και θαυματουργική προέλευση. Παραδείγματα εδώ εδώ, εδώ, εδώ, εδώ.

Στις 3 Ιουλίου 2018, λίγες ημέρες μετά τη διαγραφή της λέξης “θαύμα” από την ιστοσελίδα του Πατριαρχείου, ο νυν Πατριάρχης Θεόφιλος Γ΄ δήλωσε στον Δημήτρη Αλικάκο:

“Αυτό το κείμενο δεν έπρεπε να είναι εκεί… Μα το Πατριαρχείο δεν μιλάει για θαύμα! Η λέξη προέρχεται από το «θαυμάζω». Τι σχέση μπορεί να έχει με μια ιερή τελετή;” 

Η απάντηση, άλλωστε, βρίσκεται στην ίδια την ευχαριστιακή ευχή που διαβάζει ο Πατριάρχης κατά την είσοδό του στο Ιερό Κουβούκλιο, όπου, μέσα από τη φράση “ἐκ τοῦ ἐπὶ τοῦτον τὸν φωτοφόρον σου Τάφον ἐνδελεχῶς καὶ ἀειφώτως ἐκκαιομένου φωτὸς“, γίνεται ρητή αναφορά στην “ακοίμητη κανδήλα” από την οποία ανάβει το Άγιο Φως, όπως σημειώνει και ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Νικηφόρος. Ακολουθεί το επίμαχο μέρος της ευχής:

Ἐπειδὴ γὰρ τῇ σωτηρίῳ καὶ φωταυγεῖ νυκτὶ πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανὸς τὲ καὶ γῆ καὶ τὰ καταχθόνια, διὰ τὸ ὑπερφυὲς μυστήριον τῆς ἐν Ἅδου καθόδου σου καὶ τῆς ἐκ Τάφου σου τριημέρου ἀναστάσεως. Διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ ἐπὶ τοῦτον τὸν φωτοφόρον σου Τάφον ἐνδελεχῶς καὶ ἀειφώτως ἐκκαιομένου φωτὸς εὐλαβῶς λαμβάνοντες διαδιδόαμεν τοῖς πιστεύουσιν εἰς σὲ τὸ ἀληθινὸν φῶς καὶ παρακαλοῦμεν καὶ δεόμεθά σου, Πανάγιε Δέσποτα, ὅπως ἀναδείξῃς αὐτὸ ἁγιασμοῦ δῶρον καὶ πάσης θεϊκῆς σου χάριτος πεπληρωμένον διὰ τῆς χάριτος τοῦ Παναγίου καὶ φωτοφόρου Τάφου σου καὶ τοὺς ἁπτομένους εὐλαβῶς αὐτοῦ εὐλογήσῃς καὶ ἁγιάσῃς.

Η πιθανώς διαφωτιστική -για την πραγματική διάσταση της τελετής- φράση της ευχής “ἐνδελεχῶς καὶ ἀειφώτως ἐκκαιομένου φωτὸς” είχε παραπλανητικά αφαιρεθεί στο λήμμα που υπήρχε μέχρι το 2018 στην ιστοσελίδα του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων.

Επίλογος

Η επί αιώνες εδραιωμένη πεποίθηση ότι το Άγιο Φως ανάβει με θαυματουργικό τρόπο, καταρρίπτεται πλέον από ιστορικές μαρτυρίες των ίδιων των πρωταγωνιστών της τελετής, όπως αυτές καταγράφηκαν στην εκτενή έρευνα του Δημήτρη Αλικάκου στα Ιεροσόλυμα.

Σύμφωνα με τον αρχαιότερο φύλακα του Παναγίου Τάφου, νωρίς το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου τοποθετεί ο ίδιος την πρώτη κανδήλα στον Τάφο. Κατά την έναρξη της τελετής, ο πρώτος που εισέρχεται είναι ο Σκευοφύλακας, κρατώντας μια δεύτερη μεταλλική κανδήλα, την αποκαλούμενη «ακοίμητη», η οποία στην πραγματικότητα παραμένει σβηστή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Ο νυν Σκευοφύλακας, Αρχιεπίσκοπος Ισίδωρος, παραδέχθηκε δημοσίως ότι ανάβει ο ίδιος τις δύο κανδήλες, προκειμένου ο Πατριάρχης να τις βρει ήδη αναμμένες, ξεκαθαρίζοντας ότι η διαδικασία δεν συνιστά θαύμα. Την ίδια ακριβώς πρακτική επιβεβαίωσε και ο προκάτοχός του, πρώην Αρχιεπίσκοπος Νικηφόρος, περιγράφοντας πώς άναβε την κανδήλα με σπίρτα πριν από την είσοδο του Πατριάρχη.

Τις αποκαλύψεις αυτές ενισχύουν μαρτυρίες και άλλων επιφανών Αγιοταφιτών. Ο μακαριστός Μητροπολίτης Κορνήλιος, ο οποίος έβγαλε το Άγιο Φως το 2001 ως τοποτηρητής του πατριαρχικού θρόνου, ανέφερε ότι άναψε τα κεριά του από ήδη αναμμένο καντήλι, δηλώνοντας ρητά πως «θαύμα δεν υπάρχει». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Αρχιεπίσκοπος Θεοφάνης βεβαίωσε σε καταγεγραμμένη ομιλία του -καθώς και σε ένορκη κατάθεση που έδωσε- ότι «το Άγιο Φως ανάβει από καντήλι», προσθέτοντας χαρακτηριστικά πως «όλοι στην αδελφότητα γνωρίζουν την αλήθεια, αλλά δεν τη λένε».

Πέρα από τις προφορικές μαρτυρίες, υπάρχει αδιάσειστο οπτικό υλικό που δείχνει τον Πατριάρχη να εισέρχεται στον προθάλαμο του Τάφου, όπου διακρίνεται ήδη αναμμένη φλόγα. Είναι επίσης ενδεικτικό ότι, κατά τη διάρκεια της δημοσιογραφικής έρευνας το 2018, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων αφαίρεσε σιωπηρά τον όρο «θαύμα» από τα επίσημα κείμενά του.

Όλα τα παραπάνω στοιχεία αποτέλεσαν τον κορμό των τεκμηρίων στα οποία βασίστηκε η πρόσφατη, ιστορική απόφαση της ελληνικής Δικαιοσύνης. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών αποφάνθηκε ότι το Άγιο Φως ανάβει «με ανθρώπινη παρέμβαση», και συγκεκριμένα «με αναπτήρα ή σπίρτα».

Έτσι, μια τελετή που επί αιώνες περιβαλλόταν από τον μανδύα του υπερφυσικού, απομυθοποιείται από τα ίδια τα χείλη των πρωταγωνιστών της. Η αλήθεια της ανθρώπινης παρέμβασης δεν αποτελεί πλέον απλώς έναν ισχυρισμό, αλλά ένα αποδεδειγμένο γεγονός, θεσμικά επικυρωμένο από τη δικαστική κρίση.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://www.holyfirethetruth.com/
2. https://www.youtube.com/@HolyFireTheTruth
3. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CE%B3%CE%B9%CE%BF_%CE%A6%CF%89%CF%82#%CE%A4%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C:~:text=%CE%91%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%CF%82%20%CF%84%CE%BF%CF%85%20%CE%A7%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%8D.-,%CE%91%CF%86%CE%AE%20%CF%84%CE%BF%CF%85%20%CE%91%CE%B3%CE%AF%CE%BF%CF%85%20%CE%A6%CF%89%CF%84%CF%8C%CF%82%20%CF%83%CF%84%CE%BF%20%CE%9D%CE%B1%CF%8C%20%CF%84%CE%B7%CF%82%20%CE%91%CE%BD%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B5%CF%89%CF%82,-%5B%CE%95%CF%80%CE%B5%CE%BE%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1%20%7C
4. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B1%CF%8C%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%91%CE%BD%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B5%CF%89%CF%82
5. https://www.proseyxi.com/i-euxi-tou-agiou-fotos/
6. https://web.archive.org/web/20160413063622/http://www.jerusalem-patriarchate.info/main/page/%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%BF-%CF%86%CF%89%CF%82
7. https://archive.ph/2018.06.19-202629/http://jerusalem-patriarchate.info/%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CF%84%CE%AC%CF%86%CE%BF%CF%82-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%82-%CE%BD%CE%B1%CF%8C%CF%82-%CF%84%E1%BF%86%CF%82-%E1%BC%80%CE%BD%CE%B1/%CF%84%CF%8C-%E1%BC%85%CE%B3%CE%B9%CE%BF-%CF%86%E1%BF%B6%CF%82/
8. https://www.ellinikahoaxes.gr/2019/04/08/peirama-volkof/
9. https://www.ellinikahoaxes.gr/2019/05/03/the-holy-light-does-not-burn-for-a-few-minutes-misinformation/
10. https://www.ellinikahoaxes.gr/2023/04/28/holy-light-new-and-old-hoaxes/
11. https://www.ellinikahoaxes.gr/2021/04/27/ochi-kaneis-den-psachnei-ton-patriarchi-ierosolymon-prin-tin-teleti-afis-tou-agiou-fotos/